KİK Kararı: 2020/UH.I-436 (26 Şubat 2020)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/008
Gündem No : 62
Karar Tarihi : 26.02.2020
Karar No : 2020/UH.I-436
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Pam İnşaat ve Turizm Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/354240 İhale Kayıt Numaralı “2019 Yılı Avrupa 1 Bölge Abone İşleri Dairesi Başkanlığı Mesuliyet Alanındaki Atıksu Altyapı Sistemlerinin Görüntülenmesi ve Temizlenmesi İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 13.09.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2019 Yılı Avrupa 1 Bölge Abone İşleri Dairesi Başkanlığı Mesuliyet Alanındaki Atıksu Altyapı Sistemlerinin Görüntülenmesi ve Temizlenmesi İşi” ihalesine ilişkin olarak Pam İnşaat ve Turizm Ltd. Şti.nin 03.09.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 23.09.2019 tarih ve 39782 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.09.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 29.01.2020 tarihli ve 2020/MK-26 sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1140-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1-) 09.08.2019 tarihinde yayımlanan ihale dokümanında ihalenin 1’inci kısmında kanal açma araçlarının toplam 8 ekip ile vardiyalı olarak çalıştırılacağının belirtilmesine karşın 02.09.2019 tarihinde yayımlanan zeyilnamede toplam 15 ekibin vardiyalı olarak çalıştırılacağının düzenlendiği, bu durumda ekip sayısının 7 artarak 15’e çıktığı, 1 kanal açma aracı ekibinin 1 şoför ve 1 vasıflı işçiden oluştuğu dikkate alındığında personel sayısının dokümanın ilk haline göre 14 kişi arttığı, 14 işçinin aylık maaş ve diğer maliyetlerinin toplamı (14x5.324,87 TL) ile işin süresinin 460 gün olduğu göz önünde bulundurulduğunda söz konusu işçilerin toplam maliyetinin ilk yayımlanan dokümana göre [(74.548,18/30)x460=] 1.143.072,09 TL arttığı; 09.08.2019 tarihinde yayımlanan ihale dokümanında ihalenin 3’üncü kısmında kanal açma araçlarının toplam 12 ekip ile vardiyalı olarak çalıştırılacağının belirtilmesine karşın 02.09.2019 tarihinde yayımlanan zeyilnamede toplam 18 ekibin vardiyalı olarak çalıştırılacağının düzenlendiği, bu durumda ekip sayısı 6 artarak 18’e çıktığı, 1 kanal açma aracı ekibinin 1 şoför ve 1 vasıflı işçiden oluştuğu dikkate alındığında personel sayısının dokümanın ilk haline göre göre 12 kişi arttığı, 12 işçinin aylık maaş ve diğer maliyetlerinin toplamı (12 x 5.324,87 TL) ile işin süresinin 480 gün olduğu göz önünde bulundurulduğunda söz konusu işçilerin toplam maliyetinin ilk yayımlanan dokümana göre [(63.898,44 / 30) x 480=] 1.022.375,04 TL arttığı; 09.08.2019 tarihinde yayımlanan ihale dokümanında ihalenin 4’üncü kısmında kanal açma araçlarının toplam 13 ekip ile vardiyalı olarak çalıştırılacağının belirtilmesine karşın 02.09.2019 tarihinde yayımlanan zeyilnamede toplam 21 ekibin vardiyalı olarak çalıştırılacağının düzenlendiği, bu durumda ekip sayısı 8 artarak 21’e çıktığı, 1 kanal açma aracı ekibinin 1 şoför ve 1 vasıflı işçiden oluştuğu dikkate alındığında personel sayısının dokümanın ilk haline göre göre 16 kişi arttığı, 16 işçinin aylık maaş ve diğer maliyetlerinin toplamı (16 x 5.324,87 TL) ile işin süresinin 600 gün olduğu göz önünde bulundurulduğunda söz konusu işçilerin toplam maliyetinin ilk yayımlanan dokümana göre [(85.197,92 / 30) x 600=] 1.703.958,39 TL arttığı, bu veriler ışığında yaklaşık maliyetin ilk hazırlanan ihale dokümanına göre toplam 3.869.405,52 TL arttığı, ancak söz konusu artışın yaklaşık maliyete yansıtılmadığı,

