KİK Kararı: 2020/UH.I-1415

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/036
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 19.08.2020
Karar No : 2020/UH.I-1415
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Çevtem Tem. İnş. Nak. Tur. Güv. Sis. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Etimesgut Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2020/316538 İhale Kayıt Numaralı “01/10/2020-30/09/2023 Tarihleri Arasında Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi Amacıyla Araç Kiralama İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Etimesgut Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğü tarafından 04.08.2020 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “01/10/2020-30/09/2023 Tarihleri Arasında Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi Amacıyla Araç Kiralama İşi” ihalesine ilişkin olarak Çevtem Tem. İnş. Nak. Tur. Güv. Sis. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 09.07.2020 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 28.07.2020 tarih ve 33852 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.07.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/1186 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale konusu işin dört mali yılı kapsadığı, dolayısıyla İdari Şartname’de yeterlik kriteri olarak toplam cironun teklif edilen bedelin % 10’undan, hizmet işleri ile ilgili cironun teklif edilen bedelin % 6’sından ve iş deneyim tutarının teklif edilen bedelin yüzde % 20’sinden az olmaması gerektiği yönünde düzenleme yapılması gerekirken, bahse konu oranların sırasıyla %15, %9 ve % 30 olarak belirlendiği,

2. İdari Şartname’de ve ihale ilanında istekliler tarafından teklif edilen tüm araçların en az 2019 model olması gerektiği şeklinde yapılan düzenlemenin rekabeti engellediği,

3. Teknik Şartname’de “en az 15+1,5 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu” ve “en az 15+1,5 m3 vinçli sıkıştırmalı çöp kamyonu” için belirtilen “en az 243 kw gücünde” ifadelerinin yalnızca Ford Cargo 1833 model aracı işaret ettiği, anılan durumun Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 16’ncı maddesine aykırılık teşkil ettiği,

4. Araç kiralama hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi ve çevre yönetim sistem belgesinin istekliler tarafından teklif dosyasında sunulmasının istenemeyeceği, ayrıca yeterlik kriteri olarak belirlenen TSE 12652 araç kiralama hizmet yeterlik belgesinin sadece otomobil ve hafif ticari araçlara ilişkin olarak düzenlenebildiği, dolayısıyla bahse konu belgenin ihale konusu iş kapsamında bulunan 38 adet ağır ticari araca ilişkin olarak düzenlenmesinin mümkün olmadığı,

5. Birim fiyat teklif cetvelinin hatalı olarak düzenlendiği, şöyle ki; araçların kiralama bedellerine ilişkin olarak açılan satırlarda miktarlar araç sayısına göre belirlenirken, araçların akaryakıt bedellerine ilişkin olarak açılan satırlarda miktarların gündüz ve gece vardiyasında araçların toplam çalıştırılma sayısına göre belirlendiği, örneğin birim fiyat teklif cetvelinde 17 adet “en az 15+1,5 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu”nun kiralama bedeline ilişkin olarak açılan satırda miktarın araç sayısı ile işin süresinin çarpılması neticesinde (17x1095=18615) elde edildiği, aynı araçların akaryakıt bedeline ilişkin açılan satırda ise miktarın, söz konusu araçların gündüz 17 ve gece 16 adet olmak üzere çalıştırılacağı göz önünde bulundurularak araçların toplam çalıştırılma sayısı ile işin süresinin çarpılması sonucunda (33x1095=36135) elde edildiği, ancak 17 aracın akaryakıt, yedek parça ve tamir bakım gideri ile 33 aracın akaryakıt, yedek parça ve tamir bakım giderinin aynı olamayacağı, dolayısıyla İdari Şartname’de “amortisman, yedek parça, tamir, bakım, sigorta ve araçlarla ilgili genel giderlerin teklif birim fiyata, birim fiyat teklif cetvelinde belirtildiği şekilde dâhil edilmesi gerektiği” yönünde yapılan düzenlemeye uygun olarak teklif verilebilmesi için araçların akaryakıt bedeline ilişkin olarak açılan satırlardaki miktarlar ile aynı miktarları belirtmek üzere araçların yedek parça ve tamir bakım bedelleri için ayrı satırlar açılması gerektiği,

6. Teknik Şartname’nin 9’uncu maddesinde; kullanıcı hatasından kaynaklanan trafik cezası, araç arızası ve trafik kazası bedellerinin yüklenici tarafından ödeneceğinin, idarenin uygun görmesi durumunda ise bahse konu bedellerin yükleniciye iade edileceğinin belirtildiği, şoför vb.nin idare tarafından temin edileceği söz konusu ihalede anılan giderlerin yükleniciye iade edilmesi hususunun idarenin takdirine bırakılması yönünde yapılan Şartname düzenlemesinin uygun olmadığı,

7. Sözleşme Tasarısı’nda hakediş ödemelerinin hangi süre içerisinde ödeneceğine ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığı, anılan hususun Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne aykırılık teşkil ettiği,

8. Sözleşme Tasarısı’nın 16’ncı maddesinde, yüklenicinin araçlara ilişkin sigorta ve muayene vb. işlemlerini geciktirdiği her gün için sözleşme bedelinin yüz binde biri oranında para cezası ödeyeceğinin belirtildiği, öte yandan aynı maddede bahse konu aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi sözleşmenin feshedileceğinin ifade edildiği, anılan düzenlemelerin birbiriyle çeliştiği, ayrıca bahse konu maddede ağır aykırılık hallerinin neler olduğunun ve hangi aykırılık hallerinin kaç defa tekrar edilmeleri durumunda sözleşmenin feshedileceğinin açık bir şekilde belirtilmediği, söz konusu maddenin, Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16.1.1’inci maddesine ait dipnota uygun olarak yeniden düzenlenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28’inci maddesinde “…(9) İlgili mevzuat uyarınca gelecek yıllara yaygın olarak gerçekleştirilecek işlerin ihalelerinde, iş hacmi ile iş deneyimine ilişkin belgelerde aranılacak oranlar, Yönetmeliğin 36 ve 39 uncu madde hükümlerine göre belirlenir.” hükmü,

Söz konusu Yönetmelik’in “İş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “…(6) İş hacmini gösteren belgelere ilişkin kriterler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde, toplam cironun teklif edilen bedelin % 25’inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 15’inden az olmaması gerekir.

