KİK Kararı: 2020/UY.II-1051

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/026
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 10.06.2020
Karar No : 2020/UY.II-1051 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Kayahan İnş. Taah.San ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

KGM 4. Bölge Müdürlüğü

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/548489 İhale Kayıt Numaralı “(Eskişehir-Sarıcakaya) Ayr Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolu Km: 0+000-24+500 Arası Yol Yapımı Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Köprüler ve Üstyapı Yapılması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

KGM 4. Bölge Müdürlüğü tarafından 04.12.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(Eskişehir-Sarıcakaya) Ayr Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolu Km: 0+000-24+500 Arası Yol Yapımı Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Köprüler ve Üstyapı Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Kayahan İnş.Taah.San ve Tic.A.Ş.’nin 01.04.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.04.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.04.2020 tarih ve 18235 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.04.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/703 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından, a) “S4 ve S6 poz analizlerinin açıklama istenen alt analizinde “C 30/37 beton harcı, HAZIR BETON HARÇLARI (TS EN 206-1)” pozunda istekli tarafından Elazığ ilinde bulunan AHZ İnş. Mad. Yap. Kim. San. ve Tic. A.Ş. firmasından fiyat teklifi alınmıştır. İhale konusu işin Eskişehir ili Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolunda gerçekleşeceğinden Elazığ’dan beton taşımanın hayatın olağan akışına uygun olmayacağı ve aynı zamanda betonun taşınması sırasında geçen zamanda hazır betonun mukavemetini alacağı da söz konusu olduğu tespit edilmiştir.” şeklinde cevap verilerek uygun görülmediği, alınan teklife nakliye giderinin dahil olduğu, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin üçüncü kişilerden alınacak fiyat tekliflerinin işin yapılacağı yerde faaliyet gösteren firmalardan alınması gerektiğine dair bir mevzuat hükmü olmadığı, açıklamanın mevzuata uygun olduğu,

b) ”T1 poz numaralı iş kaleminin “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için) ” pozu için istekli tarafından fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmıştır. Aşırı düşük teklif açıklaması yapacak istekliler tarafından makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik yapılacak açıklamalarda, kamu kurumu birim fiyatlarının kullanılabileceği, istekli tarafından ise “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için)” pozu için istekli tarafından Emirpet İnş. ve Tic. A.Ş. firmasından fiyat teklifi alındığı amortisman girdisinin fiyat teklifi alınarak açıklanabilmesine izin veren mevzuat hükmü bulunmadığından söz konusu makine için yapılan açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, T1 poz numaralı iş kaleminin “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için)” pozu için istekli tarafından kendi malı olan Atlas Corpo model T35 tipi Min 52,2 KW 70 HP - Maks. 170 KW 228 HP motor gücündeki makine ile teklif alınarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılmıştır. Ancak “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için)” pozundaki paletli delgi makinesi ile isteklinin sunmuş olduğu paletli delgi makinesinin aynı makine olmadığı, motor güçlerinin faklı olduğu ve istenilen teknik özelliklere uygun açıklama yapılmadığı tespit edilmiştir. Yine, T1 poz numaralı iş kaleminin “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için)" pozu için istekli tarafından Emirpet İnş. ve Tic. A.Ş. firmasından fiyat teklifi alınmıştır. Yapılan incelemede Emirpet İnş. ve Tic. A.Ş. firmasına ait Ticaret Sicil Gazetesinde firmanın faaliyet alanında iş makinesi satışının olmadığı tespit edilmiştir.” şeklinde cevap verilerek uygun görülmediği, Kamu İhale Genel Tebliğinde aşırı düşük tekliflerin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanamayacağına dair bir düzenleme yer almadığı, alınan fiyat teklifinin mevzuatta aranan koşullara uygun olduğu, Emirpet İnş. ve Tic. A.Ş. firmasına ait Ticaret Sicil Gazetesi incelendiğinde, inşaat taahhüt alanında faaliyet gösteren bir firma olduğu, makine alımı yapabilen bir firmanın doğal olarak satışını da yapabileceği, söz konusu firmanın Anonim Şirket olduğu ve ticari hayatta her alanda faaliyet gösterebileceği,

