KİK Kararı: 2020/UY.I-1667

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/046
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 14.10.2020
Karar No : 2020/UY.I-1667
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ersey Doğalgaz Müh. İnş. Tes. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Halitoğulları İnş. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/319271 İhale Kayıt Numaralı “2020 Yılı Asya Abone İşleri Daire Başkanlığı Sultanbeyli, Çekmeköy, Sancaktepe, Şile İlçeleri İçmesuyu ve Atıksu Hatları Yapım, Bakım ve Onarım İşi (1)” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 28.07.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2020 Yılı Asya Abone İşleri Daire Başkanlığı Sultanbeyli, Çekmeköy, Sancaktepe, Şile İlçeleri İçmesuyu ve Atıksu Hatları Yapım, Bakım Ve Onarım İşi (1)” ihalesine ilişkin olarak Ersey Doğalgaz Müh. İnş. Tes. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Halitoğulları İnş. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 10.09.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.09.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.09.2020 tarih ve 42940 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.09.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/1497 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarenin 2020/319271 ihale kayıt numaralı "2020 Yılı Asya Abone İşleri Daire Başkanlığı Sultanbeyli, Çekmeköy, Sancaktepe, Şile İlçeleri İçmesuyu ve Atıksu Hatları Yapım, Bakım ve Onarım İşi (1)" ihalesine iştirak ettikleri, tekliflerinin sınır değer altında kaldığından bahisle aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, sorgulamaya Kamu İhale Genel Tebliği çerçevesinde cevap verilerek savunma yapıldığı, EKAP üzerinden gönderilen ihale komisyon kararında savunmalarının reddedildiğinin görüldüğü,

1- İdarece aşırı düşük teklif sorgulama yazısının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45’inci maddesine aykırı şekilde tanzim edildiği ve bu hukuka aykırılıktan kaynaklanan hususların aşırı düşük teklif savunmalarının reddinde gerekçe olarak kullanıldığı,

a) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesinde yer alan açıklama gereğince paçal ve özel pozlarda idarenin analiz girdilerini ve bu analiz girdilerinin miktarlarını gösterir analizlerin sorgulamaya muhatap isteklilere verilmesi gerektiği, bu çerçevede idarenin yaklaşık maliyetin yüzde seksenine karşılık gelen sorgulama kalemleri yönünden savunma sunacak isteklilere temel girdilerine kadar ayrıştırılmamış analizler vermek suretiyle sorgulama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki analizlerde çeşitli araçların ve makinaların "bir saatlik ücreti" analiz girdilerine yer verildiği, oysa bu iş kalemlerinin temel girdilerine kadar ayrıştırılmak suretiyle analize katılmalarının zorunlu olduğu, iş kalemlerinin temel girdilerine kadar ayrıştırılmaksızın analiz içerisinde iş kalemi olarak bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

b) İdarenin analizleri oluştururken iş kalemlerini temel girdilerine kadar ayrıştırması zorunluluğu bulunduğu, böylece %3 açıklama istenilmeyen analiz girdileri hesabının sağlıklı bir şekilde gerçekleştirileceği, ancak sorgulama yazısı ekinde yer analizler incelendiğinde iş kalemlerinin açıklama istenilmeyen analiz girdisi olarak belirlendiğinin görüldüğü, iş kaleminin açıklama istenilmeyen analiz girdisi olarak belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu,

c) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesinin son fıkrası gereğince işçilik maliyetinin açıklama istenilmeyen analiz girdisi olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı, ancak idarece bu düzenlemeye aykırı şekilde sorgulama yazısı ve eklerinin oluşturulduğu, temel girdilere kadar ayrıştırma yapılmaksızın iş kalemlerinin açıklama istenilmeyen girdi olarak belirlenmesi nedeniyle bu iş kalemleri içerisinde yer alan işçiliklerin gözden kaçtığı ve açıklama istenmiyor pozisyonuna düştüğü,

d) Herhangi bir iş kaleminde %3'ün üzerinde olan ve açıklama istenilen bir analiz girdisi için diğer iş kalemlerinde açıklama istenmemesinin mevzuata aykırı olduğu, sorgulama yazısı ekinde gönderilen analizler incelendiğinde bazı iş kalemlerinde açıklama istenilen analiz girdisinin bir başka iş kaleminde açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlendiği, bu durumun Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine aykırı olduğu,

