KİK Kararı: 2020/UH.II-288 (5 Şubat 2020)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/005
Gündem No : 43
Karar Tarihi : 05.02.2020
Karar No : 2020/UH.II-288
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Vekon İlaçlama Temizlik Peyzaj İnş. Ajans San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/577786 İhale Kayıt Numaralı “İlaçlama Hizmet Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından 16.12.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İlaçlama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Vekon İlaçlama Temizlik Peyzaj İnş. Ajans San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 07.01.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.01.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.01.2020 tarih ve 2964 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.01.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/137 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdare tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif açıklamalarının iki gerekçe ile yeterli görülmeyerek tekliflerinin reddedildiği, ancak söz konusu işlemin aşağıda belirtilen gerekçeler ile mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

a) Aşırı düşük teklif açıklama kapsamında ihale konusu iş kapsamında kullanılacak araç ve ilaç ekipmânlarına ilişkin olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin akaryakıt dâhil olarak alındığı, dolayısıyla akaryakıt girdisine ilişkin olarak ayrıca bir belgelendirme yapılmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmediği, ancak ihale dokümanı kapsamında araçlar ile ilgili tekliflerin “km” üzerinden ve akaryakıt dâhil olarak istenildiği, ayrıca birim fiyat teklif cetvelinde akaryakıt için ayrı bir satır bulunmadığı, bu nedenle akaryakıt girdisinin ayrı bir maliyet kalemi olarak değerlendirilmemesi gerektiği,

b) Aşırı düşük teklif açıklama kapsamında ihale konusu iş kapsamında kullanılacak iş elbiselerine ilişkin olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin, teklife konu alanda faaliyet gösteren ilgililerden alınmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmediği ancak şirketlerin artık her alanda faaliyet gösterebileceği, dolayısıyla faaliyet unsurunun belirtilmesine gerek olmadığı, ayrıca fiyat teklifi alınan tüzel kişiliğe ait Ticaret Sicili Gazetesi’ne bakıldığında tüzel kişiliğin bu alanda faaliyet gösterdiğinin de anlaşılacağı, yine fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından imzalandığı ve kaşelendiği dikkate alındığında teklife konu malzemelerin tüzel kişilik bünyesinde alındığı ve satıldığı sonucunu doğurduğu,

2. İhale dokümanı kapsamında araç ve makinelere ilişkin yapılan düzenlemeler ile fiyat araştırması için idare tarafından yapılan çalışmada taraflarından fiyat teklifi istenilmeme hususunun ihale konusu işe ait yaklaşık maliyetin olması gerekenden daha yüksek hesaplanmasına sebebiyet verdiği,

3. İhale komisyonu tarafından sınır değerin hatalı hesaplandığı,

4. İhale komisyonu tarafından isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesi aşaması devam ederken idarece pazarlık usulü ile gerçekleştirilen başka bir ihaleye ait yaklaşık maliyetin tespiti için yapılan fiyat araştırmasında taraflarından fiyat teklifi istenilmemesi ve ihaleye taraflarının davet edilmemesi hususunun mevzuata uygun olmadığı,

5. Expel İlaç San. Makina Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin, yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen ilaca ilişkin sunulan belgenin Teknik Şartname’nin 9.2’nci maddesine uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak adı geçen istekli hakkında ayrıca geçici teminatının gelir kaydedilerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 58’inci maddesinde yer alan hükümlerinin uygulamadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: İlaçlama Hizmet Alım İşi

…

e) Miktarı:

6 iş kaleminden oluşan vektörle mücadele ilaçlar,106 personel,39 araç ve 106 araç ve sırt üstü ekipman ile Şanlıurfa merkez ilçelerde vektörel ilaçlama işi …” düzenlemesi yer almaktadır.

