KİK Kararı: 2020/UY.II-1131

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/028
Gündem No : 44
Karar Tarihi : 24.06.2020
Karar No : 2020/UY.II-1131
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Seal İnş. ve Tic. A.Ş.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Mersin Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/652819 İhale Kayıt Numaralı “Mersin Silifke Kültür Merkezi İkmal İnşaatı Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Mersin Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 21.01.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Mersin Silifke Kültür Merkezi İkmal İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Seal İnş. ve Tic. A.Ş.nin 03.04.2020 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine başvuru sahibince 22.04.2020 tarih ve 18838 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/734 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idare tarafından, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu hususta şikâyet başvurusunda bulundukları ancak idare tarafından süresi içerisinde cevap verilmediği, sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu, şöyle ki;

a) Aynı kişiden alınan birden fazla fiyat teklifinde yer alan tutanak numaralarının aynı olduğu ileri sürülerek açıklamaların uygun bulunmadığı, ancak maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) sayı numaraları aynı olsa da hem fiyat tekliflerinde hem de bunlara ilişkin tutanaklarda teklife konu ürünlerin ayrı ayrı yer aldığı ve hangi fiyat teklifinin hangi tutanağa göre düzenlendiğinin tespit edilebileceği, ayrıca mevzuatta tutanak için nasıl sayı verileceğine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, söz konusu numaralandırmada takdir yetkisinin belgeyi düzenleyen meslek mensubunda olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.10’uncu maddesinde yer alan açıklama gereğince de meslek mensubunun düzenlediği belgelerde yer alan bilgilerin doğruluğundan sorumlu olduğu ve meslek mensubunun yapmış olduğu iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanacağı, bu bağlamda sadece tutanak numarasının gerekçe gösterilerek açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı,

b) “BPYZ.ÖZEL.27” poz numaralı iş kalemi için alınan fiyat teklifinde yer alan işçilik ücretinin “9,49TL/m2” olduğu, işçilik fiyatlarının üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanamayacağı ve yürürlükteki asgari ücretin kullanılması gerektiği belirtilerek aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı, ancak işçilik için öngörülen “9,49TL”nin saat ücreti olmayıp “1m2” için öngörülen işçilik ücreti olduğu, alınan fiyat teklifinde saatlik ücretin de gösterildiği, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesinde yer alan açıklama gereğince bahse konu iş kalemine ilişkin analiz girdi cins ve miktarlarının kendilerine verilmediği, bu kapsamda iş kaleminin analiz formatı hazırlanamayan nitelikte olduğu değerlendirilerek fiyat teklifi ile açıklandığı, bu gerekçelerle açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı,

c) İdare tarafından, fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanaklarda, iş kalemlerinin fiyatının toplam birim maliyet tutarı olarak yazıldığının belirtildiği ve sunulan fiyat tekliflerinin (BPYZ.ÖZEL.27 hariç olmak üzere) bir hizmet fiyatına ilişkin olmadığı, fiyat tekliflerinde “…imalatı ile ilgili…” denilmek suretiyle fiyat teklifi alındığı, yani mamul mala ilişkin olduğu, tutanağın ise hizmet veya mal esaslı olup olmadığının anlaşılamadığı, bu sebeple fiyat teklifi ile tutanak üzerinde yer alan bilgilerin uyumlu olmadığı ifade edilerek açıklamaların uygun bulunmadığı, ancak sundukları birim fiyat tekliflerinin maliyete dayalı olduğu ve tutanakların maliyete dayalı olarak hazırlandığı, fiyat teklifinde yer alan mal ve mamullere ilişkin olarak taşıma, yükleme, istifleme gibi gider kalemlerinin olması sebebiyle tutanaklarda bu girdilerin de dikkate alındığı, tutanaklarda yer alan bu girdilerin idare tarafından hizmet işi olarak yorumlandığı, bu gerekçeyle açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı,

d) İdare tarafından, fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanakların 5’inci maddesinde yer alan kapasite raporuna ilişkin bilgilere yer verilmemesi gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmadığı, ancak Ek- O.5 maliyet tespit tutanağının 5’inci maddesinin, mamulün üreticisi olunması durumunda doldurulacağı, fiyat teklifine konu malın cinsi dikkate alındığında malın üreticisinin olunmasının mümkün bulunmadığı, bu gerekçeyle açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı,

e) Açıklamaları kapsamında sunmuş oldukları bazı Ek- O.5 maliyet tespit tutanaklarında e-defter bilgilerine ilişkin tarih ve numaraların yazılı olmaması gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmadığı, ancak bahse konu bilgilerin tutanaklarda yer aldığı, “Tayfun ŞAŞKIN - Evin Dekorasyon” firmasından alınan fiyat teklifine dayanak tutanak incelendiğinde, anılan firmanın envanter defteri tutma zorunluluğu bulunmadığı ancak tutanakta sehven e-defter bilgilerine ilişkin kısmı doldurduğu, kaldı ki idare tarafından yer verilen gerekçe doğru kabul edilse dahi bunun bilgi eksikliği olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu gerekçeyle açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı,

f) Nakliye formüllerinde zorluk katsayısı (A) kullanılmadığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmadığı, ancak idare tarafından nakliye mesafelerine ve zorluk katsayılarına ilişkin bir belirleme yapılmadığı ve aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında taraflarına verilmediği, Karayolları Genel Şartnamesi’nde ise, zorluk katsayısının “1,00” ile “3,00” arasında bir değer olabileceği, ilk keşfin tanzimi sırasında veya ihaleden önce bir değer tespit edilmemiş ise katsayının “1,00” esas alınarak uygulanacağı düzenlemesine yer verildiği, bu nedenle söz konusu katsayının 1.00 olarak kabul edilerek açıklama yapıldığı, nakliye formülünde (A) katsayısının karşılığına 1,00 değerinin yazılmamış olmasının hesaplamanın sonucu değiştirmeyeceği ve esasa etkili olmadığı, bu gerekçeyle açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:MERSİN SİLİFKE KÜLTÜR MERKEZİ İKMAL İNŞAATI YAPIM İŞİ

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı ve türü:

1 ADET ALT ZEMİN+ZEMİN+ASMAKAT+TERAS KATLI KÜLTÜR MERKEZİ BİNASI YAPIM İŞİ

ç) Yapılacağı yer:MERSİN İLİ SİLİFKE İLÇESİ” düzenlemesine yer verilmiştir.

Mezkûr Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde, isteklilerin tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden verecekleri, aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra sınır değeri hesaplayacağı ve teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceği düzenlenmiştir.