e) Tebliğ’in 45.1.4. maddesi gereğince özel poz mahiyetinde bulunan 4x2 Kombine temizlik aracı, Kanal açma (Kuka) aracı ve Vidanjör Aracı için miktarlı analiz verilmesi gerektiği halde bu özel pozlar için "gün" birimi ile açıklama istenerek analiz verilmemesinin mevzuata aykırı olduğu, ayrıca C 20/25 Hazır Beton Hazırlanması ve Dökülmesi iş kalemi içerisinde yer alan çimentonun nakline ilişkin bir analiz girdisi ve mesafesi bulunmadığı, fiyatın nakliye dahil değerlendirildiği bu analiz için idarenin ayrıca bir nakliye açıklaması istemesi halinde bunu pozu özelleştirmek ve ayrıca bir nakliye analiz girdisi eklemek suretiyle gerçekleştirmesi gerektiği,

f) Sorgulama yazısı ekinde gönderilen analizler incelendiğinde, boru nakli, kırmataş (ocaktan) nakli, kum çakıl (bedeli hariç) nakli, şantiye dışına kamyonla kazı malzeme ve moloz nakli (döküm bedeli dahil) iş kalemlerinde analiz girdilerine yer verildiği ancak taşıma mesafesine yer verilmediği gibi formüle esas alınacak herhangi bir nakliye pozunun da analize eklenmediği, nakliye mesafeleri verilmeksizin nakliye maliyetinin açıklanmasının istenmesinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2’nci maddesine aykırı olduğu,

Bu çerçevede aşırı düşük teklif sorgulama yazısı yeniden düzenlenerek ve hukuka uygun hale getirilmek suretiyle isteklilere yeniden sorgulama yapılması gerektiği,

2. İdarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını red gerekçelerinin yerinde olmadığı, şöyle ki;

a) 4x2 Kombine Temizlik Aracı, Kanal Açma (Kuka) Aracı ve Vidanjör Aracı için hiçbir özelliğe yer verilmeksizin maliyetin fiyat teklifine konu edilmesinin mevzuata aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, ancak idare tarafından verilen analizler incelendiğinde söz konusu araçlar için teknik özellik veya aracın özelliğini belirtir herhangi bir şarta yer verilmediği, ayrıca alınan fiyat tekliflerinde araç adı belirtildiği, araçların isimlerinin yaptıkları işi yani teknik özelliklerini ortaya koyduğu, kanal açma aracı ifadesinin aracın sahip olduğu özellikler ile kanal açma fonksiyonunu sağladığını gösterdiği, idarenin analizde yer vermediği bir unsuru savunmada talep etmesinin mümkün olmadığı,

b) İdarece beton harcının nakliye mesafesine fiyat teklifinde yer verilmediği ileri sürülerek savunmalarının reddedildiği, ancak idare tarafından bir nakliye maliyetinin açıklanması talep ediliyor ise buna ilişkin nakliye mesafelerinin isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması ile birlikte verilmesi gerektiği, oysa idarenin, nakliye maliyeti fiyat teklifi içerisinde ayrı bir maliyet kalemi olarak belirtilmek suretiyle düzenlenen, ilgili meslek mensubu tarafından onaylanan ve Tebliğ’in aradığı beyanın yer aldığı fiyat teklifini reddetmek suretiyle yapılan açıklamayı hukuka aykırı olarak reddettiği,

c) "Ekskavatörün 1 saatlik ücreti (100 hp) 1 saatlik ücreti" ve "Her cins (titreşim darbeli) motorlu kompaktör" iş kalemleri için yapılan açıklamaların bazılarında maliyet açıklaması yapıldığı bazılarında ise açıklama istenilmeyen analiz girdisi olması gerekçe gösterilerek düşük fiyatlar üzerinden maliyet belirlendiği gerekçe gösterilerek savunmalarının reddedildiği, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.2.2’nci maddesinde de yer alan "Herhangi bir analizdeki oranı %3'ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir." düzenlemesi hilafına bir şekilde bir analizde açıklama istediği diğerinde istemediği analiz girdileri için istekli olarak analize uygun yapılan açıklamayı red gerekçesi haline getirmesinin hukuka aykırı olduğu,

d) İdarece Beyaz çimento nakli, Kırmataşın (ocaktan) nakli, Şantiye dışına kamyonla kazı malzemesi ve moloz nakli, Kum- çakıl nakli ve Boru nakli fiyat tekliflerinde nakliyenin nereden nereye ve ne kadar mesafe için gerçekleştirileceğine ilişkin hiçbir belge sunulmadan yapılan açıklamaların uygun olmadığının ileri sürüldüğü, oysa idarenin nakliye maliyetine ilişkin bir açıklama talep etmesinin ön şartının, mesafe bilgisinin açıklama sunacak isteklilere bildirmiş olması gerektiği, idarece sorgulama yazısında belirtmediği nakliye mesafesi üzerinden sunulan fiyat teklifinin hukuka aykırı olduğunun ileri sürülmesinin uygun olmadığı,

