KİK Kararı: 2020/UM.II-1272

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/033
Gündem No : 45
Karar Tarihi : 22.07.2020
Karar No : 2020/UM.II-1272
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Karel Elek. San. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Trabzon Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/213200 İhale Kayıt Numaralı “İp Telefon Sistemi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Trabzon Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 01.06.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İp Telefon Sistemi” ihalesine ilişkin olarak Karel Elek. San. ve Tic. A.Ş.nin 13.05.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.05.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.05.2020 tarih ve 23082 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.05.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/883 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Teknik Şartname’nin “Genel Özellikler” bölümünün 1.1.17’nci maddesinde “Yüklenici ISO 20000 Bilgi Teknolojileri Hizmet Yönetim Sistemi, ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi, ISO 22301 İş Sürekliliği Yönetim Sistemi Belgelerine sahip olmalı ve bu belgeleri ihale dosyasında sunmalıdır.” düzenlemesinin yer aldığı, anılan düzenlemenin bilişim teknolojileri firmalarına yönelik olduğu ve ihaleye katılımı sınırlandırdığı, söz konusu belgelerden sadece birinin mevcut olmasının yeterli kabul edilmesi gerektiği, ayrıca söz konusu ihalenin bir mal alımı ihalesi olduğu ve idarenin cevabında belirttiği şekilde ilgili Teknik Şartname’de BT altyapısı kurulacağına dair herhangi bir teknik şartname düzenlemesi veya açıklamasının da bulunmadığı,

2 ) Teknik Şartname’nin 2.2.3’üncü maddesinde “H.323 standardını desteklemelidir.” düzenlemesinin, aynı Şartname’nin 2.3.2’nci maddesinde ise “SIP ve h323 standardını birlikte desteklemelidir.” düzenlemesinin yer aldığı,

Anılan düzenlemelerin “SIP veya H.323 standardını desteklemelidir.” şeklinde değiştirilmesi gerektiği,

H.323 protokolünün eski bir teknoloji olduğu ve yerini SIP protokolüne bıraktığı, ilgili Şartname’nin genelinin SIP protokolüne göre hazırlandığı, yeni yapılan kamu projelerinde referans olarak kabul edilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı poz numaralarından ve tariflerinden H.323 protokolünün çıkarıldığı, IP telefon tanımlarında da H.323 protokolüne değinilmediği,

İdarenin cevabının yerinde olmadığı, halihazırda kullandıkları sistemin de H.323 desteğinin bulunmadığı, afet ve kriz durumlarında çok daha detaylı santral sistemi kurulması gerektiği, ayrıca Teknik Şartname’de afet, kriz durumları için detaylı teknik maddelerin de bulunmadığı,

Anılan maddelerin idareye danışmanlık yapan firmalar tarafından kendine avantaj sağlamak ve yerli santral üreticilerini ihale dışı bırakmak için bilinçli olarak yazdırıldığı, Tip2 ve Tip3 IP telefonlar için H.323 desteği talep edilirken Tip4 ve Tip5 IP telefonlar için talep edilmemesinin Şartname’nin tek yanlı ve taraflı hazırlandığının göstergesi olduğu,

3 ) Teknik Şartname’nin “TİP 5 TELEFON” bölümünün 2.5.1’inci maddesinde “En az 8 inç Kapasitif Dokunmatik renkli ekran, 1280 X 800 piksel çözünürlük ve 24 bit renk derinliği olmalıdır.” düzenlemesinin yer aldığı,

Anılan düzenlemenin “En az 7 inç 1024x600 piksel kapasitif ayarlanabilir dokunmatik ekran” şeklinde değiştirilmesi gerektiği,

İdare tarafından anılan talebin kendi ürünlerini tarif ettiği gerekçesiyle reddedildiği fakat değişiklik taleplerinin kendi firmaları dışında Türkiye ve dünya pazarında faaliyet gösteren birçok firma tarafından da sağlandığı,

Anılan düzenlemenin mevcut haliyle doğrudan doğruya “Grandstream marka GXV3380” model video IP Telefonu işaret ettiği, idarenin 8 inç ekran genişliği konusunda katı tutum sergileyerek Grandstream markasını korumaya çalıştığı,

Şartname düzenlemesinin “8 inç ekran genişliği” yerine “7 inç ekran genişliği” olarak değiştirilmesinin kullanım kolaylığı ve enerji tasarrufu sağlayacağı, “8 inç ekran genişliği” ifadesinin idareye danışmanlık yapan firmalar tarafından kendine avantaj sağlamak ve yerli santral üreticilerini ihale dışı bırakmak için bilinçli olarak yazdırıldığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal Alımına İlişkin Özel Hususlar” bölümünde yer alan “Mal alımı ihalelerinde istenecek belgeler” başlıklı 54’üncü maddesinde “54.1. İdareler tarafından mal alımı ihalelerinde yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler ve istenecek belgelere yönelik yapılacak düzenlemelerde, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 26 ncı ve 27 nci maddeleri ile yeterlik kriterlerine ilişkin maddelerinde yer alan hükümler esas alınmalıdır. Ayrıca mesleki ve teknik yeterlik kriterleri ile bu kriterlere ilişkin belgelere yönelik yapılacak düzenlemelerde, alımın niteliği ve ilgili mevzuat göz önünde bulundurulmalıdır.