27.03.2020 tarihli ihale komisyonu kararından, 21.01.2020 tarihinde gerçekleştirilen incelemeye konu ihaleye 28 isteklinin teklif verdiği, Recep Beyazıt İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin geçici teminat mektubunun uygun olmaması gerekçesiyle, Tekin Mak. İnş. Otom. San. İç ve Dış Tic. A.Ş.- Ashak Müh. İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin ise sunulan ortaklık durum belgesinin uygun olmaması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, teklif tutarları ihale komisyonunca belirlenen sınır değerin altında olan başvuru sahibi ile bir diğer istekliden aşırı düşük teklif açıklaması sunmalarının talep edildiği, her iki istekli tarafından sunulan açıklamaların yeterli görülmeyerek tekliflerinin reddedildiği, Zübeyiroğlu Otom. Tem. İnş. Gıda Tar. Hayv. Petrol Taah. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, Mir Arter Müh. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Özgür Akkurt İş Ortaklığı’nın teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

27.03.2020 tarihinde EKAP üzerinden başvuru sahibine gönderilen “Savunmanızın Reddedilmesine ilişkin gerekçeli tutanağı” konulu yazının ekinde, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerine yer verildiği görülmüştür. Söz konusu gerekçelerde;

- “BPYZ.ÖZEL.01 Acer Platanoides “Globosum” (Top Akçaağaç), BPYZ.ÖZEL.25 Bitkisel Toprak (0,03cm/m2, 3535m2 yeşil alan), BPYZ.ÖZEL.27 İşçilikler, BPYZ.ÖZEL.28 Nakliye” iş kalemlerine ilişkin olarak yapılan açıklamaların uygun olmadığı, zira adı geçen dört iş kalemi için Uzman Davutoğlu Seracılık Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapıldığı ve bu fiyat tekliflerinin altına meslek mensubu tarafından aynı tarih ve sayıya sahip tutanakların bilgisine yer verildiği, meslek mensubundan istenen maliyet tespit tutanaklarında da aynı tarih ve sayı bilgilerinin yer aldığı, anılan iş kalemlerine ilişkin sunulan fiyat tekliflerinde “…Maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim” ibaresinin yer aldığı, ancak sunulan maliyet tespit tutanağında, iş kaleminin fiyatının “toplam birim maliyet tutarı” olarak yazıldığı,

- “BPYZ.ÖZEL.27 İşçilikler” iş kaleminin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklanamayacağı, zira işçilik gideri için güncel asgari ücretin dikkate alınması gerektiği, ayrıca idareye sunulan maliyet tespit tutanağında bu gidere ilişkin bir açıklamaya yer verilmediği,

- İstekli tarafından alınan fiyat tekliflerinin (BPYZ.ÖZEL.27 İşçilikler hariç) bir hizmete ilişkin olarak düzenlenmediği, fiyat tekliflerinde “…imalatı ile ilgili” ifadesine yer verilmesi sebebiyle fiyat tekliflerinin mamul mala ilişkin olduğu, ancak bunlara ilişkin sunulan tutanakların hizmet veya mala yönelik olduğunun anlaşılamadığı, bu sebeple fiyat teklifi ile maliyet tespit tutanağının uyumlu olmadığı, diğer taraftan fiyat tekliflerinde “…imalatı ile ilgili” ifadesine yer verilmesinin fiyat teklifini veren firmanın imalatçı (üretici) olduğunu gösterdiği, bu çerçevede ilgili tutanağın 5’inci maddesinin kapasite raporu ile uyumlu olacak şekilde doldurulması gerektiği, ancak bu bilgilere yer verilmediği ve fiyat teklifinin ortalama birim maliyet mi veya toplam birim maliyet üzerinden mi hesaplandığının anlaşılamadığı,

- Evin Dekorasyon, Kaya Panel, Mesa Elektromarket ve Nur İş PVC firmalarından alınan fiyat tekliflerine dayanak gösterilen ve meslek mensubu tarafından düzenlenen tutanaklarda e-defter bilgilerine yer verilmediği, 25.08.2017 tarih ve 2017/UY.II-2362 sayılı Kurul kararında da benzer bir durumun söz konusu olduğu, ayrıca bu eksikliğin bilgi eksikliği olarak değerlendirilemeyeceği,

- Açıklama kapsamında aynı firmadan birden fazla fiyat teklifi alındığı, meslek mensubu tarafından fiyat teklifine dayanak olarak gösterilen tutanakların tarih ve sayılarının aynı olduğu, ancak meslek mensubu tarafından tutanaklara birbirini takip edecek şekilde sayı verilmesi gerektiği, aynı döneme ilişkin bir sayı ile birden fazla tutanağın düzenlenmesinin uygun olmadığı,

- Nakliyeye ilişkin olarak yapılan açıklamalarda, nakliye formülünde yer alan “A” katsayısının kullanılmadığı ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45’inci maddesinde, idarece sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, idare tarafından ayrıca iş kalemleri/gruplarına ilişkin analizlere yer verileceği, ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmadığı, bu iş kalemlerine ilişkin açıklamaların Tebliğ’in 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabileceği, analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmadığı, iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı açıklanmıştır.

İdare tarafından, EKAP üzerinden 28.01.2020 tarihinde, teklif bedelleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilere gönderilen açıklama talebi yazısı ekinde “açıklama istenilen analiz girdileri, açıklama istenilmeyen analiz girdileri, sıralı analiz girdileri listesi, açıklama istenilen iş kalemleri ve örnek analiz formatı”na yer verildiği, daha sonra tekrar EKAP üzerinden eksik olduğu anlaşılan analizler ile nakliyeye ilişkin mesafe tutanakların isteklilere gönderildiği ve açıklama için ek süre verildiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından hazırlanan ve aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında isteklilere gönderilen belgeler incelendiğinde, 121 adedi inşaat ve çevre düzenlemesine ilişkin, 15 adedi ise tesisata ilişkin olmak üzere toplam 136 adet iş kalemine yönelik açıklama talep edildiği görülmüştür.

Başvuruya konu edilen “BPYZ.ÖZEL.01 Acer Platanoides “Globosum” (Top Akçaağaç), BPYZ.ÖZEL.25 Bitkisel Toprak (0,03cm/m2, 3535m2 yeşil alan), BPYZ.ÖZEL.27 İşçilikler, BPYZ.ÖZEL.28 Nakliye” iş kalemlerine ilişkin olarak analiz formatına, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında “sıralı analiz girdileri tablosu” kapsamında yer verildiği, ancak bahse konu iş kalemlerine ilişkin analiz içeriğinde herhangi bir analiz girdisinin yer almadığı, diğer taraftan nakliyeye ilişkin olarak sorgulama kapsamında isteklilere verilen tutanakta, malzemelerin cinsi ve taşınacakları yerler dikkate alınarak mesafe bilgisinin yer aldığı, ancak hem ihale dokümanında hem de aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında nakliye formülüne ve poz numarasına ilişkin bir belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından 13.02.2020 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklamasının idareye sunulduğu, söz konusu yazı ekinde 291 sayfadan oluşan açıklamalara yer verildiği görülmüş olup sunulan açıklamalar incelendiğinde;

- Maliyet bileşenlerine ilişkin açıklamaya yönelik hazırlanan yazıda, bazı iş kalemlerinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlar ile bazılarının ise piyasadan alınan fiyat teklifleri ile açıklandığının belirtildiği, ayrıca ihalenin ilan tarihi itibarıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından henüz 2020 yılı birim fiyatları yayımlanmaması sebebiyle 2019 yılı birim fiyatlarının esas alındığının, ancak işçilik ücretlerinin 2020 yılı dikkate alınarak hesaplandığının ifade edildiği,

- Hesap cetvelinde 136 adet iş kalemine yer verildiği, bu iş kalemlerinin 27’si için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatların kullanıldığı, diğer iş kalemleri için analizlerde yer alan bazı girdilerin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan fiyatlar esas alınarak, bazılarının ise fiyat teklifi alınarak açıklama yapıldığının belirtildiği,

- 80 adet girdiye ilişkin fiyat teklifi alındığının gösterildiği bir tablo sunulduğu,

- Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile bunların eklerinin yer aldığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin (a), (c) ve (d) iddialarına ilişkin olarak;

Başvuru sahibin tarafından (a), (c) ve (d) iddiaları kapsamında, aynı kişiden alınan birden fazla fiyat teklifinde yer alan tutanak tarih ve sayılarının aynı olduğu, ancak meslek mensubu tarafından tutanaklara birbirini takip edecek şekilde sayı verilmesi gerektiği, tutanakların usulüne uygun düzenlenmediği, ayrıca tutanaklarda yer alan bilgilerden fiyat teklifine konu mal veya hizmetin anlaşılamadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmemesinin uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklama yapılması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağının (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) düzenleneceği, tutanakların fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenleneceği, meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği, idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanakların meslek mensubundan istenebileceği, fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınmasının gerektiği ve bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunluluğunun bulunmadığı açıklanmıştır.

