SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2020/UH.II-977

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2020/UH.II-977

Karar Tarihi

4 Haziran 2020

İhale

2020/52085 İhale Kayıt Numaralı "63 Kişi İle Özel Güvenlik" İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/025
Gündem No : 13
Karar Tarihi : 04.06.2020
Karar No : 2020/UH.II-977
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Al Grup Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/52085 İhale Kayıt Numaralı “63 Kişi İle Özel Güvenlik” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 17.03.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “63 Kişi İle Özel Güvenlik” ihalesine ilişkin olarak Al Grup Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin 20.04.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.04.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.04.2020 tarih ve 19620 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.04.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/767 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

  1. İdare tarafından aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin hatalı belirlendiği, şöyle ki;

Söz konusu yazıda sadece özel güvenlik hizmet aracına ilişkin amortisman gideri, bakım / onarım revizyon gideri ve lastik giderinin önemli teklif bileşenleri olarak yer aldığı, işçilik gideri, özel güvenlik mali mesuliyet sigortası gideri, eğitim gideri ile özel güvenlik hizmet aracına ilişkin sigorta giderleri, vergi ve araç muayene giderinin ise önemli teklif bileşenleri olarak yer almadığı, bu nedenle bahse konu giderler de belirtilmek suretiyle aşırı düşük teklif sorgulanmasının yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği,

  1. İhale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile diğer aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yapılan yazılı açıklamaların yeterli olmadığı, dolayısıyla adı geçen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif sahiplerince motorlu taşıtlar vergisi ve sigorta giderleri için herhangi bir açıklamada bulunulmadığı, ayrıca sigorta giderinin yıllık değişim oranları dikkate alınmadan hesaplama yapıldığı ve işin süresini kapsamadığı, her bir maliyet gideri için ayrı ayrı bedel öngörülmediği, sunulan belgeler üzerinde yer alması gereken ibarelerin bulunmadığı ve sunulan kira sözleşmelerinde de araçların kiralama bedellerinin nasıl karşılanacağına ilişkin olarak açıklamanın yer almadığı,

  2. İhale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ile yeterlik kriterlerine ilişkin sunulan belgelerin aşağıda belirtilen gerekçelerle mevzuata uygun olmadığı, dolayısıyla adı geçen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, şöyle ki;

a) İş deneyim belgelerinin standart forma uygun olarak düzenlenmediği ve EKAP’a kayıtlı olmadığı, belgeye konu işin benzer iş tanımına uygun olmadığı ve belge tutarının asgari iş deneyim tutarını sağlamadığı, ayrıca ihale tarihi itibarıyla süre ve şekil açısından da ilgili Yönetmelik maddesine uygun olmadığı,

b) Ticaret Sicil Kayıt Sureti belgelerinin ihale tarihinin içinde bulunduğu yıla ait olmadığı, ayrıca sunulan Ticaret Sicil Gazete/Gazetelerinin tüzel kişiliğe ait son durumu göstermediği,

c) Bilanço ve iş hacmini gösterir belgelerin gerekli şartları sağlamadığı, bu noktada toplam ciroya ilişkin olarak İdari Şartname maddesi gereğince istenilen oranın karşılanıp karşılanmadığı, hangi yıla ait olduğu ve bu konuya ilişkin sunulan belgelerde SMMM kaşe ve imzasının bulunup bulunmadığı hususlarının incelenmesi gerektiği, bilançoya ilişkin olarak ise aktif varlıklar ve kısa vadeli banka borçlarına yönelik herhangi bir bilginin bulunup bulunmadığı, ayrıca kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranına ilişkin olarak İdari Şartname maddesi gereğince istenilen kriterin sağlanıp sağlanmadığı, bu oranın hesaplanması aşamasında hata yapılıp yapılmadığı ve bu konuya ilişkin sunulan belgelerin meslek mensubu veya vergi dairesi tarafından onaylanıp onaylanmadığı hususlarının incelenmesi gerektiği,

d) Birim fiyat teklif mektuplarının standart forma uygun olarak düzenlenmediği, birim fiyat teklif mektupları üzerinde para biriminin belirtilmediği ve teklif bedelinin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak yazılmadığı, ayrıca birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu,

e) Geçici teminat mektuplarının standart forma uygun olarak düzenlenmediği, idare adı ve ihale konusu işin adının hatalı yazıldığı, süre ve şekil yönünden geçerli olmadığı ve ilgili banka şubelerinden teyitlerinin alınmadığı,

f) Teklif zarfı kapsamında vekâletnamenin bulunup bulunulmadığı, vekâleten ihaleye katılım sağlanmış ise, adına vekaletname düzenlenen kişinin, tüzel kişiliklerin yetkilisi adına mı yoksa istekliler adına mı vekil tayin edildiği ve “ihaleye iştirak etme, teklif verme, zarf sunma vb.” konularında yetki kılınıp kılınmadığı hususlarının incelenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

17.03.2020 tarihinde e-teklif alınarak gerçekleştirilen başvuruya konu ihaleye 13 istekli tarafından teklif verildiği, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklife esas sınır değerin hesaplandığı ve teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen sekiz istekliden 18.03.2020 tarihli “Aşırı düşük teklif sorgulama” konulu yazı ile aşırı düşük tekliflerine yönelik olarak yazılı açıklama istenildiği, bunun üzerine Ekol Grup Koruma Güvenlik ve Eğitim Ltd. Şti. tarafından yazılı açıklamada bulunulmadığı ve bu isteklinin teklifinin reddedildiği, diğer yedi istekli tarafından ise yazılı açıklamada bulunulduğu ve bu açıklamaların yeterli görüldüğü, daha sonra ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen tekliflerin sahiplerine EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlara ilişkin tevsik edici belgeleri ve bunların eklerini, belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunmaları için makul bir süre verildiği ve verilen süre içerisinde beyan edilen bilgi ve belgelerin bu istekliler tarafından doğrulandığı, netice itibarıyla ihalenin İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir …” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir…” açıklaması yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde, idareler tarafından teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bu noktada ihale ilanında ve ihale dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında hangi düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerektiğine ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde ayrıntılı açıklamalara ye verilmiştir. Buna göre aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi gerektiği öngörülmüştür.

