KİK Kararı: 2020/UH.II-2097

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/056
Gündem No : 78
Karar Tarihi : 16.12.2020
Karar No : 2020/UH.II-2097
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Sa-To Taşımacılık İnş. Taah. Güvenlik ve Temizlik Hizmetleri İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/513835 İhale Kayıt Numaralı “Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü Bünyesinde Personel ve Malzeme Naklinde Çalıştırılmak Üzere Otomobil, Çift Kabinli Pikap, Panel, Otobüs ve Minibüs Kiralanması Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü tarafından 12.11.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü Bünyesinde Personel ve Malzeme Naklinde Çalıştırılmak Üzere Otomobil, Çift Kabinli Pikap, Panel, Otobüs ve Minibüs Kiralanması Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Sa-To Taşımacılık İnş. Taah. Güvenlik ve Temizlik Hizmetleri İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 21.10.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.10.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.10.2020 tarih ve 48453 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.10.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/1687 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdari Şartname’nin 2.1’inci maddesi ile Özel Teknik Şartname’nin 1.2’nci maddesinde ihale konusu işte 27 adet otomobil, 33 adet pikap, 9 adet panel, 62 adet minibüs ve 15 adet otobüs olmak üzere toplam 146 adet araç çalıştırılacağının düzenlendiği,

İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde ise yukarıda sayılan araçlardan kaç adedinin özmal olması gerektiğinin sayıldığı, bu durumda bahse konu ihalede çalıştırılacak araçlardan;

• 27 adet otomobilin 11 adedinin (%41’i)
• 33 adet pikabın 13 adedinin (%39’u)
• 9 adet panelin 4 adedinin (%44’ü)
• 15 adet otobüsün 3 adedinin (%20’si)

- 62 adet minibüsün 13 adedinin (%21’i) isteklinin kendi malı olması ve teklif aşamasından sayılan araçlara ait ruhsatların yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmesi gerektiğinin düzenlendiği,

Yapılan düzenlemenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde ve ihale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Hizmet Alımı İhaleleri uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41’inci maddesinde bulunan hükümlere aykırı olduğu, makine, teçhizat ve ekipmanın isteklinin kendi malı olmasının mevzuatta istisna olarak düzenlendiği, ancak idarelerin bu husustaki takdir yetkilerinin sınırsız olmadığı ve bazı koşullara bağlandığı, düzenlenmenin temel ilkelere aykırı olduğu ve bu konuda istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararlarının bulunduğu,

Aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerine göre, aynı ihtiyacın görülmesi kapsamında geçmiş yıllarda yapılan ihalelere göre otomobil, pikap ve panellerde %39, %41 ve %44 gibi oldukça yüksek oranlarda aracın kendi malı olmasının istenildiği, istenen asgari araç modellerinin yine geçmiş yıllarda yapılan ihalelerden farklı olarak 2017, 2018 ve 2020 gibi oldukça yeni modellerin talep edildiği ve kendi malı olması istenen araçların sözleşme ile birlikte piyasadan kiralama yoluyla temininde güçlük bulunmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde bu düzenlemenin makine, teçhizat ve diğer ekipmanın kendi malı olma şartının aranmamasının esas olduğu yönündeki aktarılan mevzuat hükmüne açıkça aykırılık teşkil ettiği, idare tarafından ise, söz konusu duruma ilişkin olarak ihale ilanının, yukarıda anılan Yönetmelik maddesindeki değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihinden önce yapıldığına vurgu yapılarak düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı şeklinde cevap verildiği,

Öte yandan, sözleşme aşamasında tedarik edilebilecek araçların yeterlilik kriterlerinde kendi malı olarak istenmesinin ihaleye katılım aşamasında bünyesinde bu makine ve ekipmanın tamamı veya bir kısmı olmayan ancak ihaleden sonra bu makine ve ekipmanı tedarik edebilecek isteklilerin ihaleye katılmalarını engellediği, ihale üzerinde bırakıldıklarında ise, bu ekipmanları sözleşme sürecinde temin edemedikleri durumlarda ihale mevzuatı gereğince ceza, fesih, yasaklama ve teminatın gelir kaydedilmesi gibi bir takım yaptırımlara maruz kalacakları, böylelikle isteklilerin ihaleden sonra temin edilebilecek makine ve ekipmanı ihaleden önce gereksiz yere bünyesinde bulundurma zorunluluğunda olmayacağı, ayrıca işin niteliğinin gerekli olmadığı bu tür ihalelerde makine ve ekipmanın kendi malı olarak istenmesinin gereksiz bir araç parkının oluşmasına yol açacağı, basiretli tacir olarak ihaleye katılacak isteklilerin kendi malı olması istenilen makine ve ekipman için edinim bedellerini teklif fiyatlarına yansıtacakları, özellikle araç fiyatlarında son dönemde yaşanan olağandışı yükselmeler de dikkate alındığında bunun da ihalede isteklilerin teklif fiyatlarını ister istemez oldukça artıracağı, dolayısıyla ihalede kaynak israfına neden olacağı, bu durumun da anılan Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen kaynakların verimli kullanılması ilkesini de zedeleyeceği,

Nitekim bahse konu idare tarafından 2017 ve 2018 yıllarında gerçekleşen işler için yapılan benzer nitelikteki ihalelere teklif veren istekli sayısının en az 9 olduğu ve yaklaşık maliyetin en az %25’in altında bir bedelle ihalelerin sonuçlandığı, ancak 2019 yılı için yapılan benzer nitelikteki ihalede ise yeterlilik kriterlerinde öz mal istendiği için geçerli teklif sayısının yalnızca 2 olduğu ve yaklaşık maliyete göre ise sadece %4 oranında daha az bir bedelle ihalenin sonuçlandığı, 2020 yılı için yapılan başvuruya konu ihalede ise, 2019 yılına göre çok daha yüksek sayıda ve oranda kendi malı araç istenilmesi nedeniyle teklif bedellerinin ve dolayısıyla sözleşme bedelinin çok daha yüksek olacağı,