Mezkûr maddede ayrıca, maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin formunda yapılması, ayrıca fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından Tebliğ’in bahse konu maddesinde belirtilen ibarenin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerektiği açıklanmıştır.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında;

- “BPYZ.ÖZEL.01 Acer Platanoides “Globosum” (Top Akçaağaç), BPYZ.ÖZEL.25 Bitkisel Toprak (0,03cm/m2, 3535m2 yeşil alan), BPYZ.ÖZEL.27 İşçilikler” iş kalemleri için Uzman Davutoğlu Tarım Ser. Tic. Ltd. Şti.den alınan 31.01.2020 tarihli 3 ayrı fiyat teklifi sunulduğu,

- “ÖE-AYD-04, ÖZ-ÇEV-02 ve ÖZ-ÇEV-03” poz numaralı iş kalemleri için Mesa Elektromarket İl. Ayd. Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd.Şti.den alınan 30.01.2020 tarihli 3 ayrı fiyat teklifi sunulduğu,

- “ÖZEL.01, ÖZEL.04 ve ÖZEL.15” poz numaralı iş kalemleri için Nur-İş PVC İnş. Taah. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 03.02.2020 tarihli 3 ayrı fiyat teklifi sunulduğu,

- “ÖZEL.08b, ÖZEL.14 ve ÖZEL.16b” poz numaralı iş kalemleri için Liva Door Kapı Mutfak – Layık SALTIK’tan alınan 31.01.2020 tarihli 3 ayrı fiyat teklifi sunulduğu,

- “ÖZEL.09 ve ÖZEL.21” poz numaralı iş kalemleri için Evin Dekorasyon – Tayfun ŞAŞKIN’dan alınan 04.02.2020 tarihli 2 ayrı fiyat teklifi sunulduğu,

- “ÖZEL.19 ve ÖZEL.20” poz numaralı iş kalemleri için Kaya Panel Yapı Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 04.02.2020 tarihli 2 ayrı fiyat teklifi sunulduğu,

- “ÖZEL.11 ve ÖZEL.11A” poz numaralı iş kalemleri için Akdeniz İdol Çelik Kapı İnş. Eml. Taş. Turz. Tic. ve San. Ltd. Şti.den alınan 03.02.2020 tarihli 2 ayrı fiyat teklifi sunulduğu,

- “HAV.ÖZ.POZ.01, HAV.ÖZ.POZ.02, HAV.ÖZ.POZ.03, HAV.ÖZ.POZ.04, VRV.ÖZEL.01, VRV.ÖZEL.02, VRV.ÖZEL.03, VRV.ÖZEL.04, VRV.ÖZEL.05, VRV.ÖZEL.07, VRV.ÖZEL.08, VRV.ÖZEL.09, VRV.ÖZEL.10, VRV.ÖZEL.12, VRV.ÖZEL.13, VRV.ÖZEL.18 ve VRV.ÖZEL.19” poz numaralı iş kalemleri için Ufuk Mühendislik Klima Otomasyon’dan alınan 04.02.2020 tarihli 17 ayrı fiyat teklifi sunulduğu,

- “ÖE-KNF-SLN-1, ÖE-KNF-SLN-3, ÖE-KNF-SLN-5, ÖE-KNF-SLN-6, ÖE-KNF-SLN-8, ÖE-KNF-SLN-9, ÖE-KNF-SLN-10, ÖE-KNF-SLN-12, ÖE-KNF-SLN-24, ÖE-KNF-SLN-25, ÖE-KNF-SLN-26, ÖE-KNF-SLN-27, ÖE-KNF-SLN-30, ÖE-KNF-SLN-31, ÖE-KNF-SLN-44, ÖE-KNF-SLN-46, ÖE-KNF-SLN-47, ÖE-KNF-SLN-49, ÖE-KNF-SLN-81, ÖE-KNF-SLN-82, ÖE-KNF-SLN-91, ÖE-KNF-SLN-93, ÖE-KNF-SLN-108, ÖE-KNF-SLN-109, ÖE-KNF-SLN-112, ÖE-KNF-SLN-115, ÖE-KNF-SLN-116, ÖE-KNF-SLN-121, ÖE-KNF-SLN-125, ÖE-KNF-SLN-127, ÖE-KNF-SLN-136, ÖE-KNF-SLN-138, ÖE-KNF-SLN-139, ÖE-KNF-SLN-147, ÖZ-CCTV-06, ÖZEL.03a, ÖZEL.03c-1, ÖZEL.03c-2 ve ÖZEL.03c-3” poz numaralı iş kalemleri için Aksa Güv. Sis. Tel. Bil. Elek. Mak. San. Tic. Ltd. Şti.den alınan 04.02.2020 tarihli 39 ayrı fiyat teklifi sunulduğu,

Yukarıda aktarılan fiyat tekliflerinin tamamının, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 43.1.13.1’inci maddesinde yer alan ve maliyet tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulması durumunda fiyat teklifinde yer alması gereken beyan ile meslek mensubunun imza ve kaşesini içerdiği görülmüştür.

Diğer taraftan benzer iş kalemlerine ilişkin olarak aynı firmalardan alınan fiyat tekliflerinin, aynı tarih ve sayılı maliyet tespit tutanakları esas alınarak düzenlendiği anlaşılmıştır. Örneğin “BPYZ.ÖZEL.01, BPYZ.ÖZEL.25 ve BPYZ.ÖZEL.27” poz numaralı iş kalemleri için alınan 3 ayrı fiyat teklifinde yer verilen beyanlarda, aynı tarih ve sayılı maliyet tespit tutanaklarının esas alındığının ifade edildiği görülmüştür.

İdare tarafından meslek mensuplarından maliyet tespit tutanaklarının sunulmasının talep edilmesi üzerine söz konusu tutanakların idareye sunulduğu anlaşılmıştır. Meslek mensupları tarafından yukarıda aktarılan iş kalemlerine dayanak teşkil eden ve idareye gönderilen tutanakların tamamının, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerine ilişkin “Ek-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı” kullanılarak ve her fiyat teklifi için ayrı olmak üzere tutanaklar düzenlendiği ancak, aynı firmalardan alınan fiyat tekliflerine ilişkin olarak düzenlenen tutanaklara aynı sayıların verildiği tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde, üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklama yapılması durumunda, fiyat teklifine konu mal veya hizmete ilişkin birim fiyatın, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin “Ek-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı” formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması, bu tutanakların meslek mensubu tarafından muhafaza edilmesi, idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanakların meslek mensubundan istenebileceği açıklanmıştır. Ayrıca Tebliğ’in ekinde de “Ek-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı” formuna yer verilmiştir. Ancak, hem Tebliğ’de hem de Tebliğ ekinde yer alan “Ek-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı” formunda, meslek mensubu tarafından tutanaklara verilecek sayılara ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Tebliğ’in aktarılan beyanından anlaşılacağı üzere, meslek mensubunca esas olarak fiyat teklifindeki birim fiyatın, tutanaktaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığının ortaya konması amaçlanmaktadır.