Bu bağlamda somut olay incelendiğinde, idare tarafından teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilerden, EKAP üzerinden gönderilen 18.03.2020 tarihli “aşırı düşük teklif sorgulama” konulu yazı ile yazılı açıklama istenildiği, söz konusu yazının ilgili kısmının da “17/03/2020 Çarşamba günü saat 11:00'da yapılan ihalede sunmuş olduğunuz teklif fiyatınız, idari şartnamenin "Sınır Değer" başlıklı 33. maddesine göre aşırı düşük olarak tespit edilmiştir. Bu nedenle söz konusu hizmet alımı işinde kullanılacak devriye aracına ilişkin;

Amortisman bedeli,

Bakım onarım ve revizyona ait giderler,

Lastik giderleri,

İdaremiz tarafından önemli olduğu tespit edilen teklif bileşenleri olarak öngörülmüş olup öngörülen maliyetleri tevsik eden, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79'uncu maddesinde belirtilen hükümler doğrultusunda hazırlanan belgelerin … gönderilmesi hususunda …” şeklinde olduğu görülmüştür. Bu noktada, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin bahse konu yazı içeriğinden, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin ihale konusu iş kapsamında istenilen araca ilişkin “amortisman gideri”, “bakım onarım ve revizyona ait giderler” ile “lastik giderleri” olarak tespit edildiği ve bütün istekliler için aynı unsurları içerecek ölçüde açık bir biçimde belirtildiği tespit edilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve Tebliğ açıklamaları gereğince aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi gerektiği, diğer taraftan aşırı düşük teklif açıklama kapsamında açıklama istenilecek önemli teklif bileşenlerinin belirlenmesi noktasında idareleri sınırlayıcı bir hüküm bulunmadığı, başka bir ifadeyle ihale konusu işin yapılabilirliğini tespit etmek amacıyla hangi iş kalemlerin açıklanması gerektiği hususunun idarenin takdir ve sorumluluğunda olduğu, ayrıca teklif fiyata dâhil olan tüm giderlerin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sorgulamaya tabi tutulması yönünde bir zorunluluğun da bulunmadığı hususları birlikte ele alındığında, idarenin, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin tespit edilmesine yönelik işleminde aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez …” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: 63 (altmışüç) kişi ile Özel Güvenlik Hizmet Alımı…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Süresi ve İşe Başlama Tarihi” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İşin süresi işe başlama tarihinden itibaren 33 (otuz üç) aydır.

2.2. İşe 01.04.2020 tarihinde saat 00:00 da başlanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İş Makinası, Araç ve Gereçler” başlıklı 6’ncı maddesinde “6.1. Yüklenici; Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bandırma Bor ve Asit Fabrikaları İşletme Müdürlüğü’nün Özel Güvenlik Hizmet Personelinin devriye hizmetini yerine getirmek amacıyla, 3 vardiya, 7 gün, 24 saat hizmet verecek şekilde, firma ismi ile özel güvenlik hizmet aracı logolu en düşük 2019 model, 4 (Dört) kişilik bir araç tahsis ederek görevlendirecektir.

6.5. Yüklenici çalıştıracağı aracın; Motorlu Taşıtlar Vergisi, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, Araç Kaskosu (kiralık klozu ekli), fenni ve egzoz muayeneleri vb. yükümlülükleri yerine getirdiğine dair belgelerin birer örneğini, araca ait ruhsat suretini ve (araç kiralık ise) 3 yıllık noter onaylı taşıt kira sözleşmesini de İdareye verecektir.

6.7. Aracın her türlü bakım, onarım, lastik(yazlık-kışlık) gibi tüm yedek parça ve yağlama giderleri Yükleniciye ait olacaktır …” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde ihale komisyonu tarafından teklif fiyatı aşırı düşük olduğu belirlenen tekliflerin reddedilmeden önce, belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca ihale komisyonunca, yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınmak suretiyle aşırı düşük tekliflerin değerlendirileceği belirtilmiş olup bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği belirtilmiştir. Diğer taraftan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, ihale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi yönünde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Buna göre, isteklilerin aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini hangi yöntemleri kullanarak açıklayabilecekleri belirtilmiştir.

