KİK Kararı: 2020/UH.I-255 (5 Şubat 2020)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/005
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 05.02.2020
Karar No : 2020/UH.I-255
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Tep Endüstriyel Proje ve Uygulama A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/551892 İhale Kayıt Numaralı “21.450.000 Km. Şehiriçi Toplu Taşıma” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 05.12.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “21.450.000 Km. Şehiriçi Toplu Taşıma” ihalesine ilişkin olarak Tep Endüstriyel Proje ve Uygulama A.Ş.nin 20.12.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.12.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.12.2019 tarih ve 57873 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.12.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1753 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Sundukları iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece tesis edilen işlemin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesindeki benzer iş tanımına ve 48’inci maddesine uygun olmadığı, zira taraflarınca sunulan iş deneyim belgesine konu işin bölümleri itibarıyla nitelik, personel ve organizasyon gerekleri bakımından ihale konusu işle benzer nitelikte olduğu, anılan Yönetmelik’in 50’nci maddesi gereğince iş deneyim belgesini düzenleyen idareden bilgi alınarak benzer işe uygun kısımların ayrıştırılıp istenen oranın sağlanıp sağlanmadığına bakılması gerektiği, iş deneyim belgelerinin uygun görülmeyerek ihalenin daha yüksek teklif veren isteklinin uhdesinde bırakılması sonucunda kamu zararına sebebiyet verileceği,

2. Yaklaşık maliyetin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 7 ve 8’inci maddesine uygun hazırlanmadığı, maliyetin olması gerekenden fazla belirlendiği, akaryakıt giderinin KDV dahil olarak tespit edildiği, %4 sözleşme ve genel giderlerin işçilik maliyetine dahil edildiği, lastik, madeni yağ, fren balata vb. yedek parçalar ve sarf malzemeler ile servis, yemek, elektrik, su, doğalgaz, arıtma tesisi, garaj ısıtma-soğutma-havalandırma sitemleri, kalibrasyon gerektiren tüm cihaz ve aletler ile bu aletlerin kalibrasyon ücretleri, ortam ölçümleri, yol yardım hizmeti girdilerinin ilgili mevzuatında belirlenen kurallara uygun belirlenmediği, idarece gerçekleştirilen aynı işlerdeki fiyatların dikkate alınmadığı, fiyat araştırması yapılırken iş kalemlerinin ayrıntılı özelliklerinin firmalara bildirilmeden fiyat temin edildiği, firmalardan alınan fiyat teklifleri firma kârı içermesine karşın bu iş kalemlerinde mükerrer yüklenici karı eklendiği, yaklaşık maliyetin belirlenmesindeki hatalar giderildikten sonra ortaya çıkacak doğru yaklaşık maliyet dikkate alınarak ihale komisyonunca değerlendirme yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

…

istenilmesi zorunludur.

…

(3) İş deneyiminin belirlenmesi amacıyla;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre yapılan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 25’i ile % 50’si aralığında idarece belirlenecek bir orandan az olmamak üzere,

…

ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler ile teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması istenir.

…

(5) İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70’ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10’unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30’undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.” hükümleri,

Anılan Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) İhale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgeler değerlendirmeye alınır. Birden çok iş deneyimini gösteren belge hiçbir şekilde toplanamaz.

(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz.” hükümleri yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 40'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

…

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Kamu veya özel sektörde bedel içeren tek sözleşme kapsamında gerçekleştirilen;

a- Her türlü otobüs bakım, onarım ve akaryakıtı ile birlikte gerçekleştirilen şehir içi toplu taşıma hizmeti,

b- Otobüs üretimi ve satışı,

Yukarıda a ve b maddelerinde belirtilen işler her biri ayrı ayrı veya birlikte benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Yüklenicinin faaliyetleri ile ilgili tüm işletme giderleri (her türlü personel gideri, servis, yemek, elektrik, su, doğalgaz, arıtma tesisi, garaj ısıtma-soğutma-havalandırma sitemleri, kalibrasyon gerektiren tüm cihaz ve aletler ile bu aletlerin kalibrasyon ücretleri, ortam ölçümleri, yol yardım hizmeti, yakıt giderleri vs.) yükleniciye ait olacaktır.