İncelemeye konu ihalede başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan fiyat tekliflerine ilişkin tutanakların, fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından düzenlendiği, söz konusu tutanaklarda, fiyat teklifine konu mal/ürünün adı ile bahse konu mal/ürüne yönelik miktar, tutar ve maliyet hesaplamalarına açık bir şekilde yer verildiği, fiyat teklifinde yer alan bilgiler ile tutanaklarda yer alan bilgilerin birbirleri ile uyumlu olduğu, ayrıca aynı tarih ve sayıya sahip diğer tutanaklara dayanılarak hazırlanan fiyat tekliflerine konu mal/ürünlerin fiyatlarının tevsiki bakımından bir belirsizliğin ortaya çıkmadığı, tutanak ile fiyat teklifi arasındaki dayanak olma bağının ortaya konduğu, bu bağlamda başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu gerekçeyle reddedilemeyeceği anlaşılmıştır.

Öte yandan idare tarafından, açıklamalar kapsamında sunulan fiyat tekliflerinde “…imalatı ile ilgili” ifadesine yer verilmesi sebebiyle fiyat tekliflerinin mamul mala ilişkin olduğunun değerlendirildiği, ancak bunlara ilişkin sunulan tutanakların hizmet veya mala yönelik olduğunun anlaşılamadığı, ayrıca üretici olunması sebebiyle tutanağın kapasite raporuna ilişkin kısmının da doldurulması gerektiği, bu sebeplerle fiyat teklifi ile maliyet tespit tutanağının uyumlu olmadığı gerekçe gösterilerek aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından bu hususa ilişkin olarak, açıklamalar kapsamında sunulan birim fiyat tekliflerinin maliyete dayalı olduğu ve tutanakların maliyete dayalı olarak hazırlandığı, fiyat teklifinde yer alan mal ve mamullere ilişkin olarak taşıma, yükleme, istifleme gibi gider kalemlerinin olması sebebiyle tutanaklarda bu girdilerin de dikkate alındığı, tutanaklarda yer alan bu girdilerin idare tarafından hizmet işi olarak yorumlandığı, bu gerekçeyle açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan ve üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin tamamında “Mersin Silifke Kültür Merkezi İkmal İnşaatı Yapım İşi için firmamızdan istenen … poz no.lu … imalatı ile ilgili her türlü malzeme temini ve yerine montajının yapılması işini, şartnamede belirtilen teknik özelliklere ve projeye uygun olarak yapılmasında gerekli her türlü işçilik, malzeme ve zayiatı, araç ve gereç giderleri, nakliye, işyerlerinde yükleme-boşaltma, yatay-düşey taşıma, montaj dahil, KDV hariç … birim fiyatla yapabileceğimizi beyan ve taahhüt ederiz.” ifadesine yer verildiği görülmüştür.

Fiyat tekliflerine ilişkin sunulan maliyet tespit tutanaklarında (EK-O.5) ise, ticari mallar (153) hesabı esas alınarak ilgili tablonun doldurularak malın ağırlıklı ortalama birim maliyetine yer verildiği, ayrıca fiyat tekliflerinde, teklife konu mala ilişkin işçilik/montaj giderlerinin belirtildiği, bu gider kalemleri ile nakliye ve genel giderlere maliyet tespit tutanaklarında da yer verildiği ve bu kalemler dikkate alınarak toplam birim maliyet tutarının hesaplandığı görülmüştür.

Başvuru sahibince aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, özel nitelikteki iş kalemleri için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapıldığı ve bu fiyat tekliflerinde teklife konu mala ilişkin işçilik/montaj giderlerinin ayrıca belirtildiği, meslek mensuplarınca bu fiyat tekliflerine ilişkin hazırlanan tutanaklarda ise fiyat teklifine konu malın haricinde işçilik, nakliye ve genel giderlerin ayrıca gösterildiği görülmüş olup tutanakların bu şekilde doldurulmasının ve fiyat tekliflerinde “… imalatı ile ilgili” ifadesine yer verilmesinin, fiyat teklifini veren firmanın üretici niteliğinde olduğu anlamına gelmeyeceği, zira söz konusu ifade ile sunulan fiyat teklifi ve tutanaklar birlikte değerlendirildiğinde, özel nitelikteki iş kalemlerine ilişkin olarak malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı açıklandığı ve meslek mensubunca tutanakların bunu açıklayıcı şekilde düzenlendiği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan Tebliğ’in ekinde yer alan Maliyet Tespit Tutanağı (Ek-O.5) Standart Formunun 5’inci bölümünün kapasite raporuna ilişkin olduğu ve mükellefin fiyat teklifine konu mamulün veya fiyat teklifine konu hizmet kapsamındaki mamulün üreticisi olması durumunda doldurulacağı görülmüştür. Yukarıda aktarıldığı üzere, başvuru sahibi tarafından açıklama kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin ve bunlara ilişkin tutanakların incelenmesi neticesinde fiyat teklifini veren firmaların üretici niteliğinde olmadığı bu nedenle tutanağın kapasite raporuna ilişkin bölümünün doldurulması gerekmediği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda, idare tarafından, “aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan fiyat tekliflerinde “…imalatı ile ilgili” ifadesine yer verilmesi sebebiyle fiyat teklifi veren firmanın üretici niteliğinde olduğu, tutanakların da buna uygun şekilde düzenlenmemesi ve kapasite raporuna ilişkin bölümlerin doldurulmaması” gerekçesiyle başvuru sahibinin açıklamalarının reddedilmesinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin (e) iddiasına ilişkin olarak;

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan Evin Dekorasyon, Kaya Panel, Mesa Elektromarket ve Nur İş PVC firmalarından alınan fiyat tekliflerine dayanak gösterilen ve meslek mensubu tarafından düzenlenen tutanaklarda e-defter bilgilerine yer verilmemesi, bu eksikliğin bilgi eksikliği olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle açıklamaların uygun bulunmadığı ancak, tutanaklarda söz konusu bilgilerin yer aldığı fakat, Evin Dekorasyon firmasından alınan fiyat teklifine dayanak tutanakta, firmanın envanter defteri tutma zorunluluğu bulunmamasına rağmen sehven tutanakta e-defter bilgilerine ilişkin kısmı doldurduğu, bu nedenle açıklamalarının kabul edilmemesinin uygun olmadığı, ayrıca idare tarafından yer verilen gerekçe doğru kabul edilse dahi bunun bilgi eksikliği olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu kapsamda açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında;

- Mesa Elektromarket İl. Ayd. Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd.Şti.den alınan 3 ayrı fiyat teklifi sunulduğu, bunlara ilişkin sunulan tutanakların,

Defterin Cinsi

Tasdik Makamı

Tasdik

Tarih

No

Yevmiye / İşletme Defteri

E-DEFTER

…

…

Envanter Defteri

Adana 1. Noteri

24.12.2018

41066

Geçici Vergi Beyanname Dönemi

(2019) Yılı (4.) Dönemi

- Kaya Panel Yapı Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 2 ayrı fiyat teklifi sunulduğu, bunlara ilişkin sunulan tutanakların,

Defterin Cinsi

Tasdik Makamı

Tasdik

Tarih

No

Yevmiye / İşletme Defteri

E-Defter

Envanter Defteri

Adana 11. Noteri

20.12.2018

40001

Geçici Vergi Beyanname Dönemi

(2019) Yılı (4.) Dönemi

- Nur-İş PVC İnş. Taah. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 3 ayrı fiyat teklifi sunulduğu, bunlara ilişkin sunulan tutanakların,