Bu noktada, öncelikle idarenin aşırı düşük teklife yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, idare tarafından isteklilerin yapacakları açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin “amortisman gideri”, “bakım onarım ve revizyona ait giderler” ile “lastik giderleri” şeklinde belirtildiği dikkate alındığında, başvuru sahibi tarafından iddiaya konu edilen “motorlu taşıtlar vergisi” ile “kasko ve zorunlu mali sorumluluk sigortası gideri”nin önemli teklif bileşeni olarak tespit edilmediği, dolayısıyla aşırı düşük teklif sahipleri tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bahse konu bileşenlere ilişkin olarak açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda aşırı düşük teklif sahipleri tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin iddialarla sınırlı olarak yapılan inceleme ve değerlendirme aşağıda yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; “kiralama gideri”, “bakım onarım ve revizyona ait giderler” ile “lastik giderleri”ne ilişkin olarak, Öner Nakliye Tur. İnş. Otomobil Tem. San ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine anılan Tebliğ maddesinde yer alan ilgili ibarelerin yazılarak SMMM tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüş olup bahse konu bileşenlerin ihale konusu işin süresi de dikkate alınmak suretiyle “kiralama maliyeti”, “bakım ve onarım maliyeti”, “lastik kışlık” ve “lastik yazlık” şeklinde ayrı satırlar halinde belirtildiği ve bu bileşenlere ayrı ayrı maliyet öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Şark Özel Güvenlik Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; “kiralama gideri”, “bakım onarım ve revizyona ait giderler” ile “lastik giderleri”ne ilişkin olarak “Özyüce Turizm Seyahat Paz. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine anılan Tebliğ maddesinde yer alan ilgili ibarenin yazılarak SMMM tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüş olup bahse konu bileşenlerin ihale konusu işin süresi de dikkate alınmak suretiyle “kiralama bedeli”, “periyodik bakım bedeli 8 bakım” ve “lastik bedeli (3 yıl için toplam 4 takım)” şeklinde ayrı satırlar halinde belirtildiği ve bu bileşenlere ayrı ayrı maliyet öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Pehlivan Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; “bakım onarım ve revizyona ait giderler” ile “lastik giderleri”ne ilişkin olarak ADN Oto Yedek Parça İth. İhr. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin, “kiralama gideri”ne ilişkin olarak Mehmet Adahan Turizm Taah. Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerlerine anılan Tebliğ maddesinde yer alan ilgili ibarenin yazılarak SMMM tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüş olup bahse konu bileşenlerin ihale konusu işin süresi de dikkate alınmak suretiyle “bakım onarım bedeli (33 ay), “yazlık lastik bedeli” ile “kışlık lastik bedeli” ve “kira bedeli (33)ay” şeklinde ayrı satırlar halinde belirtildiği ve bu bileşenlere ayrı ayrı maliyet öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti., Şark Özel Güvenlik Ltd. Şti. ve Pehlivan Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının sıhhatine ilişkin başvuru sahibi tarafından dile getirilen söz konusu iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; “lastik bedeli” ve bakım onarım bedeli” için Özdemir Otomotiv’den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine anılan Tebliğ maddesinde yer alan ilgili ibareler yazılarak SMMM tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüş olup bahse konu bileşenlerin ihale konusu işin süresi de dikkate alınmak suretiyle “bakım onarım bedeli (33 ay)” ve “lastik bedeli 33 ay” şeklinde ayrı satırlar halinde belirtildiği ve bu bileşenlere ayrı ayrı maliyet öngörüldüğü tespit edilmiştir. İhale konusu iş kapsamında istenilen araca ilişkin olarak ise aracın kendi malı (öz malı) olduğunu tevsik etmek amacıyla meslek mensubu tarafından kaşelenerek imza altına alınan “Özel Amaçlı Rapor” ve eki “Makine, Ekipman, Taşıtlar ve Demirbaş Parkuru”nun sunulduğu, dolayısıyla kendi malı (öz mal) araç ile açıklama yapıldığı anlaşılmış olup adı geçen istekli tarafından önemli teklif bileşeni olarak belirlenen “amortisman gideri” için herhangi bir maliyet hesaplamasının yapılmadığı tespit edilmiştir.

İSD Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; “kiralama gideri”ne ilişkin olarak Elkin Turizm. Tarım Tem. İnş. Gıda Hayvancılık Oto. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerine anılan Tebliğ maddesinde yer alan ilgili ibarelerin yazılarak SMMM tarafından imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği ve sadece “kiralama hizmeti”nin ayrı satır halinde belirtildiği ve bu bileşene ilişkin maliyet öngörüldüğü anlaşılmış olup önemli maliyet bileşenleri arasında yer alan “bakım/onarım bedeli” ve “lastik giderleri” bileşenleri için ayrı ayrı maliyet öngörülmek suretiyle açıklamada bulunulmadığı tespit edilmiştir.

Ulusal Özel Güvenlik ve Koruma Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; “kiralama gideri”ne ilişkin olarak Çalışkan Turizm tüzel kişisinden alınan “Oto Kiralama Sözleşmesi” başlıklı belgenin sunulduğu görülmüş olup bahse konu sözleşmede “aylık kiralama ücreti=3.800 TL+KDV ….

4-Sözleşme Şartları:

) Aracın bakım onarım trafik sigorta, kasko, vergileri kiraya verene aittir ...” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

Ancak yukarıda aktarılan Tebliğ’in 79’uncu maddesinde isteklilerin aşırı düşük teklif olarak tespit edilen tekliflerini hangi yöntemleri kullanarak açıklayabileceklerinin belirtildiği, bu noktada kiralama sözleşmesinin bahse konu yöntemler arasında yer almadığı dikkate alındığında, adı geçen istekli tarafından kiralama yoluyla temin edilecek araca ilişkin yapılan açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı, ayrıca önemli maliyet bileşenleri arasında yer alan “bakım/onarım bedeli” ve “lastik giderleri” bileşenleri için ayrı ayrı maliyet öngörülmek suretiyle açıklamada bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Titiz Özel Koruma ve Güvenlik San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; “kiralama gideri”ne ilişkin olarak Primus İnter Pares tüzel kişisinden alınan “Oto Kiralama Sözleşmesi” başlıklı belgenin sunulduğu görülmüş olup bahse konu sözleşmede “ücret 1.200,00 (KDV hariç)

4-Sözleşme Şartları:

c) Sözleşme tarihinden itibaren araçta meydana gelecek her türlü kaza bakım, onarım giderleri kirayan’a aittir ...” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

Ancak yukarıda aktarılan Tebliğ’in 79’uncu maddesinde isteklilerin aşırı düşük teklif olarak tespit edilen tekliflerini hangi yöntemleri kullanarak açıklayabileceklerinin belirtildiği, bu noktada kiralama sözleşmesinin bahse konu yöntemler arasında yer almadığı dikkate alındığında, adı geçen istekli tarafından kiralama yoluyla temin edilecek araca ilişkin yapılan açıklamanın bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı, ayrıca önemli maliyet bileşenleri arasında yer alan “bakım/onarım bedeli” ve “lastik giderleri” bileşenleri için ayrı ayrı maliyet öngörülmek suretiyle açıklamada bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti., İSD Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti., Ulusal Özel Güvenlik ve Koruma Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. ve Titiz Özel Koruma ve Güvenlik San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının sıhhatine ilişkin başvuru sahibi tarafından dile getirilen söz konusu iddiaların yukarıda belirtilen gerekçelerle yerinde olduğu, dolayısıyla adı geçen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin (a) ile belirtilen iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme aşağıdadır:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

istenilmesi zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgeler değerlendirmeye alınır. Birden çok iş deneyimini gösteren belge hiçbir şekilde toplanamaz.

(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz.

