KİK Kararı: 2020/UY.I-479 (4 Mart 2020)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/009
Gündem No : 31
Karar Tarihi : 04.03.2020
Karar No : 2020/UY.I-479
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Kırtur Turizm İnşaat Taah. Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti,

VEKİLİ:

Av. Faruk KÜÇÜK,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/439389 İhale Kayıt Numaralı “Niğde-Pozantı Otoyolu ve Tünelleri Elektrik, Elektronik ve Elektromekanik Sistemlerinin Onarılması ve Yenilenmesi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğü tarafından 16.10.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Niğde-Pozantı Otoyolu ve Tünelleri Elektrik, Elektronik ve Elektromekanik Sistemlerinin Onarılması ve Yenilenmesi” ihalesine ilişkin olarak Kırtur Turizm İnşaat Taah. Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 31.01.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.02.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.02.2020 tarih ve 7450 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.02.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/282 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Müvekkili oldukları istekli tarafından ilk aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısının uygun olmadığı yönünde şikâyet ve itirâzen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bahse konu itirâzen şikâyet başvurularına ilişkin olarak Kamu İhale Kurulunca alınan 11.12.2019 tarihli ve 2019/UY.I-1645 sayılı karar ile düzeltici işlem belirlenmesine kararı verildiği, söz konusu Kurul kararı ile ihalenin daha yüksek bir teklif üzerine bırakılmasının engellediği, bahse konu Kurul kararının akabinde idarece taraflı uygulamalar ve hatalı işlemler tesis edildiği, müvekkili oldukları istekliden istenilen ikinci aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısının akabinde, idare tarafından söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması için birlikte çalışacağı firmalara ve meslek mensuplarına çeşitli bilgilerin sorulduğu, bu sorularla proforma fatura veren firmalara gerekmesi durumunda ticari defter kayıtlarına bakılacağı, meslek mensuplarına ise açıklamaya ilişkin belgelerin en detayına kadar istenileceğinin bildirildiği, idarece aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmalarını engelleyecek her türlü gayretin sarf edildiği, bu durumun kendilerinin uygun aşırı düşük teklif açıklamasında bulunamamasına ve ihalenin kendi tekliflerinden çok daha yüksek bir teklif uhdesine bırakılmasına neden olduğu, müvekkili oldukları isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını kamu ihale mevzuatına uygun olarak yapabilmesi ve idarenin aşırı düşük teklif açıklamasını sağlıklı bir şekilde değerlendirebilmesinin ön koşulunun aşırı düşük teklif açıklama talebini Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesine uygun olarak istemesinden geçtiği, sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğu, idare tarafından işçilik ücretleri ile proforma faturadaki fiyatlar zorunluluktan kabul edilmiş ise de, aşırı düşük teklif açıklamalarının zorlama ile usulen uygun bulunmadığı, şöyle ki;

a) İdarenin kendisini adli merciler yerine koyduğu, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerde yer alan imza ve yazıların benzemediği gerekçesi ile aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, bu durumun idarenin taraflı tutumunun ispatı olduğu,

b) Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesi gereğince, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri açıklamaları kapsamında sunmaları gerektiği, ancak üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulmasının zorunlu olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının bu madde kapsamında yapılmış olmasına karşın, montaj bedelleri için alınan fiyat tekliflerine uygun olarak, ayrıca analizlerinde aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanıldığı, yapılan analizlerde işçilik fiyatlarının anılan Tebliğ’in 45.1.9’uncu maddesi gereğince işçilik ücretinin ihale tarihi itibarıyla geçerli olan saatlik brüt asgari ücretten daha yüksek bir ücret ile açıklandığı,

c) Açıklama istenilen iş kalemleri analiz tablolarında yer alan iş kalemlerinin çoğunluğunun birden fazla birim fiyatın birleşmesi sonucu oluşturulan paçal iş kalemlerinden oluştuğu, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatları ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre belirlenen açıklama istenilecek ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde taraflarına verilmesi gerektiği, idare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında gönderilen açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesinin uygun düzenlenmediği, şöyle ki; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesi uyarınca, analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamayacağı, bu çerçevede açıklama istenilen analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının oluşturularak taraflarına verilmesi gerektiği, örneğin 06 NPT-1 poz numaralı “Tünel Sistemleri Bakımı 1 Yıllık” iş kaleminin içerisinde 06/OBİ-KLM poz numaralı “Klima Sistemlerinin Periyodik Bakımı” iş kaleminin ve 06/OBİ-EDB “Elektrik Dağıtımı Binaları Çatı Onarımı” iş kaleminin, PS 12.03 poz numaralı “Açık Otoyolda DMİ BAŞÜSTÜ LEVHASI TAŞIYICI YAPILMASI (BETONARME TEMEL DAHİL)” iş kalemi içerisinde ise ÖBF 21 poz numaralı “Kaynak İşçiliği” iş kaleminin ve PS 15.10 poz numaralı “Betorname Temel Set” iş kaleminin bulunduğu, idare tarafından, açıklama istenilen iş kalemlerinin kamu pozları ile açıklanması mümkünken fiyat teklifi ile açıklama yapılması zorunluluğunu doğuracak şekilde açıklama talebinde bulunulduğu,

d) İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulabilmesi için son tarihin 31.12.2019 tarihi olarak belirtildiği, idarece bahse konu tarihin bilerek yılbaşı tatiline denk getirildiği, yılbaşı tatilinde şirketlerin ve meslek mensuplarının tatil öncesi ve sonrası izinleri nedeniyle iş başı yapamamasından dolayı aşırı düşük teklif açıklaması için verilen sürenin yeterli olmadığı, idarece bilinçli olarak kısa süre verilmesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde hüküm altına alınan temel ilkelere aykırı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı alt bendi uyarınca, teklif bedeli sınır değerin altında kalan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunabilmelerini temin etmek için 5 iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerektiği, ihale konusu işin gerekleri dikkate alındığında idarenin aşırı düşük teklif açıklaması için takdir ettiği sürenin uygun olmadığı, bu konuda müvekkili oldukları istekli tarafından talep edilen ek sürenin idarece reddedildiği,

2. Yaklaşık maliyetin yanlış olduğu, yaklaşık maliyet hesabının kamu ihale mevzuatına uygun olarak yapılmadığı,

3. Müvekkili oldukları istekli tarafından ilk aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısının uygun olmadığı yönünde şikâyet ve itirâzen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bahse konu itirâzen şikâyet başvurularına ilişkin olarak Kamu İhale Kurulu’nca 11.12.2019 tarihli ve 2019/UY.I-1645 sayılı kararın alındığı, söz konusu karar ile idare tarafından hatalı işlem yapıldığının ispat edildiği, bu doğrultuda Kamu İhale Kurumu hesaplarına yatırılan itirâzen şikâyet bedelinin iadesinin talep edildiği, idarece söz konusu talebin reddedildiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale komisyonunun kurulması ve çalışma esasları” başlıklı 20’nci maddesinde “… (6) İhale komisyonu, teklif veya başvuru kapsamında yer alan belgelerin doğruluğunu teyit için gerekli gördüğü belge ve bilgileri isteyebilir. Komisyon tarafından bu doğrultuda yapılan talepler, ilgililerce ivedilikle yerine getirilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.

