KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/047
Gündem No : 44
Karar Tarihi : 21.10.2020
Karar No : 2020/UH.I-1714
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Özkartallar İnşaat San. ve Tic. A.Ş.,

VEKİLİ:

Av. Tarık DEMİREL

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ordu Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/692539 İhale Kayıt Numaralı “Katı Atığın (Çöp) Transfer İstasyonlarından Mekanik Ayırma Tesisine, Mekanik Ayırma Tesisinden Atık Depolama Sahasına Nakli İçin Çekici, Semitrey, Üst Yapılı Kamyon ve Kırkayak Kamyon Kiralanması Hizmet Alım İşi” İhalesi (1. ve 2.KISIM)

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Ordu Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 11.02.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Katı Atığın (Çöp) Transfer İstasyonlarından Mekanik Ayırma Tesisine, Mekanik Ayırma Tesisinden Atık Depolama Sahasına Nakli İçin Çekici, Semitrey, Üst Yapılı Kamyon ve Kırkayak Kamyon Kiralanması Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Özkartallar İnşaat San. ve Tic. A.Ş. tarafından 16.09.2020 tarih ve 41251 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.09.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/1422 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

26.02.2020 tarihli ihale komisyonu kararında, ihalenin 1’inci ve 2’nci kısımları için ATL Temizlik İlaçlama İşgücü Hiz. İnş. Taah. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. - Deneyim Müh. İnş. Gıd. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunduğu ve ihalenin ilgili kısımlarının anılan istekli üzerinde bırakıldığı, iş ortaklığına ait aşırı düşük teklif açıklamalarının hukuka aykırı olması sebebiyle önce idareye daha sonra Kamu İhale Kurumu’na şikâyet başvurusunda bulunulduğu, 21.04.2020 tarih ve 2020/UH.I-774 sayılı Kurul kararında idarece hazırlanan aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısının uygun olmamasından dolayı aşırı düşük tekliflere ilişkin işlemlerin yenilenmesi gerektiği kararının verildiği, bu süreçte idarece şikâyet sürelerinin sona ermesi beklenmeksizin 18.03.2020 tarihinde anılan iş ortaklığı ile sözleşmenin imzalandığı, idare tarafından 21.04.2020 tarih ve 2020/UH.I-774 sayılı Kurul kararının uzun bir süre uygulanmadığı, sonrasında da aşırı düşük teklif açıklama süresi için 3 hafta gibi uzun bir süre belirlendiği, nitekim 01.07.2020 tarihli ihale komisyonu kararının alındığı ve anılan kararda iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunarak ihalenin 1’inci ve 2’nci kısımlarının yeniden bahsedilen istekli üzerinde bırakıldığı,

İdarenin bu kararına karşın yine önce idareye daha sonra Kamu İhale Kurumu’na şikâyet başvurusunda bulunulduğu, Kamu İhale Kurulu’nun 19.08.2020 tarihli ve 2020/UH.I-1411 sayılı Kurul kararı ile bahsi geçen iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmeyerek teklifinin reddedilmesi gerektiği kararı verilmiştir.

Bu esnada anılan iş ortaklığı ile hukuka aykırı olarak imzalanan sözleşmenin Kamu İhale Kurumu’nun ilgili kararından önce iş ortaklığının bir kısım araçları temin edememesi ve başkaca sözleşmeye aykırılıklar nedeniyle sözleşmenin feshedildiği, fesih işleminin EKAP’a bildirilmediği,

Ayrıca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesi gereğince hizmetin gerçekleştirildiği, kendilerinin bu ihaleye davet edilmediği, bunun akabinde bahsi geçen pazarlık ihalesinden sonra ikinci bir pazarlık ihalesinin gerçekleştirildiği ve kendilerinin şikâyete konu ihalede sözleşmeye davet edilmeleri gerekirken 61 günlük ikinci bir pazarlık ihalesine davet edildikleri, söz konusu ikinci pazarlık ihalesine kendileri tarafından teklif verilmediği,

İdare tarafından 11.09.2020 tarihinde, diğer bir deyişle ihale yapıldıktan tam 7 ay sonra EKAP üzerinden bildirilen tebligat ile ihalenin 1’inci ve 2’nci kısımlarının iptal edildiğinin bildirildiği, idarece iptal gerekçesi olarak gösterilen hususların hukuka aykırı olduğu, şöyle ki;