e) A.44 - C 20/25 Hazır Beton Hazırlanması ve Dökülmesi iş kalemi için kamu pozu olarak Çevre Şehircilik Bakanlığında iki pozun bulunduğu, bunlardan 15.150.1105 beyaz renkte beton, 15.150.1005 ise gri renkte beton için düzenlendiği, işin birim fiyat tarifi incelendiğinde beton rengine ilişkin bir belirleme yapılmadığı, ancak idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında fiyatı diğerine göre %25 daha pahalı olan beyaz renkte beton üzerinden analiz düzenlediği, idarenin pahalı ürün istediğini belirtmediği bir birim fiyat tarifi üzerinden aşırı düşük teklif sorgulamasını pahalı ürün üzerinden düzenlemesinin uygun olmadığı, işin gerçekleştirilmesi aşamasında yüklenici tarafından getirilen gri renkte betonun idare tarafından kabul edileceği, zira birim fiyat tarifinde pahalı ürün olan beyaz renk beton getirileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, bu durumda birim fiyat üzerinden teklif alınan ve birim fiyatların açıklanmaya çalışıldığı aşırı düşük teklif sorgulamasının analizinde %25 pahalı ürün olan beyaz renkte beton üzerinden hazırlanan analizin kabulünün mümkün bulunmadığı, idarenin bu analizi 15.150.1005 - Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 25/30 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil) üzerinden analizi düzenlemek ve nakliye için ayrı bir açıklama isteniyor ise pozu özelleştirmek suretiyle nakliye mesafesini belirterek analiz düzenlemek zorunda olduğu, aksi şekilde gönderilen analizin ve nakliye mesafesi hakkında bilgi sunulmadığı gerekçesi ile savunmanın reddedilmesinin hukuka uygun olmadığı, ayrıca fiyat teklifini veren firmanın İstanbul firması olup işin yapılacağı yerin de İstanbul olduğu, bu çerçevede fiyat teklifinde verilmiş olan nakliye fiyatı için nakliyenin mesafesinin ve nereye yapılacağının fiyat teklifinde belirtilmesini zorunlu tutan bir mevzuat hükmü bulunmadığı,

3. İdarece, A-53 iş kaleminin açıklamasında KDV dahil 5,91166 TL mazot litre maliyetini tevsik etmek üzere EPDK'dan alınan 06.08.2020 tarihli belgenin ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında bir tarih içerisinde bulunmaması nedeniyle yapılan açıklamanın hukuka aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, ihalenin ilan tarihi 30/06/2020 ve ihale tarihi 28/07/2020 olup 30/06/2020 tarihli İstanbul (Anadolu) - Soypet firmasının motorin litre fiyatının KDV dahil 4,91448 TL olduğu, bu çerçevede analizde kullanılan değere baz alınan motorin fiyatının ilan ve ihale tarihi arasındaki fiyattan yüksek olması karşısında idarenin mazot maliyetine ilişkin ileri sürdüğü red gerekçesinin hukuka uygun bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamaları,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 2020 Yılı Asya Abone İşleri Daire Başkanlığı Sultanbeyli, Çekmeköy, Sancaktepe, Şile İlçeleri İçmesuyu ve Atıksu Hatları Yapım, Bakım ve Onarım İşi (1)

b) Türü: Yapım işleri

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): K8749

d) Kodu:

e) Miktarı:

24.350,00 metre Ø300-Ø600 mm çapları arasında Entegre Contalı Muflu Beton Boru Döşenmesi

22.600,00 metre Ø200 mm Entegre Contalı Muflu Beton Boru ile Parsel Bağlantısı Yapılması