Örnek:

Yaklaşık maliyet hesap tablosu Sıralı iş kalemleri / grupları listesi

İş kalemi/grubu no

İş kalemi/grubu adı

Miktarı

Birimi

Birim fiyatı

Tutarı

İş kalemi/grubu no

İş kalemi/

grubu adı

Tutarı

Tutar/YM

Kümülatif toplam

1

…….

10

…

12

120

8

…….

32.000

0,3200

0,3200

2

…….

250

…

3

750

9

…….

20.000

0,2000

0,5200

3

…….

400

…

6

2.400

10

…….

16.880

0,1688

0,6888

4

…….

30

…

500

15.000

4

…….

15.000

0,1500

0,8388

5

…….

2.500

…

4

1.000

6

…….

9.600

0,0960

0,9348

6

…….

1.200

…

8

9.600

7

…….

2.400

0,0240

0,9588

7

…….

25

…

90

2.250

3

…….

2.250

0,0225

0,9813

8

……..

400

…

80

32.000

5

…….

1.000

0,0100

0,9913

9

…….

500

…

40

20.000

2

…….

750

0,0075

0,9988

10

……

844

…

20

16.880

1

…….

120

0,0012

1,0000

Toplam yaklaşık maliyet (YM)

100.000

TOPLAM

100.000

İş kalemi/grubu analizi

İş kalemi / grubu

No : 4

Yangına dayanıklı alçı duvar levhaları ile metal iskeletli giydirme duvar yapılması (………… Duvar Levhası ile)

Ölçü Birimi

m2

Sıralı analiz girdileri tablosu

Poz No

Girdiler

Ö.Br.

Mik.

B.Fiy.

Tutarı

Girdiler

Ö.Br.

Mik.

B.Fiy.

Tutarı

…..

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

…..

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

Ses yal. bandı5 cm

m

XXX

XXX

0,33

…..

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

Derz Bandı (Cam E.)

m

XXX

XXX

0,34

…..

TU 28 Prof.-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

…..

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

Derz dol. alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

…..

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

…..

Derz Bandı (cam.el.)

m

XXX

XXX

0,34

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

…..

Ses yal. bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

Düz İşçi (taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

…..

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

TU 28 Prof.-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

…..

Derz dol. alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

…..

Düz İşçi (taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

…..

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

Tc 60 Prof.-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

…..

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Levha xx mm (yangına

dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

Kar ve genel giderler hariç toplam

18,49

Kar ve genel giderler (% 25)

4,62

TOPLAM TUTAR

23,11

(NOT = Örnekteki iş kalemine ait analizdeki girdiler ve tutarları gerçek verileri yansıtmamaktadır, (38.1) maddesi için oluşturulmuş sayısal örnektir.)” açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

Örnek:

Yaklaşık maliyeti 100.000 TL olan bir ihalede; ihale komisyonu, (38.1) maddesine göre idarece oluşturulan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ni kullanarak yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 den küçük olan (0,6888) 8, 9 ve 10 nolu iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan 4 nolu iş kalemi/grubunu açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları olarak belirleyecektir.

Sıralı iş kalemleri/grupları listesi

İş kalemi/grubu No

İş kalemi/grubu adı

Tutarı

Tutar/YM

Kümülatif toplam

8

…….

32.000

0,3200

0,3200

9

…….

20.000

0,2000

0,5200

10

…….

16.880

0,1688

0,6888

4

…….

15.000

0,1500

0,8388

6

…….

9.600

0,0960

0,9348

7

…….

2.400

0,0240

0,9588

3

…….

2.250

0,0225

0,9813

5

…….

1.000

0,0100

0,9913

2

…….

750

0,0075

0,9988

1

…….

120

0,0012

1,0000

TOPLAM

100.000

100,0000

Sorgulama yapılacak olan “4” nolu iş kalemi/grubunun kar ve genel gider hariç birim fiyatının 18,49 TL olduğu varsayıldığında, ihale komisyonu tarafından, tutarı 18,49 TL’nin % 3’ü olan (18,49x0,03=0,55) 0,55 TL’ye eşit veya altında kalan analiz girdileri “vida ve plastik dupel, agraf 12 cm, agraf vidası, derz bandı, ses yalıtım bandı, borazan vida, derz dolgu alçısı harcı” olarak tespit edilecektir.

Ancak söz konusu girdilerin tutarları toplamı olan 2,81 TL’nin, 4 nolu iş kaleminin kar ve genel gider hariç analiz toplamının (birim fiyatının) % 15’i olan (18,49x0,15=2,77) 2,77 TL’den fazla olması nedeniyle sıralı analiz girdileri tablosuna göre 2,77 TL’lik tutarın aşılmasına neden olan “vida ve plastik dubel” açıklama yapılması gerekli olmayan analiz girdileri içinden çıkarılacak ve “agraf 12 cm, agraf vidası, derz bandı, ses yalıtım bandı, borazan vida, derz dolgu alçısı harcı” açıklama yapılmasına gerek olmayan analiz girdileri olarak ihale komisyonunca tespit edilecektir.

İş kalemi / grubu analizi

İş kalemi / grubu

No : 4

Yangına dayanıklı alçı duvar levhaları ile metal iskeletli giydirme duvar yapılması (………… Duvar Levhası ile)

Ölçü Birimi

m2

Poz No

Girdiler

Ö Br.

Miktarı

B.Fiyatı

Tutarı*

……

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

…..

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

…..

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

…..

TU 28 Profilli-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

…..

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

…..

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

…..

Derz Bandı (Cam el.)

m

XXX

XXX

0,34

…..

Ses yalıtım bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

…..

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

…..

Derz dolgu alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

…..

Düz İşçi(taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

…..

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

…..

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Kar ve genel giderler hariç toplam

18,49

Kar ve genel giderler (% 25)

4,62

TOPLAM TUTAR

23,11

Sıralı analiz girdileri tablosu

Girdiler

Ö.B.