Sonuç olarak, İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde yer alan düzenlemenin yukarıda aktarılan sebeplerle mevzuata aykırı olduğu ve idarece bahse konu iddiaya yönelik şikayet başvurusuna verilen cevabın yerinde olmadığı,

2. Özel Teknik Şartname’nin 1 ve 2’nci bölümlerinde kiralanacak araçlardan 27 adet otomobilin 2018 model yılı ve üzeri, pikaplardan 32 adedinin 2017 model yılı ve üzeri 1 adedinin ise 2020 model ve üzeri, 41 adet minibüsün 2016 model yılı ve üzeri, 9 adet panel ile 15 adet otobüsün ise 2017 model yılı ve üzeri olması gerektiğinin belirtildiği,

İhale konusu işte kullanılacak araçların, modeli de dahil olmak üzere teknik kriterlerin belirlenmesi hususunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, ancak bu yetkinin sınırsız olmadığı, belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerektiği,

Bahse konu idarenin geçmiş yıllarda yaptığı aynı nitelikteki alımlara kıyasla çok daha yeni model araçların talep edildiği, daha önceki ihalelere iştirak eden isteklilerin önemli bir kısmının mevcut araç parklarını neredeyse tamamen değiştirmeden ihalelere iştirak etmelerinin bu düzenlemelerle zorlaştığı, ek olarak talep edilen araçların önemli bir kısmının isteklinin kendi malı olmasının istendiği dikkate alındığında; ihaleye iştirak etmek isteyen isteklilerin, henüz ihale kendisi üzerinde kalmadan 2017, 2018 ve 2020 model araçları temin etmek zorunda kalacağı, bu düzenlemelerle belirli bir firmaya avantaj sağlama dışında başka bir amaca hizmet etmeyeceğinin açık olduğu,

Araç edinim bedellerindeki yüksek artış da dikkate alındığında ve maliyetlerdeki bu artışın doğrudan teklif ve sözleşme bedeline yansıyacağı göz önünde bulundurulduğunda, anılan düzenlemenin fırsat eşitliğini ve rekabeti engelleyici nitelikte olduğu, Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan kaynakların verimli kullanılması ve ihtiyaçların uygun şartlarda ve zamanında karşılanması ilkelerinin de ihlali anlamına geldiği,

3. Yapılan benzer iş düzenlemesinde yalnızca personel taşıma işlerinin kabul edildiği, öğrenci taşıma ve personel taşıma işlerinin; nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işler olduğu, kaldı ki çok sayıda Kamu İhale Kurulu kararında öğrenci taşıma işlerinin, daha özel nitelikteki bazı hüküm ve koşullara tabi olması itibariyle, personel taşıma işlerine nazaran daha nitelikli işler olarak kabul edildiği, ihale dokümanında düzenlenen benzer iş tanımının kapsamının genişletilerek ihaleye katılımın artırılması gerektiği,

4. İhale konusu işin kapsamına bakıldığında genel olarak “araç kiralama” ve “personel taşıma” işlerinin bir arada bulunduğu, aynı idare tarafından önceki yıllarda gerçekleştirilen ihalelere bakıldığında her bir iş için ayrı ayrı ihaleye çıkılmasına rağmen bu kez sayılan işler için tek bir ihale yapılacağı, nitelik itibarıyla farklı teknik, mali güç ve organizasyon gerektiren ve hizmet sunucuları farklı olan işlerin bir arada ihale edildiği, işin tamamının bütünlük göstermediği,

“Araç kiralama” ve “personel taşıma” işlerinin kısmi teklife kapalı bir şekilde bir arada ihale edilmesinin rekabeti ve ihaleye katılımı önemli oranda engelleyecek olması nedeniyle mevzuata aykırılık teşkil ettiği,

Öte yandan, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değerin tespitinde kullanılacak R katsayılarının belirlenmesine yönelik 30.01.2019 tarih ve 2019/DK.D-38 sayılı Kamu İhale Kurulu kararında “araç kiralama” için R katsayısının 0,84 olarak ve “diğer hizmetler” için ise 0,80 olarak belirlendiği,

Anılan ihale konusu işin araç kiralama olduğu düşünüldüğünde otomobil, çift kabinli pikap, panel ve trafik güvenliği başmühendisliğine bağlı karayolları denetim istasyonlarında çalıştırılacak olan minibüsler için sınır değer hesabında R katsayısının 0,84 olarak dikkate alınması gerektiği sonucunun çıktığı, ancak belirtilen araçlar dışında kalan otobüs ve minibüslerin personel taşıma işinde ve kısmi zamanlı çalışacağı düşünüldüğünde, bu durumda R katsayısının 0,80 olarak hesaba dahil edilmesi gerektiği, farklı nitelikte işlerin aynı ihale kapsamında alımının yapılması ve ihalenin kısmi teklife kapalı olarak gerçekleştirilmesi nedeniyle sınır değer hesabının da mevzuata uygun ve sağlıklı şekilde yapılmasının mümkün olmayacağı, bu itibarla, “araç kiralama” ve “personel taşıma” işlerinin bir arada ve kısmi teklife kapalı bir şekilde gerçekleştirilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

5. Başvuru sahibi tarafından 18.11.2020 tarihinde Kurum kayıtlarına geçirilen ek başvuruda ise, 09.11.2020 tarihinde idarece yayımlanan zeyilnamede yalnızca maddi hataların düzeltildiği, ihale sürecinin sağlıklı geçirilmesine ilişkin bir düzenleme yapılmadığı,

