KİK Kararı: 2020/UM.II-2112

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/057
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 23.12.2020
Karar No : 2020/UM.II-2112
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Türkan DUMAN,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Hakkari İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/475647 İhale Kayıt Numaralı “Torbalı Kömür ve Sobalık Odun Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Hakkari İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 12.10.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Torbalı Kömür ve Sobalık Odun Alımı” ihalesine ilişkin olarak Türkan Duman’ın10.11.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.11.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.11.2020 tarih ve 51581 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.11.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/1793 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, teklif ettikleri ürünün yerli malı olmasının idarece dikkate alınmadığı ve firmaları lehine %15 oranında fiyat avantajı uygulanmadığı, ihalenin en düşük fiyat teklifini sunan Salih Gür üzerinde bırakıldığı, bu duruma gerekçe olarak teklif ettikleri kömürün Teknik Şartnmame'nin "Isınma amaçlı kömürün teknik özellikleri" başlıklı bölümünde yer alan "Alt ısı değer (orijinal): min. 6.400 K.cal/kg (-200 Kcal/kg tolerans)" düzenlemesine uygun olmamasının gösterildiği, bu gerekçenin gerçeği yansıtmadığı, teklif ettikleri ürünün Teknik Şartname'ye uygun olduğu, bu durumun idarece muayene ve kabul aşamasında tespit edilmesi gereken bir husus olduğu, ihalenin firmaları lehine %15 oranında fiyat avantajı uygulanarak sonuçlandırılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 14’üncü maddesinde “(1) Alınacak malın teknik kriterleri ve özellikleri, ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamede düzenlenir. Teknik kriterlerin ve özelliklerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması zorunludur

…

(3) Teknik şartnamede, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmadığı veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde, “veya dengi” ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.

…

(7) Teknik şartnamede yapılacak düzenlemelerin, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak öngörülen mesleki ve teknik yeterlik kriterleri ve belgeleriyle uyumlu olması gerekir…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde “(1) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan mal alımı ihalelerine sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir. Ayrıca sadece yerli isteklilerin katılımına açık ihalelerde, yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetine bakılmaksızın, tüm isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir ve bu ihalelerde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(3) İhale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranı belirtilir.

(4) Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşması zorunludur. Ancak, birbirini tamamlayan veya teknik zorunluluklar nedeniyle birlikte alınması gereken mal kalemlerine bir kısımda yer verilebilir. Kısmi teklife açık ihalelerde, kısımların birinde, birkaçında veya tamamında yerli malı teklif eden istekliler lehine aynı veya farklı oranlarda fiyat avantajı sağlanabilir. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin söz konusu mal kalemi için teklif ettikleri bedele, kendi teklif bedelleri üzerinden ihale dokümanında belirlenen fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle bulunur.

…

(7) Teklif edilen malın yerli malı olduğu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.” hükmü,

Başvuruya konu İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde "2.1. İhale konusu malın;

a) Adı: Torbalı Kömür ve Sobalık Odun Alımı

b) Varsa kodu:

c) Miktarı ve türü:

381 Ton Torbalı Portakal Kömür 280 Ton Torbalı Fındık Kömür
26 Ton Sobalık Meşe Odunu" düzenlemesi,

Anılan Şartname'nin "İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri" başlıklı 7'nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.

…

g) Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı tanınması durumunda, bu avantajdan yararlanmak isteyenlerce sunulacak yerli malı belgesi…" düzenlemesi,

Aynı Şartname'nin "İhalenin yabancı isteklilere açıklığı ve yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması" başlıklı 8'inci maddesinde "8.1. Bu ihaleye sadece yerli istekliler katılabilir. Yabancı isteklilerle ortak girişim yapan yerli istekliler bu ihaleye katılamaz. Yerli malı teklif eden yerli istekliye ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş ) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. İhaleye katılan gerçek kişilerin yerli istekli oldukları, teklif mektubunda yer alan Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasından anlaşılır. Tüzel kişilerin yerli istekli oldukları ise teklifleri kapsamında sunulan belgeler üzerinden değerlendirilir. Yerli malı teklif eden yerli isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif ettiği mala/mallara ilişkin yerli malı belgesini/belgelerini sunması zorunludur." düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Şartname’nin “Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 35.3’üncü maddesinde “35.3.1.Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61inci maddesi esas alınarak hesaplanacaktır.” düzenlemesi,

İhaleye ait Teknik Şartnmame'nin "Isınma amaçlı kömürün teknik özellikleri" başlıklı bölümünde "Alt ısı değer (orijinal): min. 6.400 K.cal/kg (-200 Kcal/kg tolerans)" düzenlemesi yer almaktadır.

12.10.2020 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 5 isteklinin teklif sunduğu, ihale komisyonunca yapılan değerlendirmeye göre ihalenin en düşük fiyat teklifini sunan Salih Gür üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Türkan Duman'ın ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, söz konusu değerlendirme aşamasında Türkan Duman lehine %15 oranında fiyat avantajı uygulanmadığı, bu duruma gerekçe olarak başvuru sahibinin teklif ettiği ürünün Teknik Şartnmame'nin "Isınma amaçlı kömürün teknik özellikleri" başlıklı bölümünde yer alan "Alt ısı değer (orijinal): min. 6.400 K.cal/kg (-200 Kcal/kg tolerans)" düzenlemesine uygun olmamasının gösterildiği, söz konusu değerlendirmenin idarece Hakkari Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ve Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumundan bilgi talep edilmesi üzerine söz konusu Kurumlar tarafından yazılan cevabi yazıların içeriğine dayandırıldığı anlaşılmaktadır.

İdarece 15.10.2020 tarihli ve 174532217 sayılı yazıyla Türkan Duman'ın teklif etmiş olduğu kömürün üreticisi Divan Mad. İnş. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.den bilgi talep edildiği, söz konusu yazıda "Müdürlüğümüz ve Sağlık tesislerimiz için yapılan kömür ihalesinde Duman Ticaret ve Tüm Taahhüt İşleri (Türkan Duman) Firması tarafından firmanıza ait sunmuş olduğu yerli malı belgesinin komisyonca değerlendirebilmemiz için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 13/01/2015 tarih ve 25699 Sayılı Resmi gazetede yayımlanan ısınmadan kaynaklanan hava kirliliğinin kontrolü yönetmenliğinin 22'inci Maddesi 10 no'lu tablodaki değerler baz alınarak teknik şartnamemizde de belirtildiği üzere alt ısı değeri (orijinal ) Min. 6.400 K.cal/kg (-200 Kcal/kg tolerans) özelikte kömürün olup olmadığı 20.10.2020 tarihine kadar tarafımıza bildirilmesi hususunda…" ifadelerine yer verildiği, anılan firmanın 16.10.2020 tarihli cevabi yazısında "Duman Ticaret Türkan Duman, Yetkili Bayimiz olup, tarafımızca, bütün belgelerimizi kullanmaya ve kömürlerimizi satmaya yetkili kılınmıştır. Firmamız tesislerinde mevcut olan; portakal (60-150 mm), fındık (10-28 mm), ceviz (22-70 mm) ve karpuz (100+mm) ebatlarındaki kömürlerimiz, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 13/01/2015 tarih ve 25699 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ısınmadan kaynaklanan hava kirliliğinin kontrolü yönetmenliğinin 22'nci Maddesi 10 no'lu tablodaki değerleri karşıladığını ve stoklarımızda bu kriterleri sağlayan Kömürümüzün olduğunu belirtir…" ifadelerine yer verildiği,

İdarece 15.10.2020 tarihli ve 174532217 sayılı yazıyla Hakkari Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden bilgi talep edildiği, söz konusu yazıda "Müdürlüğümüz ve Sağlık tesislerimiz için yapılan kömür ihalesinde Duman Ticaret ve Tüm Taahhüt İşleri (Türkan Duman) firmasının sunmuş olduğu yerli malı belgesinin komisyonca değerlendirebilmemiz için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 13/01/2015 tarih ve 25699 Sayılı Resmi gazetede yayımlanan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmenliğinin 22'inci maddesi 10 nol'u tablodaki değerler baz alınarak teknik şartnamemizde de belirtildiği üzere alt ısı değeri (orijinal) Min.6400 K.cal/kg (-200 Kcal/kg tolerans) özelikte kömürün olup olmadığı 20.10.2020 tarihine kadar tarafımıza bildirilmesi hususunda;" ifadelerine yer verildiği,

Anılan idarenin 21.10.2020 tarihli ve 5199 sayılı cevabi yazısında "Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmenliğinin 22'inci Maddesi 10 nol'u tablodaki değerler ithal kömürler için belirlenen sınır değerlerdir. Yerli kömürlerin ısıl değerlerinin 6.400 Kcal/kg olup olmayacağı müdürlüğümüzce belirlenememektedir. Müdürlüğümüzce bu zamana kadar yapılan denetimlerde yerli kömürlerin en fazla 5.500 Kcal/kg civarında olduğu ve 6.400 Kcal/kg ve üzeri yerli kömürlere rastlanılmadığı…" ifadelerine yer verildiği,

İdarece 20.12.2020 tarihli ve 947.01 sayılı yazıyla Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumundan bilgi talep edildiği, söz konusu yazıda "Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmenliğinin 22'inci Maddesi 10 nol'u tablodaki değerler baz alınarak belirlenen özelliklerde alt ısı değeri (orijinal) Min.6400 K.cal/kg (-200 Kcal/kg tolerans) özelikte Şırnak ilinde yerli kömürün üretilip üretilmediği…" ifadelerine yer verildiği,

Anılan idarenin 23.10.2020 tarihli ve 3219749 sayılı cevabi yazısında "Şırnak yerli kömür üretimi yapılmakta olup ülke genelinde ısınma amaçlı kullanılan yerli kömürler Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmenliğine uygun olarak alt ısıl değeri (kuru bazda) en az 4.800 Kcal/kg (-200 tolerans) olarak tüketilmektedir." ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi Türkan Duman'ın teklif ekinde Türkan Duman'ın teklif etmiş olduğu kömürün üreticisi Divan Mad. İnş. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına ürün adı "asfaltit kömür üretim, kırma, eleme" olan yerli malı belgesinin ve Divan Mad. İnş. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin Türkan Duman adına düzenlediği yetkili satıcı belgesinin sunulduğu görülmüştür.

Yapılan incelemede, ihale dokümanında yerli malı teklif eden yerli istekliye %15 oranında fiyat avantajı uygulanacağı, istekliler tarafından teklif ettikleri ürünün yerli malı olduğu hususunun teklifleri kapsamında sunulacak yerli malı belgesi ile tevsik edileceği, başvuru sahibi isteklinin teklifi kapsamında yerli malı belgesini sunmuş olduğu, söz konusu dokümanda idarece isteklilerin teklif ettikleri ürünlerin Teknik Şartname'de yer alan teknik kriterlere uygunluğunun belirlenmesi amacıyla herhangi bir yeterlik kriteri belirlenmediği ve dokümanın mevcut haliyle kesinleştiği, bu itibarla teklife konu ürünün Teknik Şartname’de belirtilen kriterleri sağlayıp sağlamadığının tespitinin muayene ve kabul aşamasında yapılabilecek bir işlem olduğu anlaşıldığından idarece teklif değerlendirmesinin yerli malı teklif eden başvuru sahibi istekli lehine %15 oranında fiyat avantajı uygulamadan tamamlamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idarece teklif değerlendirmesinin yerli malı teklif eden başvuru sahibi istekli lehine %15 oranında fiyat avantajı uygulanarak yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.