Miktarı

B.Fiyatı

Tutarı

Kümülatif Toplam

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

0,31

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Ses yalıtım bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

0,64

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Derz Bandı (Cam el.)

m

XXX

XXX

0,34

0,98

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

1,33

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Derz dolgu alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

1,76

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

2,27

Açıklama yapılması istenilmeyecektir

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

2,81

Düz İşçi(taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

TU 28 Profilli-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

(NOT = Örnekteki iş kalemine ait analizdeki girdiler ve tutarları gerçek verileri yansıtmamaktadır, (45.1.2.1) ve (45.1.2.2) maddesi için oluşturulmuş sayısal örnektir.)

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 23.md.) İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur. …” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Niğde-Pozantı Otoyolu ve Tünelleri Elektrik, Elektronik ve Elektromekanik Sistemlerinin Onarılması ve Yenilenmesi

b) Yatırım proje no'su/kodu:1994E04020

c) Miktarı (fiziki) ve türü: Karayolları 6 ( KAYSERİ) Bölge Müdürlüğü Niğde-Pozantı Otoyolu ve Tünelleri Elektrik, Elektronik ve Elektromekanik Sistemlerinin Bakım, Onarım ve Yenilenmesi Yapım" İşidir. (Toplam: 219 adet Çeşitli Kalemi)

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:Niğde-Pozantı Otoyolu ve Tünelleri

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

“İhaleye ilişkin bilgiler ile ihale ve son teklif verme tarih ve saati” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1.

a)İhale kayıt numarası: 2019/439389

b) İhale usulü: Açık ihale.

…

d) İhale (son teklif verme) tarihi: 16.10.2019

e) İhale (son teklif verme) saati: 14:00 …” düzenlemesi,

“Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

“Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi almaktadır.

Karayolları 6. Bölge Müdürlüğü tarafından açık ihale usulü ile gerçekleştirilen 2019/439389 İhale Kayıt Numaralı “Niğde-Pozantı Otoyolu ve Tünelleri Elektrik, Elektronik ve Elektromekanik Sistemlerinin Onarılması ve Yenilenmesi” işi ihalesine 4 teklif verildiği, idarece sınır değerin 26.605.538,11 TL olarak hesaplandığı, sınır değerin altında teklif sunan 2 istekliden 01.11.2019 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasının istenildiği, söz konusu aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısı ekinde açıklanması istenilen (ÖBF 1, ÖBF 2, PS 05.03.01.01, PS 06.01.06, MB 53, PS 12.03, MB 16, MB 18, MB 21, MB 40, PS 04.03.01, PY Yan-Müc. 60, PS 10.01.01, PS 10.01.03, PS 10.01.02, PS 10.01.02/OP, PY 10.06, PY 10.06 H, PY 10.06 A, PS 06.03.01, PS 10.03.02, MB 7, MB8, PS 10.02.01, MB 11, PS 14.01.21, PS 14.03.09, 06 NPT-1) ve açıklanması istenilmeyen iş kalemlerine, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin açıklama yapılırken tevsik edilmesi gereken çeşitli kalite güvence belgelerine ve/veya dikkat edilmesi gereken çeşitli hususlara (açıklama istenilen her bir iş kaleminin karşısında ayrı ayrı belirtilmek üzere), aşırı düşük teklif açıklamasının nasıl yapılacağına ilişkin detaylı yazıya, açıklama istenilen iş kalemleri içerisinde yer alan PS 06.01.06, MB 53, PS 12.03, PY 10.06 ve 06 NPT-1 iş kalemlerinin içerisindeki girdi bileşenlerini gösteren tablolara (girdilere ilişkin ölçü birimi, miktar ve açıklama istenilip istenilmediğine ilişkin bilginin yer aldığı) yer verildiği,

Başvuru sahibi istekli tarafından idarece istenilen aşırı düşük teklif açıklama talebinin uygun olmadığı yönünde 07.11.2019 tarihinde idareye şikâyet ve 18.11.2019 tarihinde Kurum’a itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, anılan isteklinin itirâzen şikâyet dilekçesinde özetle;

“İdare tarafından taraflarına 01.11.2019 tarihinde gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebinin uygun olmadığı, şöyle ki;

a) ÖBF 1, ÖBF 2, PS 05.03.01.01, MB 16, MB 18, MB 21, MB 40, PS 04.03.01, PY Yan-Müc. 60, PS 10.01.01, PS 10.01.03, PS 10.01.02, PS 10.01.02/OP, PY 10.06 H, PY 10.06 A, PS 06.03.01, PS 10.03.02, MB 7, MB8, PS 10.02.01, MB 11, PS 14.01.21, PS 14.03.09 poz numaralı iş kalemlerinin analiz girdi ve miktarlarını gösteren analiz formatlarının aşırı düşük teklif açıklamasında taraflarına verilmesi gerektiği, bahse konu iş kalemlerinin içerisinde yer alan analiz girdilerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesi uyarınca açıklama istenilecek analiz girdileri ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri olarak ayrıştırılması gerektiği, idare tarafından söz konusu iş kalemlerinin temel girdilere kadar ayrıştırılması ve açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin liste halinde belirlenmesi gerektiği, söz konusu iş kalemlerinden bazılarının paçal iş kalemlerinden oluştuğu, kamu kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış birim fiyatlarla uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük teklif açıklama talebi sırasında verilmesi gerektiği,

b) Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen iş kalemlerinin karşısında belirtilen kalite güvence belgelerin istenilmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, söz konusu belgelerin işin yapımı aşamasında sunulması gerektiği,

c) Aşırı düşük teklif açıklamasında, 06 NPT-1 poz numaralı “Tünel Sistemleri Bakımı 1 Yıllık” ekindeki analizlere göre açıklanmasının istenildiği, söz konusu iş kaleminin ekinde mühendisin ve teknik personelin açıklanmasına ilişkin analizlere (06/OBİ-TEKA poz numaralı “Teknikerin Aylık Çalışma Ücreti (2 Kişi x 12 Ay) 1 Personelin Ücreti Brüt Asgari Ücretin 2,25 katından aşağı olmayacaktır.” ve 06/OBİ-MÜH poz numaralı “Mühendisin Aylık Çalışma Ücreti (2 Kişi x 12 Ay) 1 Personelin Ücreti Brüt Asgari Ücretin 3,50 katından aşağı olmayacaktır.”) yer verildiği, bahse konu analizlerde yer alan ücret ve oranların Teknik Şartname’de ve/veya birim fiyat tariflerinde yer almadığı, idarece teknik personelin ücretine ilişkin olarak yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan TMMOB kararında yer alan tutarın isteklileri bağlamadığı, ayrıca anılan kararda asgari ücret 4.500,00 TL olarak belirlenmişken idarece söz konusu tutarın 3,5 katı tutarının istenildiği, bu durumun dahi çelişki oluşturduğu, idarenin kendisi tarafından uyulmayan kurala isteklilerin uyulmasının beklenilemeyeceği” ifadelerine yer verildiği,