Defterin Cinsi

Tasdik Makamı

Tasdik

Tarih

No

Yevmiye / İşletme Defteri

EDefter…

…

…

Envanter Defteri

Adana 4. Noteri

27.12.2018

26680

Geçici Vergi Beyanname Dönemi

(2019) Yılı (4.) Dönemi

- Evin Dekorasyon – Tayfun ŞAŞKIN’dan alınan 2 ayrı fiyat teklifi sunulduğu, bunlara ilişkin sunulan tutanakların,

Defterin Cinsi

Tasdik Makamı

Tasdik

Tarih

No

Yevmiye / İşletme Defteri

Defter Beyan Sistemi

Defter Beyan Sistemi

Defter Beyan Sistemi

Envanter Defteri

Defter Beyan Sistemi

Defter Beyan Sistemi

Defter Beyan Sistemi

Geçici Vergi Beyanname Dönemi

(2019) Yılı (4.) Dönemi

Şeklinde doldurulduğu görülmüştür.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Defterlerin tasdiki” başlıklı 10’uncu bölümünün 220’nci maddesinde “Aşağıda yazılı defterlerin bu bölümdeki esaslara göre tasdik ettirilmesi mecburidir:…1. Yevmiye ve envanter defterleri…” hükmü,

Mezkûr Kanun’un “Tasdik zamanı” başlıklı 221’inci maddesinde “Bu kanunda yazılı defterleri kullanacak olanlar, bunları aşağıda yazılı zamanlarda tasdik ettirmeye mecburdurlar:

1. Ötedenberi işe devam etmekte olanlar defterin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda;

2. Hesap dönemleri Maliye Bakanlığı tarafından tesbit edilenler, defterin kullanılacağı hesap döneminden önce gelen son ayda…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Tasdik makamı” başlıklı 223’üncü maddesinde “Defterler, iş yerinin, iş yeri olmayanlar için ikametgahın bulunduğu yerdeki noter veya noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar, menkul kıymet ve kambiyo borsasındaki acentaları için borsa komiserliği tarafından tasdik olunur.

Tasdik makamı, bu Kanuna göre tasdike getirilen defterleri sosyal güvenlik ile ilgili kuruluşların mevzuat hükümlerine bağlı kalmaksızın tasdik eder.

Defterler anonim ve limited şirketler ile kooperatiflerin kuruluş aşamasında, şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret sicili müdürlüğünce tasdik edilir.” hükmü yer almaktadır.

1 Sıra No’lu Elektronik Defter Genel Tebliği (3 Sıra No’lu Tebliğ ile güncellenmiş hali)’nde “…1.7. Yukarıda yer alan yetkilere istinaden, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca tutulması zorunlu olan defterlerin elektronik ortamda oluşturulması, kaydedilmesi, muhafazası ve ibrazına ilişkin usul ve esaslar bu Tebliğin konusunu teşkil etmektedir.

2 Tanımlar ve Kısaltmalar

…Elektronik Defter: Şekil hükümlerinden bağımsız olarak Vergi Usul Kanununa ve/veya Türk Ticaret Kanununa göre tutulması zorunlu olan defterlerde yer alması gereken bilgileri kapsayan elektronik kayıtlar bütününü

…Elektronik Defter Uygulaması: Başkanlık ve Genel Müdürlük tarafından belirlenen format ve standartlara uygun olarak oluşturulan elektronik defterlere ilişkin onay süreçlerinin yerine getirilmesi amacı ile hazırlanan www.edefter.gov.tr internet adresinde yer alan uygulamayı,

Elektronik Defter Beratı: Bu Tebliğde yer alan esaslar çerçevesinde, elektronik ortamda oluşturulan defterlere ilişkin olarak, Başkanlık tarafından belirlenen standartlara uygun bilgileri içeren ve Başkanlık Mali Mührü ile onaylanmış elektronik dosyayı,

Açılış Onayı: Hesap döneminin ilk ayına ilişkin olarak alınan elektronik defter beratını,

Kapanış Onayı: Hesap döneminin son ayına ilişkin olarak alınan elektronik defter beratını,

…ifade eder.

…3.1. Genel Olarak e-Defter Uygulaması

3.1.1. e-Defter, şekil hükümlerinden bağımsız olarak Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri gereğince tutulması zorunlu olan defterlerde yer alması gereken bilgileri kapsayan elektronik kayıtlar bütünü olup, bu uygulama yoluyla defter dosyalarının elektronik dosya biçiminde hazırlanması, kağıda bastırılmaksızın oluşturulması, kaydedilmesi, değişmezliğinin, bütünlüğünün ve kaynağının doğruluğunun elektronik imza/mali mühür araçları ile garanti altına alınması ve ilgililer nezdinde ispat aracı olarak kullanılabilmesi sağlanmaktadır.

3.2. e-Defter Uygulamasına Dâhil Olma Zorunluluğu

3.2.1. Aşağıda sayılan mükelleflerin e-Defter uygulamasına dâhil olmaları zorunludur.

1- e-Fatura uygulamasına geçiş zorunluluğu bulunan mükellefler.

2- Türk Ticaret Kanununun 397 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bağımsız denetime tabi olan şirketler.

3.2.2. Başkanlık, yapılan analiz veya inceleme çalışmaları neticesinde riskli ya da vergiye uyum düzeyi düşük olduğu tespit edilen mükellefleri veya mükellef gruplarını faaliyet, sektör ve ciro tutarına bağlı olmaksızın, yazılı bildirim yapmak ve geçiş hazırlıkları için en az 3 ay süre vermek suretiyle e-Defter uygulamasına geçme zorunluluğu getirmeye yetkilidir. Kendisine yazılı bildirim yapılan mükelleflerin, yazılı bildirimde belirtilen süreler içinde eDefter uygulamasına dâhil olması gerekmektedir.

...3.2.4. Bu Tebliğ ile belirlenen zorunluluk kapsamına girmeyenlerden 17/12/2017 tarihli ve 30273 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 486) ile usul ve esasları belirlenen Defter Beyan Sistemi kapsamı dışında kalan mükelleflerin de istemeleri halinde e-Defter uygulamasına dâhil olması mümkündür. e-Defter uygulamasına isteğe bağlı olarak dâhil olanlar, başvurularını izleyen ayın başından itibaren defterlerini eDefter olarak tutabilirler.

…4.1.3. e-Defter uygulamasından yararlanan kayıtlı kullanıcıların güncel listesi edefter.gov.tr adresinden yayımlanır.

...4.3.1 Bu Tebliğ kapsamında e-Defter uygulamasına dâhil olanlar, edefter.gov.tr adresinde duyurulan format ve standartlara uygun olarak aylık dönemler itibarıyla e-Defterlerini oluşturmaya ve saklamaya başlayacaklardır. Bu Tebliğ kapsamında e-Defter uygulamasına dahil olan mükellefler dahil oldukları aydan itibaren söz konusu defterlerini kâğıt ortamında tutamazlar. Bu mükelleflerin kağıt ortamında tuttukları defterler hiç tutulmamış sayılır.

4.3.2. Vergi Usul Kanununun 219 uncu maddesinin (b) bendinde belirtilen ve defter kaydı yerine geçecek belgelerin (bundan sonra “Muhasebe Fişi” olarak anılacaktır), e-Defter kayıtları ile birlikte muhafaza edilmesi ve yetkili mercileri tarafından istenildiğinde ibraz edilmesi zorunludur.

4.3.3. e-Defter tutma sürecinde hesap döneminin ilk ayına ait beratın alınması açılış onayı, son ayına ait beratın alınması kapanış onayı, diğer aylara ait beratların alınması ise ilgili aylara ait defterlerin noter onayı yerine geçer.