(5) İş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen işlerde ortakların iş deneyim tutarı, iş ortaklığındaki hisse oranı esas alınarak belirlenir ...” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İş bitirme belgelerinin EKAP üzerinden düzenlenmesi” başlıklı Ek 1’inci maddesinde “(1) İş bitirme belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından 31/8/2014 tarihinden sonra düzenlenecek olan iş bitirme belgelerinin EKAP üzerinden düzenlenerek kayıt edilmesi zorunludur …” hükmü,

İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5’inci maddesinde “7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 15'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde " Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Aşağıda yer alan hizmet kollarından biri ya da bir kaçının yer aldığı iş deneyimi gösteren belgelere ilişkin işler, benzer iş olarak kabul edilecektir.

1. Kamuda veya özel sektörde gerçekleştirilen her türlü koruma ve güvenlik hizmeti işleri benzer iş olarak kabul edilecektir.

2. Personel çalıştırılmasına dayanan veya personelin çalışma saatlerinin tamamının sunulan iş deneyim belgesine konu hizmet alımı için kullanıldığı işler” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemelerine göre iş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin istenilmesinin zorunlu olduğu hükme bağlanmış olup iş bitirme belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından 31/8/2014 tarihinden sonra düzenlenecek olan iş bitirme belgeleri için de EKAP üzerinden düzenlenerek kayıt edilme zorunluluğu getirilmiştir.

İş deneyim belgelerinin değerlendirilmesi noktasında ise, ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgelerin değerlendirmeye alınacağı belirtilmiş olup iş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarlarının iş deneyiminde değerlendirmeye alınmayacağı ifade edilmiştir. Ayrıca iş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen işlerde ortakların iş deneyim tutarı, iş ortaklığındaki hisse oranının esas alınmak suretiyle belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan yukarıda aktarılan İdari Şartname maddelerinden istekliler tarafından teklif edilen bedelin % 15'ten az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerektiği ve kamuda veya özel sektörde gerçekleştirilen her türlü koruma ve güvenlik hizmeti işleri ile personel çalıştırılmasına dayalı veya personelin çalışma saatlerinin tamamının iş deneyim belgesine konu hizmet alımı için kullanıldığı işlerin benzer iş olarak kabul edileceği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının “EKAP’ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” bölümünün “Belgeye EKAP Tarafından Verilen Sayı” kısmında “2017/508582-2388693-1-1” şeklinde beyanın yer aldığı görülmüştür. Öte yandan adı geçen istekli tarafından başvuruya konu ihaleye 14.282.292,03 TL teklif verildiği dikkate alındığında, İdari Şartname gereğince 2.142.343,80 TL tutarından az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgenin sunulması gerektiği tespit edilmiştir.

İş deneyimini gösteren belgeye ilişkin olarak beyan edilen bilgilerin EKAP üzerinden sorgulaması neticesinde, belgenin “TCDD 6. Bölge Müdürlüğü (Adana)“ tarafından “Özel Güvenlik Hizmeti Alımı, 2017/508582” işine yönelik İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. (%99) - Grup 3 Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti (%1) İş Ortaklığı adına standart forma uygun olarak düzenlenen iş bitirme belgesi olduğu anlaşılmış olup belge tutarının 4.804.449,33 TL, kabul tarihinin ise 02.01.2019 olarak belirtildiği görülmüştür. Bu noktada, adı geçen istekli tarafından sunulan iş deneyimini gösteren belgeye konu işin özel güvenlik hizmet alımı olduğu dikkate alındığında, bahse konusu belgenin benzer iş kapsamında olduğu ve isteklinin hissesine düşen tutarın da İdari Şartname gereğince istenilen asgari iş deneyim tutarını karşıladığı tespit edilmiştir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının “EKAP’ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” bölümünün “Belgeye EKAP Tarafından Verilen Sayı” kısmında “2012/185441-560640-1-1” şeklinde beyanın yer aldığı görülmüştür. Öte yandan adı geçen istekli tarafından başvuruya konu ihaleye 14.285.215,50 TL teklif verildiği dikkate alındığında İdari Şartname gereğince 2.142.782,33 TL tutarından az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerektiği tespit edilmiştir.

İş deneyimini gösteren belgeye ilişkin olarak beyan edilen bilgilerin EKAP üzerinden sorgulaması neticesinde, belgenin İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından “İstanbul Anadolu Adalet Sarayı Özel Güvenlik Hizmeti Alımı İşi, 2012/185441” işine yönelik GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. (%60) – SESA Güvenlik ve Koruma Hizmetleri Ltd. Şti.(%40) İş Ortaklığı adına standart forma uygun olarak düzenlenen iş bitirme belgesi olduğu anlaşılmış olup belge tutarının 22.371.840,17 TL, kabul tarihinin ise 31.12.2015 olarak belirtildiği görülmüştür. Bu noktada, adı geçen istekli tarafından sunulan iş deneyimini gösteren belgeye konu işin özel güvenlik hizmet alımı olduğu dikkate alındığında, bahse konusu belgenin benzer iş kapsamında olduğu ve isteklinin hissesine düşen tutarın da İdari Şartname gereğince istenilen asgari iş deneyim tutarını karşıladığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (b) ve (f) ile belirtilen iddialarına ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme aşağıdadır:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde "İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,

b) Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin teklif kapsamında sunulması zorunludur.

(2) Vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunludur…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Elektronik ihale” başlıklı 60/A maddesinde “1) İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.

  1. Bu ihalelerde, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin ekinde bulunan “Yeterlik Bilgileri Tablosu Sunulan ve Tekliflerin Elektronik Ortamda Alındığı İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname” ve ilgili yönetmelikler ekinde bulunan diğer standart formlar kullanılır ve EKAP üzerinden e-teklif şeklinde gönderilmeyen teklifler kabul edilmez.