54.2. Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

...

ö) Mal alımı ihalelerinde, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları Yönetim Sistemi (HACCP), İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS), Bilgi Teknolojisi-Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi, Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi (ISO 22000), Sosyal Sorumluluk Standardı (SA 8000), İyi Hijyen Uygulamaları (GPP) sertifikaları istenmeyecektir…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: IP Telefon Sistemi

b) Türü: Mal alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı: IP Telefon Alımı (10 Kalem). Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Trabzon Büyükşehir Belediyesi Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı Ortahisar/TRABZON” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’de ihale konusu iş “Alınacak ip telefon sitemi ile merkez ve uç birimler ip telefon yapısına geçirilecek ve sistem merkezi santral yapısıyla yönetilecektir. Kurulacak merkezi santral yapısı ile yönetilebilir santral sistemi ve 4 Tip IP Telefon alınması uygun görülmektedir.” şeklinde tanımlanmıştır.

Teknik Şartname’nin “GENEL ÖZELLİKLER” bölümünün 1.1.17’nci maddesinde “Yüklenici ISO 20000 Bilgi Teknolojileri Hizmet Yönetim Sistemi, ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi, ISO 22301 İş Sürekliliği Yönetim Sistemi Belgelerine sahip olmalı ve bu belgeleri ihale dosyasında sunmalıdır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından, anılan düzenlemenin bilişim teknolojileri firmalarına yönelik olduğu ve ihaleye katılımı sınırlandırdığı, söz konusu belgelerden sadece birinin mevcut olmasının yeterli kabul edilmesi gerektiği, ayrıca söz konusu ihalenin bir mal alımı ihalesi olduğu ve ilgili Teknik Şartname’de BT altyapısı kurulacağına dair herhangi bir teknik şartname düzenlemesi veya açıklamasının da bulunmadığı iddia edilmektedir.

İtirazen şikayete konu ihalenin “IP Telefon Sistemi mal alımı ihalesi” olduğu ve ihale konusunun “Alınacak ip telefon sitemi ile merkez ve uç birimler ip telefon yapısına geçirilecek ve sistem merkezi santral yapısıyla yönetilecektir. Kurulacak merkezi santral yapısı ile yönetilebilir santral sistemi ve 4 Tip IP Telefon alınması uygun görülmektedir.” olarak belirtildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal Alımına İlişkin Özel Hususlar” bölümünde yer alan “Mal alımı ihalelerinde istenecek belgeler” başlıklı 54’üncü maddesinde mal alımı ihalelerinde, Bilgi Teknolojisi-Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemine ilişkin belgeler ve sertifikaların istenmeyeceğinin açık olarak belirtildiği görülmüştür.

Bu kapsamda, mal alımı niteliğinde olan mevcut ihalede yeterlik kriteri olarak isteklilerden “ISO 20000 Bilgi Teknolojileri Hizmet Yönetim Sistemi ve ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi” sertifikalarının sunulması talebinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili düzenlemesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.

İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.

Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “TİP 2 TELEFON” bölümünün 2.2.1’inci maddesinde “En az 2,8 inç ve 320 x 240 piksel renkli ekrana sahip olmalıdır.

…

2.2.3. H.323 standardını desteklemelidir.” düzenlemesi,

“TİP 3 TELEFON” bölümünün 2.3.2’nci maddesinde “SIP ve h323 standardını birlikte desteklemelidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibinin iddiaları ile ilgili olarak 29.06.2020 tarihli ve E.2020/9138 sayılı Kurum yazısı ile akademik bir kuruluştan teknik görüş istenmiş olup, anılan Kurumun 10.07.2020 tarihli ve E.16496 sayılı yazısı 14.07.2020 tarihinde Kurum kayıtlarına alınmıştır.

Başvuru sahibinin Teknik Şartname’nin 2.2.3’üncü maddesi ve 2.3.2’nci maddesinde yer verilen düzenlemelere yönelik iddiası ile ilgili olarak akademik kuruluştan alınan 10.07.2020 tarihli teknik görüş yazısında “Teknik şartname incelendiğinde “2.2 TİP 2 TELEFON” bölümünün “2.2.3 maddesi” ve “2.3 TİP 3 TELEFON” bölümünün “2.3.2 maddesi” gereği bu telefonlarda istenen H.323 protokolü “2.1 TİP 1 TELEFON”, “2.4 TİP 4 TELEFON” ve “2.5 TİP 5 TELEFON” bölümlerinde bulunan telefonlarda istenemediği için protokol olarak tüm telefonlar tarafından desteklenmediği için verimli çalışamayacaktır. Bu anlamda H.323 protokolü fonksiyonellik olarak sistemde zaten kullanılamayacağına göre “2.2. TİP 2 TELEFON” ve “2.3 TİP 3 TELEFON” bölümünde belirtilen telefonlar için istenmesi anlamlı görülmemiştir. Kullanılamayacak özelliğin çıkarılması fonksiyonelliği bozmaz...” şeklinde görüş bildirilmiştir.