4.3.4. Uygulamadan yararlananlar aylık dönemler halinde oluşturacakları e-Defter ve berat dosyalarını, aşağıda belirtilen sürelerde oluşturmak, NES veya Mali Mühürle zaman damgalı imzalamak/onaylamak ve berat dosyaları e-Defter uygulamasına yüklemek suretiyle Başkanlıkça onaylı halini almak zorundadırlar:

1- Defter ve berat dosyalarının ilgili olduğu ayı takip eden üçüncü ayın son gününe kadar,

2- Hesap dönemlerinin son ayına ait defter ve berat dosyaları, gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerinin verildiği ayın son gününe kadar.

3- Dileyen mükellefler, her hesap dönemine ilişkin ilk ayda (hesap dönemi içinde işe başlayanlarda işe başlanılan ayda), tercihlerini e-Defter uygulaması aracılığıyla elektronik ortamda bildirmeleri şartıyla, her bir geçici vergi döneminin aylarına ait e-Defter ve berat dosyalarını her ay için ayrı ayrı olmak üzere, ilgili olduğu geçici vergi dönemine ilişkin geçici vergi beyannamesinin verileceği ayın sonuna kadar (son dönem geçici vergi dönemine ilişkin ayların defter ve berat dosyalarının gelir vergisi mükelleflerinde gelir vergisi beyannamesinin verileceği ayın sonuna kadar, kurumlar vergisi mükelleflerinde ise kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği ayın sonuna kadar) oluşturma, NES veya Mali Mühürle imzalama/onaylama ve berat dosyalarını e-Defter uygulamasına yükleyerek Başkanlıkça onaylı halini alma imkânından da yararlanabilirler. Tercihlerini bu bentte belirtilen süre içinde bildirmeyen mükellefler hakkında bu fıkranın 1 ve 2 numaralı bentlerinde belirtilen tarihler esas alınır. Ayrıca yapılan tercih, tercih bildirim süresi içinde yapılan değişiklikler hariç olmak üzere, müteakip hesap dönemlerine ait tüm aylar için geçerlidir. Tercihini geçici vergi dönemi bazında yapan mükelleflerden, defter ve berat dosyalarına ilişkin işlemlerini belirtilen sürede gerçekleştirmeyenler hakkında cezai müeyyidelerin tayininde her bir ay, ayrı ayrı dikkate alınır.” açıklamaları,

486 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde “MADDE 1 – (1) Serbest meslek erbabı, işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ile basit usule tabi olan mükelleflerin kayıtlarının elektronik ortamda tutulması, bu mükelleflerden defter tutmak zorunda olanların defterlerinin bu kayıtlardan hareketle elektronik ortamda oluşturulması ve saklanması, vergi beyannamesi, bildirim ve dilekçelerin elektronik ortamda verilebilmesi ile elektronik ortamda belge düzenlenebilmesi amacıyla geliştirilen Defter-Beyan Sistemi bu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.

…MADDE 9 – (1) Defter-Beyan Sistemi üzerinden, işletme defteri, çiftçi işletme defteri, serbest meslek kazanç defteri, amortisman defteri, envanter defteri, damga vergisi defteri, ambar defteri ile bitim işleri defteri elektronik ortamda tutulabilecektir.

… (5) Defter-Beyan Sistemi vasıtasıyla elektronik ortamda tutulan defterlerin açılış onayı; ilk defa veya yeniden işe başlama ile sınıf değiştirme hallerinde kullanmaya başlamadan önce, izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onayları ise defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk gününde Başkanlık tarafından elektronik olarak yapılır. Açılış onayı 213 sayılı Kanunda öngörülen tasdik hükmündedir.

(6) Defterlere ait oldukları takvim yılının son ayını takip eden dördüncü ayın sonuna kadar Başkanlık tarafından elektronik ortamda kapanış onayı yapılır.

(7) Defter-Beyan Sistemi üzerinden tutulan defterler, 213 sayılı Kanun kapsamında geçerli kanuni defter olarak kabul edilecektir.

8. Defter-Beyan Sistemi kullanmakla yükümlü olan mükelleflerden defter tutmak zorunda olanların kâğıt ortamında tuttukları defterlerin hukuki geçerliliği bulunmamaktadır.” açıklamaları yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.11’inci maddesinde “Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur…” açıklaması yer almaktadır. Aynı Tebliğ ekinde yer alan Ek-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı Standart Formunun 3’üncü bölümünde yer alan tablonun aşağıda belirtilen şekilde olduğu görülmüştür.

“Mükellefin tespit yapılan geçici vergi beyanname dönemine ait yasal defter tasdik bilgileri;

Defterin Cinsi

Tasdik Makamı

Tasdik

Tarih

No

Yevmiye / İşletme Defteri

Envanter Defteri

Geçici Vergi Beyanname Dönemi

(……) Yılı (……) Dönemi

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile yapılan tespitler birlikte değerlendirildiğinde;

213 sayılı Kanun’un aktarılan maddelerinde, yevmiye ve envanter defterinin tasdik ettirilmesinin mecburi olduğu, tasdik işleminin ilgili noter veya noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar, menkul kıymet ve kambiyo borsasındaki acentaları için borsa komiserliği tarafından tasdik olunacağı, anonim ve limited şirketler ile kooperatiflerin kuruluş aşamasında ise ticaret sicili müdürlüğünce tasdik edileceği hüküm altına alınmıştır.

Elektronik Defter Genel Tebliği’nin aktarılan maddelerinde ise, Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu’na göre tutulması zorunlu olan defterlerde yer alması gereken bilgilerin, e-Defter uygulaması kullanılarak tutulabileceği, Tebliğ’in 3.2.1’inci maddesinde belirtilen mükellefler açısından e-Defter uygulamasına dâhil olunmasının zorunlu olduğu ancak zorunluluk kapsamına girmeyen mükelleflerin de istemeleri halinde e-Defter uygulamasına dâhil olabileceği, e-Defter uygulamasından yararlanan kayıtlı kullanıcıların güncel listesinin ilgili internet sitesinden yayımlanacağı, e-Defter uygulamasında, hesap döneminin ilk ayına ait berat alınmasının açılış onayı, son ayına ait berat alınmasının kapanış onayı, diğer aylara ait beratların alınmasının ise ilgili aylara ait defterlerin noter onayı yerine geçeceği, e-Defter uygulamasına dâhil olanların, “edefter.gov.tr” adresinde duyurulan format ve standartlara uygun olarak aylık dönemler itibarıyla e-Defterlerini oluşturmaya ve saklamaya başlayacakları, söz konusu defterlerini kâğıt ortamında tutamayacakları açıklanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde yer alan açıklamalardan, teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağının fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenleneceği, fiyat tekliflerine ilişkin olarak düzenlenen tespit tutanaklarının dayanağının ise mükellefin yasal defter ve belgeleri olduğu anlaşılmıştır.

İncelemeye konu ihalede, Mesa Elektromarket İl. Ayd. Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd.Şti., Kaya Panel Yapı Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Nur-İş PVC İnş. Taah. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat tekliflerine ilişkin olarak düzenlenen tutanaklarda, geçici vergi beyanname döneminin “2019 yılı 4. dönem” olarak belirtildiği, envanter defterine ilişkin kısmın doldurulduğu, yevmiye defterine ilişkin kısımlara “e-Defter” ibaresi yazıldığı görülmüştür.

Diğer taraftan e-Deftere ilişkin olarak “www.edefter.gov.tr” adresinden yapılan sorgulama neticesinde ise adı geçen 3 firmanın da e-Defter sistemine kayıtlı olduğu, Mesa Elektromarket İl. Ayd. Enj. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd.Şti.nin 01.01.2019 tarihinde, Kaya Panel Yapı Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 01.01.2018 tarihinde ve Nur-İş PVC İnş. Taah. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise 01.01.2016 tarihinde e-Defter uygulamasına dahil olduğu anlaşılmıştır.

Aktarılan mevzuat düzenlemeleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan bahse konu maliyet tespit tutanaklarında, geçici vergi beyanname döneminin yer aldığı, envanter defterine ilişkin tasdik tarih ve numaralarına yer verildiği, yevmiye defterine ilişkin olarak ise e-Defter tutulduğunun belirtildiği, yapılan sorgulama neticesinde anılan 3 firmanın da e-Defter sistemine kayıtlı olduğu görülmüş olup, adı geçen firmalar tarafından verilen fiyat tekliflerine dayanak olan tutanakların, e-Defter kayıtlarına dayanılarak hazırlandığı, tutanakların bu haliyle Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesine uygun olarak düzenlendiği, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu gerekçe ile reddedilmesinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, başvuru sahibince aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında, Evin Dekorasyon – Tayfun ŞAŞKIN’dan alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, bu fiyat tekliflerine ilişkin olarak düzenlenen tutanaklarda, geçici vergi beyanname döneminin “2019 yılı 4. dönem” olarak belirtildiği, envanter defteri ile yevmiye/işletme defterine ilişkin kısımlara ise “Defter Beyan Sistemi” ibaresinin yazıldığı görülmüştür.

486 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan maddelerinde, serbest meslek erbabı, işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ile basit usule tabi olan mükelleflerin kayıtlarının elektronik ortamda tutulması, bu mükelleflerden defter tutmak zorunda olanların defterlerinin bu kayıtlardan hareketle elektronik ortamda oluşturulması ve saklanması, vergi beyannamesi, bildirim ve dilekçelerin elektronik ortamda verilebilmesi ile elektronik ortamda belge düzenlenebilmesi amacıyla Defter-Beyan Sisteminin geliştirildiği, Defter-Beyan Sistemi üzerinden, işletme defteri, çiftçi işletme defteri, serbest meslek kazanç defteri, amortisman defteri, envanter defteri, damga vergisi defteri, ambar defteri ile bitim işleri defterinin elektronik ortamda tutulabileceği, Defter-Beyan Sistemi vasıtasıyla elektronik ortamda tutulan defterlerin açılış onayının, ilk defa veya yeniden işe başlama ile sınıf değiştirme hallerinde kullanmaya başlamadan önce, izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onaylarının ise defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk gününde Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından elektronik olarak yapılacağı ve açılış onayının 213 sayılı Kanun’da öngörülen tasdik hükmünde olduğu, Defter-Beyan Sistemi üzerinden tutulan defterlerin, 213 sayılı Kanun kapsamında geçerli kanuni defter olarak kabul edileceği, Defter-Beyan Sistemi kullanmakla yükümlü olan mükelleflerden defter tutmak zorunda olanların kâğıt ortamında tuttukları defterlerin hukuki geçerliliğinin bulunmayacağı açıklanmıştır.

Bu çerçevede, Evin Dekorasyon – Tayfun ŞAŞKIN’dan alınan fiyat tekliflerine ilişkin olarak düzenlenen tutanaklarda, “Defter-Beyan Sistemi” ibaresine yer verildiği, 486 sıra no’lu Tebliğ’in aktarılan maddeleri uyarınca Defter-Beyan Sistemi’nin kullanıldığı durumlarda, açılış onaylarının Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından elektronik olarak yapılacağı ve açılış onayının 213 sayılı Kanun’da öngörülen tasdik hükmünde olduğu, Defter-Beyan Sistemi üzerinden tutulan defterlerin, 213 sayılı Kanun kapsamında geçerli kanuni defter olarak kabul edileceği anlaşılmış olup, aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle reddedilmesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (b) iddiasına ilişkin olarak;

İtirazen şikâyet dilekçesinde, idare tarafından, “BPYZ.ÖZEL.27” poz numaralı iş kalemi için alınan fiyat teklifinde yer alan işçilik ücretinin “9,49TL/m2” olduğu, işçilik fiyatlarının üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanamayacağı ve yürürlükteki asgari ücretin kullanılması gerektiği belirtilerek aşırı düşük açıklamalarının uygun bulunmadığı, ancak işçilik için öngörülen “9,49TL”nin saat ücreti olmayıp “1m2” için öngörülen işçilik ücreti olduğu, alınan fiyat teklifinde saatlik ücretin de gösterildiği, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesinde yer alan açıklama gereğince bahse konu iş kalemine ilişkin analiz girdi cins ve miktarlarının kendilerine verilmediği, bu kapsamda iş kaleminin analiz formatı hazırlanamayan nitelikte olduğu değerlendirilerek fiyat teklifi ile açıklandığı, bu gerekçelerle açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Başvuruya konu edilen “BPYZ.ÖZEL.27 İşçilikler” iş kalemine ilişkin olarak ihale dokümanı kapsamında bir analiz formatına yer verilmediği, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında “sıralı analiz girdileri tablosu” kapsamında adı geçen iş kalemine ilişkin analiz formatının aşağıdaki şekilde düzenlendiği görülmüştür.

“BPYZ.ÖZEL.27 İşçilikler m2

Girdi No

Girdi Tanımı

Birimi

Miktar

Birim Fiyat

Tutar

1

Özel poz niteliğinde olan iş kalemine ilişkin olarak idare tarafından hazırlanan analizde, herhangi bir girdiye yer verilmediği, ayrıca iş kaleminin başlığında “m2” ifadesine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında “BPYZ.ÖZEL.27 İşçilikler” iş kalemi için düzenlenen analizin aşağıdaki şekilde olduğu görülmüştür.

İş Kalemi / İş Grubu No

Analizin Adı

Ölçü Birimi

BPYZ.ÖZEL.27

İşçilikler

m2

Poz no

Girdiler

Ölçü birimi

Miktarı

Birim fiyatı

Tutarı

İşçilik

Birinci sınıf usta

sa

0,350000

14,00

4,90

Düz işçi

sa

0,350000

13,10

4,59

Kâr ve Genel Giderler

Toplam Tutar

9,49

Başvuru sahibi tarafından, analizde yer alan işçilik giderlerinin tevsiki için fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklama yapıldığı, ayrıca idare tarafından söz konusu fiyat teklifine ilişkin olarak hazırlanan tutanağın meslek mensubundan istenildiği ve meslek mensubunca idareye gönderildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin ekinde yer alan “Ek-Y.2 Örnek analiz formatı”nda analiz girdi cinsleri “malzeme, işçilik, makine, diğerleri…” şeklinde yer almakta, yine kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlara ilişkin analiz girdileri arasında içerisinde işçilik girdisine ayrıca yer verilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’in 45.1.4’üncü maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde isteklilere verilmesi gerektiği, ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmadığı, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamaların 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabileceği, ayrıca yine Tebliğ’in 45.1.9’uncu maddesinde, iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı açıklanmıştır.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında, isteklilere verilen açıklama istenilen iş kalemleri listesi ile sıralı analiz girdileri tablosunda “BPYZ.ÖZEL.27 İşçilikler” iş kaleminin biriminin “m2” olarak belirlendiği, yukarıda da ifade edildiği üzere mezkûr iş kalemine ilişkin analiz girdilerinin, miktarlarının ve birimlerinin gösterildiği bir analiz formatı hazırlanmadığı, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamımda “m2” birimi esas alınarak analiz düzenlendiği ve analizde yer alan tutarlara ilişkin fiyat teklifi sunulduğu anlaşılmıştır. Ancak işçilik girdisinin niteliği itibariyle fiyat teklifi ile açıklanmasına gerek olmadığı zira Tebliğ’in 45.1.9’uncu maddesinde yer alan açıklama uyarınca analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı anlaşılmış olup, ihale tarihi olan 21.01.2020 tarihi itibariyle, yürürlükte olan brüt asgari ücretin 2.943,00TL, saatlik asgari ücretin ise 13,08TL (2.943,00TL/30 gün/7,5 saat) olduğu, başvuru sahibi tarafından sunulan fiyat teklifinde yer alan birim fiyatların bu tutarın üzerinde olduğu tespit edilmiş, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle reddedilmesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (f) iddiasına ilişkin olarak;

