KİK Kararı: 2021/UH.I-1697

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2021/037
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 08.09.2021
Karar No : 2021/UH.I-1697 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Yenigün Temizlik ve Servis Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

EÜAŞ Satın Alma ve Malzeme Yönetimi Daire Başkanlığı - İç Satın Alma Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2021/339610 İhale Kayıt Numaralı “Eüaş Genel Müdürlüğü Çayırhan Termik Santralı İşletme Müdürlüğüne Ait Santralın İşletilmesi, Bakım-Onarımı, Teknik Temizliği ile İdari Hizmetlerin 24 Ay Süre ve 700 Personelle Yapılmasına Dair Hizmet Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

EÜAŞ Satın Alma ve Malzeme Yönetimi Daire Başkanlığı - İç Satın Alma Müdürlüğü tarafından 16.07.2021 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Eüaş Genel Müdürlüğü Çayırhan Termik Santralı İşletme Müdürlüğüne Ait Santralın İşletilmesi, Bakım-Onarımı, Teknik Temizliği ile İdari Hizmetlerin 24 Ay Süre ve 700 Personelle Yapılmasına Dair Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Yenigün Temizlik ve Servis Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.nin 12.08.2021 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.08.2021 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 23.08.2021 tarih ve 38231 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.08.2021 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2021/1372 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdarece şikayet başvurusuna verilen cevap yazısında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş bitirme belgesine konu işin “Elazığ Belediyesi sınırları ve mücavir alan içerisinde kentsel temizlik hizmet alımı işi” olarak belirtildiği, ancak iş deneyimine konu ihale incelendiğinde yaklaşık maliyetin %35’den fazlasının makine ve ekipmanlardan oluştuğu, yaklaşık maliyetin %70’den fazlasının işçilik giderlerinden oluşan bir işten alınan iş deneyim belgesi ile söz konusu iş deneyim belgesinin bir tutulmasının 4734 saylı Kanun’un 5’inci maddesine aykırı olduğu, dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan söz konusu iş deneyim belgesinin benzer işe uygun olmadığı ve istenilen tutarı karşılamadığı,

2. Başvuruya konu ihalenin maliyetleri incelendiğinde, idarece yaklaşık maliyet hesabında hatalar yapıldığının görüleceği, yaklaşık maliyet hesabının dolayısıyla sınır değerin yeniden belirlenmesi ile sınır değerin altında kalan firmalardan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan bilanço ve iş hacmine ilişkin belgelerin İdari Şartname’de belirtilen oranları karşılamadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleriyle ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

…

istenilmesi zorunludur.

…

(3) İş deneyiminin belirlenmesi amacıyla;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre yapılan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 25’i ile % 50’si aralığında idarece belirlenecek bir orandan az olmamak üzere,

…

ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler ile teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması istenir…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgeler değerlendirmeye alınır. Birden çok iş deneyimini gösteren belge hiçbir şekilde toplanamaz.

(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz...” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerde yazılı tutarlar aşağıdaki şekilde güncellenir:

a) 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilmiş işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin ihale tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarını ifade eder

…

78.1.3. (Ek madde: 06/02/2018-30324 R.G./6. md.; Değişik madde: 30/09/2020-31260 R.G./18. md.) Mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan ve niteliği gereği süreklilik arz eden park bahçe bakım ve onarım işi, çöp toplama, cadde, sokak, meydan vb. temizlik işleri, bu işlerin karakteristik edimlerini içeren veya alt hizmetleri niteliğinde olan refüj ve yeşil alanların bakım ve onarımı, ot temizliği, çim biçimi, toprak işleme, arazi hazırlığı, fidan üretimi, dikimi ve bakımı ile ağaç budama, sulama ve bakımı, sürücülü araç/iş makinesi kiralama vb. işler ile Kurum tarafından belirlenecek diğer işler, 78.1.1 inci maddede yer alan diğer koşullara bakılmaksızın personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak kabul edilir.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: EÜAŞ Genel Müdürlüğü Çayırhan Termik Santralı İşletme Müdürlüğüne ait Santralın işletilmesi, bakım-onarımı, teknik temizliği ile idari hizmetlerin 24 ay süre ve 700 personelle yapılmasına dair hizmet alım işi.