2-) 09.08.2019 tarihinde yayımlanan ihale dokümanında 4x2 mini kombine aracın günde 8 saat çalıştırılacağının belirtilmesine karşın 02.09.2019 tarihinde yayımlanan son zeyilnamede 3 vardiya halinde 24 saat çalıştırılacağının düzenlendiği; ihalenin 2’nci kısmında 2 mini kombine ekibin çalıştırılacağı, 1 kombine ekibinin 1 şoför ve 1 vasıflı işçiden oluştuğu dikkate alındığında personel sayısının dokümanın ilk haline göre 8 kişi arttığı, 8 işçinin aylık maliyeti ile (8 x 5.324,87 TL) işin süresinin 390 gün olduğu göz önünde bulundurulduğunda söz konusu işçilerin toplam maliyetinin ilk yayımlanan dokümana göre [(42.598,96 / 30) x 390=] 553.786,48 TL arttığı; ihalenin 3’üncü kısmında 2 mini kombine ekibin çalıştırılacağı, 1 kombine ekibinin 1 şoför ve 1 vasıflı işçiden oluştuğu dikkate alındığında personel sayısının dokümanın ilk haline göre 8 kişi arttığı, 8 işçinin aylık maliyeti ile (8 x 5.324,87 TL) ile işin süresinin 480 gün olduğu göz önünde bulundurulduğunda söz konusu işçilerin toplam maliyetinin ilk yayımlanan dokümana göre [(42.598,96 / 30) x 480=] 681.593,36 TL arttığı; ihalenin 4’üncü kısmında 1 mini kombine ekibin çalıştırılacağı, 1 kombine ekibinin 1 şoför ve 1 vasıflı işçiden oluştuğu dikkate alındığında personel sayısının dokümanın ilk haline göre 4 kişi arttığı, 4 işçinin aylık maliyeti ile (4 x 5.324,87 TL) ile işin süresinin 600 gün olduğu göz önünde bulundurulduğunda söz konusu işçilerin toplam maliyetinin ilk yayımlanan dokümana göre [(21.299,48 / 30) x 600=] 425.989,60 TL arttığı, bu veriler ışığında yaklaşık maliyetin ilk hazırlanan ihale dokümanına göre toplam 1.661.369,44 TL arttığı, ancak söz konusu artışın yaklaşık maliyete yansıtılmadığı; ayrıca birim fiyat teklif cetvelinde yer alan T.01 pozunun ihalede istenilen 4x2 ve 6x2 kombine araçları ve ekip vardiyaları birleştirilerek oluşturulduğu, ancak iki farklı iş kaleminin tek bir iş kalemi altında birleştirilmesinin mümkün olmadığı, zeyilname öncesi ve sonrası tespit edilen yaklaşık maliyet bilgilerinin farklı olacağı, dolayısıyla yaklaşık maliyeti etkileyen ve değiştiren bu unsurların dikkate alınarak yaklaşık maliyetin tekrar hesaplanması gerektiği, yaklaşık maliyeti etkileyen bu unsurların zeyilname ile değiştirilmesine rağmen yaklaşık maliyetin idare tarafından yeniden hesaplanmadığı, T.01 iş kaleminin tek analiz hazırlanarak hesaplandığından 6x2 ve 4x2 kombine aracı ve ekip maliyetlerinin her durumda yanlış hesaplandığının açık ve net olduğu,

3-) 09.08.2019 tarihinde yayımlanan Sözleşme Tasarısı’nın 36.1’inci madde saha mühendislerinin istenildiği, ancak 02.09.2019 tarihinde yayımlanan zeyilnamede saha mühendisi yerine saha teknikeri olarak değiştirildiği, bu durumda mühendis maaşı (asgari ücretin %160 fazlası) ile tekniker maaşı (asgari ücretin) aynı olamayacağından, dokümanın ilk haline göre tüm kısımlarda toplam 9 adet saha mühendisinin değil 8 adet saha teknikerinin çalıştırma zorunluluğu getirildiği, ancak söz konusu değişimin yaklaşık maliyete yansıtılmadığı, ayrıca yaklaşık maliyetin hazırlanmasında teknik personel ile ilgili hiçbir girdinin olmadığı, bu durumun yaklaşık maliyeti etkileyen önemli bir unsur olduğu, şöyle ki;

1’inci kısım için 2 adet saha mühendisi: 2x8.148,50 TL x 15,33 ay = 249.833,01 TL

2’nci kısım için 2 adet saha mühendisi: 2x8.148,50 TL x 13,33 ay = 217.239,01 TL

3’üncü kısım için 2 adet saha mühendisi: 2x8.148,50 TL x 16 ay = 260.752,00 TL

4’üncü kısım için 3 adet saha mühendisi: 3x8.148,50 TL x 20 ay = 488.910,00 TL olarak hesaplanması ve yaklaşık maliyete eklenmesi gereken işçilik giderlerinin yaklaşık maliyete eklenmediği,

4-) Dokümanın ilk halinde T.03 pozunun analizinde kamera operatörü hesaba katılmışken 02.09.2019 tarihinde yayınlanan zeyilname ile kamera operatörünün kaldırıldığı, bu durumun kendi içerisinde çeliştiği ve söz konusu poza teklif vermeye engel teşkil ettiği, ayrıca yaklaşık maliyetin değişmesine sebebiyet verdiği,

5-) Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında T.13 pozu analizinde yer alan GİS’lerin alınabilmesi için ihtiyaç duyulan harita mühendisi ve harita teknikerine yer verilmediği, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında bu giderlerin yaklaşık maliyete yansıtılmadığı, ihale dokümanında buna ilişkin bir bilginin bulunmadığı,