Nakliye formüllerinde zorluk katsayısı (A) kullanılmadığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmadığı, ancak idare tarafından nakliye mesafelerine ve zorluk katsayılarına ilişkin bir belirleme yapılmadığı ve aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında taraflarına verilmediği, ilgili mevzuatı gereğince zorluk katsayısının “1,00” ile “3,00” arasında bir değer olabileceği, ilk keşfin tanzimi sırasında veya ihaleden önce bir değer tespit edilmemiş ise katsayının “1,00” esas alınarak uygulanacağı düzenlemesine yer verildiği, bu nedenle söz konusu katsayının 1.00 olarak kabul edilerek açıklama yapıldığı, nakliye formülünde (A) katsayısının karşılığına 1,00 değerinin yazılmamış olmasının hesaplamanın sonucu değiştirmeyeceği ve esasa etkili olmadığı, bu gerekçeyle açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2’nci maddesinde sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak isteneceği, yazıda ayrıca ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafelerin belirtileceği açıklanmıştır.

İhale dokümanında, “BPYZ.ÖZEL. 28 Nakliye” iş kalemine ilişkin olarak ölçü biriminin “kamyon” olarak düzenlendiği, 07.02.2020 tarihinde EKAP üzerinden aşırı düşük teklif sahiplerine gönderilen sorgulama yazısı ekinde “Nakliye Mesafe Tutanağı”na yer verildiği, tutanakta taşınacak malzemenin cinsi ile malzemenin getirildiği yer ve döküm yeri dikkate alınarak hesaplanan mesafelerin yer aldığı ancak nakliye formülüne, kullanılması gereken katsayılara ve poz numarasına ilişkin bir belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından, şikâyet ve itirazen şikâyet dilekçelerinde, (A) katsayısına ilişkin idarece bir belirleme yapılmaması sebebiyle katsayının Karayolları Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan birim fiyatlarda yer alan düzenlemeler uyarınca “1,00” olarak esas alındığı, hesaplamada etkisi olmaması nedeniyle bunun gösterilmemesinin sonucu etkilemediğinin ifade edildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, nakliyeye ilişkin olarak nakliye ve işçilik girdilerinin yer aldığı bir analiz düzenlendiği, analizde yer alan tutarları tevsik etmek üzere fiyat teklifi alındığı, açıklamalar kapsamında ayrıca Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan taşıma formülü kullanılarak yapılan hesaplamalara yer verildiği görülmüştür.

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan birim fiyatlarda (A) katsayısının “1.00 – 3,00” arasında bir değer olarak belirleneceği, kolay şartlar altında yapılacak taşımalarda katsayının 1’den küçük olarak tespit edilebileceği, eğer bir tespit yapılmamış ise “katsayının “1,00” olarak dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

Yapılan tespitler ve aktarılan mevzuat düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, idare tarafından “BPYZ.ÖZEL. 28 Nakliye” iş kaleminin özel nitelikli poz olarak düzenlendiği, bu iş kalemine ilişkin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2’nci maddesinde yer alan açıklama kapsamında nakliyelere dair mesafelerin belirtildiği ancak nakliye formülü ve katsayılara ilişkin bir belirlemede bulunulmadığı, başvuru sahibi tarafından hem analiz hazırlanarak fiyat teklifi sunulmak suretiyle hem de taşıma formülü kullanılarak açıklama yapıldığı anlaşılmıştır.

Sunulan fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun olduğu görülmüş olup bahse konu iş kalemine ilişkin açıklamaların bu yönüyle kabul edilmesi gerekmektedir.

Öte yandan taşıma formülü kullanılarak yapılan açılamalarda Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan taşıma formüllerinin kullanıldığı ve idare tarafından (A) katsayısına ilişkin bir belirleme yapılmaması sebebiyle katsayının “1,00” olarak hesaplamalarda dikkate alındığı görülmüş olup, “1,00” olarak dikkate alınan bu katsayının etkisiz olması sebebiyle hesaplama formülünde gösterilmemesinin de bir aykırılık olmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin açıklamalarının bu gerekçeyle reddedilmesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

27.03.2020 tarihli ihale komisyonu kararında, Salih Aydın - Arges İnş. Taah. Tur. ve San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin sınır değerin altın olması nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu görülmüş olup, adı geçen istekliye 27.03.2020 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen “Savunmanızın Reddedilmesine ilişkin gerekçeli tutanağı” konulu yazının ekinde, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerine yer verildiği görülmüştür. Söz konusu gerekçelerde, “BPYZ.ÖZEL.01 Acer Platanoides “Globosum” (Top Akçaağaç)” iş kalemi için fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, fiyat teklifine ilişkin meslek mensubundan satış tutarı tespit tutanağının istenildiği ancak meslek mensubunca tutanağın gönderilmediği, ayrıca “ÖE-AYD-04, ÖZ-ÇEV-02 ve ÖZ-ÇEV-03” iş kalemleri için fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, fiyat tekliflerinde yer alan beyanda yer alan tarih ve tutanak sayısı ile meslek mensubu tarafından gönderilen tutanakların tarih ve sayılarının farklı olduğu ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

İdare tarafından nakliyelere dair mesafelerin malzeme cinsi dikkate alınarak belirlendiği ve bunların aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde isteklilere verildiği, gönderilen tutanakta 4 farklı malzemenin taşıma mesafesinin “290 km” olarak düzenlendiği diğer 8 malzemenin ise taşıma mesafelerinin “5, 6, 10 ve 11 km” olarak belirlendiği görülmüştür.

Salih Aydın - Arges İnş. Taah. Tur. ve San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından “BPYZ.ÖZEL. 28 Nakliye” iş kalemine ilişkin olarak fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı, ayrıca taşıma formülü kullanıldığına ilişkin bir açıklamada bulunulmadığı, sunulan fiyat teklifinde nakliyeye ilişkin “Mersin Silifke Kültür Merkezi İkmal İnşaatı Yapım İşi kapsamında ihtiyaç duyulan “BPYZ.ÖZEL. 28 Nakliye” işini ihale dokümanında belirtilen teknik şartname ve birim fiyat tarifleri çerçevesinde Mersin İli-Silifke ilçesi arasında (150 km. ye kadar) yasal tonajlarda taşıma kapasitesi ile kamyon bazında teklif etmiş olduğumuz birim fiyattan yapmayı kabul ve taahhüt ediyoruz” ifadesinin yer aldığı görülmüştür.

İdare tarafından malzemelere ilişkin nakliye mesafelerinin bir kısmının 290 km olarak belirlendiği dikkate alındığında, adı geçen istekli tarafından sunulan ve 150 km’ye kadar yapılacak taşımaya ilişkin fiyat teklifinin kabul edilmesinin yerinde olmadığı anlaşılmış olup anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının farklı gerekçeler ile reddedildiği bu nedenle söz konusu hususun esasa etkili bir değişikliğe yol açmadığı görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Seal İnş. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilerek teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.