17.160,00 metre Ø100-Ø300 mm çapları arasında Fontdüktil Boru Döşenmesi

45.000,00 metre Şube Yolu Yapımı veya Onarımı

11.700 adet Şube Yolu Onarımı

28.900 adet Tıkalı Rabıt Açılması

5.950 adet Tıkalı Kanal Açılması

442.000,00 metreküp Vidanjör Çekimi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İstanbul ili, Sultanbeyli, Çekmeköy, Sancaktepe ve Şile İlçeleri “ düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Elektronik ihale olarak yapılan şikayete konu ihaleye ait 01.09.2020 tarihli ihale komisyonu kararından, 36 isteklinin teklif verdiği, 1 isteklinin geçici teminatı uygun olmadığı, 1 isteklinin bilgi eksikliklerinin tamamlatılması kapsamında sunulan belgelerin fotokopi olarak ibraz edildiği, 1 isteklinin Yeterlik Bilgileri Tablosunda yer alan Ticaret Sicil Bilgileri kısmında ortaklara ait bilgiler beyan edilmediği gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, teklifleri sınır değerin altında kalan 9 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, 5 isteklinin süresi içinde aşırı düşük teklif savunması vermediği, 4 isteklinin ise aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmadığından değerlendirme dışı bırakıldığı, fiyat dışı unsurlarda dikkate alınarak ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi yöntemine göre en yüksek puanı alan Ağaoğlu İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Varol Grup İnş. A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde ihalenin bırakıldığı, Yuner İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, idarece hesaplanan sınır değerin altında teklif verdiği tespit edilen başvuru sahibi Ersey Doğalgaz Müh. İnş. Tes. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. - Halitoğulları İnş. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı da dahil 9 istekliye EKAP üzerinden gönderilen 29.07.2020 tarihli “aşırı düşük teklif sorgulama” konulu yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasının istenildiği, söz konusu yazıda sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemlerinin;

A.07 Q200mm MBB ile Parsel Bağlantısı Yapımı (Kırmataş Dolgulu)

A.40 Kırmataş Dolgu Yapılması

A.38 İksalı Hendek Kazısı Yapılması

A.45 Kazı Moloz Nakli

A.52 Vidanjör Aracının 1(bir) Günlük Bedeli

A.30 Şube Yolu Yapımı ve Onarımı

A.53 Vidanjör Çekimi

A.09 Her Derinlikte Parsel Bacası İmalatı (Kırmataş Dolgulu)

A.49 Kanal Açma (Kuka) Aracının 1(bir) Günlük Bedeli

A.44 C20/25 Hazır Beton Hazırlanması ve Dökülmesi

A.29 Şube Yolu Onarımı

A.48 4x2 Mini Kombine Temizlik Aracının 1 (bir) Günlük Bedeli

olarak belirlendiği, sorgulama yazısı ekinde açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analiz girdi tablolarına (girdilere ilişkin ölçü birimi, miktar ve açıklama istenilip istenilmediğine ilişkin bilgilerin bulunduğu) yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda belirtilen Tebliğ açıklamalarından aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesi gerektiği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranlarının kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu”nun hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenmesi gerektiği, ihale komisyonunca, “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”ne göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi gerektiği ve bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için ise sorgulama yapılmaması gerektiği,

Ayrıca, “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmemesi gerektiği, ayrıca tutarı, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmemesi, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi, özel iş kalemleri ile paçal iş kalemleri için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının isteklilere verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda, idare tarafından oluşturulan sıralı iş kalemleri listesi incelendiğinde, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/gruplarının belirlenmesinde yukarıda yer verilen Tebliğ açıklamasına bir aykırılık olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları incelendiğinde açıklanması istenilen/istenilmeyen analiz girdileri belirlenirken idarece sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemi/grubu içerisinde yer alan analiz girdilerinin temel girdilerine (malzeme, işçilik, makine vb) kadar ayrıştırılmadığı, ayrıca analiz formatlarında analiz girdilerine ilişkin poz numaralarının da belirtilmediği tespit edilmiştir.

Örneğin; A.07 poz numaralı “200 mm MBB ile Parsel Bağlantısı Yapılması” iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklanması istenilmeyen “Arazöz’ün 1 saatlik ücreti”, “Ekskavatörün 1 saatlik ücreti (100 hp)” poz numaralı analiz girdisinin makine, mazot ve işçilik gibi alt bileşenlerinin olduğu, bu çerçevede A.07 poz numaralı iş kalemi içerisinde açıklanması istenilen/istenilmeyen analiz girdileri belirlenirken Arazöz ve Ekskavatörün 1 saatlik ücreti analiz girdilerinin temel girdilerine kadar ayrıştırılmadığı, aynı durumun açıklama istenilen A.40 poz nolu “Kırmataş Dolgu Yapılması”, A.38 poz nolu “İksalı Hendek Kazısı Yapılması”, A.09 poz nolu “Her Derinlikte Parsel Bacası İmalatı (Kırmataş Dolgulu) iş kalemleri için de söz konusu olduğu görülmüştür.