(9) İhale dokümanında belirtilen geçici teminat mektubu, katılım belgeleri ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin değerlendirme, istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgelerden; EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak temin veya teyit edilebilenler için, sorgulama sonucunda elde edilen bilgiler; belirtilen yöntemle temin veya teyit edilemeyenler için ise yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgiler esas alınarak yapılır. Bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan teklifler değerlendirme dışı bırakılır…” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tüzel kişilerin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 10/A maddesinde “İhaleye katılabilmek için başvuru veya teklif dosyasında sunulması gereken, tüzel kişi aday ve isteklilerin teklif vermeye yetkili olduğu hususunda son durumu gösterir belgelere ilişkin mevzuatta geçen “tüzel kişi ortakları” ifadesinden, bu ortakların ilgisine göre ad, soyad/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası ile ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç); “tüzel kişilerin yönetimindeki görevliler” ifadesinden ise, teklif veya başvuru mektubu ya da sözleşmeyi imzalayanlar da dahil olmak üzere tüzel kişilikteki yönetim, temsil ve ilzama yetkili kişiler anlaşılır.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Teklif vermeye davet edilen adayların ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

  1. Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Tekliflerin sunulma şekli” başlıklı 22’nci maddesinde “22.2. Yeterlik bilgileri tablosunda ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlar, teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalar standart formunda ise açıklama istenen teknik özellikler için ayrı satırlar açılmış olup, istekliye ait hangi belgeler esas alınarak ihaleye katılım sağlanmış ise o belgelere ilişkin tarih, sayı, yevmiye numarası gibi bilgiler ile istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan gerekli bilgiler eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart formalara uygun şekilde doldurulacaktır. Yabancı istekli tarafından ihaleye teklif verilmesi halinde, bu şartnamede istenilen belgelere veya isteklinin kendi ülkesindeki mevzuat uyarınca düzenlenmiş olan dengi belgelere ilişkin bilgilerin beyan edilmesi gerekir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu ihale mevzuatında isteklilerin mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesi amacıyla gerekli olan bilgi ve belgeler sayılmıştır. Bu noktada isteklilerin teklif vermeye yetkili olduğunu ortaya koyan belgelerin nelerden ibaret olduğu hususu ilgili uygulama Yönetmeliklerinde hüküm altına alınmıştır. Buna göre, tüzel kişilerin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler; tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri ile ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesinin, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde ise bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler olduğu belirtilmiş olup bu belgelerin teklif zarfı kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu öngörülmüştür. Ayrıca ihaleye katılımda bulunan tüzel kişi istekliler tarafından teklif zarfı kapsamında sunulması gereken belgeler arasında belirtilen tüzel kişiliğin ortaklarına ilişkin son durumu gösterir belgeler hakkında mevzuatta geçen ifadelerden ne anlaşılması gerektiği hususuna da Kamu İhale Genel Tebliği’nde açıklık getirilmiştir.

Öte yandan elektronik ihale uygulamasında, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde bulunan “Yeterlik Bilgileri Tablosu Sunulan ve Tekliflerin Elektronik Ortamda Alındığı İhalelerde Uygulanacak Tip İdari Şartname” ve ilgili yönetmelikler ekinde bulunan diğer standart formlar kullanılacağı belirtilmiştir. Böylece elektronik ortamda gerçekleştirilen bir ihaleye istekliler tarafından teklif mektubu ve ekinde yer alan yeterlik bilgileri tablosuna ait standart form doldurularak, ihaleye katılım ve yeterlik şartlarına ilişkin olarak beyanda bulunmak suretiyle teklif verilmesi uygulaması getirilmiştir. Bu noktada ihale dokümanı kapsamında istenilen yeterlik kriterlerine yönelik değerlendirmenin ise istekliler tarafından doldurulan yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeler esas alınarak yapılması gerektiği öngörülmüştür. Bu kapsamda isteklilerce beyan edilen bilgi ve belgelerden, EKAP veya kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanabilenlerin belgedeki kayıtlı bilgiler esas alınmak suretiyle değerlendirmeye tabi tutulması gerektiği belirtilmiş olup, bu değerlendirme sonucunda ihalede öngörülen şartları sağlamadığı anlaşılan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hükme bağlanmıştır.

Bu doğrultuda e-teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede istekliler tarafından, tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesine, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgelere ilişkin bilgilerin e-teklifler kapsamında belirtilmesi gerektiği anlaşılmış olup ihale dokümanı kapsamında yer alan “Yeterlik Bilgileri Tablosu”nun “İhaleye Katılmak İçin Gereken Belgeler ve Yeterlik Kriterleri” sütununun “Teklif Vermeye Yetkili Olunduğuna İlişkin Bilgiler” satırının “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünde bulunan; “Ortaklara Ait Bilgiler …” , “Yöneticilere Ait Bilgiler(Ad-Soyad/TC Kimlik Numarası ve Görevi)”, “Ticaret Sicili Gazetesi/Gazetelerinin Tarihi, Sayısı ve Sicil Müdürlüğü ” ve “Diğer Belgeler Kullanılarak Tevsik Ediliyorsa Bu Belgelerin Tarih ve Sayısı ile Düzenleyen Gerçek/Tüzel Kişi” kısımların ilgisine göre, hangi belgeler esas alınmak suretiyle ihaleye katılım sağlanmış ise o belgelere ilişkin tarih, sayı, yevmiye numarası gibi bilgiler ile istenen kriterlere ve açıklamalara ilişkin belgelerde yer alan gerekli bilgilere göre eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde doldurulması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmında, “Ömer Faruk Korkmaz, 4690499493, 100” beyanına, “Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmında “Ömer Faruk Korkmaz, 12707055894, Müdür” beyanına, “Ticaret Sicili Gazetesi/Gazetelerinin Tarihi, Sayısı ve Sicil Müdürlüğü” kısmında “12.03.2019, 9785 Diyarbakır Ticaret Sicili Müdürlüğü” beyanına yer verildiği görülmüştür.

Diğer taraftan 12.03.2019 tarih ve 9785 sayılı Ticaret Sicili Gazetesine ilişkin olarak “www.ticaretsicil.gov.tr” adresi üzerinden yapılan sorgulama neticesinde “Tek Ortaklık Bilgisi: Şirket tek ortaklı bir Limited Şirkettir. Bu ortak, … 127******94 Kimlik Numaralı Ömer Furkan Korkmaz‘dir.

Müdürler/Y etkililer Müdürlüğe Seçilenler

127******94 Kimlik Nolu Diyarbakır/Kayapınar Adresinde ikamet Eden, Ömer Furkan Korkmaz; Aksi Karar Alınıncaya Kadar Müdür olarak seçilmiştir.