Bu çerçevede, akademik kuruluştan alınan teknik görüş doğrultusunda, H.323 protokolünün “2.1 TİP 1 TELEFON”, “2.4 TİP 4 TELEFON” ve “2.5 TİP 5 TELEFON” bölümlerinde bulunan telefonlarda istenemediği ve protokol olarak tüm telefonlar tarafından desteklenmediği için verimli çalışamayacağının ve şikâyete konu düzenlemelerin verimlilik ve fonksiyonellik açısından bir zorunluluğunun olmadığının belirtildiği dikkate alındığında söz konusu Teknik Şartname düzenlemelerinin Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde yer verilen “…Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır…” hükmüne uygun olmadığı değerlendirildiğinden, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “TİP 5 TELEFON” bölümünün 2.5.1’inci maddesinde “En az 8 inç Kapasitif Dokunmatik renkli ekran, 1280 X 800 piksel çözünürlük ve 24 bit renk derinliği olmalıdır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından anılan düzenlemenin “En az 7 inç 1024x600 piksel kapasitif ayarlanabilir dokunmatik ekran” şeklinde değiştirilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin Teknik Şartname’nin “TİP 5 TELEFON” bölümünün 2.5.1’inci maddesinde yer verilen düzenlemesine yönelik iddiası ile ilgili olarak akademik kuruluştan alınan 10.07.2020 tarihli teknik görüş yazısında “Teknik Şartnamenin “TİP 5 TELEFON” bölümünün 2.5.1’inci maddesinde “En az 8 inç Kapasitif Dokunmatik renkli ekran, 1280 X 800 piksel çözünürlük ve 24 bit renk derinliği olmalıdır.” düzenlemesi yer almaktadır. Bu özelliğe uyan telefonları bulunan en az üç marka Yealink, Huawei, Grandstream markaları bulunmaktadır. Masaüstü olan bu telefonlarda ekranların büyük ve yüksek çözünürlüklü olması kullanım kolaylığı ve rahatlığı sağlar. Ayrıca ekran büyüdükçe enerji sarfiyatı artacağı konusu; iki ekran paneli arasındaki fark çok fazla olmayacağı için burada önemli bir faktör değildir.

Bu konuyu bir örnek ile açıklamak gerekirse birçoğumuz kullanım kolaylığı ve verimlilik nedeniyle bilgisayarlarımızı kullanırken daha yüksek çözünürlükte ve boyutta ekranlar tercih etmekteyiz. Bu anlamda büyük ekranlı ve daha yüksek çözünürlüklü telefonda fonksiyonellik aynı kalmakla birlikte verimlilik artmaktadır. Bu noktada fiyat performans oranı ön plana çıkmakta ve kamu yöneticilerinin bunun devlete getireceği mali yükün gerekliliğini, çalışana katacağı performans ile karşılaştırarak vicdanen sorgulaması gerekir.” şeklinde görüş bildirilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanmasının esas olduğu, teknik şartnamelerde idareler tarafından alınacak hizmetin teknik kriterleri ve özelliklerinin belirleneceği, bunların verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve fırsat eşitliğini sağlaması gerektiği, belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürünün belirtilemeyeceği ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemeyeceği anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra, idarenin ihtiyacını karşılarken alımını yapacağı hizmetin teknolojik performansını belirlemek konusunda takdir yetkisi bulunmaktadır. Bu bağlamda, idarelerin gerek ihtiyacı olan hizmetin tespiti, gerek ihale konusu alımın niteliklerini dikkate alarak teknik şartnamelerde hangi kriterleri belirleyip belirleyemeyecekleri, gerekse de belirledikleri kriterlerin ihtiyacı karşılamada yeterli olup olmadığı noktasında belli bir serbestiye sahip olduğu açıktır.

Bu çerçevede, yukarıda aktarılan görüş yazısı incelendiğinde, mevcut düzenlemelerin ihaleye katılımı kısıtlayıcı bir şekilde tek markayı işaret ettiği ya da verimlilik ve fonksiyonellik bağlamında olumsuzluğa sebebiyet verdiği yönünde herhangi bir değerlendirmenin bulunmadığı ve anılan özelliğe uyan telefonları bulunan en az üç markanın (Yealink, Huawei, Grandstream markaları) bulunduğu, ayrıca masaüstü olan bu telefonlarda ekranların büyük ve yüksek çözünürlüklü olmasının kullanım kolaylığı ve rahatlığı sağlayacağı, ekran büyüdükçe enerji sarfiyatı artacağı konusuna ilişkin ise, iki ekran paneli arasındaki fark çok fazla olmayacağı için anılan hususun önemli bir faktör olmadığının belirtildiği anlaşılmış olup, anılan Teknik Şartname düzenlemesinin idarenin ihtiyaçları ve takdir yetkisi doğrultusunda yapılan bir idari tasarruf olduğu hususu da göz önüne alındığında, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin 1 ve 2’nci iddialarının yerinde olduğu görüldüğünden ve yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.