6-) 02.09.2019 tarihinde yayımlanan zeyilname ile vasıflı işçilerin kombine, kuka ve vidanjör araçlarında ekip olarak çalışacaklarının belirtildiği, ancak yaklaşık maliyete bu işçiliklerin sözleşme dosyasında belirtildiği gibi alınmadığı ve asgari ücret üzerinden yaklaşık maliyetin hesaplandığı, bu durumun yaklaşık maliyet ile sözleşmede belirtilen maliyetler arasında çelişki yarattığı ve yaklaşık maliyetin yanlış hazırlandığını gösterdiği, genel itibariyle, yukarıda aktarılan maddeler incelendiğinde, tamamının yaklaşık maliyete etki eden unsurlar olduğu, zeyilname ile giderilemeyeceği ve ihalenin iptal edilerek doğru verilerle yeniden hazırlanması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun hükümlerine göre, yaklaşık maliyet;

Kanun’un 3’üncü maddesinin (g) bendinde belirtilen kuruluşların Kanun kapsamı dışında temin edebilecekleri mal veya hizmetlerin istisna limitinin belirlenmesi,

8’inci ve 13’üncü madde hükümleri uyarınca, ihale ilan süre ve kurallarının belirlenmesi,

20’nci madde hükmü uyarınca, belli istekliler arasında ihale usulüyle ihale edilebilecek yapım işlerinin tespiti,

21’inci maddenin (f) bendi uyarınca pazarlık usulüyle yapılabilecek mal veya hizmet alımlarına ilişkin parasal limitin belirlenmesi,

38’inci madde hükmü uyarınca, aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi,

39’uncu madde hükmü uyarınca, bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali kararının verilmesine gerekçe teşkil edecek aşırı yüksek tekliflerin tespiti,

48’inci madde hükmü uyarınca, hizmet alımı biçiminde ihalesi yapılabilecek olan danışmanlık hizmetlerinin belirlenmesi,

53’üncü madde hükmü uyarınca, itirazen şikayet başvuru bedellerinin tespiti,

62’nci maddenin (d) bendi hükmü uyarınca, bütçenin programlanması ve tekliflerin karşılaştırılması,

8’inci ve 63’üncü madde hükümleri uyarınca, yerli isteklilerle ilgili uygulamaların belirlenmesi işlemlerinde kullanılacağı anlaşılmıştır.

Bu itibarla idarelerce ihale dokümanında (İdari Şartname, Teknik Şartname, Sözleşme Tasarısı vb.) bir maliyet unsuru olarak belirlenen ve isteklilerin tekliflerini hazırlarken dikkate almak durumunda oldukları her bir unsuru yaklaşık maliyet hesabına dâhil etmeleri gerektiği, zira yaklaşık maliyetle bağlantılı olarak belirlenmesi gereken; ihalenin eşik değerin altında kalıp kalmadığı, ilanın süresi ve yapılış şekli, parasal limite tabi alımlarda alım usulünün tespiti gibi hususların yasal gereklere uygunluğu açısından vazgeçilmez olmanın yanında, ihale sürecinde de, sunulan tekliflerin sağlıklı biçimde değerlendirilmesi, bu bağlamda aşırı düşük tekliflerin tespiti ve sorgulanması, fiyat teklifleri bakımından ihalede yeterli rekabetin sağlanıp sağlanmadığı hususlarının ihale komisyonunca irdelenebilmesi açısından da zaruret arz ettiği anlaşılmaktadır.

İhale Dokümanının ilk halinde yer alan Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “…Yüklenici, işe başlama tarihinden itibaren bu iş kapsamında ilgili teknik şartnamesinde belirtilen özelliklere sahip aşağıdaki listedeki makine, araç ve ekipmanı iş mahallinde çalışacak vaziyette (şoför ve ekibi dahil) iş programına uygun olarak iş yerinde bulundurmak zorundadır.

Cinsi ve Çeşidi Özelliği ve Kapasitesi, Sayısı: …

Avrupa 1. Bölge 1. Kısım (Arnavutköy, Sultangazi ve Gaziosmanpaşa İlçeleri)

Sıra No

Araç ve Ekipman Türü

Arnavutköy Şube Müdürlüğü

Araç Sayısı (Adet)

Sultangazi Şube Müdürlüğü

Araç Sayısı (Adet)

Gaziosmanpaşa Şube Müdürlüğü

Araç Sayısı (Adet)

Toplam

Araç Sayısı (Adet)

Kanal Açma Aracı (Kuka)

2

2

1

5

…

Kanal açma aracı ekiplerinin günlük vardiyaları aşağıdaki şekilde düzenlenecektir.

Arnavutköy Şube Müdürlüğü

Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

Sultangazi Şube Müdürlüğü

Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

Gaziosmanpaşa Şube Müdürlüğü Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

Toplam

Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

08.00 – 16.00 arası

1

1

1

3

16.00 – 24.00 arası

1

1

1

3

24.00 – 08.00 arası

2

2

Avrupa 1. Bölge 3. Kısım (Beşiktaş, Sarıyer ve Eyüpsultan İlçeleri)

Sıra No

Araç ve Ekipman Türü

Beşiktaş Şube Müdürlüğü (Beşiktaş-Sarıyer)

Araç Sayısı (Adet)

Bakırköy Şube Müdürlüğü

Araç Sayısı (Adet)

Toplam

Araç Sayısı (Adet)

5

Kanal Açma Aracı (Kuka)

4

2

6

...