16.12.2019 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 10 istekli tarafından teklif verildiği, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklife esas sınır değerin hesaplandığı ve teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen iki istekliye (başvuru sahibi ve Prosim İlaçlama Temizlik Peyzaj İnş. ve Mobilya Tic. San. Ltd. Şti.) EKAP üzerinden gönderilen 16.12.2019 tarihli “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazı ile bu iki isteklilerden aşırı düşük tekliflerine yönelik olarak yazılı açıklama istenildiği, söz konusu yazının ilgili kısmının da “İlaçlama Hizmet Alım işine ait ihalenin tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, sunmuş olduğunuz teklifin aşırı düşük olduğu kararına varılmıştır. Birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen iş kalemlerinin aşağıda yazılı maliyet bileşenlerine bağlı olarak açıklamalarınızı Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak ve belgeleriyle birlikte 20.12.2019 tarihine kadar idaremize vermeniz gerekmektedir

Maliyet Bileşenleri

1.İşçilik

2.İlaç

3.Araç

4.İlaçlama Ekipmanları

5.Yakıt

6.İş Elbisesi ( Kıyafet, Çizme, Maske, Eldiven)” şeklinde olduğu görülmüştür.

Bunun üzerine adı geçen istekliler tarafından yazılı açıklama sunulduğu ve sunulan açıklamaların da yeterli görülmeyerek iki isteklinin teklifinin reddedildiği, daha sonra ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen teklif sahipleri Expel İlaç San. Makina Tic. Ltd. Şti. ve HDF Çevre Sağlığı İnş. Ltd. Şti. tüzel kişiliklerinden beyan ettikleri bilgi ve belgelere ilişkin tevsik edici belgeler ve bunların eklerinin sunulmasının istenildiği ve her iki istekli tarafından da bu belgelerin idareye sunulduğu, yapılan değerlendirme sonucunda Expel İlaç San. Makina Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan bir belgenin katılım ve yeterlik kriterine ilişkin şartı sağlamadığı gerekçesiyle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

Netice itibarıyla, ihalenin HDF Çevre Sağlığı İnş. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Kontrol Kimya İlaç Makine İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

…

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

…

79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır …” açıklaması yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde ihale komisyonu tarafından teklif fiyatı aşırı düşük olduğu belirlenen tekliflerin reddedilmeden önce, belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca ihale komisyonunca, yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınmak suretiyle aşırı düşük tekliflerin değerlendirileceği belirtilmiş olup bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, ihale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi yönünde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Hizmet alımı ihalelerinde, teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin, bu tekliflerini hangi yöntemler kullanarak açıklayabileceği anılan Tebliğ’in 79.2.2’nci maddesinde açıklanmış olup teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi bu yöntemlerden bir tanesidir.

Somut olaya ilişkin süreç incelendiğinde, idare tarafından teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen başvuru sahibi (Vekon İlaçlama Temizlik Peyzaj İnş. Ajans San. ve Tic. Ltd. Şti.) ve Prosim İlaçlama Temizlik Peyzaj İnş. ve Mobilya Tic. San. Ltd. Şti.den idarenin EKAP üzerinden gönderilen 16.12.2019 tarihli “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazısı ile aşırı düşük tekliflerine yönelik olarak yazılı açıklama istenildiği görülmüş olup, söz konusu yazıda isteklilerin yapacakları açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin “işçilik”, “ilaç”, “araç”, “ilaçlama ekipmanları, “yakıt” ve “iş elbisesi (kıyafet, çizme, maske, eldiven)” şeklinde belirtildiği görülmüştür. Bu çerçevede;

a) Başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının “… aşırı düşük açıklamasında idarece belirlenen maliyet bileşenlerine aykırı olarak, araç ve ilaç ekipmanlarına ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin yakıt dahil olarak alındığı, ancak araç ve ilaç ekipmanlarının yakıt hariç olarak ve yakıt kaleminin de ayrı belgelendirilmeleri gerektiği dolayısıyla önemli bir maliyet bileşeni olarak belirtilen yakıt kalemine ilişkin herhangi bir belgelendirme ve açıklama olmadığı …” gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmış olup, söz konusu gerekçeye ilişkin olarak yapılan inceleme aşağıda yer almaktadır.