c)S4 poz numaralı iş kaleminde “Çam kerestesi (II. sınıf) (TS 1265) (TS EN 844-6, 9, 12) (TS EN 1309-1, TS EN 1310, TS EN 1311, TS EN 1313-1,
2 ) ” pozu için istekli tarafından fiyat teklifi alınarak sunulan 650 TL/m3 çam kerestesi bedelinin; İdaremizce yapılan piyasa araştırmalarında Çam kerestesi (II. sınıf) fiyatlarının 2.000,00 TL/m3 ile 2.400,00 TL/m3 arasında olduğu görülmüştür. İstekli tarafından sunulan 650 TL/m3 gerçek piyasa koşullarını yansıtmadığı, çam kereste bedelini tevsik için sunulan belgelerde yer alan bedelin piyasanın gerçekleriyle örtüşmediği bu itibarla şeklen, Kamu İhale Genel Tebliğine uygun açıklama yapılmış olmasının hayatın gerçeklerinin önüne geçemeyeceği ve İdarece ihale dokümanında belirtilen özellik ve miktardaki Çam kerestesi (II. sınıf)’nın bu fiyatlara alınmasının mümkün olmayacağı sonucuna varılmıştır.” şeklinde cevap verilerek uygun görülmediği ancak açıklamalar kapsamında sunulan fiyat tekliflerinin mevzuata uygun şekilde hazırlanıp sunulmasının yeterli olduğu, ilgili açıklamaların hayatın olağan akışını yansıtmadığı gerekçesi ile uygun görülmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının, kamu ihale mevzuatında yer alan ilgili hükümler ile dilekçesinde yer verilen kurul ve mahkeme kararları dikkate alındığında hukuka aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

…

45.1.13.(Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 17.md.;Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 29.md.) Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması,

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Karayolları Teknik Şartnamesi’nin “Yaş Karışım Hazır Betonun Taşınması” başlıklı 308.07.04.01’inci maddesinde ise “Katı kıvamdaki taze beton (SI) karıştırma donanımı olmayan araçlarla taşınabilir. Beton ile temas halinde olan taşıma yüzeyleri betonla reaksiyona girmemeli ve su kaybına neden olmamalıdır. Beton taşıma esnasında, güneş, yağış, rüzgâr, toz gibi dış etkenlerden geçirimsiz örtüler ile kapatılarak korunmalıdır.

Katı kıvamlı beton dışındaki taze beton, kullanım yerine sadece karıştırma donanımı olan araçlarla veya transmikserlerle taşınabilir. Beton, şantiyedeki boşaltma işleminin hemen öncesinde, homojen duruma gelmesi için bir kez daha karıştırılmalıdır.

Karıştırma donanımı olan araçlarla veya transmikserlerle betonun boşaltma işlemi, çimento ile suyun ilk temasından itibaren 120 dakika sonunda (çimento ilk priz süresini geçmemesi kaydıyla) tamamlanmalıdır.

Herhangi bir karıştırma donanımı olmayan araçlarla taşınan katı kıvamdaki taze beton ise çimento ve suyun ilk temasından itibaren en fazla 45 dakika sonunda yerine boşaltılmalıdır.

Normal şartlar için verilmiş olan bu sürelerde, hava şartlarından veya kimyasal katkı kullanılmasından dolayı priz süresinin hızlanması veya gecikmesi dikkate alınmalıdır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibi isteklinin iddiasının (a) bölümü ile ilgili olarak;