Kanal açma aracı ekiplerinin günlük vardiyaları aşağıdaki şekilde düzenlenecektir.

Beşiktaş Şube Müdürlüğü (Beşiktaş-Sarıyer)

Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

Eyüpsultan Şube Müdürlüğü

Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

Toplam

Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

08.00 – 16.00 arası

4

2

6

16.00 – 24.00 arası

2

1

3

24.00 – 08.00 arası

2

1

3

Avrupa 1. Bölge 4. Kısım (Fatih, Zeytinburnu, Bayrampaşa ve Esenler İlçeleri)

Sıra No

Araç ve Ekipman Türü

Fatih Şube Müdürlüğü

(Fatih-Zeytinburnu)

Araç Sayısı (Adet)

Bayrampaşa Şube Müdürlüğü

Araç Sayısı (Adet)

Esenler Şube Müdürlüğü

Araç Sayısı (Adet)

Toplam

Araç Sayısı (Adet)

5

Kanal Açma Aracı (Kuka)

5

1

1

7

…

Kanal açma aracı ekiplerinin günlük vardiyaları aşağıdaki şekilde düzenlenecektir.

Fatih Şube Müdürlüğü

(Fatih-Zeytinburnu)

Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

Sultangazi Şube Müdürlüğü

Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

Gaziosmanpaşa Şube Müdürlüğü Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

Toplam

Kanal Açma Aracı Ekip Sayısı

08.00 – 16.00 arası

5

1

1

7

16.00 – 24.00 arası

2

1

3

24.00 – 08.00 arası

2

1

3

…” düzenlemesine yer verildiği,

Ancak 02.09.2019 tarihli ve 2 sayılı Zeyilname ile ihale dokümanının ilk halindeki ihale konusu işin ifasında çalıştırılacağı öngörülen makine, araç ve ekipman listelerinin altında yer alan kanal açma aracı ekiplerinin günlük vardiyalarının düzenlendiği tabloların kaldırıldığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyet dilekçesinde;

İhalenin 1’inci kısmında, dokümanın ilk halinde toplam kanal açma aracı ekip sayısının 8 olduğu ve yaklaşık maliyetinin 8 ekibin maliyeti üzerinden hesaplandığı, ancak 2 sayılı Zeyilname ile ekip sayılarının kaldırılması neticesinde istekli tarafından araç sayıları dikkate alınarak idarece istenilen araç sayısı kadar ekip oluşturulacağı varsayımla toplam 15 ekip çalıştırılacağı,

İhalenin 3’üncü kısmında dokümanın ilk halinde toplam kanal açma aracı ekip sayısının 12 olduğu ve yaklaşık maliyetinin 12 ekibin maliyeti üzerinden hesaplandığı, ancak 2 sayılı Zeyilname ile ekip sayıları kaldırılması neticesinde istekli tarafından araç sayıları dikkate alınarak idarece istenilen araç sayısı kadar ekip oluşturulacağı varsayımla toplam 18 ekip çalıştırılacağı,

İhalenin 4’üncü kısmında dokümanın ilk halinde toplam kanal açma aracı ekip sayısının 13 olduğu ve yaklaşık maliyetinin 13 ekibin maliyeti üzerinden hesaplandığı, ancak 2 sayılı Zeyilname ile ekip sayıları kaldırılması neticesinde istekli tarafından araç sayıları dikkate alınarak idarece istenilen araç sayısı kadar ekip oluşturulacağı varsayımla toplam 21 ekip çalıştırılacağı,

Bu çerçevede her bir ekibin 1 şoför ve 1 vasıflı işçiden oluşturulacağı dikkate alındığında 1’inci kısım için 7 ekip, 3’üncü kısım için 6 ekip ve 4’üncü kısım için 8 ekip olmak üzere toplamda ilk ihale dokümanına göre 42 kişi fazla çalıştırılacağı iddia edilmektedir.

İdare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet incelendiğinde;

1’inci kısım T.05 iş kaleminin maliyetinin Kanal Açma Aracının (Kuka) Ekip ve Ekipmanlarıyla Birlikte 1 (Bir) Günlük Bedeli x 5 Adet Kanal Açma Aracı x 460 gün süre ile çalıştırılması sonucunda hesaplandığı,

3’üncü kısım T.05 iş kaleminin maliyetinin Kanal Açma Aracının (Kuka) Ekip ve Ekipmanlarıyla Birlikte 1 (Bir) Günlük Bedeli x 6 Adet Kanal Açma Aracı x 480 gün süre ile çalıştırılması sonucunda hesaplandığı,

4’üncü kısım T.05 iş kalemi maliyetinin Kanal Açma Aracının (Kuka) Ekip ve Ekipmanlarıyla Birlikte 1 (Bir) Günlük Bedeli x 7 Adet Kanal Açma Aracı x 600 gün süre ile çalıştırılması sonucunda hesaplandığı anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemeleri ile yaklaşık maliyet hesap cetveli bir arada değerlendirildiğinde, idarece söz konusu T.05 pozunun maliyetinin başvuru sahibi tarafından iddia edildiği üzere ilk ihale dokümanında toplam kanal açma aracı ekip sayısı dikkate alınarak hesaplanmadığı, bir başka deyişle idare tarafından yaklaşık maliyetin şikâyete konu kısımlarda belirtilen toplam kanal açma aracı sayısı üzerinden hesaplandığı görülmüştür.