Başvuru sahibi isteklinin anılan iddialarına ilişkin olarak Kamu İhale Kurulu tarafından 11.12.2019 tarihli ve 2019/UY.I-1645 sayılı kararın alındığı, söz konusu karar ile başvuru sahibi isteklinin (a) bendinde yer alan iddiasının yerinde olmadığı, (b) ve (c) bentlerinde yer alan iddialarının ise yerinde olduğu sonucuna varılarak “4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine” kararı verildiği,

Kamu İhale Kurulu’nun 11.12.2019 tarihli ve 2019/UY.I-1645 sayılı kararının akabinde, idare tarafından 23.12.2019 ve 24.12.2019 tarihli yazılar ile teklif bedeli sınır değerin altında olan 2 istekliden 27.12.2019 tarihi mesai bitimine kadar sunulmak üzere yeniden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, söz konusu aşırı düşük teklif açıklaması talep yazılarının ekinde açıklanması istenilen (ÖBF 1, ÖBF 2, PS 05.03.01.01, PS 06.01.06, MB 53, PS 12.03, MB 16, MB 18, MB 21, MB 40, PS 04.03.01, PY Yan-Müc. 60, PS 10.01.01, PS 10.01.03, PS 10.01.02, PS 10.01.02/OP, PY 10.06, PY 10.06 H, PY 10.06 A, PS 06.03.01, PS 10.03.02, MB 7, MB8, PS 10.02.01, MB 11, PS 14.01.21, PS 14.03.09, 06 NPT-1) ve açıklanması istenilmeyen iş kalemlerine, aşırı düşük teklif açıklamasının nasıl yapılacağına ilişkin detaylı yazıya ve açıklama istenilen iş kalemleri içerisinde yer alan PS 06.01.06, MB 53, PS 12.03, PY 10.06 ve 06 NPT-1 iş kalemlerinin içerisindeki girdi bileşenlerini gösteren tablolara (girdilere ilişkin ölçü birimi, miktar ve açıklama istenilip istenilmediğine ilişkin bilginin yer aldığı) yer verildiği,

Başvuru sahibi istekli tarafından 26.12.2019 tarihli dilekçe ile aşırı düşük teklif açıklaması için süre uzatımı talebinde bulunulduğu, bu talep üzerine idare tarafından teklif bedeli sınır değerin altında olan 2 istekliye 26.12.2019 tarihli yazıların gönderildiği, söz konusu yazılarda “… 23.12.2019 tarihli yazı ekinde gönderilmesi gereken belgelerin teknik nedenlerle 24.12.2019 tarihinde gönderilmesinden dolayı “Aşırı Düşük Teklif Açıklamalarınızı” 31.12.2019 tarihi mesai bitimi olan saat 17:00 kadar Bölge Müdürlüğümüz evrak kaydına verilmesi hususunda;

Gereğini önemle rica ederim.” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

İdarenin aşırı düşük teklif açıklama talebi istemi üzerine, Mezre Tur. İnş. Tic. San. Ltd. Şti. - Bozduman Elekt. İnş. ve Malz. Doğal. Bilgi. Gıd. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı, anılan isteklinin teklifinin söz konusu gerekçeyle reddedildiği, başvuru sahibi istekli Kırtur Tur. İnş. Taah. Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ise 31.12.2019 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, söz konusu isteklinin teklifinin ise aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle reddedildiği tespit edilmiştir.

23.01.2019 tarihli ve 2 numaralı ihale komisyonu kararı incelendiğinde, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının;

- PS 06.01.06 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklama istenilecek analiz girdileri arasında belirlenen PS 05.82, PS 05.83, PS 05.81, ÖBF 26, ÖBF 29 ve ÖBF 30 analiz girdileri için alınan fiyat teklifinin, fiyat teklifi üzerinde fiyat teklifini veren mükellefe ilişkin imzanın kime ait olduğuna ilişkin herhangi bir bilginin bulunmadığı, fiyat teklifini veren mükellefe ilişkin olarak sunulan imza sirkülerindeki imza ile söz konusu fiyat teklifindeki, anılan fiyat teklifine dayanak olarak düzenlenen EK-O.5 maliyet tespit tutanağındaki ve fiyat teklifini veren mükellef ile meslek mensubu arasında yapılan sözleşmedeki imzalar arasında benzerliğin bulunmadığı, bahse konu fiyat teklifi üzerinde kaşe ve imzası bulunan meslek mensubuna ilişkin olarak düzenlenen imza beyannamesindeki imza ile lafzı geçen fiyat teklifine dayanak olarak düzenlenen EK-O.5 maliyet tespit tutanağında bulunan imzalar arasında benzerliğin bulunmadığı, fiyat teklifini veren mükellefin imalatçı olmasına karşın EK-O.5 maliyet tespit tutanağında kapasite raporuna ilişkin bilgilerin doldurulmadığı gerekçeleriyle,

- MB 53 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklama istenilecek analiz girdileri arasında belirlenen ÖBF 37, PY 05.80, PY 05.82, PY 05.88, ÖBF 40, ÖBF 42, ÖBF 43 ve ÖBF 48 analiz girdileri için alınan fiyat teklifinin, fiyat teklifi üzerinde fiyat teklifini veren mükellefe ilişkin imzanın kime ait olduğuna ilişkin herhangi bir bilginin bulunmadığı, fiyat teklifini veren mükellefe ilişkin olarak sunulan imza sirkülerindeki imza ile söz konusu fiyat teklifindeki, anılan fiyat teklifine dayanak olarak düzenlenen EK-O.5 maliyet tespit tutanağındaki ve fiyat teklifini veren mükellef ile meslek mensubu arasında yapılan sözleşmedeki imzalar arasında benzerliğin bulunmadığı, bahse konu fiyat teklifi üzerinde kaşe ve imzası bulunan meslek mensubuna ilişkin olarak düzenlenen imza beyannamesindeki imza ile lafzı geçen fiyat teklifine dayanak olarak düzenlenen EK O.5 maliyet tespit tutanağında bulunan imzalar arasında benzerliğin bulunmadığı, fiyat teklifini veren mükellefin imalatçı olmasına karşın EK-O.5 maliyet tespit tutanağında kapasite raporuna ilişkin bilgilerin doldurulmadığı gerekçeleriyle,

