KİK Kararı: 2020/UH.II-1062

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/027
Gündem No : 7
Karar Tarihi : 17.06.2020
Karar No : 2020/UH.II-1062
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Fec Reklamcılık Turizm İnş. ve Restaurant İşlt. San. Ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İzmir Büyükşehir Belediyesi Satınalma Dairesi Başkanlığı Hizmet Alımları Şube Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/57971 İhale Kayıt Numaralı “İzmir Büyükşehir Belediyesinin Çalışmalarının Tanıtılması ve Duyurulmasına Yönelik Basım Asım” İhalesi (2. Kısım)

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İzmir Büyükşehir Belediyesi Satınalma Dairesi Başkanlığı Hizmet Alımları Şube Müdürlüğü tarafından 16.03.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İzmir Büyükşehir Belediyesinin Çalışmalarının Tanıtılması ve Duyurulmasına Yönelik Basım Asım” ihalesine ilişkin olarak Fec Reklamcılık Turizm İnş. Ve Restaurant İşlt. San. Ve Tic. Ltd. Şti. nin 11.05.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.05.2020 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.05.2020 tarih ve 22355 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.05.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/847 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme sonucunda esas inceleme raporu düzenlenmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerini kullandığı ancak teklif aldığı üçüncü kişinin ticari faaliyetlerine yeni başladığı, malzemelerinin stoğunda bulunmadığı, teklif ettikleri fiyatla malzemeyi tedarik edemeyeceği, meslek mensubu onaylarının usulüne uygun olmadığı, açıklama yapılan malzemelerle teknik şartnamedeki malzemelerin aynı olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifinin kabul edilmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat teklif mektubunda yazım hatası, karalama ve düzeltme bulunduğu, bu nedenle de teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

3. İhale üzerinde bırakılan isteklinin daha önce başka bir sermaye şirketiyle birleştiği, bu nedenle anılan birleşme işlemine ilişkin belgeleri teklifine eklemesi gerektiği, ancak teklif dosyasında bu belgelerin bulunmadığı,

4. İhale üzerinde bırakılan isteklinin bilançosunun ihaledeki asgari yeterlik oranlarını karşılamadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kanun’un aşırı düşük teklifler başlıklı 38’inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendirileceği; Kamu İhale Kurumunun bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama ölçütleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.1 ve devamındaki maddelerde, Kanun’un Kamu İhale Kurumuna verdiği yetki çerçevesinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve bu teklif bedellerinin açıklanmasına ilişkin somut düzenlemeler yapılmıştır. Anılan düzenlemeler gereğince isteklilerin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyatlar, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyatlar, ticaret borsası fiyatları, toptancı hal fiyatları, özel veya münhasır hak sahibi kuruluşların uyguladığı fiyatlar, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin fiyatlar ve isteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesiyle oluşan emsal bedel kullanılarak tekliflerini açıklayabilecekleri kurala bağlanmıştır.

Aktarılan mevzuattan hareketle, 4734 sayılı Kanun kapsamında yürütülen ihalelerde, aşırı düşük olarak tespit edilen teklifin, kural olarak reddedileceği, ancak bu işlemden önce yapılacak sorgulama sonucunda, isteklinin, ihale konusu yapım işine ilişkin, ekonomik bir yönteme sahip olması, seçilen teknik çözüm sayesinde avantajlı koşullarının bulunması ve teklif edilen hizmet alımının özgünlüğü gibi üç ana konunun tamamı ya da herhangi bir çerçevesinde açıklama sunacağı, bu konudaki ispat külfetinin isteklide olduğu, açıklamaya ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğindeki usullerin esas alınacağı, açıklama yapılırken ilgilinin maliyet bileşenlerine ilişkin bilgi ve belgelere dayanan bir yöntem kullanılacağı, konuyla ilgili düzenlemeler çerçevesinde yapılmayan açıklamaların geçerli kabul edilmesine hukuki olanak bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İncelenen ihale, iki kısımdan oluşan İzmir Büyükşehir Belediyesinin Çalışmalarının Tanıtılması ve Duyurulmasına Yönelik Basım Asımı hizmet alımı işi olup, 16/3/2020 tarihinde yapılan ihaleye itirazen şikayete konu ikinci kısımda beş istekli katılmış, bu isteklilerin teklifleri geçerli olarak tespit edilmiş, Kamu İhale Genel Tebliği gereği tespit edilen aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif bedeli sunan dört istekliden ikinci kısmı oluşturan 32 birim fiyat için aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmiş, talep yazısında hizmetin kağıt, baskı ve işçilik maliyetleri de dikkate alınarak her bir iş kalemi için ayrıntılı açıklama yapılacağı belirtilmiş, isteklilerden üçü açıklamalarını idareye sunmuş ve ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmede sunulan açıklamaların kamu ihale mevzuatında yer alan kurallara uygun olduğu değerlendirilerek ihalenin ikinci kısmı Hermes Dijital Baskı Matbaacılık Reklam Tasarım Tanıtım San ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmıştır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerini kullandığı ancak teklif aldığı üçüncü kişinin ticari faaliyetlerine yeni başladığı, malzemelerinin stoğunda bulunmadığı, teklif ettikleri fiyatla malzemeyi tedarik edemeyeceği, meslek mensubu onaylarının usulüne uygun olmadığı, açıklama yapılan malzemelerle teknik şartnamedeki malzemelerin aynı olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifinin kabul edilmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu iddiası ve gerekçeleriyle itirazen şikayet başvurusunda bulunmuştur.