25.3.2. Yukarıda belirtilen giderlerin dışında ihale dokümanında belirtilen hususların şartnamesine uygun olarak yerine getirilebilmesi için gerekli bütün giderler yükleniciye aittir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’de “1.İşin konusu

1.1. İşin konusu; İdarece belirlenmiş çalışma çizelge ve koşullarına uygun olarak İdareye ait 155 Adet Otokar marka Kent 290LF model araç ve 120 Adet adet Karsan marka Avancity S plus (Körüklü) model araç ile Kurtköy Garajında servise verilerek, yakıt bedeli yükleniciye ait olmak üzere şehir içi toplu taşıma hizmetinin gerçekleştirilmesi işidir.

1.2. Şartnameye konu iş kapsamında yüklenici tarafından İdareye ait iş yerlerinden otobüsün alınarak İdarece belirlenen güzergahlarda ve programa uygun olarak otobüsün işletilmesidir.

1.3. Sözleşme kapsamındaki otobüslerin periyodik bakımlarını, arıza ve hasar onarımlarını, garaj içi parklanmalarını, araçların servise hazır olması için ikmal ve temizlenmelerini, yol yardım hizmeti, garaj açık ve kapalı alanlarının temizliklerini, yakıt dahil her türlü sıvı (likit) ürünlerin tedariki ve tüm likitlerin tamamlanması ve her türlü garaj işletme ve operasyon maliyetlerini kapsamaktadır.

…

3.1. Amaç ve Kapsam idareye ait otobüslerin İdare tarafından verilen çalışma programına ve şartname hükümlerine uygun olarak işlettirilmesi, Yüklenicinin, ihale konusu işte vereceği hizmetle birlikte idarenin belirleyeceği noktalardan otobüsü alarak idarenin talimat Ve yönergelerine uygun olarak planlı ve plansız her türlü otobüs servis hizmetinin gerçekleştirilmesi, araçların bakım onarım ve hasarlarının yapılması, yol yardım hizmeti, garaj işletimi ve yakıt dahil her türlü likit ihtiyacının karşılanmasını kapsamaktadır.

3.2. İşin Tarifi ve Süresi

…

3.2.18. Yüklenici, otobüslerin periyodik bakımlarını, arza ve hasar onarımlarını, garaj içi Parklanmalarını, araçların servise hazır olması için ikmal ve temizlenmelerini, yol yardım hizmeti, garaj açık ve kapalı alanlarının temizliklerini yapacaktır. Bu işlemleri Teknik Şartname ve Eklerine göre gerçekleştirecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

09.12.2019 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibinin teklifinin sunduğu iş bitirme belgesine konu işin benzer iş tanımına uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde benzer iş “İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işler” olarak tanımlanmış, 48’inci maddesinde isteklilerin iş deneyimleri ile ilgili yeterliklerinin tespitine yönelik olarak ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili tek sözleşmeye dayalı olarak iş deneyimini gösteren belgelerin değerlendirmeye alınacağı hükme bağlanmıştır.

Kamu ihale mevzuatı uyarınca, isteklilerin ihale konusu iş veya benzer iş ile ilgili deneyimlerinin tespiti amacıyla istenilen iş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde, isteklilerce sunulan iş deneyim belgelerine konu işlerin, ihale konusu işe veya idarece belirlenen benzer iş tanımına uygun olup olmadığının kontrol edilmesi gerekecektir.

Başvuru sahibi tarafından ihaleye 133.754.400,00 TL fiyat teklifi verildiği, İdari Şartname’ye göre iş deneyim oranının teklif edilen bedelin %40’ı olarak belirlendiği, buna göre başvuru sahibi tarafından en az 53.501.760,00 TL tutarında ihale konusu iş veya benzer işlere ait, tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede başvuru sahibi tarafından teklif dosyası kapsamında İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanlığınca “2016-2017-2018 Yılları Destek (1.Kısım Malzemeli Genel Temizlik ve İlaçlama Hizmeti) (2.Kısım Klinik Destek Hizmet) 2015/90879” işine ilişkin olarak düzenlenen 25.03.2019 tarihli ve 2015/90879-1284142-1-3 sayılı iş bitirme belgesinin sunulduğu, belgede ilk sözleşme bedelinin 169.962.291,75 TL, toplam sözleşme tutarının 181.364.553,85 TL, sözleşme tarihinin 19.11.2015, kabul tarihinin 02.04.2018, belge tutarının 125.095.864,95 TL olarak belirtildiği görülmüştür.

Anılan belgeye konu 2015/90879 ihale kayıt numaralı işe ait EKAP üzerinden yapılan incelemede, söz konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 2016-2017-2018 Yılları Destek (1.Kısım Malzemeli Genel Temizlik ve İlaçlama Hizmeti) (2.Kısım Klinik Destek Hizmet)

b) Miktarı ve türü:

Toplam 1.925 Kişi ile

1.Kısım Malzemeli Genel Temizlik ve İlaçlama Hizmeti

2.Kısım klinik Destek Hizmeti

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: İstanbul İli Anadolu Kuzey Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Satınalma Birimi-Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yerleşkesi -E-5 Karayolu Üzeri İçerenköy-Ataşehir / İSTANBUL

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Yine söz konusu iş bitirme belgesine konu işin 1’nci kısmına ait Teknik Şartname’nin “İşin kapsamı ve konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “İstanbul Anadolu Kuzey Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği ve bağlı sağlık tesislerinin 2016-2017-2018 Yıllarına ait( 3 yıllık) Klinik Destek Hizmet Alımı işidir.

İstanbul Anadolu Kuzey Kamu Hastaneleri Birliğine bağlı; hastaneler ve hastanelere bağlı ek hizmet binaları ile açılacak olan tüm birimlerde, hastaların bakımının yapılığı birimlerde ve gerekli görülen servislerde, özellikle fiziksel bakımını bağımsız olarak kendi başına yerine getiremeyen hastaların bakımı, hasta transferi ve hasta numunelerinin taşınması, tüm cihaz ve malzemeler arasından sağlık çalışanlarınca uygun görülenlerin temizlenmesi ve dezenfeksiyonu, kullanıma hazır hale getirilmesi, malzeme, cihaz tıbbi sarf, ilaç vb. transferi gibi klinik destek hizmetlerinin yürütülmesi işidir.” düzenlemesi,

Aynı işin 2’nci kısmına ait Teknik Şartname’nin “Tanımlar ve kapsamı” başlıklı 2’nci maddesinde “İstanbul Anadolu Kuzey Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Merkezi ve bazı sağlık tesislerinde( Hastane, Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi, Ek Bina, Depo vb.) temiz ve hijyenik bir ortamda, etkin, verimli ve kaliteli sağlı hizmeti sunmak adına işin özelliğine uygun alet ve ekipmanlarla, Genel Sekreterlik ve Bağlı Sağlık Tesislerinin, iç- dış ve çevre genel temizliği, tıbbi atık, tehlikeli atık, ve evsel atıkların yönetmeliğe uygun bir şekilde toplanması, depolanması ve bertaraf edecek şirkete teslimi, haşerata karşı ilaçlama yapılması, malzeme dahil tüm temizlik, bakım ve düzenin sağlanması hizmetidir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuruya konu ihalenin “İdareye ait 155 adet Otokar marka Kent 290LF model araçlarla 12.090.000 km ve 120 adet Karsan marka Avancity S Plus (Körüklü) model araçlarla 9.360.000 km olup, yakıt bedeli yükleniciye ait olmak üzere şehir içi toplu taşıma hizmeti işi” olduğu, bu işin ihale kapsamındaki otobüslerin periyodik bakımlarını, arıza ve hasar onarımlarını, garaj içi parklanmalarını, araçların servise hazır olması için ikmal ve temizlenmelerini, yol yardım hizmeti, garaj açık ve kapalı alanlarının temizliklerini, yakıt dahil her türlü sıvı (likit) ürünlerin tedariki ve tüm likitlerin tamamlanması ve her türlü garaj işletme ve operasyon maliyetlerini kapsadığı, toplu taşıma işi kapsamında yapılması gereken diğer tali işlerin (temizlik, işçilik, malzeme, ekipman temini gibi) ayrıştırılması ile ihale konusu işe benzer iş deneyiminin sağlanmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, başvuru sahibi tarafından sunulan iş bitirme belgesine konu işin genel temizlik ve ilaçlama hizmeti ile klinik destek hizmeti şeklinde iki kısımdan oluştuğu görülmüş olup, söz konusu işlerin ihale konusu iş ve her türlü otobüs bakım, onarım ve akaryakıtı ile birlikte gerçekleştirilen şehir içi toplu taşıma hizmeti ve/veya otobüs üretimi ve satışı olarak belirlenen benzer işler ile benzerlik göstermediği, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından da benzer özellikte olmadığı tespit edildiğinden, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.

