KİK Kararı: 2020/UH.II-621 (1 Nisan 2020)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/015
Gündem No : 40
Karar Tarihi : 01.04.2020
Karar No : 2020/UH.II-621
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ön-Ak Sosyal Hizmetler İnş. Tar. Teks. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Deneyim Müh. İnş. Gıda Tem. Güv. ve Orm. Ür. San. Tic. ve Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/4460 İhale Kayıt Numaralı “Kent Estetiği Bünyesinde Çalıştırılmak Üzere Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 10.02.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kent Estetiği Bünyesinde Çalıştırılmak Üzere Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Ön-Ak Sosyal Hizmetler İnş. Tar. Teks. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Deneyim Müh. İnş. Gıda Tem. Güv. ve Orm. Ür. San. Tic. ve Ltd. Şti. İş Ortaklığının 28.02.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.02.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.03.2020 tarih ve 11969 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.03.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/447 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 20.02.2020 tarihli ihale komisyonu kararında “…488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na Ekli 1 Sayılı Tablonun “IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar” başlığı altında belirtilen madde uyarınca hakediş üzerinden kesilmesi gereken damga vergisi tutarının toplam maliyete ilave edilmediği…” gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeyerek tekliflerinin reddedildiği, ancak sözleşme giderlerinin sözleşme damga vergisi (binde 9.48), Kamu İhale Kurumu hesabına yatırılan sözleşme bedelinin onbinde beşi oranındaki tutar, sözleşme karar pulu maliyeti (binde 5,69) olarak öngörülmesi gerektiği, söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasında sözleşme giderlerine ilişkin açıklama yapıldığı, hakediş işlemlerinden doğan damga vergisinin sözleşmenin ifası sürecinde ortaya çıktığı, bu nedenle sözleşme gideri olarak değerlendirilemeyeceği, genel giderler içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, hakediş tutarları üzerinden belirlenen damga vergisinin önemli maliyet bileşeni olmaması sebebiyle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesinin açık bir kanuna aykırılık olduğu, tekliflerinin yeniden değerlendirmeye alınması gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Kent Estetiği Bünyesinde Çalıştırılmak Üzere Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi

b) Miktarı ve türü: 70 Adet Muhtelif Araç Kiralanması hizmet alımı” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuatı gereğince ödenecek vergi (KDV hariç), resim, harç ve her türlü sigorta giderleri ile çalışacak tüm araçların her türlü bakım, onarım, zorunlu trafik sigortası, MTV, trafik cezaları, çalıştırılacak personellerin ücretleri, SSK primleri, vergi, işsizlik sigortası primleri ve benzeri giderler teklif fiyata dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

1. Grup ve 2. Grup Şoförlerin brüt ücreti ihale tarihinde geçerli brüt asgari ücretin % 5 fazlası,

1. Grup ve 2. Grup Bayrakçının brüt ücreti ihale tarihinde geçerli brüt asgari ücret,

Operatörlerin brüt ücreti ihale tarihinde geçerli brüt asgari ücretin % 15 fazlası olacaktır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

2” düzenlemesine,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Teknik Şartname’nin ilgili maddeleri incelendiğinde ihale konusu işin iş makinesi ve araç kiralanması ile personel çalıştırılması işi olduğu görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, bahse konu ihaleye 5 isteklinin katıldığı, teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen 2 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, 2 isteklinin de aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verdiği, sorgulamaya cevap veren isteklilerden Ön-Ak Sosyal Hizmetler İnş. Tar. Teks. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Deneyim Müh. İnş. Gıda Tem. Güv. ve Orm. Ür. San. Tic. ve Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının “…488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na Ekli 1 Sayılı Tablonun “IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar” başlığı altında belirtilen madde uyarınca hakkediş üzerinden kesilmesi gereken damga vergisi tutarının toplam maliyete ilave edilmediği…” gerekçesiyle uygun bulunmayarak teklifinin reddedildiği,

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Sistemli Dağıtım Hizmetleri Anonim Şirketi’nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak, teklifi sınır değerin üzerinde olan Lider İnşaat Temizlik Gıda Nakliyat Peysaj Özel Güvenlik Sistemleri Taahhüt Otom. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde ise “79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Kanun hükmü ve Tebliğ açıklaması birlikte değerlendirildiğinde; ihale komisyonunca tekliflerin 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirilmesinin ardından aşırı düşük tekliflerin ve bu tekliflerde önemli olan bileşenlerin belirlenmesinin zorunlu olduğu ve teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenmesi gerektiği hususunun açık ve tereddüde yer vermeyecek bir şekilde hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır.