Bahse konu ihaleye ortak girişim şeklinde teklif vermek mümkün olmakla birlikte, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün ortak girişim olarak ihaleye teklif sunmak isteyen bir istekliye hitaben yazmış olduğu yazıda sözleşmenin tek bir istekli tarafından değil ortak girişim tarafından imzalanması ve bu sözleşmeyle başvuruda bulunulması halinde A1 belgesinin eki taşıt kartının düzenlenmeyeceğinin belirtildiği, başka bir ifadeyle, ihale dokümanında iş ortaklıklarının ihaleye teklif vermesine yönelik bir engel bulunmamasına karşın, sözleşmenin uygulanması aşamasında verilmesi zorunlu olan taşıt kartlarının ortak girişim adına düzenlenmesi mümkün olmadığından söz konusu ihalenin fiilen ortak girişimlere kapatılmış olduğu, bu durumun ihaleye katılımın azaltacağı ve rekabeti daraltacağı,

Başvuru sahibi tarafından 27.11.2020 tarihinde Kurum kayıtlarına geçirilen ek başvuruda ise,

1. 23.11.2020 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye geçmiş dönemlerde birden fazla ihaleyle yapılan işin bu kez tek bir ihaleyle gerçekleştirilmesi ve idarece yapılan düzenleme sonucunda ortak girişim olarak ihaleye teklif vermenin fiilen engellenmiş olması (A1 belgesi-taşıt kartı) nedeniyle, önceki yıllarda ihaleye teklif sunan ve yüklenici sıfatıyla hizmet yapan birçok kişi ve şirket tek başlarına yeterlik kriterlerini sağlayamadıklarından dolayı ihaleye iştirak edemediği, ortak girişim olarak da ihaleye teklif sunamadıkları, zaten ihalenin belli bir istekli üzerinde bırakılmasına yönelik kurgunun en önemli ayaklarından biri bu olup, çok sayıda işin birlikte ihale edilmesi ve ihalelerin kısmi teklife kapalı bir şekilde yapılmasıyla birçok isteklinin tek başına veya ortak girişim olarak ihaleye katılmasının imkansız kılındığı,

2. İhaleye 10 istekli tarafından teklif verilmesinin katılımın yüksek olduğu gibi izlenimini gösterse de bu durumun yanıltıcı olduğu şöyle ki;

3 istekli tarafından yeterlik bilgileri tablosunda teminat mektubu bilgilerinin beyan edilmediği, 1 isteklinin iş deneyim belgesi tutarının idarece istenen tutarı karşılamadığı ve ayrıca bu isteklinin ihalede istenen yeterli sayıda ve nitelikte öz mala da sahip olmadığı, 1 isteklinin iş deneyim belgesi tutarının idarece istenen tutarı karşılamadığı, ayrıca bu isteklinin ihalede istenen yeterli sayıda ve nitelikte öz mala ve A1 yetki belgesine sahip olmadığı, 2 isteklinin ihalede istenen yeterli sayıda ve nitelikte öz mala sahip olmadığı, 1 isteklinin teklifinin ise geçerli olmakla birlikte aşırı düşük olduğu, bu istekli ile ihalenin üzerinde bırakılması istenen istekli arasında ticari yakın ilişki bulunduğu sebebiyle aşırı düşük teklif sunmayacağı veya sunsa dahi bilinçli bir şekilde geçerli bir açıklama yapmayacağı,

Netice itibariyle ihalede 10 istekli tarafından teklif sunulmasına rağmen sadece 2 isteklinin teklifi geçerli teklif olarak kabul edilebileceği, ihale komisyonu kararı alınmamasına rağmen ihale üzerinde bırakılan isteklinin belli olduğu,

Zaten söz konusu istekli tarafından 2020 yılın için gerçekleştirilen ihalede de oldukça yüksek bir bedel teklif edildiği, daha düşük teklif sunan ve teklifi geçerli olan isteklilerin teklifleri idarece zorlama işlemlerle değerlendirme dışı bırakılarak ihale bu istekli üzerinde bırakılmaya çalışıldığı, ancak Kurum’a yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine idarenin bu işlemlerinin 23.01.2020 tarih ve 2020/UH.II-165 sayılı Kamu İhale Kurulu kararıyla iptal edildiği, daha sonra yapılan itirazen şikâyet başvurusu ve açılan davalara yönelik süreçlerin tümünde, idarenin bütün eylem ve işlemleriyle, en düşük geçerli teklif sahibiyle aralarındaki %53 oranındaki yüksek teklif farkına rağmen bu istekliyle sözleşme imzalanması için olağanüstü çaba gösterdiği ve bu amacında kısmen de olsa başarılı olduğu, sonuç olarak, ihalede sunulan geçerli tekliflerin ve ihale komisyonu kararının da dikkate alınarak itirazen şikâyete konu edilen hususların bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 41’inci maddesinde “(1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir. Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır. Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu işin yapılabilmesi için adaya veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik kriteri olarak belirleyebilir. Bu durumda, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur.

(2) Adayın veya isteklinin kendi malı olan makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. Tevsik işleminin aslına uygunluğunun noter tarafından onaylanmış ruhsat örneklerinin sunularak yapılması halinde, örnek çıkarma işleminin ilan veya davet tarihinden sonra yapılmış olması zorunludur.

(3) Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve ekipman, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile adayın veya isteklinin kendi malı sayılır.

(4) İş ortaklığında makine, teçhizat ve ekipman ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından sağlanabilir. Konsorsiyumda, makine, teçhizat ve ekipmana ilişkin belgeler, her bir ortağın kendi kısmı göz önünde bulundurularak, ortaklardan ayrı ayrı istenir ve değerlendirilir.

(5) İdare, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede işin niteliğini göz önünde bulundurarak kapasite raporu ile ilgili düzenleme yapabilir. Sunulacak kapasite raporunun ihale veya son başvuru tarihi itibarıyla geçerli olması zorunludur.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeleri düzenleyen maddelerinde kendi malı olma şartının aranmamasının esas olduğu hükme bağlanmıştır. İdareler tarafından bazı tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman için aday veya isteklinin kendi malı olma şartının aranması durumunda; kendi malı olması istenen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın teknik kriter ve özelliklerine ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilecek, aday veya istekliler de kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanı; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir (YMM) raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) raporu ile tevsik edeceklerdir. Makine, teçhizat ve diğer ekipman için kendi malı olma koşulunun aranmaması durumunda ise aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında (taahhütname, yapı araçları taahhütnamesi, kira sözleşmesi, vb.) herhangi bir belge sunmaları istenmeyecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü Bünyesinde Personel ve Malzeme Naklinde Çalıştırılmak Üzere Otomobil, Çift Kabinli Pikap, Panel, Otobüs ve Minibüs Kiralanması Hizmet Alımı İşi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

27 Adet Otomobilin 324 Ay, 22 Adet Pikabın 264 Ay, 6 Adet Pikabın 48 Ay, 13 adet Otobüsün 300' er gün, çalıştırılması ve Birim Fiyat Teklif Cetvelinde miktarları belirtilen diğer kalemler

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü hudutları (yol ağı) içi, İdarenin uygun oluru ile diğer Karayolları Bölge Müdürlükleri hudutları içi” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5’inci maddesinde “7.5.2. İsteklilerin firmaları bünyesindeki otomobillerden 11 adedi, pikapların 13 adedi ve panellerden 4 adedi özmal olacaktır. İstekliler ihale aşamasında bu özmal araçların motorlu araç tescil belgesini (ruhsat) bilgilerini Yeterlik Bilgileri Tablosunda beyan edeceklerdir.

İsteklilerin firmaları bünyesindeki Sürücü Dahil En az 30 Kişilik otobüslerden 3 adedi ve Sürücü Dahil En az 14 Kişilik Minibüslerden 13 adedi özmal olacaktır. İstekliler ihale aşamasında bu özmal araçların motorlu araç tescil belgesini (ruhsat) ve bu araçların taşıt kartını bilgilerini Yeterlik Bilgileri Tablosunda beyan edeceklerdir

Çalıştırılacak olan otomobil ve pikapların taşıt kartlarını ise sözleşme imzalandıktan sonra 15 takvim günü içerisinde İdare’ ye sunacaktır.

- İsteklinin kendi malı olan makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da (Değişik ibare: 12/06/2015-29384 R.G./ 3. md.; değişik ibare:13.06.2019-30800 R.G./6. md.; yürürlük:23.06.2019) yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir. (Ek cümle: 25/01/2017-29959 R.G./6. md.) Tevsik işleminin aslına uygunluğunun noter tarafından onaylanmış ruhsat örneklerinin sunularak yapılması halinde, örnek çıkarma işleminin ilan veya davet tarihinden sonra yapılmış olması zorunludur.

-Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve ekipman, kira sözleşmesinin sunulması ve ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar olan kiralarının ödendiğinin belgelenmesi şartı ile adayın veya isteklinin kendi malı sayılır.

-İş ortaklığında makine, teçhizat ve ekipman ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından sağlanabilir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Özel Teknik Şartname’nin 2.2.5’inci maddesinde “İsteklilerin firmaları bünyesindeki otomobillerden 11 adedi, pikapların 13 adedi ve panellerden 4 adedi özmal olacaktır. Istekliler ihale aşamasında bu özmal araçların motorlu araç tescil belgesini (ruhsat) veya noter onaylı suretini ihale dosyasında sunacaktır. Çalıştırılacak olan Otomobil, pikap ve panellerin taşıt kartlarını ise sözleşme imzalandıktan sonra 15 takvim günü içerisinde İdare’ye sunacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 2.3’üncü maddesinde “İsteklilerin firmaları bünyesindeki otobüslerden 3 adedi özmal ve minibüslerden 13 adedi özmal olacaktır. İstekliler ihale aşamasında bu özmal araçların motorlu araç tescil belgesini (ruhsat) veya noter onaylı suretini ve bu araçların taşıt kartını dosyasında sunacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalardan, makine ve ekipmana yönelik, isteklilerin kendi malı olma şartının aranmamasının esas olduğu belirtilmekle birlikte, ihale konusu işin niteliği ve kapsamına göre, idarenin ihtiyacının zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması gibi kriterler göz önünde bulundurularak makine ve ekipmanın bir bölümünün kendi malı olma şartının idarece aranmasının mümkün olabileceği, ancak rekabeti engellemeyecek şekilde belirlenmesi gerektiği, bu durumda makine, teçhizat ve diğer ekipmanın teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen düzenlemelerden ihale konusu işin “Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü Bünyesinde Personel ve Malzeme Naklinde Çalıştırılmak Üzere Otomobil, Çift Kabinli Pikap, Panel, Otobüs ve Minibüs Kiralanması Hizmet Alımı İşi” olduğu, İdari Şartname ve İhale İlanı’nda ihale konusu işte çalıştırılması öngörülen ve isteklinin kendi malı olması istenilen araçların 11 adet otomobil, 13 adet pikap, 4 adet panel, 3 adet otobüs ve 13 adet minibüs olduğu, söz konusu araçların isteklinin kendi malı olduğuna dair tevsik edici bilgilerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmesinin istenildiği anlaşılmıştır.

Bahse konu ihalede kendi malı olarak istenilen araçlara bakıldığında 5 çeşit aracın her biri için bu şartın getirildiği, toplam istenen araç sayısının 146 adet olduğu, bunların 44 adedinin kendi malı olarak istenildiği, kendi malı olarak istenilen 5 çeşit makine ve ekipmanın her birinin %20 ile %44 arasında değişen oranlarda kendi malı olarak istenildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, bahse konu işte kullanılacak araç bakımından önemli ölçüde kendi malı olma koşulu getirilmesinin ihaleye katılımda rekabeti daraltacağı düşünülmektedir. Kaldı ki, söz konusu araçların kiralama ve temin hususlarının sözleşmenin yürütülmesi esnasında aksaması durumunda ise yükleniciye, idarece dokümanda yer alan müeyyidelerin uygulanabileceği anlaşıldığından iddia konusu düzenlemenin söz konusu ihaleye katılımı daraltıcı nitelikte olduğu ve mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik Şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur…” hükmü,

İhale konusu işe ait Özel Teknik Şartname’nin “Bölüm 1: Otomobiller, Çift Kabinli Pikaplar ve Paneller” başlıklı 1’inci maddesinde “Taşıtların Teknik Özellikleri ve Nitelikleri” aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

Sıra No

Taşıtın Cinsi

Adedi

Model Yılı

Taşıma Kapasitesi (Kg)

Koltuk Sayısı (Sürücü Dahil)

Motor Gücü

Çalışma Şekli

Olması Gereken Nitelikler

1

Otomobil

5

2018 ve Üstü

5

90 HP ve üstü

Ay

Otomatik Şanzumanlı

2

Otomobil

22

2018 ve Üstü

5

90 HP ve üstü

Ay

3

Çift Kabinli Pikap

6

2017 ve Üstü

En Az 750

5

130 HP ve üstü

Ay

Tahrik Durumu:

4 X 4 (4 tekerden tahrikli)

4

Çift Kabinli Pikap

12

2017 ve Üstü

En Az 750

5

130 HP ve üstü

Ay

5

Çift Kabinli Pikap

1

2020 ve Üstü

En Az 750

5

130 HP ve üstü

Ay

Tahrik Durumu:

4 X 2

3 (Üç) Şoförlü

6

Çift Kabinli Pikap

4

2017 ve Üstü

En Az 1000

En Az 6

130 HP ve üstü

Ay

Tepe lambalı

7

Çift Kabinli Pikap

10

2017 ve Üstü

En Az 1000

En Az 6

130 HP ve üstü

Ay

8

Panel

9

2017 ve Üstü

5

85 HP ve üstü

Ay

TOPLAM

69

Özel Teknik Şartname’nin “Bölüm 2: Personel Servis Araçları” başlıklı 1’inci maddesinde “Taşıtların Teknik Özellikleri ve Nitelikleri” aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

İşyeri

Servis aracının cinsi ve kapasitesi

Model yılı

Adet

Motor

Gücü

Çalışma şekli (gün/km)

Çalışma Tarih Aralığı

Bölge Müdürlüğü Merkezi, Şube ve Şantiye Şeflikleri

Minibüs

En Az 13 Yolcu Kapasiteli

2016 Model
ve Yukarısı

41

En az 108 HP (80 kw)

Günde 150 Km

01.01.2021 31.12.2021 (300 Gün)

Bölge Müdürlüğü Merkezi, 111. Şube Şefliği ve Sathi Kaplama Şantiye Şefliği

Otobüs

En Az 29 Yolcu Kapasiteli

2017 Model
ve Yukarısı

13

En az 122 HP (90 kw)

Günde 150 Km

01.01.2021 31.12.2021 (300 Gün)

Bölge Müdürlüğü Merkezi

Otobüs

En Az 29 Yolcu Kapasiteli

2017 Model
ve Yukarısı

2

En az 122 HP (90 kw)

Günde 350 Km

01.01.2021 31.12.2021 (365 Gün)

TOPLAM

56

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemelerinden işin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine ihale dokümanında yer verileceği, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de teklif kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu, teknik kriterlerin idarenin ihtiyaçları doğrultusunda belirleneceğinin aşikar olduğu, öte yandan idarelerin gereksinimlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’nci maddesinde yer alan temel ilkeler doğrultusunda belirlemekle yükümlü olduğu, belirlenen kriterlerin ihaleye katılımı ve rekabeti engelleyici sonuç doğuracak şekilde tespit edilmemesi gerektiği anlaşılmıştır.

Anılan mevzuat hükümleri ile ihale dokümanında yer alan düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, idarenin ihale konusu işte çalıştırılacak 125 araca ilişkin asgari teknik kriterleri belirlediği, bu belirlemeyi yaparken araçların cinsine göre 2016 model veya yukarısı olmasının istenildiği, yalnızca 1 aracın 2020 model veya yukarısı olmasının istenildiği, idarece araçların model yılına sınırlama getirildiği, işin süresinin 12 ay olduğu göz önüne alındığında 2016 model 41 aracın işin bitim tarihinde 6 yıllık, 2017 model 56 aracın işin bitim tarihinde 5 yıllık ve 2018 model 27 aracın işin yürürlük aşamasında 4 yıllık araçlar olacağı, araçların kullanım şartları da dikkate alınarak yapılan bu belirlemenin makul kabul edilebileceği, idarenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’nci maddesi gereği ihtiyaçlarını uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını sağlamakla sorumlu olduğu, dolayısıyla söz konusu düzenlemenin ihaleye teklif verilmesine engel olacak mahiyette bir kriter olmadığı, bu nedenle başvuru sahibinin bu husustaki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “…a) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işleri…” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 30'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde, iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. İş ortaklığında teknolojik ürün deneyim belgesini sunan ortağın kendisine ait iş deneyim tutarına ilişkin asgari yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. Konsorsiyum ortağının teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde ise, belgeyi sunduğu kısım veya kısımlar için iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir.

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Benzeri iş olarak;

1. Personel taşınması hizmet alımı işleri

2. Personel ve araç-gereç nakli hizmet alımı işleri.

3. Personel taşımacılığına dayalı araç kiralama hizmet alımı işleri

İş deneyimini gösteren belgenin 1, 2 veya 3’üncü maddelerinde verilen işlerden herhangi birisine ait olması yeterlidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu işin “Personel ve Malzeme Naklinde Çalıştırılmak Üzere Otomobil, Çift Kabinli Pikap, Panel, Otobüs ve Minibüs Kiralanması Hizmet Alımı İşi” olduğu, benzer iş tanımının “Personel taşınması hizmet alımı işleri, personel ve araç-gereç nakli hizmet alımı işleri, personel taşımacılığına dayalı araç kiralama hizmet alımı işleri” olarak belirtildiği, söz konusu hususa ilişkin olarak başvuru sahibi tarafından öğrenci taşıma işlerinin benzer iş kapsamında değerlendirilmemesinin rekabeti daralttığı iddiasına yer verilmiştir.

Benzer iş, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde “a) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işler…” olarak tanımlanmış olup, bahse konu işin aslının araç kiralama olduğu, idarece araç kiralama işine yönelik olarak benzer iş tanımının “Personel taşınması hizmet alımı işleri, personel ve araç-gereç nakli hizmet alımı işleri, personel taşımacılığına dayalı araç kiralama hizmet alımı işleri” olarak belirtildiği, söz konusu benzer iş kapsamının araç kiralama işi açısından geniş tutulduğunun anlaşıldığı, bu kapsamda ihale dokümanında belirlenen benzer iş tanımının ihaleye katılımda rekabeti daraltıcı nitelikte olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.3. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirtilmesi halinde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir. …” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;

SD: Sınır değeri,

YM: Yaklaşık maliyeti,

n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını,

T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini,

R: Sınır Değer Tespit Katsayısını

79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir.

…” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Kurulunun 29.01.2020 tarihli ve 2020/DK.D-24 sayılı düzenleyici kararında “İlanı veya duyurusu 1/2/2020 ve sonrasında yapılacak olan personel çalıştırtılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde 30/1/2019 tarihli ve 2019/DK.D-38 sayılı kararda ilan edilen 2019 yılı R katsayılarının kullanılmasına devam edilmesine” ifadeleri ile aşağıdaki düzenlemeye yer verildiği görülmüştür.

İhalenin Konusu

R Katsayısı

Araç Kiralama

0,84

Bilgisayar Sistemlerine Yönelik Hizmetler

0,83

Malzemeli Yemek

0,82

Mühendislik Hizmetleri

0,78

Sigorta Hizmetleri

0,80

Diğer Hizmetler

0,80

İhale İlanı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 15’inci maddesinde “İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (R) : Araç Kiralama/0,84” düzenlemesine yer verilmiştir.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tamamı ve teknik şartnamede belirtilen giderler isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Teknik şartnamede belirtilen giderler isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Birim Fiyat Teklif Mektubu’nun eki olan Birim Fiyat teklif Cetveli ise, aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:

İhale kayıt numarası :2020/513835

A1

B2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

Otomobil Çalıştırılması (27X12=324 Ay)

ay

324

2

Pikap Çalıştırılması (22X12=264 Ay, 4X9=36 Ay, 6X8=48 Ay)

ay

348

3

Pikap Çalıştırılması (3 Şoförlü) (1X12=12 Ay)

ay

12

4

Panel Çalıştırılması (5X12=60 Ay, 4X8=32 Ay)

ay

92

5

Otobüs çalıştırılması ( Günlük 150 Km. )( 13X300=3.900Gün)

gün

3.900

6

Otobüs çalıştırılması ( Günlük 350 Km. )( 2X365=730 Gün)

gün

730

7

Otobüsün fazla kilometre ile çalıştırılması( 15x2.000 = 30.000 Km )

kilometre

30.000

8

Minibüs çalıştırılması ( Günlük 150 Km. )( 41x300=12.300 Gün)

gün

12.300

9

Minibüs çalıştırılması ( Günlük 250 Km. )( 11x150=1.650 Gün, 7x210=1.470 Gün)

gün

3.120

10

Minibüs çalıştırılması ( Günlük 250 Km. 3 Şoförlü) ( 3x365=1.095 Gün)

gün

1.095

11

Minibüsün fazla kilometre ile çalıştırılması( 62x2.000=124.000 Km )

kilometre

124.000

Özel Teknik Şartname’nin 1’inci maddesinde “1.1. İŞİN ADI: Karayolları 11. Bölge Müdürlüğünün İhtiyacı Olan 27 Adet Otomobil, 33 Adet Çift Kabinli Pikap, 9 Adet Panel ve 15 Adet Otobüs ve 62 Adet Minibüs Kiralanması Hizmet Alımı İşi.

1.2. İŞİN SÜRESİ:

Taşıtın Cinsi

Adedi

İşe Başlama Tarihi

İşin Bitiş Tarihi

Çalıştırılacağı Süre (Araç Başına)

Otomobil

27

01.01.2021

31.12.2021

12 Ay

Çift Kabinli Pikap

22

01.01.2021

31.12.2021

12 Ay

6

01.04.2021

30.11.2021

8 Ay

4

01.03.2021

30.11.2021

9 Ay

Çift Kabinli Pikap (3 Şoförlü)

1

01.01.2021

31.12.2021

12 Ay

Panel

5

01.01.2021

31.12.2021

12 Ay

4

01.04.2021

30.11.2021

8 Ay

Minibüs 150 Km.

41

01.01.2021

31.12.2021

300 Gün

Minibüs 250 Km. (3 Şoförlü)

3

01.01.2021

31.12.2021

365 Gün

Minibüs 250 Km.

11

15.05.2021

15.10.2021

150 Gün

7

15.04.2021

30.11.2021

210 Gün

Otobüs 150 Km.

13

01.01.2021

31.12.2021

300 Gün

Otobüs 350 Km.

2

01.01.2021

31.12.2021

365 Gün

• Bu işte kısmi teklif verilemez. Bu iş tek kısımdan oluşmaktadır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmesi için ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlenmiş olması, personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanılması ve yaklaşık maliyetinin en az % 70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluşması ve niteliği gereği süreklilik arz etmesi gerektiğinden hareketle, ihale konusu işte çalışma zamanının tamamını idare için kullanacak tam zamanlı personele yer verilmediği dikkate alındığında ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmeyeceği ve sınır değerin anılan Tebliğ’in 79.1.2’nci maddesine göre hesaplanması gerektiği anlaşılmıştır.

Ek olarak, yapılan incelemede “Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü Bünyesinde Personel ve Malzeme Naklinde Çalıştırılmak Üzere Otomobil, Çift Kabinli Pikap, Panel, Otobüs ve Minibüs Kiralanması Hizmet Alımı İşi”nin nevi itibariyle araç kiralama işi olduğu, söz konusu araçların yalnızca hizmetin yapılacağı saatlerde ihale konusu işin kapsamında çalıştırılacağı ve ayrıca bir araç edinimini ve o araçtan tam zamanlı olarak yaralanma işini kapsamadığı ve sınır değerin ihalenin konusu veya işin niteliğine göre belirlenmesi gerektiği hususları göz önünde bulundurulduğunda bahsi geçen işin “Araç kiralama” sınıfına dahil edilerek R katsayısının 0,84 olarak alınması gerektiği ve dolayısıyla idarece 0,84 değeri alınmak suretiyle yapılan belirlemelerde mevzuata bir aykırılık bulunmadığı ve bu nedenle bahse konu ihalenin kısmi teklife açık olmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde görülmemiştir.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.

Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.

Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

…

Başvuruların ihaleyi yapan idare veya Kurum dışındaki idari mercilere ya da yargı mercilerine yapılması ve başvuru dilekçelerinin bu merciler tarafından ilgisine göre idareye veya Kuruma gönderilmesi hâlinde, dilekçelerin idare veya Kurum kayıtlarına girdiği tarih, başvuru tarihi olarak kabul edilir.

…

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

…

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

karar verilir. …” hükmü,

“İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır. …” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

(2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. …” hükmü,

“Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini,

b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, …

…

izleyen günden itibaren başlar.

(2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü,

“Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “…(10) İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez. …” hükmü,

“Başvuruların yapılacağı yerler” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Şikayet başvuruları ihaleyi yapan idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma, elden veya posta yoluyla yapılır.

…

(5) Başvuruların ihaleyi yapan idare veya Kurum dışındaki idari mercilere ya da yargı mercilerine yapılması ve başvuru dilekçelerinin bu merciler tarafından ilgisine göre ihaleyi yapan idareye veya Kuruma gönderilmesi halinde, bu dilekçelerin ilgisine göre ihaleyi yapan idare veya Kurum kayıtlarına girdiği tarih, başvuru tarihi olarak kabul edilir. Bu başvurularda, başvuru süresinin henüz dolmadığı hallerde dilekçedeki eksiklikler başvuru süresinin sonuna kadar giderilebilir.

(6) Doğrudan Kuruma yapılan ve 15 inci madde uyarınca idareye gönderilen şikayet başvurularında dilekçenin idare kayıtlarına alındığı tarih, idareye başvuru tarihi olarak kabul edilir.

(7) Posta yoluyla yapılan başvurularda, postadaki gecikmeler dikkate alınmaz. …” hükmü,

“Başvuru üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 15’inci maddesinde “(1) Kuruma yapılan başvurular, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde incelenir.

(2) İdareye başvuruda bulunulması gerekirken doğrudan Kuruma yapılan başvurular ile idareye başvurulmuş olmakla birlikte Kurumun haberdar edilmesine yönelik başvurular veya idarenin on günlük karar alma süresi beklenilmeden yapılan başvurular ihaleyi yapan idareye gönderilir.” hükmü,

“Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

…

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,

…

yönlerinden sırasıyla incelenir. …” hükmü,

“Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir. …” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Şikayet başvuru süresi” başlıklı 4’üncü maddesinde “… (6) İdari izin günleri resmi tatil günü olarak sayılmadığından, idari izin günleri iş günü olarak dikkate alınır.

(7) Kanunun 55 inci maddesinde ilan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetlerin anılan maddenin birinci fıkrasındaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği düzenlenmiştir. Buna göre şikayetlerin en geç;

a) İhale veya son başvuru tarihi Pazartesi günü olan ihalelerde, bir önceki Salı günü,

b) İhale veya son başvuru tarihi Salı günü olan ihalelerde, bir önceki Çarşamba günü,

c) İhale veya son başvuru tarihi Çarşamba günü olan ihalelerde, bir önceki Perşembe günü,

ç) İhale veya son başvuru tarihi Perşembe günü olan ihalelerde, bir önceki Cuma günü,

d) İhale veya son başvuru tarihi Cuma günü olan ihalelerde, bir önceki Pazartesi günü,

mesai saati bitimine kadar yapılması gerekmektedir. Ancak ihale tarihinden önceki üç iş günü içerisinde ulusal bayram veya genel tatil günü bulunması halinde, sürenin hesabında bu günler dikkate alınarak iş günleri üzerinden hesabının yapılması gerekmektedir.

…

(13) Başvurular idareye yapılacak şikayetlerde ihaleyi yapan idareye elden veya posta yoluyla yapılır. İhaleyi yapan idare dışındaki idari mercilere ya da yargı mercilerine yapılan başvurular, bu merciler tarafından ihaleyi yapan idareye gönderilmesi halinde dikkate alınır. Bu durumda şikayet dilekçesinin ihaleyi yapan idare kayıtlarına girdiği tarih başvuru tarihi olarak kabul edilir. Posta yoluyla yapılan başvurularda postada geçen süreler dikkate alınmaz. Kanunun 54 üncü maddesinde şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolu olarak öngörüldüğünden, bir hak kaybına uğranılmaması bakımından dava açılmadan önce şikayet ve itirazen şikayet aşamalarının tamamlanması başvuru sahipleri için önem arz etmektedir.

(14) İdareye şikayet başvurusunda bulunulmadan veya idareye yapılan şikayet başvurusu hakkında idarece bir karar alınmadan veya on günlük karar verme süresi beklenilmeden doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde, Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu başvurular, ilgili idareye gönderilir. Bu durumda, dilekçenin idare kaydına alındığı tarih şikayet tarihi olarak kabul edilir. Ancak, aynı iddialarla hem idareye hem de Kuruma yapılan başvurularda süre, idare kayıtlarına giren ilk başvuru dilekçesine göre belirlenir.” açıklaması,

“Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinde “… (2) İdareye şikayet başvurusunda bulunulmadan veya idareye yapılan şikayet başvurusu hakkında idarece bir karar alınmadan ve on günlük karar verme süresi beklenilmeden doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde, Yönetmeliğin 15 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince bu başvurular ilgili idareye gönderilir. Ayrıca, başvuru sahibine de bilgi verilir. İdareye yapılan şikayet başvurusundan farklı bir konu ile Kuruma yapılan başvurularda şikayet süresinin henüz dolmadığı hallerde, itirazen şikayet konusuna ilişkin idarenin cevabının alınmamış olması nedeniyle bu başvurular da ilgili idareye gönderilir. İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibinin 18.11.2020 ve 27.11.2020 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçelerinde yer verdiği söz konusu iddianın, anılan istekli olabileceğin 21.10.2020 tarihli idareye şikâyet dilekçesinde yer almadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları bir arada değerlendirildiğinde, ihale sürecinde hukuka aykırı olduğu iddia edilen işlem ve eylemlere karşı olarak dava açılmadan önce genel olarak iki aşamalı bir idari başvuru yolunun öngörüldüğü, aday, istekli veya istekli olabileceklerin öncelikle ihaleyi yapan idareye başvuru yapması gerektiği, şayet şikâyet üzerine alınan karar uygun bulunmaz veya şikâyet üzerine idarece herhangi bir karar alınmaz ise Kamu İhale Kurumu’na başvuruda bulunulabileceği anlaşılmaktadır.

Bu usulün amacı ise başvuru sahibinin iddialarının öncelikle idarenin değerlendirmesinden geçerek, uygun görülen hususlarda gerekli düzeltmenin idare tarafından yapılması, uyuşmazlığın devam ettiği konularda ise idarenin cevabıyla birlikte uyuşmazlığın Kurumun önüne getirilmesidir. Anılan usulün doğal bir gereği ise şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilmemesidir. Çünkü idarenin değerlendirmesine sunulmayan, cevap veya açıklaması alınmayan bir hususun itirazen şikâyet başvurusuna dahil edilmesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda açıklanan iki aşamalı başvuru sistematiğine uygun düşmemektedir.

Nitekim İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde yer alan hükümde ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinde yer alan açıklamada, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirâzen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir.

Netice itibariyle yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirâzen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği (şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç) anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin Kuruma sunduğu itirazen şikayet dilekçesinde yer alan söz konusu iddiaların idareye sunulan şikâyet dilekçesinde yer almadığı, diğer bir ifadeyle, başvuru sahibi tarafından, bu yönde idareye şikâyet başvurusunda bulunulmadığı belirlenmiş olup, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereğince, idareye şikâyet dilekçesinde başvuru konusu edilmeyen söz konusu iddiaların itirazen şikayet başvurusu incelenmesinde dikkate alınması mümkün olmadığından, bahse konu iddialar açısından başvurunun şekil yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca ihale dokümanına yönelik söz konusu iddiaların 18.11.2020 ve 27.11.2020 tarihlerinde Kurum’a yapılan itirazen şikayet başvurusuna konu edildiği, yukarıda yer verilen İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 15.2’nci maddesine göre idareye şikayete konu edilmeyen iddialar bakımından başvurunun idareye gönderilmesi gerekmekle birlikte başvuru sahibinin ihale dokümanını 16.10.2020 tarihinde indirdiği ve ihale dokümanına yönelik aykırılık iddialarına ilişkin hususların ihale dokümanın indirildiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içinde ve her halükarda ihale tarihinden üç iş günü öncesinde en geç 17.11.2020 tarihinde idareye şikayete konu edilebileceği, Kurum’a yapılan itirazen şikayet başvuru tarihi itibarı ile idareye şikayet konusu edilmeyen iddialar yönünden anılan Yönetmelik maddesine göre işlem yapılması halinde söz konusu iddialara yönelik başvurunun süresinde yapılmadığı sonucunun ortaya çıkacağı anlaşılmış olduğundan iddiaların süre yönünden de uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.