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Karayolları Teknik Şartnamesi’nde yer alan düzenleme uyarınca, betonun, karıştırma donanımı olan araçlarla veya transmikserlerle yapılması durumunda çimento ile suyun ilk temasından itibaren 120 dakikaya kadar yerine boşaltılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede; idare tarafından aşırı düşük teklife esas sınır değerin altında teklif sunan isteklilere gönderilen açıklama isteme yazısında “S4 ve S6 no’lu iş kalemlerinde yer alan C 30/37 beton harcı, HAZIR BETON HARÇLARI (TS EN 206-1)” analiz girdisinin açıklama istenecek girdi olarak belirlendiği, başvuru sahibi istekli tarafından “C 30/37 beton harcı, HAZIR BETON HARÇLARI (TS EN 206-1)” analiz girdisine ilişkin olarak 17.02.2020 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde teklif edilen birim fiyatın 103 TL olduğu ve fiyat teklifi veren firmanın adresinin Bağlar/Kovancılar/Elazığ olduğu, idarenin “İhale konusu işin Eskişehir ili Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolunda gerçekleşeceğinden Elazığ’dan beton taşımanın hayatın olağan akışına uygun olmayacağı ve aynı zamanda betonun taşınması sırasında geçen zamanda hazır betonun mukavemetini alacağı” gerekçesi ile açıklamayı uygun bulmadığı görülmüştür.

Diğer taraftan, “C 30/37 beton harcı, HAZIR BETON HARÇLARI (TS EN 206-1)” analiz girdisi için fiyat teklifi alınan ve hazır betonun temin edileceği firmanın adresinin Bağlar/Kovancılar/Elazığ’da, işin yapılacağı yerin adresinin ise Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolu/Sarıcakaya/Eskişehir’de olduğu, idarenin işin yapılacağı mahali dikkate alarak tespitte bulunduğu, taşıyıcı araçlar için hız sınırları dikkate alındığında söz konusu girdide yer alan beton harcının taşınmasının, Karayolları Teknik Şartnamesi’nin “308.07.04.01 Yaş Karışım Hazır Betonunun Taşınması” başlıklı maddesinde beton mukavemeti için öngörülen taşıma süreleri açısından teknik olarak makul düzeyde olmadığı, başvuru sahibi tarafından da aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bu hususa ilişkin bir dayanak sunulmadığı değerlendirildiğinde başvuru sahibinin (a) bölümünde yer verilen iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin iddiasının (b) bölümü ile ilgili olarak;

Yapılan incelemede idarenin, 25.03.2020 tarihli ihale komisyonu kararında “Tl poz numaralı iş kaleminin “Paletli delgi makinası (l 12kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için) ” pozu için istekli tarafından fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmıştır. Aşırı düşük teklif açıklaması yapacak istekliler tarafından makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik yapılacak açıklamalarda, kamu kurumu birim fiyatlarının kullanılabileceği, istekli tarafından ise “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için)” pozu için istekli tarafından Emirpet İnş. ve Tic. A.Ş. firmasından fiyat teklifi alındığı amortisman girdisinin fiyat teklifi alınarak açıklanabilmesine izin veren mevzuat hükmü bulunmadığından söz konusu makine için yapılan açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, Tl poz numaralı iş kaleminin “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için)” pozu için istekli tarafından kendi malı olan Atlas Corpo model T35 tipi Min 52,2 KW 70 HP - Maks. 170 KW 228 HP motor gücündeki makine ile teklif alınarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılmıştır. Ancak “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için)” pozundaki paletli delgi makinesi ile isteklinin sunmuş olduğu paletli delgi makinesinin aynı makine olmadığı, motor güçlerinin faklı olduğu ve istenilen teknik özelliklere uygun açıklama yapılmadığı tespit edilmiştir.” ifadelerine yer vererek, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulmadığı görülmüştür.