Başvuru sahibinin yukarıda özetlenen iddiası ve gerekçeleri çerçevesinde idare tarafından tesis edilen aşırı düşük teklif değerlendirme işlemleri incelendiğinde, isteklilere gönderilen sorgulama yazısında ihalenin ikinci kısmında kağıt, baskı ve işçilik teklif bileşenleri dikkate alınarak teklif cetvelinde bulunan her bir iş kalemi için ayrı ayrı ayrıntılı açıklama istenildiği ancak bu ayrıntının isteklilerin eşit koşullarda açıklama yapmalarını mümkün kılacak şekilde belirtilmediği tespit edilmiştir. Nitekim ihalede aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin belgeleri incelendiğinde, kimi isteklilerce anılan iş kalemlerine ilişkin herhangi bir ayrıntıya yer vermeden, kimi isteklilerce ise ayrı ayrı gösterilmeden girdilerin teklif fiyata dâhil olduğu belirtilerek fiyat teklifi alma yoluna gidildiği, bir istekli tarafından da diğerlerinden farklı olarak vinç ücretinin ayrıca açıklandığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan gerekçeler doğrultusunda, idarece önemli maliyet bileşenlerinin, tüm istekliler için aynı unsurları içerecek ve isteklilerin eşit koşullarda açıklama yapabilmelerini temin edecek ölçüde belirlenerek, aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesinin ikinci fıkrasında teklif mektuplarının yazılı ve imzalı olarak sunulacağı, teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtileceği, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması gerektiği, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzasının zorunlu olduğu; aynı Kanun’un 37’nci maddesinin ikinci fıkrasında teklif değerlendirmesi aşamasında, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik ölçütlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığının inceleneceği, uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat teklif mektubunda yazım hatası, karalama, aritmetik hata ve düzeltme bulunduğu, bu nedenle de teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddia edilmektedir. Anılan iddia çerçevesinde Hermes Dijital Baskı Matbaacılık Reklam Tasarım Tanıtım San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan birim fiyat teklif mektubu ve eki cetvel incelendiğinde anılan belgelerde herhangi bir kazıntı, silinti, düzeltme bulunmadığı ve birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin ikinci iddiası yerinde görülmemiştir.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak;

İncelenen ihalede başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin daha önce başka bir sermaye şirketiyle birleştiği, bu nedenle anılan birleşme işlemine ilişkin belgeleri teklifine eklemesi gerektiği, ancak teklif dosyasında bu belgelerin bulunmadığı iddiası çerçevesinde inceleme yapıldığında, ihaleye katılımda yeterlik ölçütleri çerçevesinde şirket birleşmelerinin hukuki sonuçlarının Kamu İhale Kurulu’nun 19/10/2009 tarih ve 2009/DK.D-143 sayılı düzenleyici kararında kurala bağlandığı, buna göre devralma ya da yeni şirket kurma yoluyla birleşme durumunda tasfiyesiz sona eren şirket/şirketlere ait iş deneyim belgelerinin, bilanço ve ciro değerlerinin devralan ya da yeni kurulan şirkete geçeceğine, birleşme işlemlerine taraf şirketlerin bu işlemlerle ilgili belge ve bilgilerini ihalelere katılımda teklifleri kapsamında sunması gerektiğine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarılan kural çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan Hermes Dijital Baskı Matbaacılık Reklam Tasarım Tanıtım San ve Tic. Ltd. Şti.’nin Pardus Tanıtım Basım Yayın Organizasyon Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ye ait iş bitirme belgesini kullandığı, isteklinin teklifi kapsamında sunduğu 26/4/2019 tarih ve 9817 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneğinden Pardus Tanıtım Basım Yayın Organizasyon Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’nin Hermes Dijital Baskı Matbaacılık Reklam Tasarım Tanıtım San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından devralındığı, bu haliyle yukarıda atıf yapılan Kamu İhale Kurulu kararına uygun biçimde iş deneyim belgesinin kullanıldığı ve gerekli belgelerin de sunulduğu görülmüştür. Bu nedenle başvuru sahibinin üçüncü iddiası yerinde görülmemiştir.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kanun’un ihaleye katılımda yeterlik kurallarını düzenleyen 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 2 ve 3 numaralı alt bentlerinde, isteklinin, ilgili mevzuatı uyarınca yayınlanması zorunlu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeleri ile isteklinin iş hacmini gösteren toplam cirosu veya ihale konusu iş ile ilgili cirosunu gösteren belgelerin ekonomik ve mali yeterliğin belirlenmesi amacıyla istenebileceği hüküm altına alınmıştır. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 35 ve 36’ncı maddelerinde ise yeterlik için kullanılacak asgari oranlara yer verilmiştir.

İncelenen ihalenin idari şartnamesinin 7.4.2’nci maddesinin ilgili kısmı şu şekildedir;

“7.4.2. (…)

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur”

Başvuru sahibi tarafından ihale üzerinde bırakılan isteklinin bilançosunun ihaledeki asgari yeterlik oranlarını karşılamadığı iddia edilmektedir.

Yukarıda atıf yapılan kurallar, incelenen ihalenin dokümanı ve başvuru sahibinin iddiası bir arada değerlendirildiğinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi kapsamında serbest muhasebeci mali müşavir onaylı bilanço bilgileri tablosu ile 31/12/2019 dönemi ayrıntılı bilanço sunduğu, anılan tablolarda cari oranın 1,39, özkaynak oranının 0,15, kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranının 0 olduğu görülmüştür. Atıf yapılan belgelerin yetkili meslek mensubu tarafından düzenlendiği ve tutarların isteklinin sunması gereken asgari oranı karşıladığı tespit edildiğinden başvuru sahibinin dördüncü iddiası yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihalenin şikayete konu ikinci kısmına ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulama işlemleri ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.