– Belediyeler 5393 sayılı Belediye Kanunu gereğince halk sağlığı için gerekli tedbirlerin alması gerektiği, diğer taraftan belediyeler tarafından kamu hizmetlerinin de yerine getirilmesi gerektiği, idarenin hijyen tedbirlerini idare işlemlerini ortadan kaldıran tarzda değil bunlarla uyumlu bir şekilde gerçekleştirmesi gerektiği, kaldı ki Cumhurbaşkanlığı ya da İçişleri Bakanlığı tarafından covid-19 çerçevesinde sağlık tedbirleri ile ilgili birçok düzenleme yapılmış olup çöplerin ayrıştırma ve aktarma merkezlerine aktarılması esnasında branda çekme yönteminin halk sağlığını tehdit etmesi nedeniyle bu yöntemi yasaklayan herhangi bir kararname ya da genelgenin yayımlanmadığı, ayrıca EKAP üzerinden yapılan araştırma sonucunda idarenin son beş katı atık nakli işinin hiçbirinde kanatlı hidrolik kapak sistemine sahip araçların bulunmadığı, idarece hijyen tedbirleri kapsamında zorunluluk olarak ortaya konulan bu hususun zorunluluk olmadığı gibi ihalenin iptaline neden olacak bir husus olarak değerlendirilemeyeceği, dolayısıyla idarenin hijyen tedbirleri ile ihalenin iptal kararı arasında illiyet bağının bulunmadığı,

– Yasal şikâyet süreleri beklenilmeden sözleşmenin imzalandığı ve sözleşmenin konusu olan hizmetin gerçekleştirilmeye başlandığı, ancak yüklenicinin yükümlülüklerini yerine getiremediği gerekçesiyle sözleşmenin feshedildiği, bu dönemde hiçbir iş artışına gitmeyen ve hijyen tedbirlerine ilişkin sorumluluğunu yerine getirmeyen idarenin son yayımlanan Kurul kararı uyarınca tekliflerinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi haline gelmesi akabinde covid-19 gerekçesiyle iş artışı ve hizmet araçlarının niteliklerinde değişiklik olacağından ihalenin iptal edilmesinin idare tarafından kamu yararının gözetilmediğini gösterdiği,

– Covid-19 salgınının başladığı mart ayından itibaren idarece eksik araçlarla işi gerçekleştirirken iptal kararında 2 adet çekici ve 2 adet kamyon yönünden ihtiyacın arttığının ileri sürüldüğü, diğer istekli ile imzalanan sözleşmenin fesih edildiği, ayrıca iş ortaklığı ile sözleşme feshedildikten sonra her ne kadar ilk pazarlık ihalesine kendileri davet edilmese de Kurul kararı ile iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı hususu ortaya çıktıktan sonra 17.08.2020 tarihinde kendilerinin ikinci bir pazarlık ihalesine davet edildiği, kendileri tarafından bu ihaleye katılım sağlanmadığı, salgının ikinci dalgasının beklendiği kritik Eylül ve Ekim ayları döneminde idarenin hijyen kurallarına ilişkin olarak öngördüğü tedbirleri görmek bakımından bu hizmet alımının önemli bir yeri olduğu, nitekim idarece hijyen tedbirleri ileri sürülerek ihalenin tereddütsüz bir şekilde iptal edildiği, ancak Eylül ve Ekim aylarında gerçekleştirilecek olan katı atık nakli hizmeti olan ikinci pazarlık ihalesi kapsamında iptal gerekçesi olarak gösterilen hususlar ile ilgili hiçbir talepte bulunulmadığı ve hiçbir düzenleme yapılmadığı,

– Covid-19 salgını ileri sürülerek ihale konusu işin niteliğine uygun olmayan 20 m3 kapasiteli yıkama aracı ile 4x2 kamyonet aracının iş kapsamına dâhil edilmesi zorunlu olmadığı gibi bu hususun 7 ayda ancak sözleşme aşamasına gelebilmiş bir ihalenin iptali için gerekçe olarak öne sürülemeyeceği, ayrıca ihalenin iptal edildiği tarihe kadar gerçekleştirilen 2020/424143 ve 2020/269040 İKN’lı iki pazarlık ihalesinde de bu araçların hizmet kapsamında yer almadığı,