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

700 kişi ile 24 ay süreli…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Benzer işler: Personel çalıştırılmasına dayalı her türlü hizmet alımı işi benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu işin 700 kişi ile Çayırhan Termik Santralı İşletme Müdürlüğüne ait santralin işletilmesi, bakım-onarımı, teknik temizliği ile idari hizmet işlerinin 24 ay süreli hizmet alımı olduğu, “personel çalıştırmasına dayalı her türlü hizmet alımı” işinin benzer iş olarak belirlendiği, ihalede teklif sunacak isteklilerden teklif edilen bedelin %25’inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulmasının istenildiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, Barka Atık Yönetim ve Taşımacılık Limited Şirketinin teklif bedelinin 162.121.079,00 TL olduğu ve 40.530.269,80 TL iş deneyim tutarını sağlaması gerektiği,

Barka Atık Yönetim ve Taşımacılık Limited Şirketinin yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının “EKAP’ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” bölümünün “Belgeye EKAP Tarafından Verilen Sayı” kısmında “2015/90764-1242548-1-1” beyanının yer aldığı,

İş deneyim belgesine konu işin Elazığ Belediye Başkanlığı tarafından gerçekleştirildiği, işin adının “Belediyemiz Sınırları Ve Mücavir Alan İçerisinde Kentsel Temizlik Hizmet Alımı” şeklinde ifade edildiği, işin kabul tarihinin 31.03.2018 olduğu, belge tutarının da 69.312.960,52 TL olarak belirtildiği, işin tanımı kısmında “(belediyemiz sınırları ve mücavir alan içerisindeki evsel atıkların toplanması ve transfer istasyonuna nakli (yaklaşık 10 km şehir merkezinden uzaklıkta), transfer istasyonunun işletilmesi ve toplanan atıkların düzenli depolama sahasına semitreyler ile nakli ( yaklaşık 30 km transfer istasyonuna uzaklıkta), cadde ve sokakların el ve makine ile süpürülmesi, yıkanması, belediyemiz merkez hizmet binası, ibadethaneler, pazar yerleri, otobüs durakları, terminaller vb. alanların temizliği ve yıkanması gibi kentsel temizlik hizmet alımı” bilgisinin yer aldığı tespit edilmiştir.

Söz konusu iş deneyim belgesine konu işin personel çalışmasına dayalı bir hizmet alımı olup olmadığı konusunda tereddüt oluştuğundan Kurumca Elazığ Belediye Başkanlığına gönderilen 26.08.2021 tarihli yazıda “…Ekte yer alan ve idarenizce Barka Atık Yönetim Ve Taşımacılık Limited Şirketi adına “Belediyemiz Sınırları Ve Mücavir Alan İçerisinde Kentsel Temizlik Hizmet Alımı” işi için düzenlenen 2015/90764-1242548-1-1 sayılı ve 19.04.2019 tarihli iş deneyim belgesine ilişkin olarak aşağıdaki bilgi/belgelere ihtiyaç duyulmuştur:

1-İş deneyim belgesinin dayanağı olan sözleşme,

2-Alım konusu işin ihale onay belgesi ve yaklaşık maliyet hesap cetveli (işçilik, araç, ekipman vb. maliyet bilgilerini içeren),

3-Alım konusu işte işçilik giderleri haricinde kullanılan araç, makine, ekipman vb. unsurların alım konusu iş olan kentsel temizlik işi dışında kullanılıp kullanılmadığına ilişkin bilgiler,

4. Varsa gerçekleştirilen iş tutarını gösteren son hakediş icmali…” ifadelerine yer verildiği, 03.09.2021 tarihinde gelen cevabi yazı ve eklerinin incelenmesinden; alım konusu işin konusunun Elazığ Belediyesi sorumluluğunda bulunan yerlerde çöp toplama ve nakli (makine ve ekipman ile araçların yüklenici tarafından sağlanacağı) işlerinin yaptırılması olduğu, iş kapsamında 68 aracın, temizlik iş kıyafetlerinin ve 440 personelin olduğu, alım konusu işte çalıştırılacak personel sayısının birim fiyat teklif cetvelinde belirlendiği, ancak sözleşme kapsamındaki personel maliyetinin işin toplam maliyetinin %70’inin altında olduğu tespit edilmiştir.