İhale konusu işe ait Teknik Şartname’nin “Araç ve Ekipmanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde “6.1.Genel Şartlar

…

• İş araçları için şoför hariç yakıt, bakım vb. giderler yükleniciye aittir. Cihazlar için gerekli yakıt vb. giderler yükleniciye aittir.” düzenlemesi yer almaktadır. Ayrıca söz konusu maddede ihale konusu iş kapsamında kullanılacak araçlar ile ilaçlama cihazlarının nelerden ibaret olduğu ayrıntılı bir şekilde belirtilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak araçlar ile ilaçlama cihazlarına ilişkin olarak Prosime Çevre Sağlığı İlaçları ve Hizmetleri İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak araçlar ile ilaçlama cihazlarının km/ay üzerinden birim fiyatlarına yer verildiği tespit edilmiş olup fiyat teklifinde yer alan “teklif fiyata dahil hizmetler” başlıklı kısmında “Araçların karayolları ve diğer yönetmeliklerdeki resmi harç, vergi, muayene, bakım onarım 3 gün içinde giderilmeyen arızalarda yenisi ile değişim, km ve günlük 8 saat baz alınarak belirtilen miktarlarda yakıt ve solüsyon giderleri birim fiyatımıza dahil olarak hesaplanmıştır.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. Ayrıca söz konusu fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından ihale konusu iş kapsamında kullanılacak araçlar ile ilaçlama cihazlarına ilişkin alınan fiyat teklifinde araçlar ile ilaçlama cihazlarının fiyatlarına akaryakıt giderinin dâhil edildiği ifade edilmekle birlikte, idarece aşırı düşük teklif sahiplerine gönderilen açıklama istenmesine ilişkin yazıda “akaryakıt” bileşeninin önemli teklif bileşeni olarak belirtildiği dikkate alındığında, “akaryakıt” bileşeninin ayrı bir şekilde açıklanması gerektiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede başvuru sahibi tarafından ihale konusu iş kapsamında kullanılacak her bir araç ve ilaçlama cihazı için “akaryakıt” bedeli dâhil birim fiyat öngörüldüğü, ancak “akaryakıt” bileşeni için ayrı bir açıklama yapılmadığı görülmüştür.

Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.7’nci maddesinde istekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında sunulan açıklamaların geçerli kabul edilmeyeceği açıklaması yer almaktadır. Ancak başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat teklifinde ise “akaryakıt” bileşenine ilişkin fiyatın ayrıca belirtilmediği ve ihale konusu iş kapsamında bu bileşene ilişkin hangi tutarın öngörüldüğüne yönelik herhangi bir açıklamanın yer almadığı dikkate alındığında, anılan Tebliğ maddesi gereği yayımlanan akaryakıt fiyatları ile bir karşılaştırma yapılmasının da mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibi Vekon İlaçlama Temizlik Peyzaj İnş. Ajans San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçe ile yeterli görülmemesi işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

b) Başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının “… iş elbiselerini belgelendirmek için Promise Çevre Sağlığı İlaçları ve Hizmetleri İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.den teklif alındığı www.ticaretsicil.gov.tr üzerinden firmanın yapılan sorgulamasında (09.04.2015 tarih ve 8797 sayılı ticaret sicil gazetesi) ilgili alanda faaliyet göstermediği …” gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmış olup, söz konusu gerekçeye ilişkin olarak yapılan inceleme aşağıda yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “İş elbiseleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7. İş Elbiseleri 7.1. Yazlık Kıyafet Her takım 1 pantolon, 2 t-shirt ve 1 şapkadan oluşacaktır.(100 takım)

…

7.2. Kışlık Kıyafet Her takım 1 pantolon, 1 kaban ve bir şapkadan olacaktır.(100 takım)

…

7.3. Çizme

…

7.4. Maske

…

7.5. Disposible Eldiven

…

7.6. İş Eldiveni” düzenlemesi yer almaktadır.