- 06 NPT-1 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklama istenilecek analiz girdileri arasında belirlenen KB 13.14, 06/OBİ-KLM, 06/OBİ-HŞR, 06/OBİ-EDB, 06/OBİ-TEKA, 06/OBİ-SARF analiz girdileri için ayrı ayrı olmak üzere aynı mükelleften alınan fiyat tekliflerinin, bahse konu fiyat teklifi üzerinde kaşe ve imzası bulunan meslek mensubuna ilişkin olarak düzenlenen imza beyannamesindeki imza ile fiyat teklifi ve lafzı geçen fiyat teklifine dayanak olarak düzenlenen EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağında bulunan imzalar arasında benzerliğin bulunmadığı, yalnızca 06/OBİ-EDB poz numaralı analiz girdisinin fiyat teklifini veren mükellefin faaliyet alanında bulunduğu, KB 13.14 poz numaralı Araç Gideri (Yakıt Hariç) analiz girdisi tutarının, söz konusu analiz girdisi için alınan fiyat teklifinde yer alan tutar üzerinden amortisman hesaplanmak suretiyle hesaplandığı, amortisman hesabı yapılarak açıklamada bulunulabilmesi için açıklamaya konu olan aracın açıklama sunan isteklinin kendi malı olması gerektiği gerekçeleriyle uygun bulunmadığı tespit edilmiştir.

Mezre Tur. İnş. Tic. San. Ltd. Şti. - Bozduman Elekt. İnş. ve Malz. Doğal. Bilgi. Gıd. Paz. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile başvuru sahibi istekli Kırtur Tur. İnş. Taah. Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin olarak idare tarafından düzenlenen “Aşırı Düşük Değerlendirme Tutanağı” incelendiğinde, başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin farklı değerlendirmelerin bulunduğu görülmekle birlikte, ihaleye katılan isteklilere 23.01.2020 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen kesinleşen ihale kararının ekinde yer alan 23.01.2019 tarihli ve 2 numaralı ihale komisyonu kararında yalnızca yukarıda aktarılan gerekçelerle başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı yönünde değerlendirmelere yer verildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda, başvuru sahibi istekli tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının yalnızca 23.01.2019 tarihli ve 2 numaralı ihale komisyonu kararında belirtilen gerekçelerle uygun bulunmadığı anlaşılmış olup, işbu inceleme yalnızca 23.01.2019 tarihli ve 2 numaralı ihale komisyonu kararında belirtilen uygun bulmama gerekçeleri dikkate alınarak yapılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin 1.(a) iddiası incelendiğinde;

İdare tarafından 23.12.2019 ve 24.12.2019 tarihli yazılar ile teklif bedeli sınır değerin altında olan 2 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, söz konusu yazılarla aşırı düşük teklif açıklamasında bulunacak isteklilerden, maliyet bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları yazılı açıklamalar ile birlikte, açıklama kapsamında sunulan yazılı belgeleri (üçüncü kişilerden fiyat teklifi vb.) kaşeleyip imzalayanların (fiyat teklifini veren firmanın yetkilisi veya firma yetkilisi tarafından tayin edilen vekili ve meslek mensubu) yetkili olduğuna dair tevsik edici (imza sirküleri veya imza beyannamesi / vekil ise vekaletname ve imza beyannamesi vb.) belgelerin, açıklama kapsamında sunulan yazılı belgeleri (üçüncü kişilerden fiyat teklifi vb.) kaşeleyip imzalayan meslek mensuplarının ilgili firmalar ile yaptığı tam tasdik sözleşmesinin veya ilgili belgeleri kaşeleyip imzalamaya yetkili olduklarını gösteren yetki belgelerinin ve fiyat teklifini veren firmaların teklife konu alanda faaliyet gösterdiğini tevsik edici belgelerin (oda kayıt belgesi veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi) sunulmasının istenildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında;

PS 06.01.06 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklama istenilecek analiz girdileri arasında yer alan PS 05.82, PS 05.83, PS 05.81, ÖBF 26, ÖBF 29 ve ÖBF 30 analiz girdileri ile MB 53 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklama istenilecek analiz girdileri arasında yer alan ÖBF 37, PY 05.80, PY 05.82, PY 05.88, ÖBF 40, ÖBF 42, ÖBF 43 ve ÖBF 48 analiz girdileri için Signasystem Elekronik San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 2 adet fiyat teklifinin, söz konusu fiyat tekliflerine dayanak olarak düzenlenen Ek-O.5 maliyet tespit tutanaklarının, bahse konu fiyat tekliflerini veren mükellef firmayı münferiden temsil ve ilzama yetkili olduğu belirtilen Suat Kaya’ya ilişkin olarak Yenimahalle 3. Noterliği tarafından düzenlenen imza sirküleri ile söz konusu imza sirkülerinin müstenidatlarının, fiyat teklifini veren firmanın faaliyet alanını gösterir oda kayıt sicil suretinin, fiyat teklifini veren firmaya ilişkin olarak 20.08.2017 tarihli ve 9412 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin 59 ila 60’ıncı sayfalarının, anılan fiyat teklifi üzerinde kaşe ve imzası bulunan meslek mensubuna ilişkin imza beyannamesinin, bahse konu meslek mensubu ile fiyat teklifini veren mükellef firma arasında düzenlenen sözleşme ve eklerinin, meslek mensubuna ilişkin olarak düzenlenen faaliyet belgesinin sunulduğu,