– Taşınacak katı atık miktarı değişmezken taşımayı yapacak araç sayıları da belli iken atıkların bir kısmının Altınordu mevkiine değil de Cevizdere mevkiine götürülmesi sebebiyle ihalenin iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğu, şöyle ki; idarenin iptal gerekçeleri arasında Cevizdere mekanik ayırma tesisinin çift vardiya çalışmaya başlaması, Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesine göre 260 ton atık taşınması planlanan Altınordu mevkiine gidecek 150 ton atığın Cevizdere mekanik arıtma tesisine gideceği ve bu iki değişikliğin 2 adet çekici ve 2 adet damperli kamyon hizmeti ile karşılanabileceği hususlarının yer aldığı, bu gerekçelerden hareketle çift vardiya çalışmaya başlanılmasıyla birlikte katı atık miktarında artış olmasının mümkün olmadığı, bu hususların ihalenin iptal gerekçesi olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca çekici ve kamyonların tutarlarının %20 iş artışı tutarını geçip geçmediğinin tespitinin yapılması gerektiği,

Öte yandan Altınordu mevkiinde bulunan 260 ton katı atığın 110 tona düşmesiyle birlikte 2 adet çekici ve 2 adet damperli kamyon almak yerine Altınordu’da katı atığın azalmasından dolayı burada bulunan 3 aracın 2 tanesinin Cevizdere’ye tahsis edilerek hizmetin yürütülebileceği,

Benzer nitelikte olan 12.02.2020 tarihli ve 2020/UY.II-320 sayılı Kurul kararında idarenin iptal yetkisinin sınırsız bir yetki olmadığının ve idarenin keyfiyetine göre zaman içerisinde değişiklik gösterebilecek idari kararlar üzerinden ihtiyaç listesinin değişikliğe uğradığı ileri sürülerek ihalenin iptal edilmesinin Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği yönünde karar verildiği,

– İptal gerekçeleri arasında atık miktarının artışına ilişkin hiçbir hususun ileri sürülmediği, araçların sayısının artması üzerinden iptal gerekçesinin ortaya konulduğu, ancak artışa konu olan araçların neden ikişer adet belirlendiği konusunda hiçbir gerekçeye yer verilmediği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “Bu Kanunun uygulanmasında;

…

İhale yetkilisi: İdarenin, ihale ve harcama yapma yetki ve sorumluluğuna sahip kişi veya kurulları ile usulüne uygun olarak yetki devri yapılmış görevlilerini,

…

İhale: Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri,

…

İfade eder.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.

…

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dâhil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.

İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: KATI ATIĞIN (ÇÖP) TRANSFER İSTASYONLARINDAN MEKANİK AYIRMA TESİSİNE, MEKANİK AYIRMA TESİSİNDEN ATIK DEPOLAMA SAHASINA NAKLİ İÇİN ÇEKİCİ, SEMİTREY, ÜST YAPILI KAMYON VE KIRKAYAK KAMYON KİRALANMASI HİZMET ALIM İŞİ

b) Miktarı ve türü:

3 KISIM KATI ATIĞIN (ÇÖP) TRANSFER İSTASYONLARINDAN MEKANİK AYIRMA TESİSİNE, MEKANİK AYIRMA TESİSİNDEN ATIK DEPOLAMA SAHASINA NAKLİ İÇİN ÇEKİCİ, SEMİTREY, ÜST YAPILI KAMYON VE KIRKAYAK KAMYON KİRALANMASI HİZMET ALIM İŞİ

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Ünye İlçesi Cevizdere Mahallesinde ve Altınordu İlçesi Karapınar Mahallesinde bulunan Tesisler, İlçelerde bulunan Transfer İstasyonları ve Çaybaşı Düzenli Depolama Sahası” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Kısmi teklife ilişkin açıklamalar

20.2.1.

Kısmi teklif verilebilecek kısımlara ait liste ekte belirtilmiştir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhale kararının onaylanması veya iptali” başlıklı 37’nci maddesinde “37.1. İhale kararı ihale yetkilisince onaylanmadan önce, ihale üzerinde bırakılan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı Kurumdan teyit edilerek buna ilişkin belge ihale kararına eklenir.

37.2. Yapılan teyit işlemi sonucunda, her iki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.

37.3. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

37.4. İhale; kararın ihale yetkilisince onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’de “Ek” başlığı altında;

1. KISIM (1. KISIM)

Sıra No

Açıklama

Birimi

İşçi Sayısı

Ay/gün/saat

1

Makine Teknikeri (Bakım Onarım Personeli)(Brüt asgari ücretin %70 fazlası)

Ay

1,00

24

2

Formen (Nakliye)(Brüt asgari ücretin %60 fazlası)

Ay

1,00

24

3

Çekici Personeli(Brüt asgari ücretin %40 fazlası)

Ay

20,00

24

4

Kırkayak Damperli Kamyon Personeli (Brüt asgari ücretin %35 fazlası)

Ay

8,00

24

5

Aktarma İstasyonu Temizliği, Tesis Saha Temizliği ve Dolum Personeli(Brüt asgari ücretin %10 fazlası)

Ay

17,00

24

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

8 Adet Çekici

gün

731

2

3 Adet Kırkayak Damperli Kamyon (25 m3)

gün

731

3

Aktarma İstasyonlarının ve Tesislerin Uygun Kimyasal İle Temizliği

gün

731

4

Makine Teknikeri (Bakım Onarım Personeli) (Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri)

gün

30

5

Formen (Nakliye) (Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri)

gün

30

6

Çekici Personeli (Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri)

gün

600

7

Kırkayak Damperli Kamyon Personeli (Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri)

gün

240

8

Aktarma İstasyonu Temizliği, Tesis Saha Temizliği ve Dolum Personeli (Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri)

gün

510

9

Çekici Personeli (Fazla Çalışma)

saat

6.400

10

Kırkayak Damperli Kamyon Personeli (Fazla Çalışma)

saat

2.560

2. KISIM (2. KISIM)

Sıra No

Açıklama

Birimi

İşçi Sayısı

Ay/gün/saat

1

Üst Yapılı Tabanı Kayarlı Kamyon Personeli(Brüt asgari ücretin %35 fazlası)

Ay

10,00

24

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

4 adet Üst Yapılı Tabanı Kayarlı Kamyon

gün

731

2

Üst Yapılı Tabanı Kayarlı Kamyon Personeli (Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri)

gün

300

3

Üst Yapılı Tabanı Kayarlı Kamyon Personeli (Fazla Çalışma)

saat

3.200

tablosu,

Teknik Şartname’nin “İşin Tanımı” başlıklı 1’inci maddesinde “1.1. Bu şartname, Ordu Büyükşehir Belediyesi’nin katı atık nakliyesinde kullanılmak üzere iş bu şartnamede belirtilen süre ve şartlar dâhilinde sürücülü olarak çekici, üst yapılı kamyon, kırkayak kamyon ve beraberinde semi-trey kiralanması, 5 adet aktarma istasyonlarının temizliğinin yapılması, Ünye ve Altınordu ilçelerinde bulunan Mekanik Ayırma Tesislerinin temizliğinin yapılması, atık nakliye şartlarını, araçların kullanımı, idare ve yüklenicinin sorumluluklarını kapsamaktadır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İşin Kısımları ve İş Kapsamında Çalıştırılacak Araç Sayısı” başlıklı 3’üncü maddesinde araç tiplerine göre belirtilen yerlerde ne kadar araç çalışacağını gösteren tablo ile aktarma istasyonlarından tesislere, tesislerden depolama alanına (Çaybaşı düzenli depolama tesisi) taşınacak atık miktarlarının ve taşıma mesafelerinin belirtildiği tablonun

Araçlar

Cevizdere

Mekanik

Ayırma

Tesisi

Altınordu

Aktarma

Fatsa

Aktarma

Ünye

Aktarma

Gölköy

Aktarma

Kabataş

Aktarma

Mesudiye

Aktarma

Toplam

Çekici

3

2

1

1

1

8

Semitrey

3

4

3

2

1

1

14

Üst Yapılı Kamyon

4

1

5

Kırkayak Kamyon

3

3

Transfer

İstasyonları

Cevizdere

Mekanik

Ayırma

Tesisi

Altınordu

Aktarma

Fatsa

Aktarma

Ünye

Aktarma

Gölköy

Aktarma

Kabataş

Aktarma

Mesudiye

Aktarma

Toplam

Taşınacak

km

53

61

26

18

83

65

113

Taşınacak

Atık

Miktarı

(ton/gün)

280

260

120

140

30

30

10

870

Şeklinde düzenlendiği,

Anılan Şartname’nin “Çalışma Şartları ve İşin Süresi” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1. Katı atık (çöp) nakil hizmeti, aktarma istasyonlarındaki bakım ve temizlik hizmeti ve tesislerin temizliği hizmet süresi boyunca sürekli olarak (haftanın 7 günü) yapılacaktır.

5.2. Çalışma, Fatsa ve Ünye aktarma istasyonlarında cift vardiya, diğer 2 lokasyondaki Gölköy ve Kabataş aktarma istasyonlarında tek vardiya şeklinde olacaktır.

5.3. Karapınar Mekanik Ayırma Tesisinde araçların dolum işlemi ve saha temizliği yapılacaktır. Karapınar Mekanik Ayırma Tesislerinde cift vardiya olarak dolum ve saha temizliği personeli çalışacaktır.

5.4. Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisinde araçların dolum işlemi ve saha temizliği yapılacaktır. Cevizdere Mekanik Ayırma Tesislerinde çift vardiya olarak dolum ve saha temizliği personeli çalışacaktır.

5.5. İdare çalışma saatlerini gerekli gördüğü takdirde değiştirebilir. Yüklenici bu vardiya saatlerine de riayet etmek zorundadır. (Yüklenici vardiya sistemi hakkında idareden bilgi alabilir.)” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Yüklenicinin Sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “6.1. Ordu Büyükşehir Belediyesine ait Ünye İlçesi Cevizdere Mahallesi’nde ve Altınordu İlçesi Karapınar Mahallesi’nde bulunan Mekanik Ayırma Tesislerinden ve ilçelerde bulunan Transfer İstasyonlarından, Belediyemizin belirlediği güzergâhta (Belediyemiz yetki ve sorumluluk alanları dâhil olmak üzere) katı atığın nakli, atığın depolama sahası (Çaybaşı Düzenli Depolama Alanı) ve/veya atık kabul alanına boşaltılması işi, atıkları aralıksız olarak taşıyacak şekilde 8 adet çekici, 4 adet üst yapılı (tabanı kayarlı) kamyon, 3 adet kırkayak damperli kamyon, 10 adet semi-trey ve İdare tarafından verilecek 4 adet semi-treyler ile gerçekleştirilecektir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Yüklenicinin Çalıştıracağı Personeller” başlıklı 8’inci maddesinde;

Aktarma istasyonu Temizliği ve Dolum Personeli

Gündüz Vardiyası

Gece Vardiyası

İzin Personeli

Fatsa Aktarma Temizlik

1

1

3

Ünye Aktarma Temizlik

1

1

Gölköy Aktarma Temizlik

1

0

Kabataş Aktarma Temizlik

1

0

Karapınar Mekanik Ayırma Tesisi Temizlik

1

1

Karapınar Mekanik Ayırma Tesisi-Dolum

1

1

Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisi Temizlik

1

1

Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisi -Dolum

1

1

Temizlik ve Dolum Hizmetinde Çalışacak Toplam Personel Sayısı

17

tablosu yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 29’uncu maddesinde “29.1. Öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, işin;

a) Sözleşmeye konu hizmet içinde kalması,

b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

şartlarıyla, sözleşme bedelinin % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde ilave iş aynı yükleniciye yaptırılabilir.

İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Bu durumda, yüklenicinin sözleşme bedeli tamamlanıncaya kadar işi ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmesi zorunludur.

Bu ihalede 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 24 üncü maddesi çevresinde iş eksilişi yapılabilir. İhale konusu işin sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağının anlaşılması halinde ise, yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i ödenir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Ordu Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından “Katı Atığın (Çöp) Transfer İstasyonlarından Mekanik Ayırma Tesisine, Mekanik Ayırma Tesisinden Atık Depolama Sahasına Nakli İçin Çekici, Semitrey, Üst Yapılı Kamyon ve Kırkayak Kamyon Kiralanması Hizmet Alımı” işinin ihalesinin açık ihale usulü ile 11.02.2020 tarihinde yapıldığı, ihalenin şikâyete konu olan 1’inci ve 2’nci kısımları için 17.02.2020 tarihinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, 26.02.2020 tarihinde EKAP üzerinden bildirilen ihale komisyonu kararında her iki kısım için de Moda Kent Atık Yön. Sis. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Ares Nak. İnş. Teks. Tem. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından süresinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığından teklifinin reddedildiği, ATL Tem. İlaç. İşg. Hizm. İnş. Taah. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Deneyim Müh. İnş. Gıda Tem. Güv. Orm. ve Orm. Ürn. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ekonomik açından en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlendiği, başvuru sahibi Özkartallar İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin ise ekonomik açından en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından idareye şikâyet başvurusunda bulunulmuş olup idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, 30.03.2020 tarih ve 15726 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 21.04.2020 tarihli ve 2020/UH.I-774 sayılı Kurul kararında, “…idarece, ihalenin birinci kısmında “8 Adet Çekici” iş kalemi, ikinci kısmında ise “4 Adet Üst Yapılı Tabanı Kayarlı Kamyon” iş kalemi teklifi oluşturan önemli bileşen olarak tespit edilmiş ve bu doğrultuda aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiştir.

…

Dolayısıyla, idarece teklifi oluşturan önemli bileşen olarak tespit edilen araçlara ilişkin giderlerin de kendi içerisinde alt bileşenlere ayrıldığı ve araçlara ilişkin birçok farklı maliyet kaleminin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda, tekliflerin sağlıklı şekilde açıklanabilmesi ve idarece açıklamaların sağlıklı şekilde değerlendirilebilmesi için, idarece teklifi oluşturan önemli bileşenler tespit edildikten sonra, bu bileşenlerin araçlara ilişkin olanları bakımından hangi alt bileşenlerin açıklanacağının belirlenmesi ve aşırı düşük teklif sahibi isteklilere bildirilmesi, netice itibarıyla bu doğrultuda aşırı düşük tekliflere ilişkin işlemlerin yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” hususları ifade edilmiş ve bu doğrultuda “4734 sayılı Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

İdarece, bahse konu Kurul kararı üzerine 13.05.2020 tarihinde aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden yeniden açıklama istenildiği, 01.07.2020 tarihli ikinci ihale komisyonu kararı ile her iki kısım bakımından da süresi içerisinde açıklama sunmayan Moda Kent Atık Yön. Sis. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Ares Nak. İnş. Teks. Tem. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin reddedildiği, süresi içerisinde sunduğu açıklamalar uygun görülen ATL Tem. İlaç. İşg. Hizm. İnş. Taah. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Deneyim Müh. İnş. Gıda Tem. Güv. Orm. ve Orm. Ürn. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği, başvuru sahibi Özkartallar İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin ise ekonomik açından en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından bu karar üzerine idareye şikâyet başvurusunda bulunulmuş olup idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, 24.07.2020 tarih ve 33202 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçesiyle itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Yapılan inceleme neticesinde alınan 19.08.2020 tarihli ve 2020/UH.I-1411 sayılı Kurul kararında, ATL Tem. İlaç. İşg. Hizm. İnş. Taah. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Deneyim Müh. İnş. Gıda Tem. Güv. Orm. ve Orm. Ürn. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayarak teklifinin reddedilmesi gerektiğine karar verilmiştir.

İdarece, 19.08.2020 tarihli ve 2020/UH.I-1411 sayılı Kurul kararı üzerine 11.09.2020 tarihli üçüncü komisyon kararının alındığı, söz konusu kararda ihale komisyonu tarafından ihalenin şikayete konu 1’inci ve 2’nci kısımlarının başvuru sahibi üzerinde bırakılmasına karar verildiği ancak ihale yetkilisi tarafından söz konusu kararın uygun bulunmayarak ihalenin iptaline karar verildiği, bu karara dayanak “Gerekçe Raporu” başlıklı belgede “2019/692539 İ.K.N. "Katı Atığın (Çöp) Transfer İstasyonlarından Mekanik Ayırma Tesisine, Mekanik Ayırma Tesisinden Atık Depolama Sahasına Nakli İçin Çekici, Semitrey, Üst Yapılı Kamyon ve Kırkayak Kamyon Kiralanması Hizmet Alım İşi" kapsamında, yürütülen çalışmalar esnasında Ünye Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisinin çift vardiya çalışmaya başlaması ile daha önce Altınordu ilçesine nakledilen Fatsa, Kumru, Korgan, Çamaş ve Çatalpınar ilçelerinin günlük toplanan yaklaşık 150 ton evsel katı atığı Ünye Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisine nakledileceğinden mevcut işin kullanılan araç ve personel sayılarında değişiklikler olacaktır. Ayrıca işin temizlik malzemeleri ve transfer istasyonları temizliği kısmında ihale sürecinde ortaya çıkan Covid-19 pandemi salgını nedeniyle çalışma sahalarında hijyenik koşulların sağlanması için ek tedbirler alınması gerektiği, damperli kamyon ile atık nakli esnasında branda çekme yönteminin çevre sağlığı açısından hijyenik olmaması sebebiyle damperli kamyonların, damper üstüne kanatlı hidrolik kapak sistemine geçilmesi gerektiğinden, araç türleri, işin niteliği, süresi ve miktarında değişiklik yapılması zorunlu hale gelmiştir. Bu hususlar dikkate alındığında ilave ihtiyaçların (2 adet çekici, 2 adet damperli, 1 adet 20 m3 kapasiteli temiz ve pis su haznesi ayrı olan temiz su ile yıkama ve pis su çekme özelliğine sahip yıkama aracı, 1 adet 4x2 kamyonet ile bunlar için ilave personel) mevcut ihale kapsamında karşılanmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu nedenle mevcut işin 1. ve 2. kısımlarında bulunan iş kalemlerinde (çekici, damperli kamyon, üst yapılı kamyon ve personel sayı, miktar ve türünde) ihale sürecinin uzamasıyla birlikte yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı değişiklik olduğu, ilave ihtiyaçların mevcut teknik şartnamede tanımı ve tarifi olmadığı dolayısıyla ihtiyaç duyulan hizmetin mevcut ihale kapsamında karşılanmasının mümkün olmadığından, 4734 sayılı Kanunun 40 inci maddesi gereği “2019/692539 İ.K.N. Katı Atığın (Çöp) Transfer İstasyonlarından Mekanik Ayırma Tesisine, Mekanik Ayırma Tesisinden Atık Depolama Sahasına Nakli İçin Çekici, Semitrey, Üst Yapılı Kamyon ve Kırkayak Kamyon Kiralanması Hizmet Alım İşi” işinin 1. ve 2. kısmının iptaline karar verilmiştir.” hususlarına yer verildiği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen Kanun hükmü ve tanımlardan hareketle, ihale sürecinin ihale konusu alıma ilişkin ihtiyacın ortaya çıkması ile başladığı ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlandığı, idarelerin Kanuna göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları anlaşılmaktadır.

Kanun’un 39 ve 40’ıncı maddeleri uyarınca idareye, aktarılan temel ilkelere uygun olmayan durumların tespiti gibi durumlarda verilmiş tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme açısından takdir yetkisi tanınmaktadır. Ancak bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız bir yetki niteliğinde olmadığından, takdir yetkisinin anayasal ilkeler çerçevesinde, eşitlik ilkesine uygun şekilde, kamu yararı gözetilerek kullanılması, tesis edilen işlemin gerekçesinin açıkça ortaya konulması ve somut olaya ilişkin öğelerin hesaba katılarak mevzuata uygun şekilde hareket edilmesi gerekmektedir.

Ayrıca 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesi çerçevesinde sözleşme sürecinde öngörülemeyen durumların ortaya çıkması nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin, sözleşme bedelinin % 20’sine kadar oran dâhilinde aynı yükleniciye yaptırılabileceği anlaşılmaktadır.

İnceleme konusu ihalede ihtiyacın “Katı Atığın (Çöp) Transfer İstasyonlarından Mekanik Ayırma Tesisine, Mekanik Ayırma Tesisinden Atık Depolama Sahasına Nakli İçin Çekici, Semitrey, Üst Yapılı Kamyon ve Kırkayak Kamyon Kiralanması Hizmet Alım İşi” olduğu görülmüştür.

İdarece Ünye Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisinin çift vardiya çalışmaya başlaması ile daha önce Altınordu ilçesine nakledilmesi öngörülen Fatsa, Kumru, Korgan, Çamaş ve Çatalpınar ilçelerinin günlük toplanan yaklaşık 150 ton evsel katı atığın Ünye Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisine nakledileceği, dolayısıyla mevcut iş kapsamında kullanılacak araç ve personel sayılarında değişiklikler olacağı ve ihale sürecinde ortaya çıkan Covid-19 salgını nedeniyle çalışma sahalarında hijyen koşullarının sağlanması amacıyla ek tedbirlerin alınması gerektiği, bu kapsamda damperli kamyon ile katı atık nakli esnasında branda çekme yönteminin çevre sağlığı açısından uygun olmayacağı, bu nedenle damperli kamyonların, damper üstüne kanatlı hidrolik kapak sistemine geçilmesi gerektiği, ayrıca 2 adet çekici, 2 adet damperli, 1 adet 20 m3 kapasiteli temiz ve pis su haznesi ayrı olan temiz su ile yıkama ve pis su çekme özelliğine sahip yıkama aracı, 1 adet 4x2 kamyonet ile bunlar için ilave personelin iş kapsamına dahil edilmesi gerektiği, bu itibarla araç türleri, işin niteliği, süresi ve miktarında değişiklik yapılmasının zorunlu hale geldiği hususları gerekçe gösterilerek ihalenin 1’inci ve 2’nci kısımlarının iptal edildiği belirtilmiştir.

İhalenin 1’inci ve 2’nci kısımları kapsamında 8 adet çekici, 4 adet üst yapılı kamyon ve 3 adet kırkayak kamyonunun çalıştırılacağının belirtildiği, Teknik Şartname’nin 3’üncü maddesinde Ünye ilçesinde bulunan Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisinden taşınacak katı atık miktarının 280 ton olduğunun ve Altınordu ilçesinde bulunan Karapınar Mekanik Ayırma Tesisinden taşınacak katı atık miktarının 260 ton olduğunun belirtildiği görülmüştür.

İdarece iptal gerekçeleri arasında belirtilen Altınordu ilçesine nakledilen yaklaşık 150 ton evsel katı atığın Ünye Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisine nakledileceği ve bu hususa ilişkin ek olarak 2 adet çekici, 2 adet damperli kamyon, 1 adet 20 m3 kapasiteli temiz ve pis su haznesi ayrı olan temiz su ile yıkama ve pis su çekme özelliğine sahip yıkama aracı ve 1 adet 4x2 kamyonet ile personel ihtiyacının hâsıl olduğunun belirtildiği, söz konusu husus değerlendirildiğinde; toplam katı atık miktarında bir değişikliğin olmadığının görüldüğü, Altınordu ilçesinde bulunan Karapınar Mekanik Ayırma Tesisinden taşınacak katı atık miktarının 150 tonunun Ünye ilçesinde bulunan Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisine nakledileceği, Altınordu ilçesinde bulunan 3 adet çekicinin 250 ton katı atık çerçevesinde belirlendiği, dolayısıyla Altınordu ilçesinde bulunan tesiste katı atık miktarında azalma olduğu, idarece Altınordu ilçesinde bulunan Karapınar Mekanik Ayırma Tesisinde katı atığın azalmasından dolayı neden oradaki araçların bir kısmının Cevizdere Mekanik Ayırma Tesisine tahsis edilemediği ve hangi gerekçe ile yeni araçlara ve personele ihtiyaç duyulduğuna ilişkin bir açıklamanın yapılmadığı, dolayısıyla toplam atık miktarında değişme olmamasına rağmen araç sayılarının miktarında artış olmasına ilişkin hususta somut bir gerekçenin ortaya konulamadığı, tereddüt oluşturan bu hususa ilişkin iptal kararında herhangi bir açıklamanın yapılmadığı tespit edilmiştir.

Covid-19 salgını nedeniyle katı atık nakli esnasında kamyon üstüne branda çekme yönteminin hijyenik olarak uygun olmadığı ve damperli kamyonların, damper üstüne kanatlı hidrolik kapak sistemine geçilmesi gerektiğinin ifade edildiği, ancak ihale dokümanı kapsamında istenilen araçların güzergah boyunca atık sularını kesinlikle sızdırmaması gerektiğinin açık bir şekilde düzenlendiği, bu çerçevede yüklenici tarafından zaten sızdırmazlık önleminin alınması gerektiği, bu itibarla damper üstüne kanatlı hidrolik kapak sisteminin gerekliliğine ilişkin ihale dokümanındaki mevcut düzenlemenin hangi yönüyle eksiklik oluşturduğu hususu ortaya konulmadığından mevcut durumda iptal gerekçesi olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca ihale komisyonu tarafından alınan iptal gerekçeleri olarak belirtilen hususların ayrı ayrı ihalenin hangi kısmına ilişkin olduğunun belirtilmediği, belirtilen hususların ihalenin iki kısmını da kapsadığı, dolayısıyla iptal gerekçelerinin ilgili kısımlarda yaklaşık maliyet bakımından nasıl bir etkisinin olduğu ve mevzuatta öngörülen iş artış oranı içinde kalıp kalmadığının anlaşılmasına imkân verecek herhangi bir bilgiye yer verilmediği tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde, her ne kadar idarenin ihaleyi iptal etmekte takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu yetki sınırsız olmayıp, idarenin söz konusu yetkiyi kullanırken ölçülü olması, kamu yararını ve hizmet gereklerini gözetmesi, meydana gelen durumun ihalenin iptalini gerektirecek nitelikte ve büyüklükte olması halinde ise tesis edilen iptal işleminin gerekçelerinin somut bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Ancak somut olayda idarece belirtilen iptal gerekçeleri çerçevesinde itirazen şikâyete konu olan kısımlar bakımından yaklaşık maliyetin nasıl değişeceği ve bu değişikliğin hizmet alımı ihalelerinde üst sınır olan %20 iş artışı oranı içinde kalıp kalmadığı, diğer bir ifadeyle iş artışı ile karşılanıp karşılanamayacağı yönünde bir hesaplama veya değerlendirmede bulunulmadığı ve ayrıca yukarıda bahsedilen tespit ve değerlendirmeler bir arada dikkate alındığında idarece belirlenen iptal gerekçesinin somut dayanaktan uzak olduğu ve idarenin şikayete konu kısımlar açısından ihaleyi iptal etme gerekçesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

İdarenin ihalenin 1’inci ve 2’nci kısımlarının iptali kararının iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.