…

(7) İlgili mevzuat uyarınca gelecek yıllara yaygın olarak gerçekleştirilecek işlerin, açık ihale usulüyle ve Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre ihale edilmesi halinde, iş hacmine ilişkin oranların, bir yıldan fazla süreli işlerde 4/5’i, iki yıldan fazla süreli işlerde 3/5’i, üç yıldan fazla süreli işlerde ise 2/5’i alınarak hesaplanan oranlar yeterlik kriteri olarak belirlenir…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “…(3) İş deneyiminin belirlenmesi amacıyla;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre yapılan ihalelerde, teklif edilen bedelin % 25’i ile % 50’si aralığında idarece belirlenecek bir orandan az olmamak üzere,

…

ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler ile teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması istenir.

(4) İlgili mevzuat uyarınca gelecek yıllara yaygın olarak gerçekleştirilecek işlerin, açık ihale usulüyle ve Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre ihale edilmesi halinde, iş deneyimine ilişkin oranlar üçüncü fıkranın (a) bendine göre belirlenen oranın, bir yıldan fazla süreli işlerde 4/5’i, iki yıldan fazla süreli işlerde 3/5’i, üç yıldan fazla süreli işlerde 2/5’i alınarak hesaplanır ve bu oranlar yeterlik kriteri olarak öngörülür…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yıllara yaygın hizmet alımlarında yeterlik” başlıklı 71’inci maddesinde “71.1. İlgili mevzuat uyarınca gelecek yıllara yaygın olarak gerçekleştirilecek işlerin ihalelerinde; iş hacmini gösteren belgeler ile iş deneyimini gösteren belgelerde aranacak yeterlik kriterlerinin belirlenmesinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir:

71.1.1. Açık ihale usulüyle ve Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; iş hacmine ilişkin olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 36 ncı maddesinin altıncı fıkrasında belirlenen oranların;

…

2. İki yıldan fazla süreli işlerde (üç yıl dâhil) 3/5’i,

(Toplam ciro için % 15, hizmet işleri gelirleri için % 9)

…

alınarak yeterlik kriteri belirlenecektir.

…

71.1.3. Açık ihale usulüyle ve Kanunun 21 inci maddesinin (b), (c) ve (f) bentlerine göre yapılan ihalelerde; iş deneyimine ilişkin olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 39 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenen oranların;

…

2. İki yıldan fazla süreli işlerde (üç yıl dâhil) 3/5’i (% 15-30),

…

alınarak hesaplanan bu alt ve üst oranlar dâhilinde idarece tespit edilecek bir oran yeterlik kriteri olarak belirlenecektir…” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından; açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ve üç yıl süreli olan hizmet alımı ihalelerinde istekliler tarafından teklif dosyasında iş hacmini gösteren belgelerin sunulmasının istenilmesi durumunda, toplam cironun, teklif edilen bedelin % 15’inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 9’undan az olmaması gerektiği yönünde İdari Şartname’de düzenleme yapılması gerektiği, iş deneyimini gösteren belgelerin istenilmesi durumunda ise iş deneyimine ilişkin istenen oranın teklif edilen bedelin % 15’i ile % 30’u arasında kalmak şartıyla idare tarafından tespit edileceği anlaşılmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 01/10/2020-30/09/2023 tarihleri arasında Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi amacıyla Araç Kiralama İşi…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

…

7.4.3. İstekli tarafından;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait toplam ciroyu gösteren gelir tablosunun,

b) Hizmet işleri ile ilgili ciro tutarını gösteren belgeler,

birinin sunulması yeterlidir.

…

Toplam cironun teklif edilen bedelin % 15'inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 9'undan az olmaması gerekir.

…

7.5.1…İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 30'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden; inceleme konusu ihalenin 36 ay (üç yıl) süreli olduğu, gelecek yıllara yaygın olarak gerçekleştirilen söz konusu ihaleye ait İdari Şartname’de isteklilerin toplam cirosunun teklif edilen bedelin % 15’inden, hizmet işleri ile ilgili cironun ise teklif edilen bedelin % 9’undan az olmaması gerektiği yönünde düzenleme yapıldığı, iş deneyimine ilişkin olarak belirlenen oranın da (% 30) mevzuatta belirlenen alt ve üst sınırlar dâhilinde olduğu (teklif edilen bedelin % 15’i ile % 30’u arasında), dolayısıyla idare tarafından iş hacmine ve iş deneyimine ilişkin olarak belirlenen oranların mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Hizmet Alımı Yönetmelik’in “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41’inci maddesinde “(1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir. Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır. Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu işin yapılabilmesi için adaya veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik kriteri olarak belirleyebilir. Bu durumda, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur.