06 NPT-1 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklama istenilecek analiz girdileri arasında yer alan KB 13.14, 06/OBİ-KLM, 06/OBİ-HŞR, 06/OBİ-EDB, 06/OBİ-TEKA, 06/OBİ-SARF analiz girdileri için Rota Mühendislik/Muhammet Ali Aytekin’den alınan 6 adet fiyat teklifinin, söz konusu fiyat tekliflerine dayanak olarak düzenlenen Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanaklarının, bahse konu fiyat tekliflerini veren mükellef Muhammet Ali Aytekin’e ilişkin imza beyannamesinin, fiyat tekliflerini veren kişinin faaliyet alanını gösterir oda kayıt sicil suretinin, 18.04.2018 tarihli ve 9561 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin 1040’ıncı sayfasının, anılan fiyat teklifi üzerinde kaşe ve imzası bulunan meslek mensubuna ilişkin imza beyannamesinin, bahse konu meslek mensubu ile fiyat teklifini veren mükellef firma arasında düzenlenen sözleşme ve eklerinin, meslek mensubuna ilişkin olarak düzenlenen faaliyet belgesinin sunulduğu tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının öngörüldüğü ihalelerde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesi uyarınca, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarece tespit edilen yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği, ihale komisyonunun bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları söz konusu isteklilerden yazılı olarak isteyeceği, bahse konu istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması olarak sunulan yazılı açıklamaların; imalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü gibi hususlar dikkate alınarak ihale komisyonu tarafından değerlendirileceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.13.1’inci maddesinde, teklif fiyatı aşırı düşük olan istekliler tarafından teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için mükellef firma tarafından verilen fiyat tekliflerinin dayanağı olarak maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenleneceği, söz konusu tutanakların meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyeceği, ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanakların meslek mensubunda istenebileceği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ekinde yer alan Ek.O-5 numaralı maliyet tespit tutanağı ile Ek.O-6 numaralı satış tutarı tespit tutanağı standart formlarının ek kısmında ise, fiyat teklifi alınan mükellef firmaya ait imza sirküler ile ilgili meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin bulunduğu, öte yandan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale komisyonunun kurulması ve çalışma esasları” başlıklı 20’nci maddesi uyarınca, ihale komisyonunun teklif kapsamında yer alan belgelerin doğruluğunu teyit etmek için gerekli gördüğü belgeleri isteyebileceği, ihale komisyonu tarafından bu doğrultuda yapılan taleplerin ilgililerce ivedilikle yerine getirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, idare tarafından teklif bedeli sınır değerin altında olan 2 istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazıları ile, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunacak isteklilerden, maliyet bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları yazılı açıklamalar ile birlikte, açıklama kapsamında sunulan belgelerin gerçekliğini tespit edebilmek amacıyla ilave bilgi ve/veya belgelerin istenildiği, ancak başvuru sahibi istekli tarafından söz konusu ilave bilgi/belgelerin istenilemeyeceğine yönelik süresi içerisinde şikâyet ve itirâzen şikâyet başvurusunda bulunulmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, başvuru sahibi isteklinin anılan iddiasının idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında istenilen ilave bilgi ve/veya belgelerin istenilemeyeceği ve sunulan belgelerde yer alan bilgi ve/veya belgeler üzerinden idarece yapılan tespitlerin yerinde olmadığı yönünde olmadığı, başvuru sahibi isteklinin söz konusu iddiasının, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sundukları belgeler üzerinde yer alan imzaların birbirlerine uygun olmadığı yönünde bir değerlendirmenin ihale komisyonu tarafından yapılamayacağına ilişkin olduğu, teklif bedeli sınır değerin altında olan istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonu tarafından değerlendirileceğinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde açıkça hüküm altına alındığı, dolayısıyla teklif bedeli sınır değerin altında olan istekliler tarafından sunulan belgeler üzerinde yer alan imzaların birbirlerine uyumlu olup olmadığına ilişkin bir değerlendirmenin ihale komisyonu tarafından yapılabileceği,

Diğer taraftan, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece imza uyumsuzluğu dışında farklı gerekçelerle de (PS 06.01.06 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklama istenilecek analiz girdileri arasında yer alan PS 05.82, PS 05.83, PS 05.81, ÖBF 26, ÖBF 29 ve ÖBF 30 analiz girdileri ile MB 53 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklama istenilecek analiz girdileri arasında yer alan ÖBF 37, PY 05.80, PY 05.82, PY 05.88, ÖBF 40, ÖBF 42, ÖBF 43 ve ÖBF 48 analiz girdileri için fiyat teklifli alınan mükellef firmanın imalatçı olmasına karşın EK-O.5 maliyet tespit tutanağında kapasite raporuna ilişkin bilgilerin doldurulmadığı, 06 NPT-1 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklama istenilecek analiz girdileri arasında yer alan KB 13.14, 06/OBİ-KLM, 06/OBİ-HŞR, 06/OBİ-TEKA, 06/OBİ-SARF analiz girdileri için fiyat teklifi veren mükellef firmanın teklife konu alanda faaliyet göstermediği, KB 13.14 poz numaralı “Araç Gideri (Yakıt Hariç)” analiz girdisi tutarının, söz konusu analiz girdisi için alınan fiyat teklifinde yer alan tutar üzerinden amortisman hesaplanmak suretiyle hesaplandığı, amortisman hesabı yapılarak açıklamada bulunulabilmesi için açıklamaya konu olan aracın açıklama sunan isteklinin kendi malı olması gerektiği gerekçeleriyle) uygun bulunmadığı, söz konusu farklı gerekçelerin ise itirâzen şikâyet başvurusuna konu edilmediği,

Bu çerçevede, anılan iddiadan hareketle başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu ve ihale komisyonunca aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine sebep olan imza uygunsuzluklarına ilişkin değerlendirme yapılarak başvuru sahibinin haklı olduğu ortaya konulsa dahi, 23.01.2019 tarihli ve 2 numaralı ihale komisyonu kararında belirtilen diğer uygunsuzluk gerekçelerinin geçerliliğini koruyacağı, dolayısıyla bu kapsamda bir inceleme yapılmasına da gerek bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin 1.(b) iddiası incelendiğinde;

23.01.2019 tarihli ve 2 numaralı ihale komisyonu kararı incelendiğinde, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının, işçilik ücretlerinin ihale tarihi itibarıyla geçerli saatlik brüt asgari ücretten daha düşük bir ücret ile açıklandığı şeklinde bir gerekçeyle reddedilmediği anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin 1.(c) iddiası incelendiğinde;

Başvuru sahibi isteklinin idarece istenilen aşırı düşük teklif açıklama talebinin uygun olmadığı yönünde 07.11.2019 tarihinde yaptığı idareye şikâyet başvurusuna, idarece 07.11.2019 tarihli yazı ile cevap verildiği, bahse konu cevap yazısında “… Söz konusu işe ait ihale kapsamında herhangi bir iş kalemi için ayrıntılı analiz verilmemiştir. Tekliflerin verilmesinden sonra aşırı düşük teklif sunan firmalardan ihale öncesi yaklaşık maliyet hesabı için yapılan iş kalemlerine ait Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen iş kalemlerinden; PY 10.06, MB 53, PS 06.01.06 ve 06 NPT-1 iş kalemleri analiz sonucu bulunan değerler kullanılarak, diğer iş kalemlerin için kurumumuzca yapılan benzer ihalelerdeki iş kalemleri güncellenerek yaklaşık maliyet hazırlanmıştır. Açıklama istenilen iş kalemleri için kamu kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış analiz olmadığı için “Aşırı Düşük Teklif Açıklamanız” kamu ihale genel tebliğin 45.1.7 maddesine göre yapılması gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi isteklinin iddiasının PS 12.03, PY 10.06, MB 53, PS 06.01.06 ve 06 NPT-1 poz numaralı iş kalemlerine yönelik olduğu anlaşılmış olup, işbu inceleme söz konusu kalemlere ilişkin yapılmıştır.

PS 12.03, PY 10.06, MB 53, PS 06.01.06 ve 06 NPT-1 iş kalemlerinin kamu kurum ve kuruluşları yayımlanan girdilerinden ve kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatlardan olmayan girdilerden oluştuğu, söz konusu iş kalemleri bağlamında açıklama istenilen girdilerin tamamının kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatlardan olmayan girdilerden olduğu, söz konusu girdilerin yaklaşık maliyetinin idarece daha önce gerçekleştirilen ihalelerde oluşan fiyatların güncellenerek ve KİK İşçilik Modülü kullanılarak hesaplandığı, aşırı düşük teklif açıklama talebi kapsamında bahse konu iş kalemlerini oluşturan girdilere yönelik herhangi bir analiz verilmediği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesi uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerektiği, ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmadığı, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamaların bahse konu Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi uyarınca yapılabileceği, diğer taraftan anılan Tebliğ’in 45.1.7’inci maddesi uyarınca istekliler tarafından, inşaat iş kalemleri dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemlerine ait analiz sunulması yerine bu iş kalemlerine ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmasının da kabul edileceği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibi isteklinin idarece istenilen aşırı düşük teklif açıklama talebinin uygun olmadığı yönünde 07.11.2019 tarihinde yaptığı idareye şikâyet başvurusuna, idarece verilen cevap yazısı, ihale dokümanı kapsamında verilen birim fiyat tarifleri ile diğer bilgi/belgeler ve idarenin yaptığı yaklaşık maliyet hesabı dikkate alındığında, söz konusu aşamada itirazen şikâyete konu iş kalemlerinin içerisinde yer alan girdilerin niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan girdiler olarak değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla PS 12.03, PY 10.06, MB 53, PS 06.01.06 ve 06 NPT-1 iş kalemlerinin içerisinde yer alan girdiler için analiz girdi ve miktarlarını gösteren analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmemesinin mevzuata aykırılık oluşturmadığı, başvuru sahibi istekli tarafından söz konusu iş kalemlerinin içerisinde yer alan girdilere ilişkin olarak üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklamada bulunulduğu, idare tarafından başvuru sahibi isteklinin söz konusu açıklamalarının, analiz hazırlanmadığı gerekçe gösterilerek reddedilmediği, diğer bir ifadeyle idarece söz konusu iş kalemlerinin içerisinde yer alan girdilere ilişkin olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklama yapıldığı gerekçesi ile değil, alınan fiyat tekliflerinin çeşitli gerekçeler ile uygun olmaması nedeniyle başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiği, öte yandan bahse konu iş kalemleri içerisinde yer alan bütün işçilik girdilerinin açıklama istenilecek girdi olarak belirlendiği göz önüne alındığında başvuru sahibi isteklinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin 1.(d) iddiası incelendiğinde;

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının öngörüldüğü ihalelerde, ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarece tespit edilen yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği, ihale komisyonu bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları söz konusu isteklilerden yazılı olarak isteyeceği, söz konusu sürenin ise, istenilen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre olması gerektiği, diğer taraftan, idareye şikâyet süresinin, ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihaleler haricindeki ihalelerde on gün olduğu, bu itibarla, aşırı düşük teklif açıklaması için ne kadar süre verildiğinin teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilere yazılı şekilde gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında anlaşılabileceği göz önüne alındığında, aşırı düşük teklif açıklaması için verilen sürenin yetersiz olduğuna ilişkin başvuruların bu tarihten itibaren yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından 23.12.2019 ve 24.12.2019 tarihli yazılar ile teklif bedeli sınır değerin altında olan 2 istekliden 27.12.2019 tarihi mesai bitimine kadar sunulmak üzere aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, bu talep üzerine başvuru sahibi istekli tarafından 26.12.2019 tarihinde idare kayıtlarına alınan dilekçe ile süre uzatımı talebinde bulunulduğu, bunun üzerine idare tarafından teklif bedeli sınır değerin altında olan 2 istekliye 26.12.2019 tarihli yazıların gönderildiği, söz konusu yazılar ile 23.12.2019 tarihli yazı ekinde gönderilmesi gereken belgelerin teknik nedenlerle 24.12.2019 tarihinde gönderilmesinden dolayı aşırı düşük teklif açıklamalarının 31.12.2019 tarihi mesai bitimi olan saat 17:00 kadar sunulmasının istenildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, aşırı düşük teklif açıklaması için idarenin süre belirlediği son yazının 26.12.2019 tarihli yazı olduğu, başvuru sahibi isteklinin söz konusu iddiasının ise aşırı düşük teklif açıklaması için verilen sürenin yetersiz olduğu yönünde olduğu, bu durumda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı tarihin, aşırı düşük teklif açıklaması için süre belirten en son yazının tarihi olan 26.12.2019 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, aşırı düşük teklif açıklama talebi süresinin yetersiz olduğuna ilişkin idareye şikâyet başvurusunun 06.01.2020 tarihine kadar yapılabileceği, ancak başvuru sahibinin bu süre geçtikten sonra 31.01.2020 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin anılan iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Kaldı ki, idarece aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilmesi gereken eksik belgelerin tamamlanarak istenildiği tarih olan 24.12.2019 tarihinden aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulabilecek son tarih olan 31.12.2019 tarihi mesai bitimi arasında beş (5) iş günü sürenin bulunduğu ve 31.12.2019 tarihinin herhangi bir resmi tatile denk gelmediği anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

“Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

“İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.

Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

…

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

…

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

…

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

karar verilir. Kurumun görev alanında bulunmaması hali hariç, itirazen şikayet başvurusunun reddedilmesi durumunda, başvuru teminatı yatırılan hallerde teminatın gelir kaydedilmesine de karar verilir. …” hükmü,

“İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır.