Bunun yanında, belirtilen Kanun ve Tebliğ açıklamaları doğrultusunda teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, yaklaşık maliyet içerisinde ve tekliflerde maliyet açısından önemli bir yer tutması itibariyle teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilmek suretiyle açıklama istenilmesi gerekmektedir.

İş makinesi ve araç kiralanması ile personel çalıştırılmasını kapsayan ihalelerde maliyeti etkileyen birbirinden bağımsız birçok girdinin bulunması, açıklama istenilecek maliyet bileşenlerinin somut ve açık bir şekilde belirlenmesini zorunlu hale getirmekte, bu durum, eşit muamele ilkesi gereğince aşırı düşük teklif sorgulamasının tüm istekiler için eşit koşullarda yapılması ve sunulan açıklamaların objektif kriterlere göre değerlendirilmesi açısından önem taşımaktadır.

İdarece teklifi aşırı düşük olarak belirlenen 2 istekliye gönderilen 11.02.2020 tarihli ve 8917 sayılı aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında “…vermiş olduğunuz teklif; 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesine göre aşırı düşük teklif durumunda olup, teklifiniz ile ilgili olarak

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususları göz önünde bulundurularak, Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 ve 45‘inci maddelerinde yer alan hususların da dikkate alınarak yapılacak açıklamaların, bu tebliğin bildirimini izleyen günden itibaren 3 (üç) iş günü içerisinde (14.02.2020 Cuma günü, saat 17:00'a kadar) İdaremize sunulması gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Söz konusu aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısından, idarece isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin belirtilmeden açıklama istenildiği anlaşılmaktadır.

Teklifi aşırı düşük olarak belirlenen istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, açıklama sunan her iki isteklinin de araçlara ve sözleşme giderleri ile genel giderlere ilişkin maliyet açıklamalarında aynı maliyet unsurlarına yer vermediği,

Örneğin Ön-Ak Sosyal Hizmetler İnş. Tar. Teks. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Deneyim Müh. İnş. Gıda Tem. Güv. ve Orm. Ür. San. Tic. ve Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasında araç maliyetlerine ilişkin fiyat teklifi alındığı, alınan fiyat teklifinde araçların tamir-bakım, sigorta, kasko, muayene, motorlu taşıtlar vergisi, lastik vb. konulardaki giderlerine ayrı ayrı yer verilmediği,

Sistemli Dağıtım Hizmetleri Anonim Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamasında araç maliyetlerine ilişkin fiyat teklifi alındığı, alınan fiyat teklifinde araçların tamir-bakım, sigorta, kasko, muayene, motorlu taşıtlar vergisi, lastik vb. konulardaki giderlerine ayrı ayrı yer verildiği görülmüştür.

Diğer taraftan Ön-Ak Sosyal Hizmetler İnş. Tar. Teks. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Deneyim Müh. İnş. Gıda Tem. Güv. ve Orm. Ür. San. Tic. ve Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasında sözleşme giderleri (sözleşme damga vergisi, sözleşme karar pulu, Kamu İhale Kurumu hesabına yatırılması gereken bedel vb.) ve genel giderlere ayrı ayrı yer verildiği,

Sistemli Dağıtım Hizmetleri Anonim Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklamasında ise sözleşme giderleri ve genel giderlere yer verilmediği görülmüştür.

Bu itibarla idarece teklifte önemli görülen maliyet bileşenlerinin tereddüde mahal vermeyecek şekilde net olarak belirlenerek teklifi sınır değer altında kalan isteklilere yeniden gönderilecek aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında belirtilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idarece teklifte önemli görülen maliyet bileşenlerinin tereddüde mahal vermeyecek şekilde net olarak belirlenerek teklifi sınır değer altında kalan isteklilere yeniden gönderilecek aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında belirtilmesi, aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.