(2) Adayın veya isteklinin kendi malı olan makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir…” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; ihalelerde işin yapılması için gerekli görülen araçların isteklilerin kendi malı olmasının istenilmemesinin esas olduğu, ancak işin niteliğinin gerektirdiği hallerde idarenin takdir yetkisini kullanarak istekliye ait olmasını gerekli gördüğü araçları yeterlik kriteri olarak belirleyebileceği, öte yandan idarenin bu takdir yetkisinin sınırsız olmadığı ve Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen rekabet, güvenilirlik, ihtiyaçların uygun şartlarda ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri ile sınırlandığı anlaşılmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 01/10/2020-30/09/2023 tarihleri arasında Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi Amacıyla Araç Kiralama İşi

b) Miktarı ve türü: Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak, Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi Amacıyla Şoför ve Personel Hariç Olmak Üzere Araç Kiralama İşi

17 adet en az 15+1,5 m3, 1 adet en az 8+1 m3, 10 adet en az 15+1,5 m3 vinçli çöp kamyonu, 6 adet (en az 6 m3) vakumlu yol süpürme aracı, 2 adet (en az 8 m3) vakumlu yol süpürme aracı, 1 adet (en az 5 m3) açık kasa kamyon, 4 adet çift kabin kamyonet, 1 adet mobil jet tip konteyner yıkama aracı, 2 adet 19+1 minibüs ve 3 adet binek (bölge kontrol) araç (en az 1500 cc motor gücüne sahip, dizel ve otomatik) şoför ve personel hariç olmak üzere araç kiralama işi…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

…

7.5.2. “En az 15+1,5 m3” sıkıştırmalı 2019 model ve üzeri 2 adet çöp kamyonu, “en az 15+1,5 m3” sıkıştırmalı vinçli 2019 model ve üzeri 1 adet çöp kamyonu, 1 adet “en az 6 m3” 2019 model ve üzeri vakumlu yol süpürme aracı, 1 adet “en az 8 m3” 2019 model ve üzeri vakumlu yol süpürme aracı, 1 adet 2019 model ve üzeri mobil jet tip konteyner yıkama aracının; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir raporu, serbest muhasebeci mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci raporu ile tevsik edilmesi gerekmektedir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “İşin süresi” başlıklı 2’nci maddesinde “İşin süresi 01/10/2020-30/09/2023 tarihleri arasındadır.” düzenlemesi,

Söz konusu Şartname’nin “Araç - gereç özellikleri” başlıklı 5’inci maddesinde ise ihale konusu iş kapsamında kiralanacak olan 47 aracın teknik özelliklerine yer verilmiş, 6 adet aracın isteklilerin kendi malı olması ve 47 aracın tamamının 2019 model ve üzeri olması gerektiği belirtilmiştir.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden; idare tarafından ihale konusu iş kapsamında kiralanacak olan 47 araçtan 6 adedinin isteklilerin kendi malı olmasının yeterlik kriteri olarak belirlendiği, bahse konu araçlar dâhil olmak üzere kiralanacak araçların tamamının 2019 model ve üzeri olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla şikayete konu ihalede, ihale ilan tarihinin 30.06.2020 olduğu, ihalenin 04.08.2020 tarihinde gerçekleştirildiği ve ihale konusu işin süresinin 01/10/2020-30/09/2023 tarihleri arasında olmak üzere üç yıl olduğu dikkate alındığında, idare tarafından ihale konusu iş kapsamında kiralanacak olan araçların en az 2019 model olarak istenilebileceği, idarece araçlara ilişkin düzenlemelerin ihale konusu işin kapsamı ve niteliği dikkate alınarak yapıldığı, bu hususun idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, idarece işin süresi kapsamı ve ihtiyacına uygun makul bir model yılının belirlenmesinin yeterli olacağı, ayrıca idareler tarafından makine, araç ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması şartının yeterlik kriteri olarak belirlenebileceği, ancak kendi malı olma şartı için tespit edilen sayının, oranın ve araçlara ilişkin özelliklerin rekabeti engellemeyecek şekilde belirlenmesi gerektiği, bu bağlamda incelemeye konu ihalede kiralanacak olan ve en az 2019 model olması istenen 47 adet araçtan 6 adedinin kendi malı olması gerektiği yönünde yapılan düzenlemenin rekabeti engeller nitelikte değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’inci maddesinde “…İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.

Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Temel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) İdareler, yapacakları ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Bahse konu Yönetmelik’in “Teknik şartname” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dâhil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur.

(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir…” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; ihale konusu alımlara ilişkin teknik kriterlere ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verileceği, belirlenecek teknik kriterlerin rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerektiği, teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemelerin yapılacağı ve teknik özellikler ile tanımlamalara yer verileceği, ancak bu şartnamelerde belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilmemesi, belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmemesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Teknik Şartname’nin “Araç-Gereç Özellikleri” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1. İhale kapsamında kullanılacak araçlar

Yüklenici bahse konu hizmet alımı işini iş bu şartname ve İdari Şartname hükümlerine göre eksiksiz olarak yerine getirebilmek için hizmet şantiyesinde işin başlangıcından bitimine kadar aşağıda belirtilen sayıda ve teknik donanıma sahip 47 adet aracı hazır bulunduracaktır.” düzenlemesi ile aşağıdaki tabloya yer verilmiştir:

ARAÇ CİNSİ

TEKNİK ÖZELLİKLER

MODEL YILI

en az 15+1,5 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu

en az 243 kw gücünde…

2019 model ve üzeri

en az 15+1,5 m3 vinçli sıkıştırmalı çöp kamyonu

en az 243 kw gücünde…

2019 model ve üzeri

…

…

…

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilebilmesi amacıyla akademik bir kuruluştan iddia konusu hususlarda teknik görüş alınması gerekmektedir. Ancak başvuru sahibinin 4 ve 6’ncı iddialarına ilişkin yapılan inceleme neticesinde bahse konu iddia yerinde bulunarak ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varıldığından ve istenilecek teknik görüş çerçevesinde yapılacak değerlendirmelerin ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucunu değiştirmeyeceği anlaşıldığından, usul ekonomisi gereğince gelinen aşamada teknik görüş istenilmesine gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

…

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

…

3. İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgeler,

…

İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir…” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 42’nci maddesinde “İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesine…ilişkin düzenleme yapılabilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 74’üncü maddesinde “74.5. Hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi ve/veya çevre yönetim sistem belgesinin istenip istenmeyeceği, 74.7. maddesindeki açıklama ve aşağıdaki esaslara uygun olarak idarelerce belirlenecektir.