Daha sonra 12.02.2020 tarihinde idare tarafından başvuru sahibinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 19.02.2020 tarihinde isteklinin açıklamalarını ve dayanak belgelerini sunduğu T1 poz numaralı iş kaleminde yer alan “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için”) analiz girdisine ilişkin üçüncü kişiden alınmış 510.000 TL tutarlı fiyat teklifi sunulduğu idare tarafından 18.03.2020 tarihli yazı ile “İhaleye katılan isteklilerden 24 istekliye Aşırı Düşük Teklif Sorgulaması ilgi (b) yazımızda gönderilmiştir. Aşırı düşük teklif kapsamında açıklama istenilen Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3) pozu için kendi malı makineye ait amortisman hesabı yapıldığı ayrıca Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için) pozu için teklif fiyatı alınarak tarafınızdan aşırı düşük teklif açıklaması yapılmıştır.İhale komisyonumuzca gerekli değerlendirmelerin yapılabilmesi için amortisman hesabı yapılan Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3), makinesi ve fiyat teklifi alınarak hesabı yapılan Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için) bu makinelerin özellik ve kapasitelerinin yer aldığı ruhsat, yevmiye defterleri, satış kayıtlarına ait faturalar vb. belgelerinin tebliğ tarihinden itibaren 2 (İki) iş günü içerisinde İdaremize gönderilmesi hususunda;” ifadelerine yer verilerek dayanak bilgi ve belgelerin sunulmasının talep edildiği, bu yönüyle idarenin, aşırı düşük teklif kapsamında başvuru sahibi isteklinin yapmış olduğu açıklamaları -kamu rayiç fiyatlarından farklı (2019 için1.211.885,00 TL) üçüncü kişilerden fiyat teklifi alarak (510.000 TL) açıklama yapmanın uygun olmadığı- gerekçeleri ile teklifini değerlendirme dışı bırakması gerekirken daha sonra idareye sunulan belgeler üzerinde yapılan inceleme neticesinde teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı, kaldı ki 19.02.2020 tarihinde isteklinin ilk yaptığı açıklamada üçüncü kişilerden almış olduğu fiyat teklifinde yer alan aracın teknik özellik olarak “Paletli delgi makinası (112kW-152HP-2500 rpm) (ankraj, zemin çivisi, bulon, barbakan, deliği delinmesi için)” olduğu, daha sonra idarenin talebi üzerine sunulan dayanak bilgi ve belgelerde yer alan aracın farklı teknik özellerine sahip “Atlas Corpo model T35 tipi Min 52,2 KW 70 HP - Maks. 170 KW 228 HP motor gücündeki” bir araç olduğu, görülmüştür. Bu çerçevede söz konusu analiz girdisi için başvuru sahibi tarafından, -kamu rayiç fiyatlarından daha düşük bedel içerir- üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklama yapılması hususu ile, daha sonra idarenin talebi üzerine sunulan belgelerde farklı güç ve teknik özelliklere sahip bir iş makinesi ile açıklama sunulması hususları birlikte değerlendirildiğinde (farklı teknik özelliklere sahip bir aracın harcayacağı yakıt miktarı ve makinenin 1 saatlik çalışma maliyeti hesabında kullanılan katsayıların -yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta vb.- değişeceği düşünüldüğünde) başvuru sahibi isteklinin (b) bölümünde yer alan iddiası yerinde görülmemiştir.

Başvuru sahibi isteklinin iddiasının (c) bölümü ile ilgili olarak;

Yapılan incelemede idarenin, 25.03.2020 tarihli ihale komisyonu kararında “S4 poz numaralı iş kaleminde “Çam kerestesi (ILsınıf) (TS 1265) (TS EN 844-6, 9, 12) (TS EN 1309-1, TS EN 1310, TS EN 1311, TS EN 1313-1,
2 ) ” pozu için istekli tarafından fiyat teklifi alınarak sunulan 650 TL/m3 çam kerestesi bedelinin; İdaremizce yapılan piyasa araştırmalarında Çam kerestesi (ILsınıf) fiyatlarının 2.000,00 TL/m3 ile 2.400,00 TL/m3 arasında olduğu görülmüştür. İstekli tarafından sunulan 650 TL/m3 gerçek piyasa koşullarını yansıtmadığı, çam kereste bedelini teşvik için sunulan belgelerde yer alan bedelin piyasanın gerçekleriyle örtüşmediği bu itibarla şeklen, Kamu İhale Genel Tebliğine uygun açıklama yapılmış olmasının hayatın gerçeklerinin önüne geçemeyeceği ve İdarece ihale dokümanında belirtilen özellik ve miktardaki Çam kerestesi (II.sınıf)’nin bu fiyatlara alınmasının mümkün olmayacağı sonucuna varılmıştır.” ifadelerine yer vererek, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulmadığı görülmüştür.

Yukarında yer verilen mevzuat hükümlerinden ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak istemesi gerektiği, isteklilerin açıklamaları kapsamında üçüncü kişilerden alacağı fiyat tekliflerini analizlerine dayanak teşkil edebilecekleri, yapılacak değerlendirme sonucunda idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulmaması halinde, gerekçelerini sadece ilgili madde numaralarına atıf yaparak değil, aynı zamanda hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğunu da belirterek kesinleşen ihale kararında yer vermesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, S4 numaralı iş kaleminde yer alan “Çam kerestesi (II. sınıf) (TS 1265) (TS EN 844-6, 9, 12) (TS EN 1309-1, TS EN 1310, TS EN 1311, TS EN 1313-1, 2) ” analiz girdisine ilişkin 17.02.2020 tarihli ve 650 TL/m3 tutarlı fiyat teklifini sunmuş olduğu meslek mensubu tarafından anılan Tebliğ’de belirtilen ibarenin yazılarak iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenip imzalandığı, fiyat teklifine dayanak teşkil eden 17.02.2020 tarihli ve 1 sayılı EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, bahse konu tutanağın ihale tarihi itibarıyla son geçici beyanname dönemi verilerine göre hazırlandığı, anılan fiyat teklifi ve fiyat teklifine dayanak teşkil eden adı geçen tutanağın birbiriyle uyumlu olduğu, idarenin başvuru sahibi isteklinin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alarak yapmış olduğu açıklamayı, hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğunu belirtmeden “piyasa koşullarına ve hayatın gerçeklerine aykırı olması nedeniyle” reddetmesine ilişkin mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin (c) bölümünde yer verilen iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

KISMEN FARKLI GEREKÇE

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan kararda, başvuru sahibinin dilekçesindeki iddialarının (a) bölümüne ilişkin olarak, idare tarafından belirlenen sınır değerin altında teklif sunan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında açıklanması istenen “S4 ve S6 no’lu iş kalemlerinde yer alan C 30/37 beton harcı, C 30/37 beton harcı, HAZIR BETON HARÇLARI (TS EN 206-1)” analiz girdisi için, başvuru sahibi istekli tarafından, açıklama kapsamında sunulan fiyat teklifinin alındığı ve betonun temin edileceği firmanın adresinin Bağlar/Kovancılar/Elazığ olduğu, işin yapılacağı yer olan Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolu/Sarıcakaya/Eskişehir arasındaki alternatif güzergahlar ile asgari, azami mesafeler (227 km- 265 km) ile taşıyıcı araçlar için hız sınırları dikkate alındığında söz konusu girdide yer alan beton harcının taşınmasının, Karayolları Teknik Şartnamesi’nin “308.07.04.01 Yaş Karışım Hazır Betonunun Taşınması” başlıklı maddesinde beton mukavemeti için öngörülen taşıma süreleri açısından teknik olarak makul düzeyde olmadığı, bu nedenle başvuru sahibinin (a) bölümünde yer verilen iddiasının yerinde olmadığı ifade edilmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

…

45.1.13.(Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 17.md.;Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 29.md.) Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede, uyuşmazlık konusu ihalenin “(Eskişehir-Sarıcakaya) Ayr Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolu Km: 0+000-24+500 Arası Yol Yapımı Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Köprüler ve Üstyapı Yapılması İşi” olduğu, 117 adet ihale dokümanı satın alındığı, 04.12.2019 tarihinde yapılan ihaleye 60 isteklinin katıldığı, 25.03.2020 tarihli ihale komisyon kararı ile 24 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği, yapılan sorgulama neticesinde 8 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verdiği, yapılan açıklamaların uygun görülmeyerek ihalenin Söğüt İnşaat Taahhüt Petrol Madencilik Gıda Nakliyat İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi - Ege Asfalt Maden İnşaat Nak.San. ve Tic.A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, idare tarafından aşırı düşük teklife esas sınır değerin altında teklif sunan isteklilere gönderilen açıklama isteme yazısında “S4 ve S6 no’lu iş kalemlerinde yer alan C 30/37 beton harcı, HAZIR BETON HARÇLARI (TS EN 206-1)” analiz girdisinin açıklama istenecek girdi olarak belirlendiği, başvuru sahibi istekli tarafından “C 30/37 beton harcı, HAZIR BETON HARÇLARI (TS EN 206-1)” analiz girdisine ilişkin olarak, 17.02.2020 tarihli fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde teklif edilen birim fiyatın 103 TL olduğu ve fiyat teklifi veren firmanın adresinin Bağlar/Kovancılar/Elazığ olduğu, idarenin “İhale konusu işin Eskişehir ili Sakarıılıca-Mihalgazi İl Yolunda gerçekleşeceğinden Ankara’dan beton taşımanın hayatın olağan akışına uygun olmayacağı ve aynı zamanda betonun taşınması sırasında geçen zamanda hazır betonun mukavemetini alacağı” gerekçesi ile açıklamayı uygun bulmadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde, aşırı düşük sınır değerin nasıl tespit edileceği, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılıp yapılmayacağı, yapılması öngörülmüşse açıklamanın nasıl istenileceği, açıklamanın nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Bu kapsamda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabileceği açıklanmıştır.

Anılan madde açıklamalarında ve kamu ihale mevzuatında, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin üçüncü kişilerden alınacak fiyat tekliflerinin işin yapılacağı yerde faaliyet gösteren firmalardan alınacağını zorunlu kılan bir düzenleme yer almadığı gibi açıklanması istenilen iş kalemine ilişkin malzemenin sözleşmenin yürütümü (işin yapımı) aşamasında fiyat teklifi alınan firmadan temin edilmesini zorunlu kılan bir düzenleme de yer almamaktadır. Açıklanması istenilen iş kalemi için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi sadece o iş kaleminin teklif edilen fiyata yapılabilirliğinin tevsikine yönelik olup, fiyat teklifi veren firmadan temin edileceği anlamına gelmemektedir. Tebliğin 45’inci maddesi dikkate alındığında, fiyat teklifleri işin yapılacağı yerde faaliyet gösteren firmalardan alınabileceği gibi işin yapılacağı yer haricinde faaliyet gösteren firmalardan da alınabilecek olup bu hususu sınırlayan bir mevzuat düzenlemesi de bulunmamaktadır.

Ayrıca fiyat teklifinde ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerde söz konusu malzemenin işin yapımı aşamasında fiyat teklifi alınan firmadan temin edileceğine yönelik istekli tarafından herhangi bir beyanda ya da taahhütte bulunulmamışsa, bu malzemenin işin yapımı aşamasında başka bir firmadan da temin edilebileceği ve bu hususu engelleyen bir mevzuat düzenlemesinin bulunmadığı, ayrıca malzemenin teknik özelliklerine uygun olarak teslim edilmesinin de sözleşme gereği zorunlu olduğu dikkate alındığında, aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında uyuşmazlığa konu malzemeye ilişkin olmak üzere kullanılacak malzemenin teknik özelliklerinin uygun olup olmadığının sözleşmenin yürütümü (işin yapımı), kontrol, muayene ve kabul aşamasında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmeler bir arada değerlendirildiğinde aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklanması istenilen ““C 30/37 beton harcı, HAZIR BETON HARÇLARI (TS EN 206-1)” tanımlı analiz girdisine ilişkin olarak başvuru sahibi isteklinin yapmış olduğu açıklamanın yukarıda yapılan açıklamalar ve değerlendirmeler doğrultusunda mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, Kurul çoğunluğunun “itirazen şikayet başvurunun reddine” niteliğindeki kararının, başvuru sahibinin iddialarının (a) bölümünün incelenmesine ilişkin olarak yer alan gerekçelerine katılmıyorum.