Bu itibarla, her ne kadar idarece yukarıda aktarılan Tebliğ’in 78.1.3’üncü maddesinde yer alan açıklamalar göz önüne alınarak söz konusu iş deneyim belgesine konu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olduğu ifade edilse de 696 sayılı KHK ile, söz konusu KHK’da belirtilen idareler dışındaki idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine çıkılmasının engellendiği, iş deneyimine konu işin sözleşme tarihinin 696 sayılı KHK düzenlemesinden önce olduğu, anılan Tebliğ’in 78.1.3’üncü maddesinde yer alan açıklamaların, 696 sayılı KHK kapsamında idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibariyle bu sonucu doğuracak şekilde alım yapmamaları için düzenlenen hükümleri içerdiği, bu doğrultuda Tebliğ’in 78.1.3’üncü maddesinde yer alan açıklamaların da sunulan iş deneyim belgelerine konu işlere personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğini kazandırmayacağı; belgeye konu işlerin personel çalıştırılmasına dayalı işlere ilişkin olup olmadığı değerlendirmesinin Tebliğ’in 78.1’inci maddesinde yer alan açıklamalar kapsamında yapılacağının açık olduğu, iş deneyim belgesine konu işte ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.1.1’inci maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları için belirlenen kriterlerin tamamının sağlanmadığı, personel maliyetinin işin toplam maliyetinin %70’inin altında olduğu, dolayısıyla söz konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı tespit edilmiş olup benzer işe uygun olmadığı, ayrıca söz konusu iş deneyim belgesinin ihale konusu işe de uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan idarenin şikayete cevap yazısında bahsedilmeyen ve Barka Atık Yönetim ve Taşımacılık Limited Şirketinin yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” bölümünün ikinci satırında “EKAP’ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” bölümünün “Belgeye EKAP Tarafından Verilen Sayı” kısmında “2015/57652-1504720-1-1” beyanının da yer aldığı,

İş deneyim belgesine konu işin Seyhan Belediyesi Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından gerçekleştirildiği, işin adının “Seyhan İlçe Belediyesi sınırları içerisinde kent temizliği hizmet alımı” şeklinde ifade edildiği, işin kabul tarihinin 13.01.2020 olduğu, belge tutarının da 64.083.966,78 TL olarak belirtildiği, işin tanımı kısmında “kent temizliği hizmet alımı işi” bilgisinin yer aldığı tespit edilmiştir.

Ancak söz konusu iş deneyim belgesi incelendiğinde 64.083.966,78 TL olan belge tutarının 17.601.659,098 TL’lik kısmının işçilik maliyeti olduğu, dolayısıyla söz konusu iş deneyim belgesine konu ihale kapsamındaki personel maliyetinin de işin toplam maliyetinin %70’inin altında olduğu tespit edilmiştir.

Bu itibarla, 696 sayılı KHK ile, söz konusu KHK’da belirtilen idareler dışındaki idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine çıkılmasının engellendiği, iş deneyimine konu işin sözleşme tarihinin 696 sayılı KHK düzenlemesinden önce olduğu, anılan Tebliğ’in 78.1.3’üncü maddesinde yer alan açıklamaların, 696 sayılı KHK kapsamında idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibariyle bu sonucu doğuracak şekilde alım yapmamaları için düzenlenen hükümleri içerdiği, bu doğrultuda Tebliğ’in 78.1.3’üncü maddesinde yer alan açıklamaların da sunulan iş deneyim belgelerine konu işlere personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğini kazandırmayacağı; belgeye konu işlerin personel çalıştırılmasına dayalı işlere ilişkin olup olmadığı değerlendirmesinin Tebliğ’in 78.1’inci maddesinde yer alan açıklamalar kapsamında yapılacağının açık olduğu, iş deneyim belgesine konu işte ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.1.1’inci maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları için belirlenen kriterlerin tamamının sağlanmadığı, personel maliyetinin işin toplam maliyetinin %70’inin altında olduğu, dolayısıyla söz konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı tespit edilmiş olup benzer işe uygun olmadığı, ayrıca söz konusu iş deneyim belgesinin ihale konusu işe de uygun olmadığı anlaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi,

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez ” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin söz konusu iddialarının 12.08.2021 tarihli idareye şikayet başvurusuna konu edilmediği, söz konusu iddiaların ilk kez 23.08.2021 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı tespit edilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklama şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir.