74.5.1. İdarelerin kendi hizmet binalarında veya diğer görev sahalarında gerçekleştirilen hizmet alımı ihaleleri (örneğin; temizlik, özel güvenlik, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri gibi) ile personel/ öğrenci taşıma hizmetleri ve araç kiralama hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi istenmeyecektir.

74.5.2. İdarelerin kendi hizmet binalarında veya diğer görev sahalarında gerçekleştirilen hizmetler (örneğin; temizlik, özel güvenlik, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri gibi) ile niteliği gereği çevre yönetim sistem belgesi istenmesi uygun olmayan hizmet alımı ihalelerinde (personel ve öğrenci taşıma hizmetleri, araç kiralama, mesleki eğitim, toplantı ve organizasyon hizmetleri gibi) çevre yönetim sistem belgesi istenmeyecektir.

74.6. Hizmet yeterlilik belgesinin kuruluş yapısı, planlama faaliyetleri ve sorumluluklar göz önünde bulundurulduğunda; idarelerin kendi hizmet binalarında gerçekleştirilen hizmetler (idarelerin hizmet binalarında, servislerce gerçekleştirilecek montaj, bakım ve onarım hizmetleri hariç) ile niteliği gereği hizmet yeterlilik belgesi istenmesi uygun olmayan (personel ve öğrenci taşıma hizmetleri, araç kiralama, mesleki eğitim, toplantı ve organizasyon hizmetleri gibi) ihalelerde bu belge istenmeyecektir…” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından; hizmet alımı ihalelerinde, ihale konusu işin niteliğine göre kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesinin yeterlik kriteri olarak belirlenebileceği, ancak araç kiralama hizmet alımı ihalelerinde bahse konu belgelerin idareler tarafından istenmemesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 01/10/2020-30/09/2023 tarihleri arasında Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi Amacıyla Araç Kiralama İşi

b) Miktarı ve türü: Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak, Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi Amacıyla Şoför ve Personel Hariç Olmak Üzere Araç Kiralama İşi

17 adet en az 15+1,5 m3, 1 adet en az 8+1 m3, 10 adet en az 15+1,5 m3 vinçli çöp kamyonu, 6 adet (en az 6 m3) vakumlu yol süpürme aracı, 2 adet (en az 8 m3) vakumlu yol süpürme aracı, 1 adet (en az 5 m3) açık kasa kamyon, 4 adet çift kabin kamyonet, 1 adet mobil jet tip konteyner yıkama aracı, 2 adet 19+1 minibüs ve 3 adet binek (bölge kontrol) araç (en az 1500 cc motor gücüne sahip, dizel ve otomatik) şoför ve personel hariç olmak üzere araç kiralama işi…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

…

7.5.3. Kalite Yönetim Sistem Belgesi ISO 9001, Çevre Yönetim Sistem Belgesi 14001 ve TSE 12652 Araç Kiralama Hizmet Yeterlilik Belgesi…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden; inceleme konusu ihalenin Etimesgut ilçesi sınırları dâhilindeki çöplerin toplanması, nakli, cadde, sokak meydan ve pazar yerlerinin makinelerle süpürülmesi amacıyla şoför ve personel hariç olmak üzere araç kiralanması işine ilişkin olarak düzenlendiği; bahse konu ihalede Kalite Yönetim Sistem Belgesi ISO 9001, Çevre Yönetim Sistem Belgesi 14001 ve TSE 12652 Araç Kiralama Hizmet Yeterlilik Belgesinin idare tarafından yeterlik kriteri olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Kamu ihale mevzuatında idareler tarafından belirlenebilecek yeterlik kriterlerinin neler olduğu tespit edilmiş olup, söz konusu kriterlerin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerekmektedir. Mevzuatta belirlenen kriterler haricinde bir yeterlik kriterine yer verilmesi 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun rekabet, güvenirlik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine aykırılık teşkil edecektir.

Tüm bu tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde; inceleme konusu ihalenin Etimesgut ilçesi sınırları dâhilindeki çöplerin toplanması, nakli, cadde, sokak meydan ve pazar yerlerinin makinelerle süpürülmesi amacıyla şoför ve personel hariç olmak üzere araç kiralanması işine ilişkin olarak düzenlendiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 74.5’inci maddesi uyarınca araç kiralama hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi ve hizmet yeterlik belgesinin istenmemesi gerektiği hususları göz önünde bulundurulduğunda, idare tarafından söz konusu belgelerin yeterlik kriteri olarak belirlenmesinin uygun olmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

5. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. 17 adet en az 15+1,5 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu, 10 adet en az 15+1,5 m3 vinçli sıkıştırmalı çöp kamyonu 1 adet 8+1 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu, 6 adet en az 6 m3 vakumlu yol süpürme aracı, 2 adet en az 8 m3 vakumlu yol süpürme aracı, 1 adet 5 m3 hacimli açık kasa kamyon, 4 adet çift kabin kamyonet, 1 adet mobil jet tip konteyner yıkama aracı, 2 adet 19+1 kişilik minibüse ait amortisman, yedek parça, tamir, bakım, yakıt, sigorta ve araçlarla ilgili genel giderler yükleniciye ait olup teklif birim fiyata, birim fiyat teklif cetvelinde gösterildiği şekilde dâhil edilecektir. 3 adet binek araca "yakıt hariç olmak üzere" amortisman yedek parça tamir bakım sigorta ve araçlarla ilgili genel giderler yükleniciye ait olmak üzere teklif birim fiyata, birim fiyat teklif cetvelinde gösterildiği şekilde dâhil edilecektir.

İhaleye ait Sözleşme giderleri ve genel gider maliyetleri (Sözleşme damga vergisi, ihale karar pulu ve KİK payı) teklif edilen fiyatın %1.567'si oranında hesap edilerek teklif birim fiyata dâhil edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “İhale kapsamında kullanılacak araçlar” başlıklı 5.1’inci maddesinde aşağıdaki tabloya yer verilmiştir:

ARAÇ CİNSİ

TEKNİK ÖZELLİKLER

MODEL YILI

VARDİYADAKİ ÇALIŞMA SAYISI

ARAÇ SAYISI

en az 15+1,5 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu

En az 243 kw gücünde, yüklü ağırlığı en az 18.000 kg taşıma kapasiteli

2019 model ve üzeri

gece: 17

gündüz: 16

17 adet

(2 adedi kendi malı)

en az 15+1,5 m3 sıkıştırmalı vinçli çöp kamyonu

En az 243 kw gücünde, yüklü ağırlığı en az 18.000 kg taşıma kapasiteli

2019 model ve üzeri

gece: 10

gündüz: 4

10 adet

(1 adedi kendi malı)

en az 8+1 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu

En az 140 kw gücünde, yüklü ağırlığı en az 9500 kg taşıma kapasiteli

2019 model ve üzeri

gece: 1

1 adet

en az 6 m3 vakumlu yol süpürme aracı

En az 155 kw gücünde, yüklü ağırlığı en az 16.000 kg taşıma kapasiteli, en az 1500 litre su tankı ve üst motoru, en az 70 kw gücünde

2019 model ve üzeri

gece: 1

gündüz: 6

6 adet

(1 adedi kendi malı)

en az 5 m3 açık kasa kamyonet

En az 140 kw gücünde, yüklü ağırlığı en az 10.000 kg taşıma kapasiteli

2019 model ve üzeri

gece: 1

gündüz: 1

1 adet

7 kişilik çift kabin kamyonet

En az 125 kw gücünde, yüklü ağırlığı en az 3.500 kg, 7 koltuklu kamyonet

2019 model ve üzeri

gece: 4

gündüz: 4

4 adet

mobil jet tip sıcak-soğuk konteyner

yıkama aracı

En az 125 kw gücünde, Euro 6 motor, klimalı araç

Mobil yıkama ekipmanı, en az 68 hp motor ve 1500 devir/dk gücünde olacak. 500 bar basınç gücünde, 1 ton su kapasiteli, sıcak ve soğuk yıkama yapabilen kanal açma özellikli olacak

en az 2019 model ve üzeri

gündüz: 1

1 adet

(kendi malı)

en az 8 m3 vakumlu yol süpürme aracı

En az 243 kw gücünde, yüklü ağırlığı en az 18.000 kg taşıma kapasiteli, plc kontrol sistemli, tork konventerlü, üst motoru en az 98 kw gücünde olacak

2019 model ve üzeri

gündüz: 2

2 adet

(1 adedi kendi malı)

minibüs

(19+1 kişilik)

En az 125 kw gücünde, Euro 6 motor, klimalı

2019 model ve üzeri

gece: 2

gündüz: 2

2 adet

binek araç

En az 1500 cc silindir hacmine sahip, klimalı, dizel, otomatik vites 1 adeti D segment, 2 adeti C segment olmak üzere binek araç

2019 model ve üzeri

gündüz: 3

3 adet

İhale dokümanın eki olan birim fiyat teklif cetveli ise aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:

A

B

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

en az 15+1,5 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu günlük kiralama bedeli

adet x gün

18.615

2

en az 15+1,5 m3 vinçli sıkıştırmalı çöp kamyonu günlük kiralama bedeli

adet x gün

10.950

3

en az 8+1 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu günlük kiralama bedeli

adet x gün

1.095

4

en az 8 m3 vakumlu yol süpürme aracı günlük kiralama bedeli

adet x gün

1.560

5

en az 6 m3 vakumlu yol süpürme aracı günlük kiralama bedeli

adet x gün

4.680

6

en az 5 m3 açık kasa kamyonet günlük kiralama bedeli

adet x gün

1.095

7

7 kişilik çift kabin kamyonet günlük kiralama bedeli

adet x gün

4.380

8

minibüs (19+1 kişilik) günlük kiralama bedeli

adet x gün

2.190

9

binek araç (en az 1500 cc motor gücüne sahip, dizel otomatik araç) aylık kiralama bedeli

adet x ay

108

10

mobil jet tip sıcak-soğuk konteyner yıkama aracı günlük kiralama bedeli

adet x gün

800

11

en az 15+1,5 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu günlük akaryakıt bedeli

adet x gün

36.135

12

en az 15+1,5 m3 vinçli sıkıştırmalı çöp kamyonu günlük akaryakıt bedeli

adet x gün

15.330

13

en az 8+1 m3 sıkıştırmalı çöp kamyonu günlük akaryakıt bedeli

adet x gün

1.095

14

en az 8 m3 vakumlu yol süpürme aracı günlük akaryakıt bedeli

adet x gün

1.560

15

en az 6 m3 vakumlu yol süpürme aracı günlük akaryakıt bedeli

adet x gün

5.460

16

en az 5 m3 açık kasa kamyonet günlük akaryakıt bedeli

adet x gün

2.190

17

7 kişilik çift kabin kamyonet günlük akaryakıt bedeli

adet x gün

8.760

18

minibüs (19+1 kişilik) günlük akaryakıt bedeli

adet x gün

4.380

19

mobil jet tip sıcak-soğuk konteyner yıkama aracı günlük akaryakıt bedeli

adet x gün

800

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden, kiralanacak araçlara ilişkin amortisman, yedek parça, tamir, bakım, yakıt (3 adet binek araç hariç), sigorta giderlerinin istekliler tarafından teklif fiyata dâhil edilmesi gerektiği, bu kapsamda birim fiyat teklif cetvelinde her bir aracın kiralama bedeli ile akaryakıt bedeline ilişkin olarak ayrı satır açıldığı, araçların amortisman, yedek parça, tamir, bakım ve sigorta giderlerine ilişkin olarak ise ayrıca bir satır açılmadığı anlaşılmakla birlikte, bahse konu giderlerin ihale dokümanı düzenlemeleri çerçevesinde teklif fiyata yansıtılmasının mümkün olduğu, bu kapsamda söz konusu giderlere ilişkin olarak ayrıca bir satır açılmamasının istekliler tarafından teklif fiyatı oluşturulmasına engel teşkil etmediği tespit edilmiştir.

Birim fiyat teklif cetvelinde “miktar” sütununun, araçların kiralama bedellerine ilişkin olarak açılan satırlarda araç sayısı ile işin süresinin (1095 gün) çarpılması neticesinde belirlendiği, aynı araçların akaryakıt bedellerine ilişkin olarak satırlarda ise bir aracın bir gün içindeki vardiya sayısı ile işin süresinin çarpılması sonucunda belirlendiği tespit edilmiş olup, bu kapsamda akaryakıt bedeline ilişkin yapılan miktar hesaplamalarında araç sayılarının göz önünde bulundurulmamasının uygun olmadığı anlaşılsa da isteklilerin vardiya sayılarını, araç sayılarını ve araçların alacakları mesafeleri göz önünde bulundurarak tekliflerini oluşturabilecekleri, bahse konu eksikliğin istekliler tarafından teklif fiyatının doğru bir şekilde hesaplanmasına engel teşkil edebilir nitelikte olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

6. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 01/10/2020-30/09/2023 tarihleri arasında Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi Amacıyla Araç Kiralama İşi

b) Miktarı ve türü: Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak, Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi Amacıyla Şoför ve Personel Hariç Olmak Üzere Araç Kiralama İşi

17 adet en az 15+1,5 m3, 1 adet en az 8+1 m3, 10 adet en az 15+1,5 m3 vinçli çöp kamyonu, 6 adet (en az 6 m3) vakumlu yol süpürme aracı, 2 adet (en az 8 m3) vakumlu yol süpürme aracı, 1 adet (en az 5 m3) açık kasa kamyon, 4 adet çift kabin kamyonet, 1 adet mobil jet tip konteyner yıkama aracı, 2 adet 19+1 minibüs ve 3 adet binek (bölge kontrol) araç (en az 1500 cc motor gücüne sahip, dizel ve otomatik) şoför ve personel hariç olmak üzere araç kiralama işi…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Araçlarla ilgili mükellefiyetler” bölümünde “8- İhale kapsamında çalıştırılacak araçların İdarenin sevk ve idaresinde kullanılmasına yönelik şoför, operatör, işçi vb. insan kaynağı ihtiyacı İdare tarafından sağlanacaktır.

9- Kullanıcı hatasından kaynaklanan trafik cezaları yüklenici tarafından resmi tebligat tarihinden itibaren en geç bir hafta içinde ödemesi yapılarak, idareye yazı ile bildirilecektir. Bildirimin yapılmasından sonra idarenin uygun görmesi durumunda, yansıtma faturası kesilerek fatura karşılığında ödemesi yükleniciye yapılacaktır. Kullanıcı hatasından kaynaklanan araç arızaları ve trafik kazalarının yüklenici tarafından tespitleri yaptırılarak; kaza raporu, olay yeri fotoğrafları, kullanıcı ifadeleri vb. evrakları dosya halinde idareye sunulacaktır. İdarenin de uygun görmesi durumunda, yansıtma faturası kesilerek fatura karşılığında ödemesi yükleniciye yapılacaktır. Belirtilen süreler içerisinde bildirim yapılmaması halinde anılan kalem giderlerine ilişkin olarak yüklenici hiçbir hak talep edemeyecek ve yükleniciye herhangi bir ödeme yapılmayacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden; inceleme konusu ihalenin çöplerin toplanması, nakli, cadde, sokak meydan ve pazar yerlerinin makinelerle süpürülmesi amacıyla şoför ve personel hariç olmak üzere araç kiralanması işine ilişkin olarak düzenlendiği ve araçların kullanılması için gereken şoför, operatör, işçi vb. insan kaynağı ihtiyacının idare tarafından karşılanacağı anlaşılmış olup, Sözleşme Tasarısı’nda, kullanıcı hatasından kaynaklanan araç arızaları, trafik kazaları ve trafik cezası ödemelerinin yüklenici tarafından yapılarak idareye bildirileceği, bildirimin yapılmasından sonra idarenin uygun görmesi halinde fatura tutarının idare tarafından yükleniciye ödeneceği yönünde yapılan düzenlemenin, kendi hatasından kaynaklanmayan giderlerin yüklenici tarafından ödenmesine neden olabileceği, bahse konu giderlerin yükleniciye geri ödenmesi hususunda idareye takdir yetkisi tanınmasının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan güvenirlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

7. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dâhil….ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:…” düzenlemesi, bahse konu düzenlemeye ait 22 numaralı dipnotta ise “Ödeme planı ve şartları, Genel Şartname’nin “Hakedişler ve Ödeme” başlıklı Yedinci Bölümünde birim fiyat/götürü bedel sözleşmeler için öngörülen usul ve esaslar çerçevesinde işin niteliğine göre İdarece belirlenecektir.” ifadeleri yer almaktadır.

Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “…Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır.

1. Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde;

Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir…

…

Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmenin ekleri” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. İhale dokümanı, bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olup, İdareyi ve Yükleniciyi bağlar. Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.

8.2. İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir:

1. Hizmet İşleri Genel Şartnamesi,

2. İdari Şartname,

3. Sözleşme Tasarısı,

4. Birim fiyat tarifleri (varsa),

5. Özel Teknik Şartname (varsa),

6. Teknik Şartname,

7. Açıklamalar (varsa)…” düzenlemesi,

“Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dâhil) Etimesgut Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünce ve Genel Şartname’nin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir:

Yüklenicinin yazılı başvurusunu müteakip aylık olarak her ayın bitiminde, biten ay için hakediş düzenlenerek ödemesi yapılacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan düzenlemelerden; toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşmelere bağlanan hizmet işlerine ilişkin Sözleşme Tasarılarında; hakediş raporlarının tahakkuka bağlandığı tarihten başlamak üzere otuz gün içinde yükleniciye ödeneceği yönünde düzenleme yapılması gerektiği anlaşılmış olup, inceleme konusu ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nda bahse konu hususa ilişkin olarak herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüş olmakla birlikte, Sözleşme Tasarısı’nın 8’nci maddesi uyarınca Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin ve Sözleşme Tasarısı’nın ihale dokümanını oluşturan belgeler arasında olduğu, istekliler tarafından teklif fiyatı oluşturulurken Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve Sözleşme Tasarısı arasında herhangi bir çelişki veya farklılık olması durumunda Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde yer alan düzenlemelerin göz önünde bulundurulması gerektiği ifade edildiğinden, yükleniciye yapılacak hakediş ödemelerinin hangi süre içerisinde gerçekleştirileceği hususunda Hizmet İşleri Genel Şartnamesi düzenlemelerinin dikkate alınması gerektiği, Sözleşme Tasarısı’nda bulunan söz konusu eksikliğin istekliler tarafından teklif fiyatı oluşturulmasına engel teşkil etmediği, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

8. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesine ait 16.1.1’inci alt maddeye ilişkin dipnotta “(3) İşin özelliği gereği sürekli tekrar eden nitelikteki işlerde, madde metni aşağıdaki şekilde düzenlenecektir:

İşin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır] tutarında ceza kesilecektir. Bu aykırılıkların [bu kısma 2’den az olmamak üzere asgari aykırılık sayısı yazılacaktır]’den fazla olması halinde ayrıca 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Ancak [bu kısma ağır aykırılık halleri yazılacaktır] hallerinde, aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir.” ifadeleri,

16.1.2’nci maddesinde “16.1.2. 16.1.1’inci maddede belirtilen haller dışında kalan [bu kısımda özel aykırılık halleri ayrıca belirtilebilecektir] durumlarda en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin [bu kısma % 1’den fazla olmamak üzere oran yazılacaktır] tutarında ceza uygulanacaktır. Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır.” ifadeleri,

Sözleşme Tasarısı’nın “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İdare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:

16.1.1. İşin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere sözleşme bedelinin onbinde 0,0001 tutarında ceza kesilecektir. Bu aykırılıkların 5'ten fazla olması halinde ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilebilecektir. Ancak “1-Yüklenici çalıştıracağı her aracın sigorta ve muayenelerini yaptırmak zorundadır. Sigorta ve muayene vb. işlemler için gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,001'i oranında (yüz binde bir) para cezası uygulanacaktır” hallerinde, aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilebilecektir.

16.1.2. 16.1.1 nci maddede belirtilen haller dışında kalan

1- Yüklenicinin çalıştırdığı araçlardan mekanik ya da çöp alma haznelerinde arıza oluşması durumunda arızayı derhal gidermekle yükümlüdür. Arızanın giderilemediği durumlarda ihale şartlarına haiz başka bir araçla değiştirilecektir. Yükümlülüğün yerine getirilmediği her gün için sözleşme bedelinin %0,001 (yüzbinde biri) oranında cezai işlem uygulanacaktır.

2- Her türlü araç eksikliğinden dolayı her defasında toplam sözleşme bedelinin %0,001(yüzbinde bir) i oranında para cezası uygulanacaktır.

durumlarda en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin onbinde 0,0001 tutarında ceza uygulanacaktır. Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; özelliği gereği sürekli tekrar eden işlerde, işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere sözleşme bedelinin % 1’inden fazla olmamak üzere idarece belirlenen oranda ceza kesileceği, bu aykırılıkların idarece belirlenen sayıda tekrarı durumunda protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idare tarafından feshedilebileceği, idarece belirlenen ağır aykırılık hallerinde de aykırılık bir defa gerçekleşmiş olsa dahi protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idare tarafından feshedilebileceği, ayrıca tüm bu aykırılık hallerinin dışında kalan ve idarece belirlenecek özel aykırılık hallerinin gerçekleşmesi durumunda sözleşme bedelinin % 1’inden fazla olmamak üzere idarece belirlenen oranda ceza kesileceği ve söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebileceği anlaşılmaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nda; işin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere sözleşme bedelinin on binde biri tutarında ceza kesileceği ve bu aykırılıkların beşten fazla olması halinde protesto çekmeye gerek kalmaksızın idare tarafından sözleşme feshedilebileceği yönünde düzenleme yapıldığı, araçlardan mekanik ya da çöp alma haznelerinde arıza oluşması durumunda arızanın derhal giderilmemesi durumu ile araç eksikliği durumunun idarece özel aykırılık hali olarak belirlendiği, bahse konu aykırılıkların giderilmesinde gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin on binde biri oranında ceza uygulanacağının ve söz konusu özel aykırılıkların işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmaması halinde sözleşmenin idarece feshedilebileceğinin belirtildiği, bu kapsamda anılan düzenlemelerde hangi aykırılık hallerinin kaçar defa tekrar edilmeleri durumunda sözleşmenin feshedileceğinin belirtildiği,

Anılan Sözleşme Tasarısı’nda, yüklenicinin çalıştıracağı araçların sigorta ve muayenelerini yaptırmaması durumunun ise ağır aykırılık hali olarak belirlendiği, bu kapsamda bahse konu aykırılığın bir defa gerçekleşmiş olması durumunda dahi protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin idarece feshedilebileceği, ayrıca sigorta ve muayene işlemleri için gecikilen her gün için sözleşme bedelinin yüz binde biri oranında para cezası uygulanacağı yönünde düzenleme yapıldığı görülmüş olup, söz konusu aykırılığın bir defa gerçekleşmesi durumunda sözleşmenin idare tarafından feshedilmesi hususunda idareye takdir yetkisi tanındığı, dolayısıyla bahse konu düzenlemelerin birbiriyle ve Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’de yer alan düzenlemelerle çelişmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

EK GEREKÇE

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde belirttiği, ihale dokümanının mevzuata uygun olmadığı yönündeki iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurulca “ihalenin iptaline” karar verilmiştir.

Anılan kararda, başvuru sahibinin 4 ve 6’ncı iddialarına ilişkin yapılan inceleme neticesinde bahse konu iddialar yerinde bulunarak ihalenin iptal edilmesi gerektiği kanaatine varıldığı, ancak başvuru sahibinin ikinci iddiası kapsamında, idareler tarafından makine, araç ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması şartının yeterlik kriteri olarak belirlenebileceği, ancak kendi malı olma şartı için tespit edilen sayının, oranın ve araçlara ilişkin özelliklerin rekabeti engellemeyecek şekilde belirlenmesi gerektiği, bu bağlamda incelemeye konu ihalede kiralanacak olan 47 adet araçtan 6 adedinin kendi malı olması gerektiği yönünde yapılan düzenlemenin rekabeti engeller nitelikte değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı ifade edilmektedir.

Yapılan incelemede, uyuşmazlık konusu ihalenin “01/10/2020-30/09/2023 Tarihleri Arasında Etimesgut İlçesi Sınırları Dâhilinde Çöplerin Toplanması, Nakli, Cadde, Sokak Meydan ve Pazar Yerlerinin Makine Marifetiyle Süpürülmesi Amacıyla Araç Kiralama İşi” olduğu, iddia konusu edilen, İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde ihale konusu hizmet işinin yerine getirilmesinde gerekli olan araçlara ve iş makinelerine yönelik olarak,

“…

7.5.2. “En az 15+1,5 m3” sıkıştırmalı 2019 model ve üzeri 2 adet çöp kamyonu, “en az 15+1,5 m3” sıkıştırmalı vinçli 2019 model ve üzeri 1 adet çöp kamyonu, 1 adet “en az 6 m3” 2019 model ve üzeri vakumlu yol süpürme aracı, 1 adet “en az 8 m3” 2019 model ve üzeri vakumlu yol süpürme aracı, 1 adet 2019 model ve üzeri vakumlu yol süpürme aracı ının; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir raporu, serbest muhasebeci mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci raporu ile tevsik edilmesi gerekmektedir.

…” şeklinde düzenlemeye verildiği, söz konusu düzenlemeden 6 adet aracın isteklinin kendi malı olmasının istendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41 inci maddesinde yer alan hükümler ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri gereğince, kullanılması öngörülen makine ve ekipmanın kendi malı olması şartının aranmaması esas olmakla birlikte, işin niteliği gereği kendi malı olması istenen makine ve ekipmana ilişkin yeterlik kriteri belirlenebileceği, ancak idarelerin aynı zamanda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesi gereği ihalede rekabet ve kaynakların verimli kullanılmasının sağlanması konusunda da sorumlu oldukları, bu nedenle söz konusu yetkinin ihaleye katılımı ve rekabeti engelleyici sonuç doğuracak şekilde kullanılmaması gerekmektedir.

Bu itibarla, ihale konusu iş göz önüne alındığında, idarece ihale konusu işin yerine getirilmesinde kullanılacak ve isteklinin kendi malı olması istenen, değişik kapasiteye sahip çöp kamyonu, vakumlu yol süpürme aracı ve vakumlu yol süpürme aracı gibi araçların, anılan yönetmelikte belirtilen “işin niteliği gereği” şeklindeki istisna kapsamında değerlendirilemeyeceği, bu araçların kiralanması durumunda ihale konusu işin yerine getirilmesinde bir sorun yaşanmayacağı açıktır.

Bu şekilde sözleşme aşamasında tedarik edilebilecek araçların yeterlilik kriteri olarak kendi malı olarak istenmesi ihaleye katılım aşamasında bünyesinde bu makine ve ekipmanın tamamı veya bir kısmı olmayan ancak ihaleden sonra bu makine ve ekipmanı tedarik edebilecek firmaların ihaleye katılmalarını önlemektedir. İhale üzerinde kalan yükleniciler, bu ekipmanları sözleşme sürecinde temin edemediği durumlarda ihale mevzuatı gereğince ceza, fesih, yasaklama ve teminatın gelir kaydedilmesi gibi bir takım yaptırımlara maruz kalacaklardır. Böylelikle firmalar ihaleden sonra temin edilebilecek makine ve ekipmanı ihaleden önce gereksiz yere bünyesinde bulundurma zorunluluğunda olmayacaktır. Ayrıca işin niteliğinin gerekli olmadığı bu tür ihalelerde makine ve ekipmanın kendi malı olarak istenmesi ülkemizde gereksiz bir araç parkının oluşmasına yol açacağı, basiretli tacir olarak ihaleye katılacak isteklilerin kendi malı olması istenilen makine ve ekipman için edinim bedellerini teklif fiyatlarına yansıtacakları, bunun da ihalede isteklilerin teklif fiyatlarını ister istemez artıracağı, dolayısıyla ihalede kaynak israfına neden olacağı, bu durumun da 4734 sayılı Kamu İhale kanununun 5.maddesinde belirtilen temel ilkelerden kaynakların verimli kullanılması ilkesini de zedeleyeceği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalenin iptaline ilişkin kararın gerekçeleri arasında “ihale konusu işin yerine getirilmesinde kullanılacak araçların bir kısmının kendi malı olması gerektiği şeklindeki düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu” hususunun da yer alması gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca alınan ihalenin iptali kararına katılıyorum.