Söz konusu düzenlemede, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak iş elbiselerinin nelerden ibaret olduğu belirtilmiş olup idarenin “aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazısında isteklilerin yapacakları açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenleri arasında “iş elbisesinin (kıyafet, çizme, maske, eldiven)” yer aldığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak iş elbiselerine ilişkin olarak Prosime Çevre Sağlığı İlaçları ve Hizmetleri İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak elbiselerin ayrı ayrı birim fiyatlarına yer verildiği anlaşılmıştır. Ayrıca bu fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği tespit edilmiştir.

Bu çerçevede, fiyat teklifi alınan Prosime Çevre Sağlığı İlaçları ve Hizmetleri İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.ne ilişkin olarak “www.ticaretsicil.gov.tr” adresinden yapılan sorgulama kapsamında 11.09.2018 tarih ve 9657 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin “Amaç ve Konu” başlıklı 3’üncü maddesine yer alan tüzel kişiliğin amaç ve konuları incelendiğinde, adı geçen tüzel kişiliğin fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibi Vekon İlaçlama Temizlik Peyzaj İnş. Ajans San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının fiyat teklifi alınan tüzel kişiliğin fiyat teklifine konu alanda faaliyet göstermediği gerekçesiyle yeterli görülmemesi işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21’inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuruların ve tekliflerin alınması, açılması ve belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılması” 56’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında “Başvuru veya teklif zarfları, alınış sırasına göre incelenir. Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde teklif zarfları açılmadan önce, pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde ise son yazılı fiyat tekliflerinin verildiği oturumda yaklaşık maliyet açıklanır.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olarak düzenlenen şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularında, aranması gereken asgari unsurlar ile dilekçe ekinde sunulması zorunlu bilgi ve belgeler sayılmıştır. Ayrıca bu başvuru yollarına ilişkin olarak etkin bir denetim yapılabilmesi amacıyla başvurulara ilişkin olarak birtakım süreler öngörülmüştür. Buna göre, şikâyet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21’inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Bu çerçevede somut olay incelendiğinde, başvuru sahibinin iddiasının yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığına yönelik olduğu ve bu iddianın, 07.01.2020 tarihinde idare kayıtlarına alınan şikâyet başvuru dilekçesine konu edildiği görülmüştür.

Bu noktada, ihale komisyonu tarafından başvuruya konu ihalenin ilk oturumunda yaklaşık maliyetin açıklanması gerektiği göz önüne alındığında, başvuru sahibince şikâyete konu hususun farkına varılma tarihinin, ihalenin gerçekleştirilme tarihi olan 16.12.2019 tarihin esas alınması gerektiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu hususa ilişkin yapılacak şikâyet başvurusunun anılan tarihi izleyen 10 gün içerisinde idareye yapılması gerekmektedir. Ancak başvuru sahibi tarafından bu süre geçtikten sonra 07.01.2020 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibinin bahse konu iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

…

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “… (3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar …” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;

SD: Sınır değeri,

YM: Yaklaşık maliyeti,

n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını,

T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini,

R: Sınır Değer Tespit Katsayısını

” açıklaması yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde Kurum’un ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama ölçütleri belirlemeye yetkili olduğu belirtilmiştir. Ayrıca ihale komisyonunca Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değerin hesaplanması gerektiği ortaya konulmuştur.

Anılan Tebliğ’in 79’uncu maddesinde de personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin hangi kurallara göre tespit edilmesi gerektiği açıklanmıştır. Buna göre personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarının sınır değer olarak kabul edileceği, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin, sınır değer tespit formülüyle hesaplanacağı belirtilmiştir.

İhale komisyonu kararı incelendiğinde, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklife esas sınır değerin 4.541.627,14 TL olarak hesaplandığı görülmüştür. Başvuruya konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalesi niteliğinde olduğu dikkate alındığında, ihalede aşırı düşük teklife esas sınır değerin anılan Tebliğ’in 79.1.2’nci maddesinde belirtilen formülün kullanılması suretiyle hesaplanması gerektiği anlaşılmıştır. Bu formül kullanılarak yapılan hesaplamada aşırı düşük teklife esas sınır değer 4.541.627,14 TL olarak tespit edilmiştir. Dolayısıyla, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve tespitler bir arada değerlendirildiğinde ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklife esas sınır değerin mevzuata uygun olarak hesaplandığı görülmüştür.

Bu itibarla, başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “...Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından ise aynı ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulamaz...” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “…(9) Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulamaz…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

…

h) Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulup bulunulmadığı… yönlerinden sırasıyla incelenir …” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde “…(5) Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçeyle şikâyet başvurusunda bulunulamaz. Bu nedenle dilekçelerde bir başka ihaleden söz edilmesi durumunda, şikâyetin hangi ihaleye ilişkin olduğu ve hangi konunun şikâyet edildiğinin açıkça belirtilmesi gerekir.” açıklaması yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olarak düzenlenen şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularında; aranması gereken asgari unsurlar ile dilekçe ekinde sunulması zorunlu bilgi ve belgeler sayılmış olup, bu başvuru yollarına ilişkin olarak anılan Kanun’da öngörülen sürelerde etkin bir denetim yapılabilmesi amacıyla eksiklik içermeyen dilekçelerle başvuruda bulunması öngörülmektedir. Buna göre başvuruların şekil unsurlarına ilişkin olarak, aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından aynı ihaleye veya birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulamayacağı ortaya konulmuştur.

Bu çerçevede somut olay incelendiğinde, başvuru sahibi tarafından Kuruma hitaben yazılmış itirazen şikâyet dilekçesi üzerinde yer alan bilgilerden başvuruya konu ihalenin 2019/577786 İhale Kayıt Numaralı “İlaçlama Hizmet Alımı” ihalesi olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesi incelendiğinde, başvuruya konu ihale dışında aynı idare tarafından pazarlık usulü ile gerçekleştirilen başka bir ihaleye ilişkin olarak da iddianın mevcut olduğu görülmüştür. Bu çerçevede başvuru sahibi tarafından birden fazla ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin bahse konu iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nu “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler …” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

…

c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabilir ...” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin yine bu Kanun’da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği hükme bağlanmıştır. Bu noktada istekliler tarafından tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği belirtilmiştir.

Bu çerçevede somut olay incelendiğinde, başvuru sahibinin iddiasının Expel İlaç San. Makina Tic. Ltd. Şti. hakkında geçici teminatının gelir kaydedilerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 58’inci maddesinde yer alan hükümlerinin uygulamadığı yönünde olduğu görülmüş olup, başvuru sahibi ile adı geçen istekli tarafından teklif edilen bedel karşılaştırıldığında başvuru sahibinin, kendisi tarafından teklif edilen bedelden (teklif bedeli; 4.434.036,00) daha yüksek bir teklif bedeline (teklif bedeli; 5.380.866,00) sahip istekliye yönelik iddiada bulunulduğu tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece yeterli görülmeyerek reddedilme gerekçelerine yönelik iddialarının uygun bulunması ve teklifinin değerlendirmeye alınması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif konumuna gelmesinin mümkün olduğu ve bu durumun da başvuru sahibinin, kendisi tarafından teklif edilen bedelden daha yüksek bir teklif bedeline sahip diğer istekliye yönelik bahse konu iddiasının sonucundan bağımsız olarak gerçekleşeceği anlaşılmıştır. Dolayısıyla, söz konusu iddia bakımından başvuru sahibinin herhangi bir hak veya menfaat kaybı ya da zarara uğraması durumunun ortaya çıkma ihtimalinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibinin bahse konu iddiasının ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.