Bu çerçevede idarece anılan iş kaleminin maliyetinin ilk ihale dokümanındaki vardiya sistemi sonucunda bulunan toplam ekip sayısı kadar işçi çalıştırılacağı kabulüyle hesaplanması zorunluluğu bulunmamakla birlikte, idare tarafından T.05 pozunun maliyetinin 1 şoför, 1 işçi ile 1’nci kısımda toplam 5 kanal açma aracı, 3’üncü kısımda toplam 6 kanal açma aracı, 4’üncü kısımda toplam 7 kanal açma aracı sayısı göz önüne alınarak hesaplama yapılmasının anılan poz kalemine ilişkin hazırlanan Birim Fiyat Tariflerinde yer alan “Not 4: Kanal açma aracının ekibi gece ve gündüz olmak üzere bir günde 3 vardiya (8’er saat) şeklinde 24 saat çalışacaktır.” düzenlemesi dikkate alındığında yaklaşık maliyetin eksik hesaplanmasına sebebiyet vereceği, bu itibarla idarece anılan iş kaleminin maliyetinin eksik hesaplandığı tespit edildiğinden, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhale dokümanının ilk halinde ihalenin 2, 3 ve 4’üncü kısımlarına ilişkin hazırlan Birim Fiyat Tarifleri içerisinde “T.01 Özel Temizlik Aracının (Kombine) Ekip ve Ekipmanlarıyla Birlikte 1 (Bir) Günlük Bedeli” iş kalemimin 4’üncü notundaki “Özel Temizlik Aracının (Kombine) ekibi 24 saatlik zaman dilimi içerisinde (1 günde) en fazla 8 saat çalışacaktır. Meydana gelebilecek arızalar ve iş durumuna göre idarenin talimatı doğrultusunda çalışma saatleri belirlenecektir.” düzenleme,

02.09.2019 tarihli ve 2 sayılı Zeyilname ile “6x2 Özel Temizlik Aracının (Kombine) ekibi 24 saatlik zaman dilimi içerisinde (1 günde) en fazla 8 saat çalışacaktır. 4x2 Mini Özel Temizlik Araçları ise gece ve gündüz olmak üzere bir günde 3 vardiya (8’er saat) şeklinde 24 saat çalışacaktır. Meydana gelebilecek arızalar ve iş durumuna göre İdare'nin talimatı doğrultusunda çalışma saatleri belirlenecektir.” şeklinde değiştirilmiştir.

Ayrıca aynı tarifte özel temizlik aracının (kombine) ekip ve ekipmanlarıyla ve su tankeri birlikte bir günlük bedelinin “Teknik şartnamesinde Özellikleri belirtilen 6x2 ve 4x2 Mini Özel Temizlik Araçlarının (Kombine) şoför dahil en az 2 kişiden oluşan ekibi ve ekipmanları ile birlikte ikmal ve bakımı yapılmış temiz su tankı dolu olarak, çalışma sınırlan içerisinde hazır bulundurulması için gerekli her türlü ekip, ekipman giderleri ile genel giderler ve yüklenici karı dahil” şeklinde hesaplanacağı düzenlenmiştir.

Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “…

2’inci Kısım;

Sıra No

Araç ve Ekipman Türü

Özelliği

Beyoğlu Şube Müdürlüğü

(Beyoğlu-Şişli)

Araç Sayısı

Kâğıthane Şube Müdürlüğü

Araç Sayısı

Toplam

Araç Sayısı

1

Mini Özel Temizlik Aracı

4x2

1

1

2

2

Özel Temizlik Aracı

6x2

2

1

3

3. Kısım;

Sıra No

Araç ve Ekipman Türü

Özelliği

Beşiktaş Şube Müdürlüğü (Beşiktaş-Sarıyer) Araç Sayısı

Eyüpsultan Şube Müdürlüğü

Araç Sayısı

Toplam

Araç Sayısı

1

Mini Özel Temizlik Aracı

4x2

2

0

2

2

Özel Temizlik Aracı

6x2

1

0

1

4. Kısım;

Sıra No

Araç ve Ekipman Türü

Özelliği

Fatih Şube Müdürlüğü

(Fatih-Zeytinburnu)

Araç Sayısı

Bayrampaşa Şube Müdürlüğü

Esenler Şube Müdürlüğü

Araç Sayısı

Toplam

Araç Sayısı

1

Mini Özel Temizlik Aracı

4x2

1

0

0

1

2

Özel Temizlik Aracı

6x2

1

1

1

3

…” şeklinde düzenlenmiştir.