Şirketin Temsili Madde 8-

… Şirket unvanı altında şirket müdürü; Aksi karar almana kadar 12707055894 T.C. nolu Ömer Furkan Korkmaz’ m münferit imzasıyla şirketin çalışma ve işleyişini ilgilendiren her türlü iş ve işlemlerinde şirketi her hususta temsil ve ilzama yetkili kılınmasına
Oybirliği ile karar verilmiştir …” bilgilerine ulaşılmıştır.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu”nun “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmı incelendiğinde, adı geçen isteklinin tek ortaklı olduğu anlaşılmış olup ortağın adı/soyadı bilgisinin “Ömer Faruk Korkmaz” şeklinde ve “Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmında adı/soyadı bilgisinin “Ömer Faruk Korkmaz, Müdür” şeklinde beyan edildiği, ancak 12.03.2019 tarih ve 9785 sayılı Ticaret Sicili Gazetesine ilişkin olarak “www.ticaretsicil.gov.tr” adresi üzerinden sorgulama neticesinde ortağın adı/soyadı bilgisinin “12794 Kimlik numaralı Ömer Furkan Korkmaz” şeklinde ve temsile yetkili kişiye ilişkin olarak “12794 Kimlik Nolu … Ömer Furkan Korkmaz; Aksi Karar Alınıncaya Kadar Müdür olarak seçilmiştir.” bilgisinin yer aldığı dikkate alındığında, söz konusu tablonun “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmı ile “Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmında beyan edilen adı/soyadı bilgisi ile “www.ticaretsicil.gov.tr” adresi üzerinden sorgulama neticesinde elde edilen adı/soyadı bilgisinin uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, bahse konu tablonun “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmında beyan edilen “4690499493” numaranın ise adı geçen isteklinin vergi kimlik numarası olduğu, ancak yukarıda aktarılan düzenlemelere göre bu tablonun “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmında ortakların gerçek kişi olması durumunda gerçek kişinin T.C. kimlik numarasına yer verilmesi gerektiği dikkate alındığında, adı geçen istekli tarafından söz konusu kısımda gerçek kişi ortağın T.C. kimlik numarasına da yer verilmediği anlaşılmıştır.

Bu noktada e- teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalelerde isteklilerin yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlayamadıklarına yönelik değerlendirmenin öncelikle Yeterlik Bilgileri Tablosunda istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgeler üzerinden yapılacağı, bu nedenle İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan maddesinde de belirtildiği gibi ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterlerine ilişkin bilgilerin Yeterlik Bilgileri Tablosunda eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart forma uygun şekilde doldurulması gerektiği, bu husustaki sorumluluğun da isteklilere ait olduğu hususu dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu”nun “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünde beyan edilen bilgiler ile Ticaret Sicili Gazetesinin “www.ticaretsicil.gov.tr” adresi üzerinden yapılan sorgulama neticesinde edinilen bilgilerin yukarıda belirtilen tespitler bağlamında uyumlu olmadığı ve söz konusu tablonun “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmında gerçek kişi ortağa ait T.C. kimlik numarasına da yer verilmediği görüldüğünden, adı geçen isteklinin teklifinin bu gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.

Öte yandan ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti.nin vekâleten ihaleye katılmadığı tespit edilmiştir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmında, “Mehmet Sümer - 21000/2100000, Murat Ayan, -2079000/2100000” beyanı ile bu kişilere ait T.C. kimlik numarasına beyanına, “Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmında “Murat Ayan - Müdür, “İbrahim Karabacak, Müdür” beyanı ile bu kişilere ait T.C. kimlik numarasına beyanına yer verildiği görülmüş olup “Ticaret Sicili Gazetesi/Gazetelerinin Tarihi, Sayısı ve Sicil Müdürlüğü” kısmı ile “Diğer belgeler kullanılarak tevsik ediliyorsa bu belgelerin tarih ve sayısı ile düzenleyen gerçek/tüzel kişi” kısmının doldurulmadığı, diğer bir deyişle bu kısımlarda herhangi bir beyana yer verilmediği anlaşılmıştır.

Bu noktada e- teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalelerde isteklilerin yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlayamadıklarına yönelik değerlendirmenin öncelikle Yeterlik Bilgileri Tablosunda istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgeler üzerinden yapılacağı, bu nedenle İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan maddesinde de belirtildiği gibi ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterlerine ilişkin bilgilerin Yeterlik Bilgileri Tablosunda eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart forma uygun şekilde doldurulması gerektiği, bu husustaki sorumluluğun da isteklilere ait olduğu hususu dikkate alındığında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu”nda “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ticaret Sicili Gazetesi/Gazetelerinin Tarihi, Sayısı ve Sicil Müdürlüğü” kısmı ile “Diğer belgeler kullanılarak tevsik ediliyorsa bu belgelerin tarih ve sayısı ile düzenleyen gerçek/tüzel kişi” kısmının doldurulmadığı, diğer bir deyişle bu kısımlarda ilgisine göre herhangi bir beyana yer verilmediği ve bu nedenle “Yeterlik Bilgileri Tablosu”nun “Ticaret Sicili Bilgileri” bölümünün “Ortaklara Ait Bilgiler” kısmı ile “Yöneticilere Ait Bilgiler” kısmında beyan edilen bilgilere ilişkin teyit işleminin de gerçekleştirilemediği görüldüğünden, adı geçen isteklinin teklifinin bu gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.

Öte yandan ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin vekâleten ihaleye katılmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.ne ilişkin başvuru sahibi tarafından dile getirilen söz konusu iddiaların yukarıda belirtilen gerekçelerle yerinde olduğu anlaşılmış olup adı geçen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (c) ile belirtilen iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme aşağıdadır:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yılsonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yılsonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yılsonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunar.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır …” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “(1) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgenin, her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya isteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Serbest meslek erbabının iş hacmi serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir.

(3) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

(4) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

(5) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

(9) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar, iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik kriterini sağlayamaması halinde, iki önceki yılın ve üç önceki yılın gelir tabloları sunulabilir. Bu durumda, gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(11) Gelir tablosunun veya serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur …” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “….7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK025.1/H) sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

7.4.3. İstekli tarafından;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgeler birinin sunulması yeterlidir.