(2) Ön ilan yayımlanmadan önce tahmini alım miktarı esas alınarak hesaplanan yaklaşık maliyet, ihale veya ön yeterlik ilanı öncesi alım miktarı ve diğer hususlar göz önünde bulundurularak yeniden hesaplanabilir.

(3) İhale konusu işin bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olduğu hallerde, yaklaşık maliyet her bir kısım için ayrı ayrı olmak üzere işin tamamı dikkate alınarak hesaplanır.

(4) İhale konusu işte kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur.

(5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı fiyat teklifleri ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez.

(6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, bu kapsamda yaklaşık maliyet de aynı danışmanlık hizmet sunucusuna hesaplatılabilir.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’nci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 7 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, endeks üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.3. Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler

16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’nci maddesinde “…78.1.1. (Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarını ifade eder.

…

78.30. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

…

ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Şehiriçi Toplu Taşıma

b) Miktarı ve türü:

İdareye ait 155 adet Otokar marka Kent 290LF model araçlarla 12.090.000 km ve 120 adet Karsan marka Avancity S PLUS (Körüklü) model araçlarla 9.360.000 km olup, yakıt bedeli yükleniciye ait olmak üzere şehir içi toplu taşıma hizmeti işidir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak sigorta, ulaşım, vergi, resim ve harç giderleri ile KİK payı isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Yüklenicinin faaliyetleri ile ilgili tüm işletme giderleri (her türlü personel gideri, servis, yemek, elektrik, su, doğalgaz, arıtma tesisi, garaj ısıtma-soğutma-havalandırma sitemleri, kalibrasyon gerektiren tüm cihaz ve aletler ile bu aletlerin kalibrasyon ücretleri, ortam ölçümleri, yol yardım hizmeti, yakıt giderleri vs.) yükleniciye ait olacaktır.

25.3.2. Yukarıda belirtilen giderlerin dışında ihale dokümanında belirtilen hususların şartnamesine uygun olarak yerine getirilebilmesi için gerekli bütün giderler yükleniciye aittir.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’de “…5.4. Diğer Hususlar

5.4.1.Yüklenicinin Yükümlülükleri

5.4.1.20. Ramazan ayında İftar saatinde çalışan sürücü personel için iftariyelik temin edip görev yerlerine dağıtımını yapmak yüklenicinin sorumluluğundadır. İftariyelik dağıtımını İdare yapması durumunda yüklenici hakedişinden kesilecektir.

5.4.1.21. Yüklenici Ramazan ve Kurban Bayramlarında tüm personele çikolata dağıtımı yapacaktır.

5.4.1.22. Yüklenici kandil geceleri öncesinde tüm personeline kandil simidi dağıtımı yapacaktır.

…

5.4.1.31. Personel maaşlarında 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri ve Hizmet işleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanacaktır. Yüklenici, çalıştıracağı personelin net maaşları en az aşağıdaki gibi olacaktır. Bu rakamlara Asgari Geçim indirimi dahil değildir.

Net Maaş

Şoför Personel

3.450 ?

Teknik Personel

3.450 ?

Manevra/Kayıt Personeli

3.000 ?

Temizlik Personeli

2.550 ?

…

5.4.1.46. Yüklenici sorumluluğundaki hizmetlerini aksatmamak için yılın tüm günlerinde 24 saat hizmet verebilecek Şekilde tedbir alacaktır. İdarenin ihtiyaç duyduğu bilgileri verebilecek, yüklenici faaliyetlerini sevk ve İdare edebilecek personeli 7/24 saat esasıyla garajda bulunduracaktır. Bu maddede bahsedilen Personele ulaşılabilmesi için gerekli irtibat bilgilerini İdareye (Garaj yetkilisine) verecek ve sürekli güncel tutacaktır.” düzenlemeleri yer almaktadır.

05.12.2019 tarihinde yapılan başvuruya konu ihaleye 4 isteklinin katıldığı, ihaleye en düşük teklif veren başvuru sahibi Tep Endüstriyel Proje ve Uygulama A.Ş.nin iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olmadığı gerekçesiyle, en yüksek teklif sahibi Ağaoğlu Danışmanlık İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.nin geçici teminat, bilanço belgeleri, iş hacmini gösteren belgeler ve iş deneyim belgelerinin sunulmadığı ve imza sirkülerinin fotokopi olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin 146.074.500,00 TL teklif veren Bilginay Temizlik Hizmetleri Yemekçilik Bilg. İlaç. Org. Taş. İnş. Dan. Tek. Ayak. Tur. Tic. Paz. San. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı, diğer geçerli teklif sahibi olan Beydağ Temizlik ve İlaçlama Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi’nin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu gerekçesiyle uygun görülmediği, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmediği görülmüştür.

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde yüklenicinin faaliyetleri ile ilgili tüm işletme giderlerinin (her türlü personel gideri, servis, yemek, elektrik, su, doğalgaz, arıtma tesisi, garaj ısıtma-soğutma-havalandırma sitemleri, kalibrasyon gerektiren tüm cihaz ve aletler ile bu aletlerin kalibrasyon ücretleri, ortam ölçümleri, yol yardım hizmeti, yakıt giderleri vs.) teklif fiyata dahil olduğu, ayrıca ihale dokümanında belirtilen hususların şartnameye uygun olarak yerine getirilebilmesi için gerekli bütün giderlerin de yükleniciye ait olduğu belirtilmiştir.

Ayrıca, İdari Şartname’nin 2’nci maddesi ile Teknik Şartname’nin 1’inci maddesine göre ihale konusu işin idareye ait 155 adet Otokar ve 120 adet Karsan araçlarla yürütüleceği ve işin kapsamının söz konusu araçların periyodik bakımları, arıza ve hasar onarımları, garaj içi parklanmaları, araçların servise hazır olması için ikmal ve temizlenmeleri, yol yardım hizmeti, garaj açık ve kapalı alanlarının temizlikleri, yakıt dahil her türlü sıvı (likit) ürünlerin tedariki ve tüm likitlerin tamamlanması ve her türlü garaj işletme ve operasyon maliyetlerinden meydana geldiği, ihale dokümanında iş kapsamında çalıştırılacak olan net personel sayısına yer verilmediği, ancak Teknik Şartname’nin 5.4.1.31’inci maddesinde ihale konusu iş kapsamında şoför, teknik personel, manevra/kayıt personeli ve temizlik personeli olmak üzere dört farklı nitelikte ücret grubuna tabi personel çalıştırılacağı, yine aynı maddede şoför ve teknik personel için en az 3.450,00 TL, manevra/kayıt personeli için en az 3.000,00 TL ve temizlik personeli için en az 2.550,00 TL net maaş verilmesi gerektiğinin düzenlendiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiaları kapsamında, idarenin yaklaşık maliyet hesaplamaları incelendiğinde,

Otokar solo araçlar için hazırlanan yaklaşık maliyet tablosuna göre 254 şoför, 35 kademe personeli, 15 manevra personeli, 13 temizlik personeli ve 8 amir olmak üzere 325 personelin %4 oranında sözleşme ve genel giderler dahil toplam işçilik maliyetinin 24.750.129,48 TL olarak hesaplandığı, sözleşme giderleri ve genel giderler hariç olarak hesaplanan 23.798.201,42 TL üzerinden % 7 oranında (1.665.311,52 TL) yüklenici kârı eklendiği, buna göre %7 oranında yüklenici karı ve %4 oranında sözleşme ve genel giderler dahil işçilik maliyetinin 26.415.441,00 TL olarak belirlendiği, bakım onarım maliyetinin 16.950.180,00 TL, yakıt maliyetinin 34.082.919,00 TL ve diğer giderlerin 2.113.332,00 TL olarak öngörüldüğü, hesap cetvelinde işçilik maliyetinin yaklaşık maliyete oranının %33,20 olarak belirtildiği,

Karsan körüklü araçlar için hazırlanan yaklaşık maliyet tablosuna göre 186 şoför, 27 kademe personeli, 11 manevra personeli, 12 temizlik personeli ve 7 amir olmak üzere 243 personelin %4 oranında sözleşme ve genel giderler dahil toplam işçilik maliyetinin 18.483.683,64 TL olarak hesaplandığı, sözleşme giderleri ve genel giderler hariç olarak hesaplanan 17.772.772,73 TL üzerinden % 7 oranında (1.244.388,36 TL) yüklenici kârı eklendiği, buna göre %7 oranında yüklenici karı ve %4 oranında sözleşme ve genel giderler dahil işçilik maliyetinin 19.728.072,00 TL olarak belirlendiği, bakım onarım maliyetinin 12.498.408,00 TL, yakıt maliyetinin 32.349.096,00 TL ve diğer giderlerin 3.284.776,00 TL olarak öngörüldüğü, hesap cetvelinde işçilik maliyetinin yaklaşık maliyete oranının %29,51 olarak belirtildiği, yaklaşık maliyetin toplam 146.422.224,00 TL olarak hesaplandığı görülmüştür.

Yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden idarece gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, akaryakıt bedelinin tespiti için EPDK tarafından ilan edilen fiyatların KDV hariç olarak kullanıldığı ve hesaplamanın bu şekilde yapıldığı görüldüğünden, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

Bakım-onarım bedelinin tespiti için aynı tip ve modelde ve aynı şartlar ile idare tarafından daha önce çıkılan diğer bakım onarım fiyatlarının, çikolata ve giyim bedelleri için de idarece gerçekleştirilen benzer işlerdeki fiyatların, kasko, iftariyelik, kandil simidi bedelleri için ise firmalardan alınan fiyat tekliflerinin ortalamasının esas alındığı, idarece yaklaşık maliyet hesaplanırken kullanılan fiyat tekliflerinin içerdiği fiyatlar üzerine yüklenici kârı eklenmeden kullanıldığı dolayısıyla söz konusu fiyat tekliflerine konu iş kalemleri kapsamında mükerrer kâr hesaplanmadığı, söz konusu fiyatların belirlenmesi ile ilgili kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Diğer yandan, idarece işçilik maliyeti hesaplanırken %4 oranında sözleşme ve genel giderlerin de maliyete dahil edildiği, ancak ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlenmediği ve yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyetinden oluşmadığı, dolayısıyla söz konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olmadığı, kamu ihale mevzuatında sözleşme ve genel giderlerin %4 oranında hesaplanmasının personel çalıştırılmasına dayalı ihaleler için öngörüldüğü ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihaleler için böyle bir hesaplama yapılmasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca söz konusu ihale için hizmet alımlarında yüklenici kârı için belirlenebilecek üst sınır olan %7 oranında kar öngörüldüğü dikkate alındığında, %4 oranında sözleşme ve genel giderlerin de eklenmesinin mükerrer kâr hesaplanması olarak değerlendirilebileceği ve bu tutarın yaklaşık maliyete eklenmesinin mevzuatta yüklenici kârı için belirlenen üst sınır aşılarak yaklaşık maliyetin olması gerekenden fazla hesaplanması sonucunu ortaya çıkardığı, öte yandan ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin altında olduğu görülse de bu durumun yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde yaklaşık maliyetin olması gerekenden yüksek hesaplanmasından kaynaklandığı, yaklaşık maliyet içerisindeki mükerrerlikler ve hatalar giderildiği takdirde ise ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin de yaklaşık maliyetin üzerinde olacağı tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde, yukarıda belirtilen hatalı hesaplamanın giderilerek yaklaşık maliyetin yeniden hesaplanması durumunda, düzeltilen yaklaşık maliyet ile idarece hesaplanan yaklaşık maliyet arasındaki farkın ilan süreleri ya da belirlenmesi gereken yeterlik kriterleri bakımından fark yaratacak düzeyde olmadığı, dolayısıyla bu durumun ihalenin esasına etki etmediği tespit edilmiştir. Diğer yandan yaklaşık maliyetteki hatalı hesaplama giderildikten sonra ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olacağı görüldüğünden, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3.1’inci maddesi çerçevesinde gerekli işlemin tesis edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3.1’inci maddesi çerçevesinde işlem tesis edilerek ihalenin karara bağlanması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.