Bu bağlamda idarece hesaplanan yaklaşık maliyet incelendiğinde; ihalenin 2, 3 ve 4’üncü kısımlarında T.01 iş kaleminin maliyetinde işçilik toplamının 1 şoför ve 1 erbab işçinin 8 saatlik bedeli üzerinden hesaplandığı anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemeleri ile yaklaşık maliyet hesap cetveli bir arada değerlendirildiğinde; idarece söz konusu T.01 pozunun maliyetinin araçların 4x2 ya da 6x2 özellik ayrımı yapılmadan günde 1 şoför ve 1 vasıflı işçinin günde sadece 8 saat çalıştırılacağı kabulüyle hesaplanmasının, yaklaşık maliyetin eksik hesaplandığı sonucunu doğurduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, idarece yapılan 02.09.2019 tarihli ve 2 sayılı Zeyilname ile ihalenin ilk dokümanında T.01 pozu içerisinde bir olarak düzenlenen 4x2 mini özel temizlik aracı ile 6x2 özel temizlik aracının çalışma saatlerinin değiştirildiği, ancak yaklaşık maliyete söz konusu değişimin yansıtılmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İhale Dokümanının ilk halinde yer alan Sözleşme Tasarısının “Diğer hususlar” başlıklı 36’nci maddesinde “36.1.-Yüklenici, işe başlanmasına müteakip en geç 10 takvim günü içerisinde aşağıda adet ve unvanları belirtilen teknik personeli iş programına göre iş yerinde bulundurmak zorundadır.

2019 Yılı Avrupa 1. Bölge Abone İşleri Dairesi Başkanlığı Mesuliyet Alanındaki Atıksu Altyapı Sistemlerinin Görüntülenmesi ve Temizlenmesi İşi kapsamında;

Aşağıda Pozisyonu, Meslek Unvanı ve Özellikleri belirtilen personeli iş başında bulunduracaktır.

Avrupa 1. Bölge 1. Kısım (Arnavutköy, Sultangazi ve Gaziosmanpaşa)

1 Adet Koordinatör (İnşaat Mühendisi veya Çevre Mühendisi, Makine Mühendisi -3 yıl deneyimli)

2 Adet Saha Mühendisi (İnşaat, Makine Mühendisi veya Çevre Mühendisi -1 yıl deneyimli)

Avrupa 1. Bölge 2. Kısım (Beyoğlu, Şişli ve Kağıthane)

1 Adet Koordinatör (İnşaat Mühendisi veya Çevre Mühendisi, Makine Mühendisi -3 yıl deneyimli)

2 Adet Saha Mühendisi (İnşaat, Makine Mühendisi veya Çevre Mühendisi -1 yıl deneyimli)

Avrupa 1. Bölge 3. Kısım (Beşiktaş, Sarıyer ve Eyüpsultan)

1 Adet Koordinatör (İnşaat Mühendisi veya Çevre Mühendisi, Makine Mühendisi -3 yıl deneyimli)

2 Adet Saha Mühendisi (İnşaat, Makine Mühendisi veya Çevre Mühendisi -1 yıl deneyimli)

Avrupa 1. Bölge 4. Kısım (Fatih, Zeytinburnu, Bayrampaşa ve Esenler)

1 Adet Koordinatör (İnşaat Mühendisi veya Çevre Mühendisi, Makine Mühendisi -3 yıldeneyimli)

3 Adet Saha Mühendisi (İnşaat, Makine Mühendisi veya Çevre Mühendisi -1 yıl deneyimli)” düzenlemesine yer verilmiş iken,

02.09.2019 tarihli ve 2 sayılı Zeyilname ile Sözleşme Tasarı’nın söz konusu maddesinin “36.1. - Yüklenici, işe başlanmasına müteakip en geç 10 takvim günü içerisinde aşağıda adet ve unvanları belirtilen teknik personeli iş programına göre iş yerinde bulundurmak zorundadır.

2019 Yılı Avrupa 1. Bölge Abone İşleri Dairesi Başkanlığı Mesuliyet Alanındaki Atıksu Altyapı Sistemlerinin Görüntülenmesi ve Temizlenmesi İşi kapsamında;

Aşağıda Pozisyonu, Meslek Unvanı ve Özellikleri belirtilen personeli iş başında bulunduracaktır.

Avrupa 1. Bölge 1. Kısım (Arnavutköy, Sultangazi ve Gaziosmanpaşa)

1 Adet Koordinatör (İnşaat Mühendisi, Çevre Mühendisi, Makine Mühendisi - 3 yıl deneyimli)

2 adet Saha Elemanı (En az Tekniker, 1 yıl deneyimli)

Avrupa 1. Bölge 2. Kısım (Beyoğlu, Şişli ve Kağıthane)

1 Adet Koordinatör (İnşaat Mühendisi, Çevre Mühendisi, Makine Mühendisi - 3 yıl deneyimli)

2 Adet Saha Elemanı (En az Tekniker, 1 yıl deneyimli)

Avrupa 1. Bölge 3. Kısım (Beşiktaş, Sarıyer ve Eyüpsultan)

1 Adet Koordinatör (İnşaat Mühendisi, Çevre Mühendisi, Makine Mühendisi - 3 yıl deneyimli)

2 Adet Saha Elemanı (En az Tekniker, 1 yıl deneyimli)

Avrupa 1. Bölge 4. Kısım (Fatih, Zeytinburnu, Bayrampaşa ve Esenler)

1 Adet Koordinatör (İnşaat Mühendisi, Çevre Mühendisi, Makine Mühendisi - 3 yıl deneyimli)

3 Adet Saha Elemanı (En az Tekniker, 1 yıl deneyimli)” şeklinde değiştirildiği,

Ayrıca Sözleşme Tasarı’nın söz konusu maddesinde “…Yüklenici iş kapsamında çalıştıracağı personel ücretleri ile ilgili olarak;

…

4. Tekniker (…) güncel brüt Asgari Ücretin en az %110 fazlası

5. Mühendis güncel brüt Asgari Ücretin en az %160 fazlası

olmak üzere tespit edilen tutarlardan az olmayacak şekilde yukarıda belirlenen çalışanların ücret almaları yüklenici tarafından sağlanacak olup, sigorta primlerinin de bu tutarlar üzerinden yatırılması gerekmektedir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale işlem dosyası üzerinde yapılan inceleme sonucunda, idare tarafından her bir kısmın yaklaşık maliyetinin kısımlar içerisinde yer alan iş kalemleri için ihale dokümanı kapsamında bulunan birim fiyat analizlerinden yola çıkılarak hazırlanan analiz oluşturmak suretiyle hesaplandığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla idarece her bir iş kalemi için oluşturulan iş kalemlerinin hiçbirisinin içerisinde maliyet unsuru olarak saha mühendisi ya da tekniklerinin yer almadığı, bir diğer ifadeyle idarece yaklaşık maliyet hesaplanırken gerek ihale dokümanının ilk halinde saha mühendisi üst başlığında toplanan ve asgari ücretin en az %160 fazlası ücret ödeneceği belirtilen inşaat, makine ve çevre mühendisine gerekse de zeyilname sonrası saha elemanı olarak adlandırılan ve en az asgari ücretin en az %110 fazlası ödeneceği belirtilen teknikere yer verilmediği, dolayısıyla söz konusu personele ödeneceği öngörülen bedel dikkate alınmadan hesaplanan yaklaşık maliyetin eksik hesaplandığı, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer Hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “Yüklenici iş kapsamında çalıştıracağı personel ücretleri ile ilgili olarak; …

2. Operatör güncel brüt Asgari Ücretin en az %100 fazlası … olmak üzere tespit edilen tutarlardan az olmayacak şekilde yukarıda belirlenen çalışanların ücret almaları yüklenici tarafından sağlanacak olup, sigorta primlerinin tutarları da bu tutarlar üzerinden yatırılması gerekmektedir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

İhale dokümanı düzenlemesine göre yüklenici tarafından sözleşmenin ifası kapsamında çalıştıracağı operatör için güncel brüt asgari ücretin en az %100 fazlası verilmesi öngörülmüş iken 02.09.2019 tarihli ve 2 sayılı zeyilname ile söz konusu düzenlemenin ihale dokümanından çıkarıldığı anlaşılmıştır.

İhalenin 4 kısmındaki yaklaşık maliyetin ekinde yer alan “T.03 Atık su Şebeke Hatlarının Görüntülenmesi” iş kaleminin analizinin; şoför, operatör makinist, kamera aracı ve mazot analiz girdilerinden oluşturulduğu, operatör makinist için 0,0180 saat üzerinden 19,92 TL birim fiyat ile 0,36 TL tutar öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Öncelikle, başvuru dilekçesinde kamera operatöründen bahisle iddia oluşturulduğu görülmüşse de, yaklaşık maliyete esas birim fiyat analizinde bu sıfatın kullanılmadığı, bunun yerine operatör makinist ifadesine yer verildiği anlaşılmış olup, inceleme başvuru sahibinin kastının operatör makinist olduğu varsayılarak yapılmıştır.

Sözleşmenin ifasında çalıştırılacak operatör makinist için yaklaşık maliyet içerisinde belli bir tutar öngörüldüğü, 2 numaralı Zeyilname ile operatör için öngörülen ücret grubunun ihale dokümanından çıkarıldığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan ilgili iş kaleminin birim fiyat tarifinde söz konusu operatöre ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, zeyilname değişikliği ile operatöre ilişkin ücret grubunun ihale dokümanından çıkarılmasının yaklaşık maliyet içerisinde yer alan operatör analiz girdisinin de çıkarıldığı anlamını taşımadığı, kaldı ki T3 iş kalemi teklif fiyatının T1 iş kaleminin teklif fiyatından türetildiği ve T1 iş kaleminde de hesaba katılan işçilik giderlerinin belli olduğu dikkate alındığında isteklilerin tekliflerini oluşturmalarına bir engel bulunmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer Hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “Yüklenici iş kapsamında çalıştıracağı personel ücretleri ile ilgili olarak; …

5. Tekniker (…) güncel brüt asgari ücretin en az %110 fazlası

6. Mühendis güncel brüt asgari ücretin en az %160 fazlası olmak üzere tespit edilen tutarlardan az olmayacak şekilde yukarıda belirlenen çalışanların ücret almaları yüklenici tarafından sağlanacak olup, sigorta primlerinin tutarları da bu tutarlar üzerinden yatırılması gerekmektedir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Birim fiyat tariflerinin ihale dokümanı içerisinde yer aldığı, Sözleşme Tasarısı’nın 36’ncı maddesinde de tekniker ve mühendislere verilecek ücret düzenlemelerine yer verildiği, ihalenin 4 kısmındaki yaklaşık maliyetin ekinde yer alan ilgili iş kaleminin analizinde; harita mühendisi ile harita teknikeri analiz girdilerine yer verildiği ve fiyat öngörüldüğü hususları bir arada değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin söz konusu giderlerin yaklaşık maliyete yansıtılmadığına dair dördüncü iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer Hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “Yüklenici iş kapsamında çalıştıracağı personel ücretleri ile ilgili olarak; …

2. Vasıflı İşçi (…) güncel brüt asgari ücretin en az %70 fazlası

3. Şoför güncel brüt asgari ücretin en az %70 fazlası olmak üzere tespit edilen tutarlardan az olmayacak şekilde yukarıda belirlenen çalışanların ücret almaları yüklenici tarafından sağlanacak olup, sigorta primlerinin tutarları da bu tutarlar üzerinden yatırılması gerekmektedir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından kombine, kuka ve vidanjör çalıştırılmasında kullanılacak şoför ve vasıflı işçilerin maaşlarının yaklaşık maliyette Sözleşme Tasarısı’nın 36’ncı maddesindeki düzenlemelere uygun alınmadığı iddia edilmektedir.

İhalenin 4 kısmında söz konusu araçların; T.01, T.04 ve T.08 iş kalemleri içerisinde çalıştırılacağı anlaşılmıştır.

Yukarıdaki iş kalemlerinin yaklaşık maliyetin ekindeki analizlerde; şoför için 17,28 TL, erbap işçi için ise 13,23 TL birim fiyatların kullanıldığı görülmüştür.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemesinde şoför ve vasıflı isçi için güncel brüt asgari ücretin %70 fazlasının öngörüldüğü dikkate alındığında yaklaşık maliyette kullanılması gereken 2019 yılı saatlik asgari ücretin %70 fazlasının 19,33 TL olduğu, ancak idare tarafından maliyette kullanılan yukarıdaki birim fiyatların söz konusu tutarın altında kaldığı, kaldı ki verilecek ücret grubu aynı olan şoför ve vasıflı işçi için farklı birim fiyatların kullanıldığı hususları bir arada değerlendirildiğinde kombine, kuka ve vidanjör çalıştırılmasında kullanılacak şoför ve vasıflı işçilerin maaşlarının yaklaşık maliyet hesaplamasında Sözleşme Tasarısı’nın 36’ncı maddesindeki düzenlemelere uygun alınmadığına dair başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Kamu ihale mevzuatının ihaleye çıkıldıktan sonra yaklaşık maliyetin güncellenmesine izin vermekle birlikte değiştirilebilmesine ya da düzeltilebilmesine olanak verilmemekte ise de yaklaşık maliyette yapılan hataların ihalenin sonuçlandırılması noktasında esasa etkisinin bulunup bulunmadığının dikkate alınması gerektiği, bir diğer deyişle hatalı hesaplanan tutarın düzeltilmesi sonucu olması gereken yaklaşık maliyet tutarının ihalede istenen yeterlik kriterleri ve ilan süreleri gibi yaklaşık maliyete bağımlı olarak belirlenen kriterler üzerinde bir değişiklik yaratıp yaratmadığı tespitinin yapılmasının ardından ihalenin iptaline karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Şikâyete konu ihalede başvuru sahibinin 1, 2, 3 ve 6 nolu iddiaları kapsamında yapılan inceleme idarece yaklaşık maliyetin eksik hesaplandığı sonucuna ulaşılmakla birlikte eksik hesaplanan tutarın net olarak belirlenemediği, zira idarece yaklaşık maliyetin hesabında hiç dikkate alınmayan saha teknikeri ile kanal açma araçları ile mini özel temizlik aracı ile özel temizlik aracının en az kaç kişiyle ifa edilebileceğinin bilinemeyeceği, dolayısıyla idarece yapılan zeyilname sonrası yaklaşık maliyetin değişmesinin ihalenin iptalini gerektirdiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.