Dolayısıyla; söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikayet yoluna başvurulmadan itirazen şikayet yoluna başvurulamayacağından, şikayet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır.

Bu çerçevede şikayet başvurusu; Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir.

Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların; şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Buna göre, başvuru sahibinin iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir.

Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddia/iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin bahse konu iddiasını uyuşmazlığa konu hususun farkına varılmış olması gereken 16.07.2021 tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde yazılı şekilde ileri sürmesi, bir diğer deyişle başvuruda bulunması gerekirken, (başvuruya konu ihalenin ilk oturumunda yaklaşık maliyetin açıklanmasının zorunlu olduğu ve idarece ihalenin gerçekleştirildiği 16.07.2021 tarihinde düzenlenen “İsteklilerce Teklif Edilen Fiyatlar” formunda yaklaşık maliyetin yer aldığı ve sınır değerin de karsız yaklaşık maliyet olduğu hususları göz önüne alındığında, başvuru sahibi tarafından şikâyete konu hususun farkına varılma tarihinin ihalenin ilk oturumunun yapıldığı tarih olan 16.07.2021 olarak esas alınması gerektiği) bu süre geçtikten sonra 23.08.2021 tarihinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihaleye ilişkin İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.4.Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin aranacak belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler

…

7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK025.1/H)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.">

Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.

Serbest meslek erbabı tarafından sunulan, ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetinde gösterilen değerlere göre, son yıla ait toplam gelirin toplam gidere oranının veya son iki yıla ait gelir ve giderlerin parasal tutarlarının ortalaması üzerinden bulunacak oranın en az (1,25) olması şartı aranır. Serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması gerekir.

İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.

7.4.3. İstekli tarafından;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgeler,

birinin sunulması yeterlidir.

Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

Toplam cironun teklif edilen bedelin % 20'sinden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 12'sinden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Gelir tablosunun veya serbest meslek kazanç defteri özetinin, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve ihale dokümanı düzenlemelerinden, isteklilerin ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri kapsamında ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin sunacakları bilanço ve eşdeğer belgelerde cari oranın en az 0,75 olması, öz kaynak oranının en az 0,15 olması, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise 0,50’den küçük olması gerektiği, isteklilerin toplam cirosunun teklif ettikleri bedelin % 20'sinden, hizmet işleri ile ilgili cirolarının ise teklif ettikleri bedelin % 12'sinden az olmaması gerektiği anlaşılmaktadır.

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekli tarafından teklif kapsamında beyan edilen yeterlik bilgileri tablosu incelendiğinde; söz konusu tablonun “İhaleye Katılmak İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” sütununun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının “Bilanço Bilgileri (Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar” bölümünde aşağıdaki bilgilerin beyan edildiği görülmüştür:

“Cari oran: 0,85…

Öz kaynak oranı:0,24…

Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı:0,33

Yeterlik değerlendirmesinde esas alınan yıllar:2020”

Anılan tablonun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının “İş Hacmi Bilgileri” bölümünde ise, “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınması İstenen Yıllar ve Bu Yıllara Ait Toplam Ciro/Fatura Tutarı” bölümünde;

“2020- 17********* TRY” şeklinde beyanda bulunulduğu tespit edilmiştir.

Anılan isteklinin beyan edilen yıllara ait bilanço ve gelir tablolarına ilişkin olarak idarece elektronik ortamda yapılan sorgulama neticesinde ulaşılan bilgiler çerçevesinde, anılan istekliye ait cari oran, öz kaynak oranı ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ihale dokümanında belirtilen oranları karşıladığı, diğer taraftan söz konusu isteklinin teklif fiyatı dikkate alındığında, 2020 yılı ciro tutarının teklif edilen bedelin %20’sinden fazla olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.