Buna ek olarak, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinde olduğu gibi açıklama istenilen analiz girdileri arasında da ör. 19.100…ile başlayan girdilerin bulunduğu, söz konusu girdilerin alt analizi bulunmasına rağmen açıklaması istenilecek/istenilmeyecek girdilerin temel girdiler üzerinden belirlenmediği anlaşılmıştır. Ör. A.38 poz no’lu “İksalı Hendek Kazısı Yapılması” iş kaleminde yer alan ve açıklama istenilen girdilerden Ekskavatörün 1 saatlik ücreti, Kompresörün 1 saatlik ücreti gibi.

Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesinin dördüncü fıkrasında yer aldığı üzere, aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılması ve herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi gerekirken idarece anılan fıkraya uygun olarak açıklama istenilen/istenilmeyen analiz girdilerinin belirlenmediği, aynı girdinin bir iş kalemi içerisinde açıklama istenilen analiz girdisi olarak, diğer bir iş kalemi içerisinde ise açıklama istenilmeyen analiz girdisi olarak belirlendiği görülmüştür. Örneğin, A.07 poz nolu “200 mm MBB ile parsel bağlantısı yapımı (kırmataş dolgulu)” iş kalemi içerisinde yer alan “Ekskavatör (paletli) (260 Hp) (maksimum 2,5 m3) 1 saatlik ücreti”, girdisi açıklama istenilen analiz girdisi olarak belirlenmişken, A.38 poz nolu “İksalı Hendek Kazısı Yapılması” iş kalemi içerisindeki Ekskavatör (paletli) (260 Hp) (maksimum 2,5 m3) 1 saatlik ücreti açıklama istenilmeyen analiz girdisi olarak belirlenmiştir.

Öte yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.2.2’nci maddesinde iş kalemi analizleri ve alt analizlerinde yer alan bütün işçilik girdilerinin girdi tutarının analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olmasına bakılmaksızın açıklama istenilecek girdiler arasında gösterilmesi gerektiği açıklanmıştır. Bu itibarla, içerisinde işçilik girdisi barındıran pozlarda yer alan işçilik girdilerinin açıklama istenecek girdiler olarak belirlenmesi gerekmektedir. İdarece hazırlanan aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan açıklama istenen A.07 poz numaralı iş kaleminde yer alan Lağımcı (ateşleme ustası) analiz girdisinin açıklama istenilmeyen analiz girdisi olarak belirlendiği görülmüş olup, aktarılan Tebliğ hükmüne aykırı olduğu değerlendirilmiştir.

Ayrıca örneğin, A.07 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan ve açıklanması istenilmeyen “Arazöz’ün 1 saatlik ücreti”, “Ekskavatörün 1 saatlik ücreti (100 hp)” poz numaralı analiz girdilerinin açıklama istenilmeyen analiz girdisi olarak belirlendiği, oysa bunların içinde makine, mazot ve işçilik gibi alt bileşenlerinin olduğu, örnek olarak sayılan söz konusu iş kalemlerinde yer alan birim fiyat/girdilerin idarece açıklama istenilmeyecek girdi olarak belirlenmesi mevzuata uygun olmadığı gibi, bu şekilde açıklama istenilmesinin işçilik girdilerinin açıklama istenilmeyecek girdi olarak belirlenmesi sonucunu doğurduğu anlaşılmış olup, idarece tesis edilen işlemde bu yönüyle de mevzuata aykırılık bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu çerçevede, idarece mevzuata uygun olarak yapılmayan söz konusu aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden yapılacak olan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığına ilişkin olarak sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin imkân dâhilinde olamayacağı anlaşılmış olup, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıklar göz önüne alınarak,

a) “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi,

b) Açıklama istenilecek iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot, diğer malzeme girdileri, makine vb.) kadar ayrıştırılarak yapılması,

c) Bu işlemlerden sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi,

d) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin “mazot” girdisi birden fazla iş kalemi analizinde yer alması durumunda, eğer bu iş kalemleri analizlerinden en az birinde anılan girdinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde olması halinde açıklama istenilmesi),

e) Açıklama istenilecek iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması,

Hazırlanan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ile birlikte temel girdilerin cins ve miktarlarının gösterildiği, açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz formatlarının analiz poz numaraları da belirtilerek sınır değer altında teklif veren isteklilere gönderilmesi ve yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2 ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak:

Usulüne uygun olarak yapılmayan aşırı düşük teklif sorgulama sonucunda aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin mümkün olamayacağı anlaşıldığından söz konusu iddialar incelenmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece, yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, sınır değerin altında teklif sunduğu tespit edilen isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.