Toplam cironun teklif edilen bedelin % 15'inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 9'undan az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar, iki önceki yılın gelir tablosunu sunabilirler. Bu gelir tablosunun yeterlik kriterini sağlayamaması halinde, iki önceki yılın ve üç önceki yılın gelir tabloları sunulabilir. Bu durumda, gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır …” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükmü uyarınca bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında ilgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler tarafından yılsonu bilançosunun veya bilançonun istenilen kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini veya ilgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler tarafından yılsonu bilançosunu veya bilançonun istenilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgenin sunulması gerektiği belirtilmiş olup sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması ve belirtilen bu üç kriterin de birlikte sağlanmasının gerekli olduğu hükme bağlanmıştır.

İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun ve hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgenin idareler tarafından istenilmesinin zorunlu olduğu ifade edilmiş olup toplam ciro hesabı ile hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında hangi hususların dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.

Ayrıca ihale tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanların, iki önceki yıla ait belgelerini sunabileceği öngörülmüştür. Bu belgelerde yeterlik kriterinin sağlanamaması halinde ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabileceği ifade edilmiş olup bu durumda ise belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılması gerektiği ifade edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “Bilanço Bilgileri (Yeterlik Değerlendirilmesinde Esas Alınan Yıllar)” bölümünde kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının sırasıyla “0,198955369908642” ve “0”, “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar”ın da sırasıyla “2018” ve “2017” olarak beyan edildiği görülmüştür. Bu noktada 2018 ve 2017 yılı bilanço bilgilerine ilişkin beyan edilen bilgiler ve EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranlarının adı geçen istekli tarafından beyan edilen değerler ile uyumlu olduğu görülmüş olup İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 7.4.2’nci maddesinde bilanço veya eşdeğer belgelere ilişkin olarak istenilen kriteri karşıladığı tespit edilmiştir.

Diğer taraftan ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “İş Hacmi Bilgileri” bölümünde “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar ve Bu Yıllara Ait Toplam Ciro/Fatura Tutarı” kısmının “2018-2.916.947,14” olarak beyan edildiği görülmüştür. Ayrıca iş hacmine ilişkin olarak İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 7.4.3’üncü maddesinde, isteklilerin toplam cirosunun, teklif edilen bedelin %15’inden olmaması gerektiği düzenlenmiş olup adı geçen isteklinin teklif tutarının 14.282.292,03 TL olduğu dikkate alındığında toplam cironun (14.282.292,03 x%15) 2.142.343,8045 TL’den az olmaması gerektiği tespit edilmiştir. Bu noktada 2018 yılı iş hacmine ilişkin ilişkin beyan edilen bilgiler ve EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde, 2018 yılı toplam cironun 2.916.947,14 TL olduğu görülmüş olup İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 7.4.3’üncü maddesi gereğince iş hacmine ilişkin olarak istenilen yeterlik kriterini sağladığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından dile getirilen söz konusu iddiaların ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. yönünden yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “Bilanço Bilgileri” bölümünde kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının “0”, “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar”ın da “2018” olarak beyan edildiği görülmüştür. Bu noktada, 2018 yılı bilanço bilgilerine ilişkin beyan edilen bilgiler ve EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde, kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranlarının adı geçen istekli tarafından beyan edilen değerler ile uyumlu olduğu anlaşılmış olup İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan 7.4.2’nci maddesinde bilanço veya eşdeğer belgelere ilişkin olarak istenilen kriteri karşıladığı tespit edilmiştir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “İş Hacmi Bilgileri” bölümünde “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar ve Bu Yıllara Ait Toplam Ciro/Fatura Tutarı” kısmında sadece “27.252.650,52” beyanına yer verildiği görülmüş olup yeterlik değerlendirmesinde esas alınan yıl/yıllar bilgisinin doldurulmadığı, diğer bir deyişle söz konusu hususa ilişkin olarak bu kısımda herhangi bir beyana yer verilmediği görülmüştür.

Bu noktada e- teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalelerde isteklilerin yeterlik kriterlerini sağlayıp sağlayamadıklarına yönelik değerlendirmenin öncelikle Yeterlik Bilgileri Tablosunda istekliler tarafından beyan edilen bilgi ve belgeler üzerinden yapılacağı, bu nedenle İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan maddesinde de belirtildiği gibi ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterlerine ilişkin bilgilerin Yeterlik Bilgileri Tablosunda eksiksiz olarak açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmek suretiyle ekli standart forma uygun şekilde doldurulması gerektiği ve bu husustaki sorumluluğun da isteklilere ait olduğu hususu dikkate alındığında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu”nun “İş Hacmi Bilgileri” bölümünün “Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar ve Bu Yıllara Ait Toplam Ciro/Fatura Tutarı” kısmında sadece “27.252.650,52” tutarının beyan edildiği, “Yeterlik değerlendirmesinde esas alınan yıl/yıllar” bilgisinin doldurulmadığı, diğer bir deyişle söz konusu hususa ilişkin olarak bu kısımda herhangi bir beyana yer verilmediği görüldüğünden, adı geçen isteklinin teklifinin bu gerekçeyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından dile getirilen söz konusu iddiaların ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. yönünden yerinde olduğu, dolayısıyla adı geçen isteklinin teklifinin bu gerekçeyle de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (d) ile belirtilen iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme aşağıdadır:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin hazırlanması ve sunulması” başlıklı 30’uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “… Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 53’üncü maddesinde “Başvuru ve teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır.

(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü

Anılan Yönetmelik’in “Başvuruların ve tekliflerin alınması, açılması ve belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılması” başlıklı 56’ncı maddesinin yedinci fıkrasında “Birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu tespit edilen isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan hükümler uyarınca teklif mektuplarının anılan Yönetmelik ekinde yer alan standart formlar esas alınmak suretiyle hazırlanması gerektiği belirtilmiş olup, teklif mektuplarında bulunması gereken şartlar belirlenmiştir. Ayrıca teklif mektubu usulüne uygun olmayan istekliler ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu tespit edilen isteklilere ait tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hükme bağlanmıştır.

Bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetveli ve eki mektubu incelendiğinde, birim fiyat teklif mektubunun standart form esas alınmak suretiyle hazırlandığı görülmüştür. Diğer taraftan birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemleri için miktar sütununda yer alan sayı ile teklif edilen birim fiyatların çarpımı ve elde edilen tutarların toplamlarında aritmetik hata bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca birim fiyat teklif mektubunda teklif edilen bedelin para birimi belirtilerek yazıldığı görülmüş olup rakam ve yazının birbirine uygun olarak yazıldığı anlaşılmıştır.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetveli ve eki mektubu incelendiğinde, birim fiyat teklif mektubunun standart form esas alınmak suretiyle hazırlandığı görülmüştür. Diğer taraftan birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemleri için miktar sütununda yer alan sayı ile teklif edilen birim fiyatların çarpımı ve elde edilen tutarların toplamlarında aritmetik hata bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca birim fiyat teklif mektubunda teklif edilen bedelin para birimi belirtilerek yazıldığı görülmüş olup rakam ve yazının birbirine uygun olarak yazıldığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibi tarafından dile getirilen söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin (e) ile belirtilen iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirme aşağıdadır:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 55’inci maddesinde “… (4) İstekli veya yüklenici tarafından, teminat olarak banka teminat mektubu verilmesi halinde, bu teminat mektuplarının kapsam ve şeklinin, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlara uygun olması zorunludur. Standart formlara uygun olarak düzenlenmemiş teminat mektupları geçerli kabul edilmez. İstekli tarafından sunulacak geçici teminatın Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınması durumunda, mektuba kuruluş tarafından verilen ayırt edici numaranın sunulmayacak belgeler tablosunda belirtilmesi yeterlidir.

(5) Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren otuz günden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenir ...” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Elektronik ihale” başlıklı 59/A maddesinde “İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.

(6) Geçici teminat mektuplarının Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınması halinde, mektuba ilişkin ayırt edici numara; anılan maddeye uygun olarak alınmaması halinde ise düzenlenen mektuba ilişkin bilgiler, yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir. Geçici teminat mektubu dışındaki teminatların saymanlık ya da muhasebe müdürlüklerine yatırıldığına ilişkin bilgiler de aynı şekilde yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir …” hükmü,

Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “Geçici teminatlar” başlıklı 21’inci maddesinde “(1) Kanunun 34 üncü maddesindeki değerler teminat olarak kabul edilir.

(2) Geçici teminat mektupları Kurumla “EKAP Üzerinden Online Bilgi Alışverişine Yönelik İşbirliği Yapılmasına Dair Protokol” imzalamış olan kuruluşlardan alınır. İlgilinin talebi halinde, kuruluş tarafından Ek-1’de yer alan “Geçici Teminat Mektubu Bilgileri Formu” düzenlenerek kendisine verilir. Geçici teminat mektupları, elektronik imza kullanılmak suretiyle elektronik veya ıslak imza kullanılmak suretiyle fiziki ortamda düzenlenebilir. Ancak düzenlenen geçici teminat mektubuna kuruluş tarafından ayırt edici bir numara verilerek mektuba ilişkin bilgilerin EKAP’a aktarılması ve verilen ayırt edici numaranın istekli tarafından e-teklif kapsamında EKAP üzerinden gönderilmesi gerekir. Geçici teminat mektuplarına ilişkin bilgilerin, yetkilendirilmiş merkezi bir kuruluş tarafından EKAP’a aktarılması durumunda da düzenlenen mektupların bu fıkraya uygun olarak alındığı kabul edilir ...” hükmü,

İdari Şartname’nin “Geçici teminat” başlıklı 26’ncı maddesinde “… 26.3. Geçici teminat olarak kullanılan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 23.07.2020 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Geçici teminatın verilmesi” başlıklı 28’inci maddesinde “28.1. Geçici teminat mektuplarının Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınması halinde, mektuba ilişkin ayırt edici numara; anılan maddeye uygun olarak alınmaması halinde ise düzenlenen mektuba ilişkin bilgiler, yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca e-teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalelerde, geçici teminat mektuplarının Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 21’inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınması halinde, mektuba ilişkin ayırt edici numarasının; anılan maddeye uygun olarak alınmaması halinde ise düzenlenen mektuba ilişkin bilgilerin, yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan geçici teminat olarak sunulan teminat mektubunda geçerlilik tarihinin belirtilmesinin gerekli olduğu öngörülmüş olup bu tarihin, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren otuz günden az olmamak üzere istekli tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır. Yukarıda aktarılan Şartname maddeleri incelendiğinde, geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihinin 23.07.2020 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirleneceği düzenlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 21’inci Maddesinin İkinci Fıkrasına Uygun Olarak Alınan Geçici Teminat Mektubu” bölümünde “Geçici Teminat Mektubunun Ayırt Edici Numarası”nın “G0062-01642-01810437” olarak beyan edildiği görülmüş olup EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde bahse konu geçici teminat mektubunun Garanti Bankası A.Ş. Diyarbakır 3. Sanayi Şubesi tarafından adı geçen istekli adına düzenlendiği, geçerlilik tarihinin “15.10.2020” olduğu tespit edilmiştir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan “Yeterlik Bilgileri Tablosu” incelendiğinde, “Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 21’inci Maddesinin İkinci Fıkrasına Uygun Olarak Alınan Geçici Teminat Mektubu” bölümünde “Geçici Teminat Mektubunun Ayırt Edici Numarası”nın “G0012-00766-MW000873” olarak beyan edildiği görülmüş olup EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde bahse konu geçici teminat mektubunun Halk Bankası A.Ş. Gaziosmanpaşa /İstanbul Şubesi tarafından adı geçen istekli adına düzenlendiği, geçerlilik tarihinin “31.08.2020” olduğu tespit edilmiştir.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından sunulan geçici teminat mektuplarının geçerlilik tarihinin anılan Şartname maddesinde belirtilen teminat mektubu geçerlilik tarihinden önceki bir tarih olmadığı ve Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan standart forma uygun olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibi tarafından dile getirilen söz konusu iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli İCS Grup Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi GSM Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması, İSD Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti., Ulusal Özel Güvenlik ve Koruma Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş. ve Titiz Özel Koruma ve Güvenlik San. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim