SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2020/UH.I-342 (12 Şubat 2020)

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar Tarihi

12 Şubat 2020

Başvuru Sahibi

Agv Gıda Yemekçilik Temiz.İnşaat Taşıma Tur. San.Tic. Ltd. Şti.

İdare

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü

İhale

2019/461866 İhale Kayıt Numaralı "İki (2) Yıl S ... ma, Yemek Servisi Ve Fırın İşçilikleri" İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/006
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 12.02.2020
Karar No : 2020/UH.I-342
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Agv Gıda Yemekçilik Temiz. İnşaat Taşıma Tur. San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/461866 İhale Kayıt Numaralı “İki (2) Yıl Süreli Yemek Hazırlama, Yemek Servisi ve Fırın İşçilikleri” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 30.10.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İki (2) Yıl Süreli Yemek Hazırlama, Yemek Servisi ve Fırın İşçilikleri” ihalesine ilişkin olarak Agv Gıda Yemekçilik Temiz. İnş. Taşıma Tur. San. Tic. Ltd. Şti.nin 30.12.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 31.12.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.01.2020 tarih ve 1564 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.01.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/82 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Acıoğlu Piza Yem. ve İkr. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elektrik ve Elektronik Hay. Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemek. Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, SD Oto Kiralama Sosyal Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Temizlik Med. Güvk Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale mevzuatına ve ihale dokümanı düzenlemelerine uygun olarak hazırlanmadığı, ayrıca ilgili isteklilerin ihaleye katılımda yeterlilik kriterlerini de sağlamadıkları şöyle ki;

  1. Gerçek kişilerin kendileri ile vekil veya temsilcileri; tüzel kişilerin ise kendileri, ortakları ve ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç), yönetimindeki görevliler ile vekil veya temsilcilerine ilişkin bilgilerin EKAP’a kayıt edilmedikleri,

  2. İlgili istekliler tarafından teklifleri kapsamında sunulan/beyan edilen İşletme Kayıt Belgelerinin faaliyet konusunun yemek hizmeti alımı işini kapsamadığı, ayrıca sunulan İşletme Kayıt Belgelerinin, belgeleri düzenleyen İl/İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tarafından ihale tarihinden önce iptal edildiği,

  3. Söz konusu isteklilerin ihalede beyan ettiği/sunduğu bilanço veya eşdeğer belgelerinin Kamu İhale mevzuatında ve ihale dokümanında yer alan asgari yeterlik kriterleri sağlamadığı,

  4. Yukarıda bahsi geçen isteklilerin toplam cirolarının İdari Şartname’de istenen asgari yeterlik kriterlerini karşılamadığı,

  5. Anılan istekliler tarafından sunulan iş deneyimini gösteren belgelerin, İdari Şartname’nin ilgili maddesinde belirtilen asgari yeterlik kriterlerini sağlamadıkları, sunulan iş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uygun olmadığı, sunulan iş deneyim belgelerinin özel sektörde gerçekleştirilen işlere ilişkin deneyimi gösteren belgeler olduğu, anılan belgelerin kabul edilebilmesi için, sözleşme, sözleşmeye dayalı olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen fatura örneklerinin ve sözleşme döneminde çalıştırılan personele ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu belgelerinin de sunulması gerektiği, söz konusu istekliler tarafından sunulan ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen fatura örneklerinin meslek mensupları tarafından veya vergi daireleri tarafından onaylanmadığı,

  6. Yukarıda bahsi geçen isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata ve ihale dokümanı düzenlemelerine aykırı olduğu şöyle ki;

6.1- Anılan isteklilere tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının, toplam tutar ve toplam maliyetler üzerinden yapıldığı,

6.2- İhale dokümanında belirtilen personellerinin yemek giderlerine ilişkin açıklama yapılması ve işçilik giderlerine dâhil edilmesi gerektiği, ancak aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan istekliler tarafından personel yemek giderine ilişkin açıklama yapılmadığı,

6.3- İhale konusu işte çalıştırılacak personele ait giyim giderleri, “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirmesi gerekirken “ İşçilik Giderleri” kısmına dahil edildiği, mevzuata aykırı olarak yapılan bu yanlış hesaplama ile işçilik giderinin toplam teklif tutarına oranını ve dolayısıyla da işçilik oranını değiştirdiği, bu hesaplama neticesinde Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelindeki işçilik giderlerinin yanlış olarak hesaplamasına neden olduğu, bu kapsamda Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6. maddesi gereğince Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde (Ek- H.4)’de olması gereken (0,80’den az veya 0,95’den çok) mevcut oran aralıklarının yukarıda belirtilen hesaplamalar neticesinde doğru olarak hesaplanmadığı,

6.4- Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.2.6.maddesinde belirtilen ana girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla anılan Tebliğ’in 79.2.2’nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılması fiilen mümkün olmasına rağmen üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanıldığı, öte yandan anılan istekliler tarafından açıklamaları kapsamında kullanılacak girdilere ait fiyatların kamu kurum ve kuruluşlarının fiyat tarifelerinde göre açıklanması gerekirken (Örneğin; T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına bağlı ve tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar), ilgili istekliler tarafından üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılarak açıklandığı,

6.5- İsteklilerin, etli biber dolması yemeği içerisinde dana(kıyma) ana girdisi fiyatı kullanmaları gerekirken kemiksiz dana eti fiyatı kullandıkları,

6.6- Anılan istekliler tarafından açıklamaları kapsamında sunulan kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen birim fiyatların, ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) fiyatlar olması gerekirken sunulan internet çıktılarında birim fiyatların geçerli olduğu tarihlerin bulunmadığı,

6.7- Anılan istekliler tarafından açıklamaları kapsamında sunulan Ticaret Borsa Bülten tarihlerinin, ihale tarihinden önceki son 12 aydan daha eski oldukları, ayrıca Ana Girdi Tablosunda yer alan ürünlerin birim fiyatları ile bu ürünleri tevsik etmek için kullanılan belgelerdeki birim fiyatların birbirleriyle örtüşmediği,

6.8- Bahsi geçen istekliler tarafından sunulan Toptancı Hali Fiyatlarının, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde belirlenen fiyatlar olması gerekirken, 12 aylık dönem öncesi ve ihale tarihi sonrası belirlenen fiyatların kullanıldığı,

6.9- İstekliler tarafından sunulan Ek-0 7 Belgelerinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapılmış olması gerektiği, sunulan açıklamalarda, sözleşme süresince kullanılması gereken ana girdi malzemelerinin hesaplanması ve düzenlenen Ek-0.7 belgelerinde hesaplanan bu miktarların en az yarısı kadar alım yapıldığının belirtilmesi gerekmekteyken, anılan istekliler tarafından sadece kişi başına düşen gramajlar üzerinden hesaplama yapılarak Ek-0.7 belgeleri düzenlendikleri, diğer taraftan sunulan Ek-O 7 belgeleri ile tevsik yapılan gıda malzemelerinin ve miktarlarının doğruluğunun teyit edilmesi, firmanın gerçekten alım/satım yaptığının tespit edilmesi için anılan belgelerde bulunan ana girdilerin yevmiye adetleri kadar faturaların ilgili firmadan istenerek kontrol edilmesi gerektiği, ilgili belgelere “Tarih” ve “Sayı” verilmediği, söz konusu belgelerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 8.4’üncü maddesine uygun hazırlanmadığı ve ilgili meslek mensubu tarafından da her sayfası kaşelenip imzalanmadığı, ilgili tutanağın ilk sayfasında yer alan SMMM bilgileri ile ilgili meslek mensubunun kaşe bilgileri birbirinden farklı olduğu, ayrıca yürürlükteki mevzuat hükümleri gereğince adı geçen tutanağın Ek’inde sunulması gereken ilgili meslek mensubuna ait “Faaliyet Belgeleri”nin de sunulmadığı, sunulmuş olsa dahi anılan belgelerin geçerlilik sürelerinin dolduğu,

6.10- Teknik Şartnamenin 3. 6’ncı maddesinde, yemek, kahvaltı ve kumanya işlerinin pazar, bayram ve diğer resmi tatil günleri de dâhil olmak üzere devam edeceği hüküm altına alındığı, 24 aylık işin süresince toplam 31 gün resmi tatil bulunduğu, anılan istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında resmi tatil günlerinde yapılacak çalışmalara ilişkin herhangi bir gider öngörmedikleri, bu nedenle eksik olarak toplam işçilik maliyet hesaplaması yaptıkları,

6.11- İhale Dokümanında, yemeklerde kullanılacak etlerin, kemiksiz dana eti ya da koyun eti olarak getirileceği hükme bağlandığı, bahsi geçen istekliler tarafından anılan ürünlerin açıklanmasında dana eti ve koyun eti birim fiyatları kullanıldığı, anılan ürünlerin ticaret borsa bültenlerinde ayrı ayrı bulunduğundan ve ortalama birim fiyatlarının da birbirlerinden farklı olduğundan, ihale dokümanında düzenlendiği haliyle dana eti kemiksiz ve koyun eti kemiksiz ürünleri üzerinden açıklama yapmadıkları,

6.12- Teknik Şartnamenin Ek-8.1.1.2’nci maddesinde tavuk etlerinin, göğüs ve but olarak getirileceği hükme bağlandığı, anılan düzenleme gereğince ilgili isteklilerin aşırı düşük açıklamaları kapsamında yemeklerde kullanılan tavuk etine ilişkin maliyet hesaplamalarının ve fiyat tevsikinin tavuk but veya tavuk göğüs yerine farklı tavuk eti ürünleri üzerinden açıklandığı,

6.13- Teknik Şartnamenin 2.3’üncü maddesi gereğince ekmeklerin, işletme merkezinde bulunan ekmek fırınında üretileceği belirtildiği ve ihale dokümanında ekmeğin içerik ve gramajlarına yer verildiği, bu çerçevede, anılan istekliler tarafından ekmek ana girdisine ilişkin yaptıkları açıklamaların ihale dokümanında belirtilen ekmek bileşenleri ve gramajları üzerinden yapılması gerektiği, oysaki bahsi geçen isteklilerce “200 gr hazır ekmek” ürünü üzerinden açıklama yapıldığı,

6.14- Aşırı düşük teklif açıklaması veren isteklilerin, çam fıstığı, ceviz içi ve fındık içi fiyatlarının tevsiki amacıyla, ticaret borsalarında yer alan "çam fıstık”, “ceviz” ve “fındık” birim fiyatlarını kullandıkları, oysa ki ticaret borsa bültenlerinde “çam fıstık kabuklu-çam fıstık-çam fıstık iç”, “ceviz kabuklu-ceviz-ceviz içi”, “fındık kabuklu-fındık-fındık içi” ürünleri ayrı ayrı yer aldığından ve birim fiyatları da birbirinden farklılık arz ettiğinden, ilgili istekliler tarafından çam fıstık içi, ceviz içi ve fındık içi ürünleri üzerinden açıklama yapılmadığı,

6.15- Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, tablot yemek hizmeti işlerinde asgari işçilik oranın % 20 olarak belirlendiği, diğer taraftan ihale dokümanında çalıştırılacak olan işçi sayısına ve alacaları ücret miktarına ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığı, bu nedenle hesaplanacak toplam işçilik maliyetinin, SGK tarafından belirlenen asgari işçilik oranını karşılaması gerektiği, ancak aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan istekliler tarafından yapılan işçilik hesaplamalarının toplam teklif bedellerinin %20’sini karşılamadığı,

6.16- Bahsi geçen istekliler tarafından hazırlanan açıklamaların, ihale dokümanı Ek’inde düzenlenen örnek menülere uygun olarak yapılmadığı, menülerde yer alan bütün yemekler üzerinden açıklama yapılması gerekirken, öğün maliyeti yüksek olan yemeklerin maliyet hesaplamalarına dâhil edilmediği,

6.17- Yemek rasyonunda belirtilen dereotu, maydanoz, taze nane ve limonun birim fiyatlarının tevsikinin adet fiyat üzerinden yapılmasının zorunlu olduğu, ancak aşırı düşük açıklamaları uygun bulunan isteklilerin anılan ürünlerin birim fiyatlarının tevsikine ilişkin açıklamalarının kg fiyatı üzerinden olduğu,

6.18- Yemek rasyonunda bulunan süt, bazı öğünde litre bazı öğünde kg olarak alınması gerekirken ilgili isteklilerin bu farkı dikkate almadan sadece bir fiyat baz alarak açıklama hazırladıkları, sonuç olarak aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin “İhalelere katılacak gerçek ve tüzel kişilerin EKAP’a kaydı” başlıklı 7’nci maddesinde “...(5) EKAP’a kayıtlı olan; gerçek kişilerin kendileri ile vekil veya temsilcileri; tüzel kişilerin kendileri, ortakları ve ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç), yönetimindeki görevliler ile vekil veya temsilcileri için aşağıda yer alan bilgileri güncelleyip son başvuru veya ihale tarihinden ve sözleşme imzalamadan önce EKAP’a kaydetmeleri zorunludur. Bu kişilerin,

a) Gerçek kişi olması halinde adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası ile varsa işletme adı ve ticaret unvanı,

b) Tüzel kişi olması halinde ticaret unvanı, vergi kimlik numarası ile varsa işletme adı.

(6) Bu madde kapsamında EKAP’a kaydedilen bilgilerin eksiksiz, doğru ve güncel olması gerekmektedir. EKAP’a kayıtlı gerçek veya tüzel kişiler tarafından, beşinci fıkrada belirtilen bilgilerde değişiklik yapılmasının gerektiği hallerde bu değişikliklerin, en geç değişiklik tarihini izleyen 7 (yedi) gün içerisinde ancak her durumda son başvuru veya ihale tarihinden önce, son başvuru veya ihale tarihinden sonra gerçekleşen değişikliklerin sözleşme imzalanmadan önce güncellenerek EKAP’a kaydedilmesi zorunludur.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Elektronik ihale” başlıklı 59/A maddesinde “(1) İhaleler, e-teklif alınmak suretiyle bu maddeye uygun olarak yapılabilir.

(10) Geçerli tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen tekliflerin sahiplerine, Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınmayan geçici teminat mektupları ile beyan ettikleri bilgi ve belgelerden, EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlara ilişkin tevsik edici belgeleri ve bunların eklerini, belgelerin sunuluş şekline uygun olarak sunmaları için makul bir süre verilir. Verilen süre içerisinde beyan edilen bilgi ve belgeleri doğrulayan belgeleri sunmayan isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Geçici teminat mektubu ve sunduğu belgeler ile katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlamayan isteklilerin teklifleri ise değerlendirme dışı bırakılır. Bu işleme ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve belirlenecek ise ikinci teklif sahibi tespit edilene kadar devam edilir. Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınmayan geçici teminat mektubunu idarenin talebi üzerine sunmayan istekliler hakkında, Kanunun 17 nci maddesi uyarınca işlem yapılır…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 31.3’üncü maddesinde ise “Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 7’nci maddesinde istenen bilgilerin EKAP üzerinde eksiksiz, doğru ve güncel tutulması gerekmektedir. EKAP’a kayıtlı gerçek veya tüzel kişiler tarafından anılan maddenin beşinci fıkrasında belirtilen bilgilerde değişiklik yapılmasının gerektiği hallerde bu değişikliklerin, en geç değişiklik tarihini izleyen 7 (yedi) gün içinde ancak her durumda son başvuru veya ihale tarihinden önce, son başvuru veya ihale tarihinden sonra gerçekleşen değişikliklerin sözleşme imzalanmadan önce güncellenerek EKAP’a kaydedilmesi zorunludur.” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: İki (2) Yıl Süreli Yemek Hazırlama, Yemek Servisi ve Fırın İşçilikleri Hizmet Alım İşi

b) Türü: Hizmet alımı

c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği

ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır.

d) Kodu:

e) Miktarı:

345.000 Adet Kahvaltı, 1.510.000 Adet Öğle Yemeği, 332.000 Adet Akşam Yemeği,700.000 Adet Kumanya, yemek hazırlama, yemek servisi ve fırın işçilikleri hizmet alım işi.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Ceylanpınar Tarım İşletmesi Müdürlüğü Ceylanpınar/ŞANLIURFA” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye 26 isteklinin teklif verdiği, 7 isteklinin tekliflerinin farklı nedenlerle değerlendirme dışı bırakıldığı, 3 isteklinin tekliflerinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması sebebiyle reddedildiği, Acıoğlu Piza Yemek ve İkram Organ. San. ve Tic. Ltd. Şti., Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti., Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve AGV Gıda Yemekçilik Tem. İnş. Taş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata ve doküman düzenlemelerine uygun yapıldığının idarece kabul edildiği, 17.12.2019 tarihli ihale komisyon kararı ile başvuruya konu ihalede Acıoğlu Piza Yemek ve İkram Organ. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Diğer taraftan başvuru sahibinin yukarıda belirtilen iddiaları, 30.12.2019 tarihli ve 19920446.934.01.16 sayılı şikayete cevap yazısı ile “Başvuru sahibinin talebi değerlendirilmiş olup, aşırı düşük teklif sorgulamaları kapsamında verilen açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’ncu maddesi esaslarında yapıldığı ve mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.” şeklinde ifadelere yer verilmek suretiyle, idare tarafından reddedilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemeleri gereğince EKAP’a kayıtlı olan tüzel kişilerin kendileri, ortakları ve ortaklık oranları, yönetimindeki görevliler ile vekil veya temsilcilerine ilişkin ilgili bilgilerin güncellenerek son başvuru veya ihale tarihinden önce EKAP’a kaydedilmesi gerekmekte ise de, kamu ihale mevzuatında bahse konu zorunluluğu yerine getirmeyen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik açık bir düzenlemenin bulunmadığı dikkate alındığında başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilginlerin e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir.:

İhale tarihi itibariyle geçerli "Gıda Üretim İzin Belgesi veya İşletme Kayıt Belgesi' ni teklif ekinde sunacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

- İhale uhdesinde bırakılan Acıoğlu Piza Yemek ve İkram Organ. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Gaziantep Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nce düzenlenmiş işletme kayıt belgesinin sunulduğu, söz konusu belgede işletme faaliyet konusunun “Gıda Üretimi Yapan İşletmeler” olduğu, belgenin ilk veriliş tarihinin 29.03.2012, değişiklik tarihinin ise 26.02.2019 olduğu,

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının pilot ortağı olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Adıyman Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nce düzenlenmiş işletme kayıt belgesinin sunulduğu, söz konusu belgede işletme faaliyet konusunun “Toplu Tüketim İşletmeleri” olduğu, belgenin ilk veriliş tarihinin 25.12.2013 olduğu,

Anılan İş Ortaklığının özel ortağı olan Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından Kahramanmaraş Valiliği İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nce düzenlenmiş işletme kayıt belgesinin sunulduğu, söz konusu belgede işletme faaliyet konusunun “Hazır Yemek ve Tabldot Yemek üretimi” olduğu, belgenin ilk veriliş tarihinin 30.06.2016 olduğu,

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Teklif Vermeye Yetkili Olduğuna İlişin Belgeler” adlı satırında, İşletme Kayıt Belgesine ilişkin olarak TR-06-K-053280 şeklinde beyanı bulunduğu, bahse konu belgenin teyidinin http://ggbs.tarim.gov.tr/” internet adresinden yapılabildiği,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının pilot ortağı Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Diğer Belgeler” adlı satırında, İşletme Kayıt Belgesine ilişkin olarak “TR-01-K-026369” şeklinde beyanı bulunduğu, bahse konu belgenin teyidinin http://ggbs.tarim.gov.tr/” internet adresinden yapılabildiği,

Anılan İş Ortaklığının özel ortaklarından biri olan Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Diğer Belgeler” adlı satırında, İşletme Kayıt Belgesine ilişkin olarak TR-68-K-003939 ş beyanı bulunduğu, bahse konu belgenin teyidinin http://ggbs.tarim.gov.tr/” internet adresinden yapılabildiği,

Öte yandan yukarıda bahsi geçen Ortalığının diğer bir özel ortağı olan Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Diğer Belgeler” adlı satırında, İşletme Kayıt Belgesine ilişkin olarak TR-68-K-0027988 beyanı bulunduğu, bahse konu belgenin teyidinin http://ggbs.tarim.gov.tr/” internet adresinden yapılabildiği,

Sonuç olarak, bahse konu belgelerin teyidinin inceleme tarihi itibariyle “http://ggbs.tarim.gov.tr/” internet adresinden yapılabildiği, dolayısıyla söz konusu belgelerin geçerli olup olmadığına ilişkin bir tereddüttün bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yılsonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yılsonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK025.1/H)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi

gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur…” düzenlemesi yer almaktadır.

- İhale uhdesinde bırakılan Acıoğlu Piza Yemek ve İkram Organ. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen bilanço kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak bilanço bilgilerinin sunulduğu ve sunulan bu yıla ilişkin olarak ise cari oranının “2,04045”, öz kaynak oranının “0,4029” ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise “0,0976” olarak belirtildiği,

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının pilot ortağı olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen bilanço kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak bilanço bilgilerinin sunulduğu ve sunulan bu yıla ilişkin olarak ise cari oranının “2,3597”, öz kaynak oranının “0,4378” ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise “0,1176” olarak belirtildiği, EKAP üzerinde yapılan sorgulamada söz konusu oranların İdari Şartname’de istenilen kriterleri karşıladığı,

Öte yandan anılan İş Ortaklığının özel ortağı olan Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen bilanço kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak bilanço bilgilerinin sunulduğu ve sunulan bu yıla ilişkin olarak ise cari oranının “1,3029”, öz kaynak oranının “0,3861” ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise “0” olarak belirtildiği, EKAP üzerinde yapılan sorgulamada söz konusu oranların İdari Şartname’de istenilen kriterleri karşıladığı,

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen bilanço kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak bilanço bilgilerinin sunulduğu ve sunulan bu yıla ilişkin olarak ise cari oranının “0,8951”, öz kaynak oranının “0,15007” ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise “0,3395” olarak belirtildiği, EKAP üzerinde yapılan sorgulamada söz konusu oranların İdari Şartname’de istenilen kriterleri karşıladığı,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın pilot ortağı olan Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen bilanço kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak bilanço bilgilerinin sunulduğu ve sunulan bu yıla ilişkin olarak ise cari oranının “3,33”, öz kaynak oranının “0,51” ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise “0,14” olarak belirtildiği, EKAP üzerinde yapılan sorgulamada söz konusu oranların İdari Şartname’de istenilen kriterleri karşıladığı,

Anılan İş Ortaklığının özel ortaklarından biri olan Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen bilanço kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak bilanço bilgilerinin sunulduğu ve sunulan bu yıla ilişkin olarak ise cari oranının “16,9440”, öz kaynak oranının “0,9542” ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise “0” olarak belirtildiği, EKAP üzerinden yapılan sorgulamada söz konusu oranların İdari Şartname’de istenilen kriterleri karşıladığı, EKAP üzerinde yapılan sorgulamada söz konusu oranların İdari Şartname’de istenilen kriterleri karşıladığı,

Öte yandan yukarıda bahsi geçen Ortaklığının diğer bir özel ortağı olan Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen bilanço kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak bilanço bilgilerinin sunulduğu ve sunulan bu yıla ilişkin olarak ise cari oranının “3,10”, öz kaynak oranının “0,68” ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının ise “0” olarak belirtildiği, sonuç olarak istekliler tarafından beyan edilen söz konusu oranların İdari Şartname’de istenilen kriterleri karşıladığı görülmüş olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “a(1) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgenin, her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya isteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Serbest meslek erbabının iş hacmi serbest meslek kazanç defteri özeti ile belgelendirilir.

(3) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

(4) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

(5) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

(6) İş hacmini gösteren belgelere ilişkin kriterler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde, toplam cironun teklif edilen bedelin % 25’inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 15’inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

(8) Altıncı ve yedinci fıkralardaki kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(12) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

(13) Konsorsiyum olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından kendi kısmı için sağlanması zorunludur.

(14) Aday veya isteklinin, ortak girişimin ortağı olarak) gerçekleştirdiği hizmet işleri ile ilgili ciro tutarı; iş ortaklığındaki hissesi oranında, konsorsiyumda ise taahhüt ettikleri iş kısımları üzerinden hesaplanır...” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.4.3. İstekli tarafından;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgeler,

birinin sunulması yeterlidir.

Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.

Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında, taahhüt altında devam eden hizmet işlerinin gerçekleştirilen kısmından veya bitirilen hizmet işlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

Toplam cironun teklif edilen bedelin % 20'sinden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 12'sinden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

Bu kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Gelir tablosunun veya serbest meslek kazanç defteri özetinin, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

İş ortaklığı olarak ihaleye katılan isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur.

İsteklinin iş hacmi tutarının değerlendirilmesinde, kendi iş hacmi tutarı ile birlikte ortak olduğu ortak girişime/girişimlere ait iş hacmi tutarı da hissesi oranında dikkate alınarak toplanmak suretiyle toplam iş hacmi tutarı belirlenir. Bu durumda isteklinin iş hacmi tutarı kullanılan ortak girişimdeki/girişimlerdeki hisse oranını gösteren belgelerin de teklif kapsamında sunulması gerekmektedir…” düzenlemesi yer almaktadır.

- İhale uhdesinde bırakılan Acıoğlu Piza Yemek ve İkram Organ. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosu “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırda, idarece istenilen toplam ciroya ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak gelir tablosu bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise 2018 yılına ilişkin toplam cironun İdari Şartname’de istenilen kriteri karşıladığı,

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının pilot ortağı olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen toplam ciroya ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak gelir tablosu bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise anılan isteklinin 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin toplam cirosunun İş Ortaklığında belirtilen hissesi oranında İdari Şartname’de istenilen kriteri karşıladığı,

Öte yandan anılan İş Ortaklığının özel ortağı olan Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen toplam ciroya ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak gelir tablosu bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise anılan isteklinin 2018 yıllına ilişkin toplam cirosunun İş Ortaklığında belirtilen hissesi oranında İdari Şartname’de istenilen kriteri karşıladığı,

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen toplam ciroya ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak gelir tablosu bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise 2018 yılına ilişkin toplam cironun İdari Şartname’de istenilen kriteri karşıladığı,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın pilot ortağı olan Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen toplam ciroya ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak gelir tablosu bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise anılan isteklinin 2018 yıllarına ilişkin toplam cirosunun İş Ortaklığında belirtilen hissesi oranında İdari Şartname’de istenilen kriteri karşıladığı,

Anılan İş Ortaklığının özel ortaklarından biri olan Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen toplam ciroya ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak gelir tablosu bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise anılan isteklinin 2018 yıllarına ilişkin toplam cirosunun İş Ortaklığında belirtilen hissesi oranında İdari Şartname’de istenilen kriteri karşıladığı,

Öte yandan yukarıda bahsi geçen Ortaklığının diğer bir özel ortağı olan Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Ekonomik ve Mali Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen toplam ciroya ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere 2018 yılına ilişkin olarak gelir tablosu bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise anılan isteklinin 2018 yıllarına ilişkin toplam cirosunun İş Ortaklığında belirtilen hissesi oranında İdari Şartname’de istenilen kriteri karşıladığı görülmüş olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 5'inci iddiasına ilişkin olarak:

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Faturanın şekli” başlıklı 230’uncu maddesinde “Faturada en az aşağıdaki bilgiler bulunur:

1. Faturanın düzenlenme tarihi seri ve sıra numarası;

2. Faturayı düzenleyenin adı, varsa ticaret unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası;

3. Müşterinin adı, ticaret unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası;

4. Malın veya işin nev'i, miktarı, fiyatı ve tutarı;

5. Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası, (Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır…” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgeler ve bu belgelerde aranacak kriterler” başlıklı 47’nci maddesinde “(1) Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, iş deneyim belgesi düzenlenemez. Bu durumda, bitirilen işlere ilişkin iş deneyiminin belgelendirilmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır:

(a) Yurtdışında gerçekleştirilen işler hariç bu madde kapsamında yer alan işlerde; sözleşme ve bu sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen; fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri, personel çalıştırılan işlerde ise bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgeler, iş deneyimini gösteren belgelerdir. Aday veya istekli, iş deneyimini gösteren bu belgeleri başvuru veya teklifi kapsamında sunar. Bu maddede belirtilen işler için iş deneyim belgesi düzenlenmiş olsa bile, ihale komisyonunca dikkate alınamaz.

(c) Gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan kurum ve kuruluşlara gerçekleştirilen işlere ilişkin iş deneyim tutarının tespitinde, diğer belgelerin de bu tutarı doğrulaması şartıyla işin sözleşmesinde yazılı bedeli aşmamak üzere fiilen yapılan iş tutarı dikkate alınır. Sözleşmede iş artışına ilişkin hüküm bulunması durumunda, ayrıca sözleşme tutarının % 10’unu aşmamak üzere tamamlanan iş tutarı da dikkate alınır.

(d) İş deneyimini gösteren belgelerin değerlendirilmesinde ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabulü gerçekleştirilen işlerde, iş deneyimini gösteren belge tutarı tam olarak dikkate alınır. Kabulü, ihale ve son başvuru tarihi ile ilk ilan veya davet tarihi arasında yapılmış olan işler de bu kapsamda değerlendirilir. Sözleşmede kabul tarihine ilişkin bir düzenleme bulunmuyor ise, iş deneyimini gösteren belgeler kapsamında sunulan faturalardan en son düzenlenen faturanın tarihi kabul tarihi olarak dikkate alınır.

(e) Birim fiyat üzerinden bağıtlanan ve toplam sözleşme tutarı bulunmayan süresi belirli bir sözleşmeye dayalı olarak ve sözleşme süresi içinde gerçekleştirilen işin tutarını gösteren faturalardaki tutarların toplamı, toplam sözleşme tutarı olarak kabul edilir.

(f) İş deneyimini gösteren belgelerin değerlendirilmesinde varsa fiyat farkları ile KDV hariç olarak belirlenen tutarlar dikkate alınır…” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’ncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerde yazılı tutarlar aşağıdaki şekilde güncellenir:

a) 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilmiş işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin ihale tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

b) (a) bendi dışında kalan işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin sözleşmesinin yapıldığı aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.

c) Alt yüklenici iş bitirme belgeleri, yüklenici ile alt yüklenici arasında imzalanan sözleşmenin tarihi esas alınarak güncellenir.

(2) Yabancı para birimi cinsinden sözleşmeye bağlanan işlere ilişkin olarak; 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilmiş işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin ihale tarihinde; alt yüklenici iş bitirme belgeleri dahil diğer belgeler ise belgeye konu işin sözleşme tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilir. Bulunan bu tutar; 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilerek yabancı para birimi cinsinden sözleşmeye bağlanan işlerde birinci fıkranın (a) bendine göre, bu kapsama girmeyen işlerde ise, birinci fıkranın (b) bendine göre güncellenir.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde, iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. İş ortaklığında teknolojik ürün deneyim belgesini sunan ortağın kendisine ait iş deneyim tutarına ilişkin asgari yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. Konsorsiyum ortağının teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde ise, belgeyi sunduğu kısım veya kısımlar için iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir.

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Kamu veya özel sektöre gerçekleştirilen Malzemeli veya Malzemesiz Yemek Hizmeti alımı işi benzer iş olarak kabul edilecektir...” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden ve ihale dokümanı düzenlemelerinden gerçek kişilere veya iş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili olmayan her türlü kurum ve kuruluşa bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilen işlerde, iş deneyim belgesinin düzenlenemeyeceği, bu durumda bitirilen işlere ilişkin iş deneyiminin belgelendirilmesinde yurt dışında gerçekleştirilen işler hariç 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen fatura örneklerinin veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin veya serbest meslek makbuzu nüshaları ya da bu nüshaların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin, personel çalıştırılan işlerde bu belgelere ek olarak o işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu internet sayfası üzerinden düzenlenmiş ve idarece teyidi yapılabilen belgelerin iş deneyimini gösteren belgeler olduğu, aday veya isteklinin iş deneyimini gösteren bu belgeleri başvuru veya teklifi kapsamında sunacağı, iş deneyim belgesi tutarı olarak işin sözleşmesinde yazılı bedeli aşmamak üzere fiilen yapılan iş tutarının dikkate alınacağı, sözleşme süresi içinde gerçekleştirilen işin tutarını gösteren faturalardaki tutarların toplamının toplam sözleşme tutarı olarak kabul edileceği, şikâyete konu ihale kapsamında idare tarafından yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak istekli tarafından teklif edilen bedelin %25’inden az olmamak üzere iş deneyimini gösteren belgenin sunulması gerektiği, benzer iş olarak kabul edilecek işlerin kamu veya özel sektöre gerçekleştirilen “Malzemeli veya Malzemesiz Yemek Hizmeti alımı işi” benzer iş olarak kabul edilecektir.

- İdare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibine EKAP üzerinden gönderilen 17.12.2019 tarihli ve “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve/veya numune/demonstrasyon değerlendirmesi” konulu yazıda “İki (2) Yıl Süreli Yemek Hazırlama, Yemek Servisi ve Fırın İşçilikleri işine ait ihalede tekliflerin değerlendirmesi sürecine geçilmiş olup, beyan etiğiniz bilgileri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet siteleri üzerinden sorgulanamayan aşağıdaki belgeleri, İdari Şartnamenin 7.9. maddesine uygun olarak, 17.12.2019 tarihine kadar İdaremize sunmanız gerekmektedir.

Sunulması Gereken Belgeler

İmza Beyannamesi

  • İmza Sirküleri
  • Ticaret Sicili Bilgileri
  • Sicil, İzin, Ruhsat ve Faaliyet Belgeleri
  • Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınan geçici teminat mektubu (Bu mektuplara ilişkin bilgiler EKAP’a elektronik ortamda aktarılmalıdır.)
  • Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınmayan geçici teminat mektubu
  • Geçici Teminat Mektubu dışındaki teminatlar
  • EKAP’da kayıtlı olan iş deneyim belgesi
  • EKAP’da kayıtlı olmaya iş deneyim belgesi
  • İş Deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimi gösteren diğer belgeler (varsa)
  • Teknolojik ürün deneyim belgesi
  • Ortaklık durum belgesi,
  • Bilanço Bilgileri (Yeterlik Değerlendirmesinde Esas Alınan Yıllar)
  • İş hacmi bilgileri
  • Diğer belge
  • Diğer belgelere ilişkin açıklamalar” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Söz konusu yazı üzerine ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Acıoğlu Piza Yemek ve İkram Organ. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyası kapsamında iş deneyimini tevsik etmek amacıyla GNG Sağlık Hiz. Tur. İnş. San. ve Tic. A.Ş ile yaptığı sözleşmeye yer verildiği, sözleşme konusunun “GNG Sağlık personel ve yatak hastaların kahvaltı yemekleri, öğlen yemekleri, kumanya yemekleri, diyet yemekleri ve mesai yemeklerinin Acıoğlu Piza Yemek merkez mutfağında pişirilmesi, GNG SAĞLIK’a ait olan yemekhanelerde servis edilmesi

…Sözleşmenin Başlangıç Tarihi 19.07.2016 Bitiş Tarihi 31.03.2019’dur…” olduğu anlaşılmıştır.

Anılan sözleşmenin “Miktar ve Fiyatlandırma” başlıklı 5’inci maddesinde “Yemek 1 (Hasta Normal veya Diyet Yemeği 145.000 Adet) : 10,30+KDV

Yemek 2 (Personel Yemeği+ Salata Bar 220.000 Adet) : 11,30+KDV

Kahvaltı (6 Çeşit kahvaltı - İçecek Dahil 140.000 Adet) : 7,80+KDV

Sözleşme Bedeli: 5.071.500, 00 TL+KDV ” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Sözleşmenin her iki firma tarafından imzalandığı, sözleşmeye ek olarak 161 adet bahsi geçen istekli tarafından düzenlenmiş mali müşavir onaylı fatura örneklerinin sunulduğu, sunulan faturaların yukarıda bahsi geçen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na uygun olarak düzenlendiği, güncellenen sözleşme tutarının İdari Şartname’de istenilen asgari iş deneyim tutarını karşıladığı, söz konusu ihalede benzer iş tanımının “Kamu veya özel sektöre gerçekleştirilen Malzemeli veya Malzemesiz Yemek Hizmeti alımı işi” şeklinde belirlendiği ve sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olduğu, sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını gösteren 2016, 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ait farklı dönemlere ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumunun internet sayfası üzerinden düzenlenmiş belgelerin sunulduğu,

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklif bedelinin 22.867.300,00 TL olduğu, anılan İş Ortaklığının pilot ortağı tarafından “21’inci Ana İkmal Merkezi Komutanlığı (Bor/NİĞDE)’nın erzak dahil (malzemeli) Hazır Yemek Hizmet” işine ilişkin kendi adlarına düzenlenmiş yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu, ihale konusu işin toplam bedelinin 2.314.818,98 TL, güncellenen tutarın (4.070.651,78 TL) ise söz konusu istekli tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim belgesi tutarını (Teklif edilen bedel x %25 x %70 = 4.001.777,5 TL) karşıladığı ve söz konusu ihalede benzer iş tanımının “Kamu veya özel sektöre gerçekleştirilen Malzemeli veya Malzemesiz Yemek Hizmeti alımı işi” şeklinde belirlendiği ve sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olduğu,

Öte yandan anılan İş Ortaklığının özel ortağı olan Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından “Personel Çalıştırılmasına Dayalı 61 gün süre ile yemek hazırlam ve yemek servisi hizmetleri (Kahvaltı, Kumanya, Öğle Yemeği, Akşam Yemeği, Çiftçiler, TİGEM Bayileri, görevli gelen personel yemek ve öğlen yemeği toplam sayısı ve Çiftçiler, TİGEM Bayileri, Görevli gelen Personel Yemek, ve akşam yemeği toplam sayısı ” işine ilişkin kendi adlarına düzenlenmiş yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu, ihale konusu işin toplam bedelinin 1.174.251,70 TL, güncellenen tutarın (1.762.472,86 TL) ise söz konusu istekli tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim belgesi tutarını (Teklif edilen bedel x %25 x %30 = 1.715.047,5 TL) karşıladığı ve söz konusu ihalede benzer iş tanımının “Kamu veya özel sektöre gerçekleştirilen Malzemeli veya Malzemesiz Yemek Hizmeti alımı işi” şeklinde belirlendiği ve sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olduğu,

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosu “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırda, idarece istenilen iş deneyime ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere EKAP’a kayıtlı olan iş deneyim bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise “İs. Okl. Ğt. Mrk. K.lığı (İzmir) Hazır yemek Hizmeti, Erzak Dahil, 1 yıllık” işine ilişkin kendi adlarına düzenlenmiş yüklenici iş bitirme belgesinin bulunduğu, ihale konusu işin toplam bedelinin 17.595.145,74 TL, güncellenen tutarın (21.307.028,20) ise söz konusu istekli tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim belgesi tutarını (25.602.450,00 x %25 = 6.400.612,5TL) karşıladığı ve söz konusu ihalede benzer iş tanımının “Kamu veya özel sektöre gerçekleştirilen Malzemeli veya Malzemesiz Yemek Hizmeti alımı işi” şeklinde belirlendiği ve sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olduğu,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın pilot ortağı olan Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İth. Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosu “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırda, idarece istenilen iş deneyime ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere EKAP’a kayıtlı olan iş deneyim bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise “12 aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmetler Alımı ” işine ilişkin kendi adlarına düzenlenmiş yüklenici iş bitirme belgesinin bulunduğu, ihale konusu işin toplam bedelinin 4.585.269,51 TL, güncellenen tutarın (6.463.996,18 TL) ise söz konusu istekli tarafından sağlanması gereken asgari iş deneyim belgesi tutarını (26.408.000,00 x %25 x %70 = 4.621 400TL) karşıladığı ve söz konusu ihalede benzer iş tanımının “Kamu veya özel sektöre gerçekleştirilen Malzemeli veya Malzemesiz Yemek Hizmeti alımı işi” şeklinde belirlendiği ve sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olduğu,

Anılan İş Ortaklığının özel ortaklarından Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. ile Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” adlı satırında, idarece istenilen iş deneyime ilişkin yeterlik kriterlerini sağladığını tevsik etmek üzere EKAP’a kayıtlı olan iş deneyim bilgilerinin sunulduğu ve EKAP üzerinden yapılan sorgulamada ise “12 aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmetler Alımı” işine ilişkin kendi adlarına düzenlenmiş yüklenici iş bitirme belgesinin bulunduğu, söz konusu belgede Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. anılan iş deneyimde hisse oranın %50, Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin hissesinin ise %49 olduğu, ihale konusu işin toplam bedelinin 3.066.710,00 TL, güncellenen tutarın (3.252.144,68 TL) olduğu, söz konusu isteklilerin her birinin İdari Şartname’de istenilen asgari iş deneyimin %10’u ve aynı Şartname’de sağlanması gereken toplam asgari iş deneyim belgesi tutarını (26.408.000,00 x %25 x %30 = 1.980.600TL) karşıladığı söz konusu ihalede benzer iş tanımının “Kamu veya özel sektöre gerçekleştirilen Malzemeli veya Malzemesiz Yemek Hizmeti alımı işi” şeklinde belirlendiği ve sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olduğu görülmüş olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

  1. Verilen hizmetin ekonomik olması,

  2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

  3. Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

...” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;

SD: Sınır değeri,

YM: Yaklaşık maliyeti,

n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını,

T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini,

R: Sınır Değer Tespit Katsayısını

79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir.

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Sınır Değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından; malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılacağı ve bu menülerde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarlarının belirtileceği, teklifi aşırı düşük bulunan istekliler tarafından öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinin (Ek–H.4) hazırlanarak açıklama kapsamında sunulması, söz konusu açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için ise “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’ten çok olmaması gerektiği, oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’ten çok olan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, ana girdi ibaresi kapsamında; kırmızı et, beyaz et, balık, işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi), kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi), sebze, meyve, toz şeker, süt, yoğurt, ayran, yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı), kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi), pet su ve ekmeğin açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınacağı, isteklilerin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurların “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirileceği ve anılan unsurlar için açıklama sunulmasının gerekmediği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinde ifade edildiği üzere malzemeli yemek alımı ihalelerinde isteklilerin sadece iki haftalık örnek menü üzerinden açıklama yapmaları gerektiği, bu menüde yer alan girdiler ve işçilik girdileri kullanılarak teklif edilen birim fiyatları açıklamaları gerektiği ve toplam miktar ve tutar açıklamasında bulunulmayacağı açıklanmıştır. Bu bağlamda aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin teklif etmiş oldukları öğün birim fiyatı tutarlarını örnek menüde yer alan öğün üzerinden açıklamaları ve birim öğün maliyet tutarlarının açıklama kapsamında ayrı ayrı belirtilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede ihale konusu iş kapsamında aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerden biri olan SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Malzemeli Hesap Sunumu Cetveli’nde yer alan ana girdiler için toplam miktar açıklaması yaptığı, yapılan bu açıklamanın 15 günlük örnek yemek menüsü üzerinden yapılması gerektiği, dolayısıyla söz konusu isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının, idare tarafından gönderilen iki haftalık örnek menü üzerinden yapılmadığı ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesine aykırı olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.2, 6.3, 6.10 ve 6.15’inci iddialarına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25.3.1’inci maddesinde “Sözleşme kapsamında çalıştırılacak her türlü işçilik giderleri ,portör muayene masraf giderleri, her türlü; elektrik, yakıt vb. giderleri, teknik şartnamede belirtilen yemek ve servis yapılmasında kullanılacak malzeme giderleri, yemekhanelerde kullanılacak tüm yardımcı giderler, Hijyen Eğitim giderleri, idarece teslim edilecek kullanım alanlarının genel temizlik ve bakım giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir. Ayrıca, ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve sözleşme giderleri ile demirbaş bakım onarım ve amortisman giderleri, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, eğitim gideri, yaka kartı, çalıştırılacak işçilerin her türlü işçilik giderleri ile yol, yemek, giyim, fazla mesai gibi diğer mali ve sosyal her türlü özlük hakları, işin teknik ve idari şartnameye uygun yürütülmesinde yapılacak olan tüm masraflar teklif fiyata dahildir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin 6.1’nci maddesinde “Yüklenici bu hizmet alım işini Merkez, Gökçayır, Gümüşsu ve Beyazkule mutfağı ile Merkezdeki fırında yürütür. Resmi ve dini bayram tatil günleri de dahil olmak üzere yüklenici, işbaşında işleri idarenin istediği şekilde yürütecek sayıda personel bulundurur (Gıda Müh, Aşçı, Aşçı Yard., Garson, Bulaşıkçı, Kasap, Depocu, Fırıncı ve Diğer Muhtelif işleri yapacak Personel) İşe gelmeyen/gelemeyen personelin yerine personel getirerek işlerin aksamadan yürütülmesini sağlar. İşletmenin hasat, ekim vb iş faaliyetlerini artıran dönemlerde çalışan sayısı arttığından yüklenici mutfakta çalışanı artıracaktır. Ayrıca Gümüşsu İşletmesinden Gümüşsu Sığırcılık Tesislerine gönderilen yemeklerin self servis olarak dağıtımı ihaleyi alan firma tarafından yapılacak olup, bu hizmet için ayrıca bir ücret ödenmeyecektir...” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Yüklenici Personelinin Taşınması” başlıklı 8’inci maddesinde “Yüklenici personelini kendi aracıyla veya kiralayacağı araçla taşır. Personel taşıma işinde kullanılacak araç en az 2014 veya üzeri modelde olacaktır. Yüklenici kendi personelini karayolu yolcu taşıma yetki belgesine sahip olan taşıtlarla taşır. Personelin taşınması sırasında yüklenicinin bu işte çalıştıracağı tüm personelin yürürlükteki ceza, hukuk yasaları, iş kanunu, trafik kanunu, vergi kanunları, SGK mevzuatları ile ilgili bütün kanunlar, karayolları trafik tüzüğü vs. tüzük ve nizamnamelerin uygulanmasından doğacak her türlü sorumluluk yükleniciye aittir… ” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 9 ve 10’nuncu maddesinde “Yüklenici çalıştıracağı personele asgari ücretin altında maaş ödemesi yapamaz.

Yüklenici bu işte çalıştıracağı personelin yemek bedelini kendisi karşılar.” düzenlemeleri yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan doküman düzenlemelerinden, ihale konusu çalıştırılacak işçilerin her türlü işçilik giderlerinin teklif fiyata dahil olduğu, ihale konusu işe teklif verecek, isteklilerin gıda mühendisi, aşçı, aşçı yardımcısı, garson, bulaşıkçı, kasap, depocu, fırıncı ve diğer muhtelif işleri yapacak personel için asgari ücretin altında bir fiyat öngöremeyeceği, ihale konusu işte ise kaç tane işçinin çalıştırılacağına ilişkin olarak net bir belirleme yapılmadığı, ancak idare tarafından yapılan bu düzenlemeye karşı şikayet başvurusunda bulunulmadığı, dolayısıyla dokümanın bu haliyle kesinleştiği anlaşılmıştır.

İhalede aşırı düşük teklif sorgulaması sunan isteklilerin ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak her bir personel için öngördüğü maliyetlerin asgari işçilik maliyetlerinin altında olmaması gerektiği düşünülmektedir. Bu itibarla;

- İhale üzerinde bırakılan Acıoğlu Piza Yemek ve İkram Organizasyonu San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından toplam işçilik maliyeti hesaplamasında KİK İşçilik Hesaplama Modülünde yer alan asgari işçilik maliyetinin kullanıldığı ve kendisi tarafından öngörülen ihale süresince çalışacak olan 31 kişinin 24 aylık işçilik maliyeti 2.467.116,2400 TL, personel yol giderinin 288.000,00 TL, personel yemek giderinin 90.333,5823977600 TL, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma maliyetlerinin ise 106.234,5200 TL olarak hesaplandığı ve toplam işçilik maliyetinin 2.942.616,2224 TL olarak belirlendiği,

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından 15 günlük yemek öğünleri için “ihale şartnamesinde çalıştırılacak personel sayısı belirtilmediğinde, işçilik gideri Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca 12 Mayıs 2010 tarihinde 27579 sayı numaralı Resmi Gazete de yayınlanan oranlara göre verilen teklifin %20 oranı hesaplanmıştır.” şeklinde bir işçilik maliyetinin belirlendiği, ancak anılan isteklinin öngördüğü işçilik maliyetinde kaç personelin ihale konusu işte çalıştırılacağına ilişkin bir belirsizlik oluştuğu, bu çerçevede anılan maliyetin hesaplamasında Kamu İhale mevzuatı gereğince kişi başına düşen asgari işçilik tutarının altında olup olmadığına ilişkin bir belirleme yapılmadığı, bu haliyle yapılan açıklamanın mevzuata ve doküman düzenlemelerine aykırı olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından toplam işçilik maliyeti hesaplamasında KİK İşçilik Hesaplama Modülünde yer alan asgari işçilik maliyetinin kullanıldığı ve kendisi tarafından öngörülen ihale süresince çalışacak olan 65 kişinin maliyetinin 24 aylık işçilik maliyetinin 5.084.664,000 TL, personel yol giderinin 192.000,00 TL, personel yemek giderinin 234.554,4749 TL, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma maliyetlerinin ise 218.949,900 TL, işçi kıyafet maliyetinin 18.670,000 TL, toplam işçilik maliyetinin ise 5.748.838,3749 TL olarak belirlendiği, öte yandan anılan istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetveli (Ek-H.4) ve ekleri incelendiğinde, söz konusu cetvelde ana girdiler toplamının 16.637.851,12 TL, ana girdi maliyetinin toplam teklif tutarına oranının 0,6499, işçilik girdileri toplamının 5.748.838,37 TL, işçilik maliyetinin toplam teklif tutarına oranının 0,2245 olduğu, ana girdi ile işçilik maliyetinin, toplam teklif tutarına oranının ise 0,8744 olduğu (16.637.851,12 + 5.748.838,37 = 22.386.689,4919 / 25.602.450,00) ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen oranlar (0,80-0,95) arasında yer aldığı görülmüş,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İhtiyaç Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından toplam işçilik maliyeti hesaplamasında KİK İşçilik Hesaplama Modülünde yer alan asgari işçilik maliyetinin kullanıldığı ve kendisi tarafından öngörülen ihale süresince çalışacak olan 70 kişinin yol bedeli maliyetinin 250.000,00 TL, 12 aylık işçilik maliyetinin 5.265.187,2000 TL, personel yemek giderinin 284.143,00736640 TL, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma maliyetlerinin ise 113.360,80 TL olarak hesaplandığı ve toplam işçilik maliyetinin 5.912.691,00736640 TL olarak belirlendiği görülmüş,

Bu itibarla Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından yapılan işçilik açıklanmasının mevzuata ve doküman düzenlemelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.4'üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir…” açıklaması bulunmaktadır.

Tebliğ açıklamalarından, aşırı düşük teklif açıklaması sunan istekliler teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenleneceği, tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyeceği, ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebileceği, meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

- İhale üzerinde bırakılan Acıoğlu Piza Yemek ve İkram Organizasyonu San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan açıklamasında ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak olan personelin servis maliyetine ilişkin (her ne kadar yardımcı giderler kısmında değerlendirilip ayrıca bir açıklama sunulmaması gerektiği anlaşılsa da) Eyüp Keretli Öğrenci ve Grub Taşımacılığı’ndan alınan fiyat teklifinin sunulduğu,

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından “Ayran, bal, kakaolu fındık ezmesi, konserve balık, konserve barbunya, meyve suyu, reçel”e ilişkin fiyat tekliflerinin sunulduğu, söz konusu ürünlere ilişkin alınan fiyat teklifinin İşim Gıda Tütün Mam. Otom. Akr. İnş. Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.den alındığı,

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “bal, paket fındık ezmesi, konserve balık, konserve barbunya, reçel”e ilişkin fiyat tekliflerinin sunulduğu, söz konusu ürünlere ilişkin alınan fiyat teklifinin ECM Grup Gıda İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.den alındığı,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İhtiyaç Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan açıklamada, ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak olan personelin servis maliyetine ilişkin (her ne kadar yardımcı giderler kısmında değerlendirilip ayrıca bir açıklama sunulmaması gerektiği anlaşılsa da) Öz Nadir Tur. Taş. Gıda Yemek Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu,

Bu itibarla; yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamaları gereğince malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılamayacağı, bu itibarla aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan isteklilerin Tebliğ’in 79.2.6’ncı maddesinde belirtilen ana girdilere ilişkin olarak fiyat teklifi ile açıklama yapmadıkları görülmüş olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.5'inci iddiasına ilişkin olarak:

Örnek iki haftalık yemek menüsü içerisinde etli biber dolması yer aldığı, Teknik Şartname’nin ekinde yer alan “diğer yemekler” adlı belgede anılan yemeğin içeriğinde kullanılacak ana girdi için “dana kıyma veya koyun eti kıyma” türü şeklinde bir belirleme yapıldığı, bu itibarla aşırı düşük teklif açıklaması sunacak isteklilerin anılan yemeğe ilişkin açıklamalarında dana kıyma veya koyun kıyma kullanabilecekleri anlaşılmıştır.

- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından örnek iki haftalık yemek menüsünde yer alan “etli biber dolması” yemeğinin içeriğinde yer alan ana girdilere ilişkin açıklamaların “dana veya koyun kıyma “yerine “koyun eti eti(kemiksiz)” ana girdisi üzerinden yapıldığı,

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından örnek iki haftalık yemek menüsünde yer alan “etli biber dolması” yemeğin içeriğinde yer alan ana girdilere ilişkin açıklamaların “dana veya koyun kıyma” yerine “dana eti(kemiksiz)” ana girdisi üzerinden yapıldığı anlaşılmış olup, bu haliyle yapılan açıklamaların doküman düzenlemelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.6'ncı iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.3’üncü maddesinde “Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından örnek iki haftalık yeme menüsünde yer alan dana eti (kemiksiz), koyun eti (kemiksiz) ana girdilerin birim fiyatlarının tevsikine ilişkin yapılan açıklamanın Et ve Süt Kurumu ortalama birim fiyatları üzerinde yapıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması ekinde sunulan anılan Kurum’un belge tarihinin 29.07.2019 olduğu ve belge geçerlilik tarihinin ilan (01.10.2019) ile ihale tarihi (30.10.2019) arasından geçerli olmadığı, bu itibarla söz konusu belge tarihinin yukarıda bahsi geçen tebliğ açıklamasına aykırı olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan diğer aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan isteklilerin örnek yemek menüsünde yer alan ana girdilerin ortalama birim fiyatlarının tevsikine ilişkin yapılan açıklamalarında Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından ilan edilen birim fiyatların kullanılmadığı görülmüştür.

  1. Başvuru sahibinin 6.8'inci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.5’inci maddesinden “Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.” açıklaması yer almaktadır.

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından barbunya taze ve bezelye ana girdisinin birim fiyatlarının tevsikine ilişkin açıklamanın “İstanbul Sebze Meyve Hali” fiyatları üzerinden yapıldığı, söz konusu açıklama yönteminin tarihinin 28.10.2019 olduğu ve ihale tarihinden (30.10.2019) önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatı gösteren bir belge olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca diğer aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan isteklilerin örnek yemek menüsünde yer alan ana girdilerin ortalama birim fiyatlarının tevsikine ilişkin yapılan açıklamalarda toptancı hal fiyatlarının kullanılmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.9'uncu iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür…” açıklaması bulunmaktadır.

- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan Ek-O.7 tutanağının son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak “Geçici Vergi Beyanname Dönemi (2019)Yılı (2.)Dönemi” satırının bulunduğu, kaşe bilgilerinde farklılıklar bulunmadığı, Ek-O.7 numaralı “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” ekinde meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu ve söz konusu belgenin geçerlilik tarihinin dolmadığı, yine söz konusu belge ile “alabalık, ayran 230 ml paket, bal 20 gr paket, beyaz peynir (tam yağlı), dana eti, dolmalık biber, kakaolu fındık ezmesi 40 gr paket, konserve barbunya 160 gr, konserve balık 160 gr, koyun eti (kemiksiz), limon suyu, maya, meyve suyu 200 ml paket, et yoğurt 200 gr, reçel 20 gr paket, sirke, tavuk eti (but), tereyağ 20 gr paket, yumurta 63-72 gr” fiyatlarına ilişkin açıklama yapıldığı, her bir girdi için ayrı ayrı satır açıldığı, ağırlıklı ortalama maliyetlerin doğru hesaplandığı, girdi fiyatlarının ağırlıklı ortalama maliyetlerin altında olmadığı, söz konusu belgenin her sayfasının SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı, diğer taraftan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen mamullerin kendi ürettiği (151 yarı mamuller-üretim), satın aldığı (150 ilk madde ve malzeme) veya sattığı (153-ticari mallar) mallara ait hesapta olmasına ilişkin sorumluluğun meslek mensubuna ait olduğu, ayrıca 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı, düzenlenen belgelerdeki bilgilerin doğruluğundan meslek mensubunun sorumlu olduğu,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İhtiyaç Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan Ek-O.7 tutanağının kaşe bilgilerinde farklılıklar bulunmadığı, Ek-O.7 numaralı “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” ekinde meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin sunulduğu ve söz konusu belgenin geçerlilik tarihinin dolmadığı, yine söz konusu belge ile “bal 35 gr, dana kıyma, kakaolu fındık ezmesi 40 gr, maya, maydanoz, meyve suyu 200 ml, reçel 35 gr, siyah zeytin süt, tereyağ 20 gr, tuz, un, yumurta (63-72 gr), ayran 230 ml, çam fıstığı, dana eti (kemiksiz), dereotu, erişte makarna, kadayıf (pişmiş), karanfil, koyun eti (kemiksiz), koyun kıyma (kemiksiz), limon suyu, marul, nane, paket yoğurt 200 gr, patates(cips), roka, turşu karışık, yenibahar, yeşil biber, helva, konserve balık 160 gr, konserve barbunya 160 gr, hazır Kemalpaşa” fiyatlarına ilişkin açıklama yapıldığı, her bir girdi için ayrı ayrı satır açıldığı, ağırlıklı ortalama maliyetlerin doğru hesaplandığı, girdi fiyatlarının ağırlıklı ortalama maliyetlerin altında olmadığı, söz konusu belgenin her sayfasının SMMM tarafından kaşelenip imzalandığı, diğer taraftan maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen mamullerin kendi ürettiği (151 yarı mamuller-üretim), satın aldığı (150 ilk madde ve malzeme) veya sattığı (153-ticari mallar) mallara ait hesapta olmasına ilişkin sorumluluğun meslek mensubuna ait olduğu, ayrıca 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı, düzenlenen belgelerdeki bilgilerin doğruluğundan meslek mensubunun sorumlu olduğu, diğer yandan sunulan Ek-O.7 tutanağının son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak “Geçici Vergi Beyanname Dönemi (2019)Yılı (4.)Dönemi” satırının bulunduğu, söz konusu tarihin ihale tarihi içerisinde (30.10.2019) bulunduğu, sonuç olarak söz konusu tutanağın son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olmadığı görülmüş olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde üretilen/alımı ve satımı yapılan mal miktarlarının ihale konusu ihtiyaçların en az yarısını kapsamadığına dair iddianın, hangi girdi türünün ihale süresince kullanılacak miktarının yarısının yapılmamış olduğunun somut bir şekilde iddiaya konu edilmemesi nedeniyle tespiti mümkün görülmediğinden soyut olduğu ve dolayısıyla iddianın bu yönüyle yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İhtiyaç Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan Ek-O.7 tutanağının beyanname döneminin mevzuata aykırı olarak düzenlendiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca aşırı düşük açıklaması uygun bulunan diğer isteklilerin, teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılmadığı görülmüştür.

  1. Başvuru sahibinin 6.7 ve 6.11'inci iddialarına ilişkin olarak:

- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından “dana eti”, “koyun eti” birim fiyatlarının EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile tevsik edildiği, anılan bu girdiler için sunulan tutanaklarda ortalama birim fiyatların “dana eti (kemiksiz)”, “koyun eti (kemiksiz)” olduğu,

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından “dana eti”, “koyun eti” birim fiyatları için, sırasıyla Susurluk ve Adana Ticaret Borsası fiyatlarının kullanıldığını görüldüğü, ancak koyun etine ilişkin olarak Adana Ticaret Borsası Bültenin anılan istekli tarafından açıklaması kapsamında sunulmadığı, bu itibarla kemikli veya kemiksiz koyun eti türünün sunulduğuna ilişkin olarak bir belirleme yapılamadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “dana eti”, “koyun eti” birim fiyatlarının Et ve Süt Kurumu fiyatları esas alınarak tevsik edildiği, anılan bu girdiler için sunulan belgede ortalama birim fiyatların “dana eti (kemiksiz)”, “koyun eti (kemiksiz)” olduğu,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İhtiyaç Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından “dana eti”, “koyun eti” birim fiyatlarının EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile tevsik edildiği, anılan bu girdiler için sunulan tutanaklarda ortalama birim fiyatların “dana eti (kemiksiz)”, “koyun eti (kemiksiz)” olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan anılan istekliler tarafından açıklamaları kapsamında sunulan Ticaret Borsa Bültenlerin, ana girdiler tablosunda yer alan ürünlerin ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belgeler olduğu, ayrıca “Ana Girdileri Tablosu”nda yer alan ürünlerin birim fiyatları ile bu ürünleri tevsik etmek için kullanılan belgelerdeki birim fiyatların birbirleriyle uyumlu olduğu görülmüştür.

Sonuç olarak Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda belirtilen aykırılık nedeniyle reddedilmesi gerekmektedir.

  1. Başvuru sahibinin 6.12'nci iddiasına ilişkin olarak:

İki haftalık örnek yemek menüsü içerisinde “fırında tavuk” yemeğinin yer aldığı, Teknik Şartname’nin ekinde yer alan “etli yemekler” adlı listede söz konusu yemeğin içerisinde kullanılacak tavuk girdisinin but veya göğüs girdilerinden herhangi birinin olabileceği, bu itibarla aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin anılan yemeğe ilişkin açıklamalarında tavuk veya tavuk göğüs kullandıklarının görüldüğü anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.13'üncü iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde “…Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez…” açıklaması,

Teknik Şartname’nin 2.3’üncü maddesinde “Yüklenici, İşletmece sipariş edilen yemek adedine göre kişi başına en az bir ekmek olmak üzere İşletme Merkezinde bulunan ekmek fırınında 200 gr/adet üzerinden pişmiş ekmek imal ederek yemek menüsü ile birlikte servis eder. Ekmeğin ücreti, yemek teklif fiyatına dahil olup, ekmek için ayrıca bir ücret ödenmez. Ekmeğin imal edilmesini engelleyici (arıza vb.) durumlarda yüklenici idarenin yazılı iznini almak kaydı ile sınırlı bir süre için ekmeği piyasadan tedarik edebilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin ekinde yer alan ekmek reçetesine göre, ekmeğin un, su ve tuzdan oluştuğu ve 200 gr ekmek için kullanılması gereken gramajların verildiği görülmüştür.

Bahsi geçen mevzuat ve doküman düzenlemelerinde hareketle, örnek menülerde yer her bir öğünde (kahvaltı, öğlen, akşam, kumanya) ekmek girdisi için istekliler tarafından birim fiyat öngörülmesi gerektiği, aşırı düşük açıklaması uygun bulunan isteklilerin 15 günlük örnek yemek menülerinin açıklaması için sunulan gramaj tablolarında her bir öğünde yer alan yemek menülerinde ekmek girdisine ilişkin olarak birim fiyat ve yukarıda bahsi geçen Şartname’de yer alan gramaj miktarları esas alarak açıklama yapıtlıkları görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan istekliler tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvellerine (EK-H.4), “ekmek 200 gr” ürünü için ihale dokümanında öngörülen ana girdilerin yansıtıldığı (un, maya), yapılan bu açıklamaların bu haliyle uygun olduğu, sonuç olarak başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.14’üncü iddiasına ilişkin olarak:

- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından “ceviz içi”, “fındık içi” ve “çam fıstığı iç” birim fiyatları için, sırasıyla İzmir, Sakarya ve İzmir (mayıs bülteni) Ticaret Borsası fiyatlarının kullanıldığını görüldüğü, anılan bu girdiler için sunulan ortalama birim fiyatların “kabuklu ceviz” “kabuklu fındık” ve “çam fıstığı” olmadığı ve anılan ürünlere ilişkin sunulan ortalama birim fiyatların da doğru olduğu,

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından “ceviz içi”, “fındık içi” ve “çam fıstığı iç” birim fiyatları için, sırasıyla Kahramanmaraş ve İzmir Ticaret Borsası fiyatlarının kullanıldığını görüldüğü, anılan bu girdiler için sunulan ortalama birim fiyatların “kabuklu ceviz” “kabuklu fındık” ve “çam fıstığı” olmadığı ve anılan ürünlere ilişkin sunulan ortalama birim fiyatların da doğru olduğu,

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “ceviz içi”, “fındık içi” ve “çam fıstığı iç” birim fiyatları için, sırasıyla Kahramanmaraş, İzmir ve Gaziantep Ticaret Borsası fiyatlarının kullanıldığını görüldüğü, anılan bu girdiler için sunulan ortalama birim fiyatların “kabuklu ceviz” “kabuklu fındık” ve “çam fıstığı” olmadığı ve anılan ürünlere ilişkin sunulan ortalama birim fiyatların da doğru olduğu,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İhtiyaç Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından “ceviz içi”, “fındık içi” ve “çam fıstığı iç” birim fiyatlarının sırasıyla Ankara, Erzurum Ticaret Borsası Bültenleri ve EK-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı tevsik edildiği, anılan bu girdiler için sunulan ortalama birim fiyatların “kabuklu ceviz” “kabuklu fındık” ve “çam fıstığı” olmadığı ve anılan ürünlere ilişkin sunulan ortalama birim fiyatların da doğru olduğu anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.16'ncı iddiasına ilişkin olarak:

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan istekilerin, idarece aşırı düşük sorgulama yazısı ekinde gönderilen iki haftalık örnek yemek menüsü üzerinden açıklama yaptıkları, bu itibarla anılan isteklilerin örnek yemek menüsünde yer almayan yemeklere ilişkin olarak açıklama yapmadıkları görülmüş olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.17'nci iddiasına ilişkin olarak:

Yemek rasyosunda belirtilen yemeklerin içeriğinde kullanılacak girdi olarak yaş taze şeklinde bir belirleme yapılmadığı, ayrıca yemekler içerisinde kullanılacak maydanoz ve dereotu ürünlerine ilişkin belirlemenin demet üzerinden, limona ilişkin belirlemenin ise adet üzerinden yapıldığı görülmüştür.

- Ekonomik açıdan en avantajlı istekli tarafından “dereotu”, “maydanoz”, “yaş (taze) nane” ve “limon”un birim fiyatlarının sırasıyla Sakarya, Ankara (Kasım), Ankara (Ağustos) Ticaret Borsası Bültenleri ile tevsik edildiği ve “limon” için sunulan ortalama birim fiyatların adet, “maydanoz”, “dereotu” birim fiyatının demet, “yaş (taze)nane” ye ilişkin birim fiyatın tevsikinin ise kg üzerinden açıklandığı,

- Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekli olan Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından “dereotu”, “limon”, “maydanoz”, “nane taze” birim fiyatlarının sırasıyla Erzurum, Erzurum (Aralık), Ankara, İzmir Ticaret Borsası Bültenleri ile tevsik edildiği, dereotu, limon, nane taze birim fiyatlarının adet, maydanoz birim fiyatının ise demet üzerinden açıklandığı,

- SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “dereotu”, “limon”, “maydanoz”, “nane taze” birim fiyatlarının Ankara Ticaret Borsası Bültenleri ile tevsik edildiği, dereotu, maydanoz, limon, nane taze birim fiyatlarının adet üzerinden açıklandığı,

- Arslanlar Teknik Isıtma Soğutma İnş. Taah. İhtiyaç Mad. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Çağrı Tem. Med. Güv. Hiz. Müh. Gıda İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Arslanlar Kurumsal Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından “dereotu”, “maydanoz” ve “nane” birim fiyatlarının Ek-O.7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı, “limon” birim fiyatının Erzurum Ticaret Borsası bülteninde yer alan ortalama birim fiyat ile tevsik edildiği ve “dereotu, maydanoz, limon ve nane”nin ortalama birim fiyatlarının adet üzerinden açıklandığı görülmüş olup,

Bu itibarla, anılan istekliler tarafından örnek yemek menünün açıklamasında kullanılan dereotu, maydanoz, limon ve naneye ilişkin belirtmiş oldukları demet veya adet üzerinden alınan fiyatların iki haftalık yemek menüsü içeriğinde kullanılmış olan söz konusu girdileri karşılayamadıkları anlamına gelmeyeceği, bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 6.18'inci iddiasına ilişkin olarak:

Örnek iki haftalık menü içereside süt ürününe ilişkin olarak litre veya kilogram bazında bir belirleme yapılmadığı, bu bağlamda aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin süt ürününe ilişkin yaptıkları açıklamaların doküman düzenlemelerine aykırı olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Acıoğlu Piza Yemek ve İkram Organizasyonu San. ve Tic. Ltd. Şti., Yaşar Sofra Gıda Tem. İnş. Petrol Elek. ve Elektronik Hayv. Tar. Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. - Maraş Damak Yemekçilik Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve SD Oto Kiralama Sos. Hiz. İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla

Kaynak: karar_kik

Taranan Tarih: 28.01.2026 03:29:22

Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim