KİK Kararı: 2020/UY.II-24 (8 Ocak 2020)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/001
Gündem No : 79
Karar Tarihi : 08.01.2020
Karar No : 2020/UY.II-24
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Mbs Yapı A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/456019 İhale Kayıt Numaralı “Gaziantep İli Şehitkamil İlçesi 6 Etap 1 Bölge 727 Adet Konut, 1 Adet Mescit ve 1 Adet Cami İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 22.10.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Gaziantep İli Şehitkamil İlçesi 6 Etap 1 Bölge 727 Adet Konut, 1 Adet Mescit ve 1 Adet Cami İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” ihalesine ilişkin olarak Mbs Yapı A.Ş.nin 21.11.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.11.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.12.2019 tarih ve 52284 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.12.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1552 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı, şöyle ki;

a) Anılan istekli tarafından gerek iş kalemlerinde gerekse iş kalemlerinin analizlerinde yer alan girdi miktarlarının manipüle edildiği, metrajlarla oynanarak fiyat avantajı sağlandığı, %10’u aşan miktar farklılıklarının bulunduğu,

b) Anılan istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinde meslek mensubu tarafından hatalı beyanların kaşelenip imzalandığı, “ortalama birim maliyet tutarı” ile “toplam birim maliyet tutarı” ibarelerinin hatalı kullanıldığı, söz konusu fiyat tekliflerinde meslek mensubunun kaşe ve imzasının bulunmadığı,

c) Fiyat teklifi alınan kişilerin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmadığı, idarece anılan iddianın sadece unvan üzerinden yapılan değerlendirmeyle reddedildiği, söz konusu hususun ticaret sicil gazeteleri üzerinden araştırılması gerektiği, Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre unvanda “inşaat” ibaresinin geçmesinin fiyat teklifi verenin inşaatla ilgili tüm alanlarda faaliyet gösterdiği anlamına gelmediği, fiyat teklifi düzenlenen alanların her birinin şirket sözleşmesinde bulunması gerektiği,

d) Fiyat tekliflerinin hayatın olağan akışına aykırı bir biçimde rayiçlerin çok altında olması sebebiyle fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının idare tarafından istenmesi gerektiği, ancak idarece şikâyete verilen cevapta tutanakların istenilmesine gerek bulunmadığı belirtilerek iddianın reddedildiği,

Ancak aynı idare tarafından 2019/457191 ihale kayıt numaralı bir başka toplu konut ihalesinde, şikâyet başvurusu olmamasına rağmen tutanakların istenildiği ve vergi beyanname döneminin uygun olmadığının anlaşıldığı, söz konusu ihalenin yaklaşık maliyetinin 272.543.426,21 TL, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklinin teklifinin 181.270.000,00 TL olduğu, dolayısıyla kırımın yaklaşık %33 olduğu; şikâyete konu ihalede ise yaklaşık maliyetin 260.550.421,10 TL, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin 176.481.000,00 TL olduğu, dolayısıyla kırımın yaklaşık %32 olduğu, buradan hareketle idarenin bir ihalede tutanakları isterken başvuruya konu ihalede istememesinin genel hukuk kurallarına ve mevzuata aykırı olduğu,

Fiyat tekliflerine dayanak olan tutanakların istenilmesi durumunda, fiyat teklifindeki fiyatlarla tutanaklarda yer alan fiyatların tutarsız olduğunun görüleceği, tutanakların vergi beyanname dönemlerinin uygun olmadığı, tarih ve sayı bilgilerinin yanlış olduğu, fiyat teklifinden sonra düzenlendiği, ayrıca fiyat tekliflerini tam tasdik eden meslek mensupları ile fiyat teklifi veren firmalar arasında fiyat tekliflerinin düzenlenme tarihi itibariyle yetki sözleşmesi de bulunmadığı,

e) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesine göre istekliler tarafından hangi kamu kurum ve kuruluşunun kar ve genel gider hariç birim fiyatının kullanılarak ve isteklilerce belirlenen kar ve genel gider tutarının yazılması suretiyle liste halinde belirtilerek sunulabileceği, ancak anılan istekli tarafından sunulan listede analiz sunulmayan iş kalemlerinin tamamı yer alması gerekirken bazı iş kalemlerinin yer almadığı, liste vasıtasıyla tevsik edilen analiz girdilerinin yer aldığı analizlerdeki fiyatların ise bu listedeki fiyatlardan daha düşük olduğu,

f) Analizlerde yer alan işçilik ücretlerinin asgari işçilik ücretinin altında olduğu,

g) Tesisat iş kalemlerine ilişkin açıklamalarda malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekirken, fiyat tekliflerinde bu hususa ilişkin ayrıştırmanın yapılmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü bulunmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, … sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. …” açıklamaları bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Gaziantep İli Şehitkamil İlçesi 6 Etap 1 Bölge 727 Adet Konut, 1 Adet Mescit ve 1 Adet Cami İnşaatları İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı ve türü: Konvansiyonel Kalıp Sistemiyle; 727 Adet Konut, 1'er Adet Mescit ve Cami İnşaatları İle Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşi

ç) Yapılacağı yer: Gaziantep

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,00” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden, şikâyet konusu ihaleye ilişkin işin, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan “Gaziantep İli Şehitkamil İlçesi 6 Etap 1 Bölge 727 Adet Konut, 1 Adet Mescit ve 1 Adet Cami İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” olduğu, ihalede 37 adet doküman temin edildiği, ihalenin 22.10.2019 tarihinde açık ihale usulü ile anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği, ihaleye 21 isteklinin teklif verdiği, İdari Şartname’nin 33’üncü maddesinde yer alan düzenleme doğrultusunda ihale komisyonu tarafından sınır değerin 180.400.045,17 TL olarak hesaplandığı, iki istekliden teklifleri sınır değerin altında kaldığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Osman Acar İnşaat Gıda Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.-Uğur Acar Mühendislik İnşaat Müşavirlik Sanayi ve Ticaret A.Ş. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklama talebine cevap vermediği gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Güçar İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin ise aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Mbs Yapı A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

İdare tarafından teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilere gönderilen 30.10.2019 tarihli aşırı düşük teklif açıklama talebi konulu yazıda “… Aşırı düşük teklif sorgulama dosyasının kapsamı aşağıya yazılmıştır:

•Toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli,

•Açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizler,

•Açıklama istenen iş kalemlerine ait analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin Kamu İhale Genel Tebliği çerçevesinde düzenlenecek bilgi ve belgeler,

•Genel Gider ve Yüklenici karına ait oranları gösteren liste, bilgi ve/veya belgeler, (KİK, Karar Pulu, Damga Vergisi, Kar v.b. masraflar)

•Ayrıca aşağıdaki hususlarda belgelendirmek suretiyle yapılacak yazılı açıklamalar

1.Yapım yönteminin ekonomikliği,

2.Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3.Teklif edilen işin özgünlüğü, …” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Bahse konu yazı ekinde ise 73’ü inşaat iş kalemi ve 20’si tesisat iş kalemi olmak üzere toplam 93 adet iş kaleminin açıklama istenecek iş kalemi olarak belirlendiği, ayrıca söz konusu iş kalemlerinin girdilerinin gösterildiği “açıklama istenilen iş kalemleri listesi (inşaat)” ile “açıklama istenilen iş kalemleri listesi (tesisat)”, açıklama istenilecek ve açıklama istenilmeyecek analiz girdi listeleri ile inşaat ve tesisat işleri analiz formatlarına yer verildiği anlaşılmıştır.

İdarece gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan belgeler incelendiğinde, açıklanması istenilen 93 iş kalemi içerisinde, idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemi olarak tanımlanan paçal iş kalemlerinin ve kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemi olarak tanımlanan özel iş kalemlerinin bulunduğu,

Sorgulamaya konu bazı iş kalemlerinin (örneğin KGM/6010-AN, KGM/6040-AN KGM/6307-AN, KGM/6405-AN ve bunlar gibi) birden fazla farklı poz numaralı iş kaleminden oluşan paçal iş kalemleri olduğu, söz konusu paçal iş kalemlerini oluşturan iş kalemlerine ilişkin pozun numarası, girdi adı, ölçü birimi ve miktarı ile açıklama istenilen ve istenilmeyen iş kalemleri bilgisini içeren analiz formatlarına yer verilmek suretiyle açıklama talep edildiği, ancak söz konusu paçal iş kalemlerini oluşturan her bir iş kalemine ilişkin girdilerin en temel bileşenlerine kadar indirgenmeyerek aşırı düşük teklif açıklama talep edildiği,

Ayrıca açıklama istenen söz konusu iş kalemlerinin analiz girdilerinden olan ve idarece açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenen “KGM/4378, KGM/4398, KGM/4358, KGM/4366 ve bunlar gibi” iş kalemlerinin analizli pozlar olduğu ve analiz formatlarına bakıldığında ise bu alt analiz girdilerinin içeriğinde işçilik girdilerinin bulunduğu, ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesinde iş kalemi analizleri ve alt analizlerinde yer alan bütün işçilik girdilerinin girdi tutarının analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olmasına bakılmaksızın açıklama istenilecek girdiler arasında gösterilmesi gerektiği,

Diğer taraftan, sorgulamaya konu bazı iş kalemlerinin (örneğin ÖZEL KAZI-01 ve ÖZEL KAZI-02 ve bunlar gibi) kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemi olarak tanımlanan özel iş kalemi niteliğinde olduğu, söz konusu iş kalemlerine ilişkin idarece hazırlanan analiz formatları incelendiğinde analizlerin iş kalemlerinin adlarına yer verilerek ve girdileri “malzeme”, “işçilik”, “makine-ekipman” şeklinde ifade edilmek suretiyle oluşturulduğu, ancak girdi cinslerinin neler olduğuna ilişkin bir belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan hususlar bir arada değerlendirildiğinde idarece, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde gönderilen sorgulamaya tabi iş kalemlerinden kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemlerine (paçal iş kalemi) ilişkin hazırlanan analizlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 45’inci maddesinin açıklamalarına uygun tanzim edilmediği anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda,

1. Açıklama istenilecek tüm özel/paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, makine amortismanı, mazot, makine ve diğer malzeme girdileri vb.) kadar ayrıştırılması,

2. Özel/paçal iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının anılan poz miktarları dikkate alınarak toplanması (örneğin aynı iş kalemi analizi içerisinde yer alan işçilikle ilgili operatör makinist girdilerinin söz konusu poz birim miktarı dikkate alınarak toplanması), farklı poz numarasına sahip girdilerinin ise ayrı ayrı gösterilmesi,

3. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlar ile uyumlu olmayan özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının girdi cins ve miktarlarının belirlenmek suretiyle hazırlanması,

4. Yukarıdaki işlemlerden sonra anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve açıklama istenilecek paçal iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması,

5 ) Anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde bu girdinin oranının her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulama işleminin teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilere yukarıda bahsedilen hususlara uygun şekilde tekrar yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.