…

İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. …

Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. …” hükmü,

“Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. …

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. …

…

Kurum, itirazen şikayete ilişkin nihai kararını, incelenen ihaleye ilişkin gerekli bilgi ve belgeler ile ihale işlem dosyasının kayıtlara alındığı tarihi izleyen yirmi gün içinde vermek zorundadır. …

…

Kurul tarafından verilen bütün kararlar, karar tarihini izleyen beş iş günü içinde taraflara tebligata çıkarılır ve tebligata çıkarıldığı tarihi izleyen beş gün içinde Kurumun internet sayfasında yayınlanır. Kararlara erişim ücrete tabi tutulamaz.

İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedilikle yerine getirmek zorundadır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlar yanında; … f) Yaklaşık maliyet: İhale onay belgesi düzenlenmeden önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak, katma değer vergisi (KDV) hariç olmak üzere hesaplanan ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen, ihale konusu işin öngörülen bedelini, … ifade eder.” hükmü,

“Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde “… (5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır. …” hükmü,

“Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

…

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler. …” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. …” hükmü,

“Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini,

…

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. …” hükmü,

“Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

…

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,

…

yönlerinden sırasıyla incelenir.

(2) Başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçilir. …” hükmü,

“Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir. …” hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, yaklaşık maliyetin, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak, katma değer vergisi (KDV) hariç olmak üzere hesaplanan ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen, ihale konusu işin öngörülen bedelini ifade ettiği, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyetin teklif fiyatları ile birlikte açıklanacağı, bu aşamadan önce yaklaşık maliyetin açıklanmayacağı ve ilan edilmeyeceği, diğer taraftan, idareye şikâyet süresinin, ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihaleler haricindeki ihalelerde on gün olduğu, bu itibarla, yaklaşık maliyetin ihale tarihinde teklif fiyatları ile birlikte açıklanacağı göz önünde bulundurulduğunda, yaklaşık maliyete ilişkin şikâyet başvurularının bu tarihten itibaren yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

2019/439389 ihale kayıt numaralı “Niğde-Pozantı Otoyolu ve Tünelleri Elektrik, Elektronik ve Elektromekanik Sistemlerinin Onarılması ve Yenilenmesi” işi ihalesinin 16.10.2019 tarihinde gerçekleştirildiği ve yaklaşık maliyetin de bu tarihte açıklandığı, nitekim aynı tarihte idare tarafından Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde yer alan KİK016.0/Y numaralı “Açık İhale, Belli İstekliler Arasında İhale ve Pazarlık Usulünde Teklif Edilen Fiyatlara ve Yaklaşık Maliyetin Açıklanmasına İlişkin Tutanak”ın düzenlendiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yaklaşık maliyete yönelik olduğu, bu durumda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı tarihin, yaklaşık maliyetin açıklandığı tarih olan 16.10.2019 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, yaklaşık maliyete yönelik şikâyet başvurusunun 28.10.2019 tarihi mesai bitimine kadar yapılabileceği, ancak başvuru sahibinin bu süre geçtikten sonra 31.01.2020 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin yaklaşık maliyet hesabına ilişkin iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Kaldı ki, başvuru sahibinin idarece hesaplanan yaklaşık maliyete ilişkin iddiasının genel nitelikli hukuka aykırılık ifadelerini içerdiği görülmekle birlikte, idare tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde kullanılan birim fiyatlara genel itibariyle bakıldığında, söz konusu birim fiyatların tespitinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerinde yer alan yöntemlerin kullanıldığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibi isteklinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53’üncü maddesinde “a) Bu Kanunla verilen görevleri yapmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve malî özerkliğe sahip Kamu İhale Kurumu kurulmuştur. Kamu İhale Kurumu, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkilidir.

…

j) Kurumun gelirleri aşağıda belirtilmiştir:

…

2. Yaklaşık maliyeti beş yüz bin Türk Lirasına (Birmilyonyirmiüçbindokuzyüzyirmiki Türk Lirasına)* kadar olan ihalelerde üç bin Türk Lirası (Altıbinyüzotuzdokuz Türk Lirası), beş yüz bin Türk Lirasından (Birmilyonyirmiüçbindokuzyüzyirmiki Türk Lirasından) iki milyon Türk Lirasına (Dörtmilyondoksanbeşbinyediyüz Türk Lirasına)* kadar olanlarda altı bin Türk Lirası (Onikibinikiyüzseksendört Türk Lirası), iki milyon Türk Lirasından (Dörtmilyondoksanbeşbinyediyüz Türk Lirasından) on beş milyon Türk Lirasına (Otuzmilyonyediyüzonyedibinyediyüzellialtı Türk Lirasına)* kadar olanlarda dokuz bin Türk Lirası (Onsekizbindörtyüzyirmialtı Türk Lirası), on beş milyon Türk Lirası (Otuzmilyonyediyüzonyedibinyediyüzellialtı Türk Lirası) ve üzerinde olanlarda on iki bin Türk Lirası (Yirmidörtbinbeşyüzyetmişbir Türk Lirası)* tutarındaki itirazen şikâyet başvuru bedeli. ...” hükmü,

“İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “… İtirazen şikayet dilekçelerine, başvuruda bulunmaya yetkili olunduğuna dair belgeler ile imza sirkülerinin aslı veya yetkili mercilerce onaylı örneklerinin, varsa şikayete idarece verilen cevabın bir örneği ile başvuru bedeli ve teminatının Kurum hesaplarına yatırıldığına dair belgenin eklenmesi zorunludur. …” hükmü bulunmaktadır.

4734 sayılı Kanunun 53’üncü maddesinin ilk fıkrasının (j)/2 bendinde, itirazen şikâyet başvuru bedelleri Kurumun gelirleri arasında sayılmış, 54’üncü maddesinin yedinci fıkrasında ise itirazen şikâyet dilekçelerine başvuru bedelinin yatırıldığına ilişkin dekontun eklenmesi başvurulara ilişkin şekil şartları arasında zikredilmiştir. Aynı maddenin onuncu fıkrasının (c) bendinde ise başvuruların süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması veya başvuru konusu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması halinde başvurunun reddine karar verileceği hüküm altına alınmıştır.

Dolayısıyla, başvuru bedelinin yatırılması, itirazen şikâyet başvurularında aranan şartlardan biri olarak belirlenmiş, başvurunun herhangi bir sebeple reddi halinde ise başvuru bedelinin iade edilmesine cevaz verilmemiştir. Diğer bir deyişle, iddia konusu hususların ve Kurulca alınan kararın içeriğine bakılmaksızın, itirazen şikâyet kapsamında değerlendirilen başvurulara ilişkin olarak, kısmi teklife açık ihalelerdeki bedel iadeleri müstesna olmak üzere, herhangi bir bedel iadesi söz konusu olmamaktadır

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.