KİK Kararı: 2020/UH.I-137 (23 Ocak 2020)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2020/003
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 23.01.2020
Karar No : 2020/UH.I-137
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

SD Oto Kiralama Sosyal Hizmetler İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Yozgat Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/511821 İhale Kayıt Numaralı “Mamul Yemek Hizmeti” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Yozgat Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü tarafından 28.11.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Mamul Yemek Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak SD Oto Kiralama Sosyal Hizmetler İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 03.01.2020 tarih ve 382 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.01.2020 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2020/22 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; 28.11.2019 tarihinde yapılan 2019/511821 İKN’li “Mamul Yemek Hizmeti” ihalesinde, 06.12.2019 tarihli ihale komisyon kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendikleri, ancak 30.12.2019 tarihli işlem ile idarece ihalenin iptal edildiği ve kararın aynı tarihte kendilerine tebliğ edildiği,

1. İdarece alınan iptal kararında, iptal gerekçeleri arasında Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik’in yürürlükten kaldırılması nedeniyle ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak olan personel arasında gıda mühendisi istenmesinin uygun olmadığı ve bu nedenle gıda mühendisi için ödenecek olan ücretin kamu zararına neden olacağı hususunun gösterildiği, ancak idare tarafından ihale dokümanında çalıştırılacak personel arasında gıda mühendisi yer alması hususuna ilişkin şikayet başvuru süreleri içinde herhangi bir şikayet başvurusunun yapılmadığı, ihaleye iştirak eden tüm isteklilerin birim fiyat teklif mektubunda ihale dokümanında bulunan tüm hükümleri kabul ederek teklif verdikleri değerlendirildiğinde çalıştırılacak personel arasında yer alan gıda mühendisine ödenecek ücretin teklif fiyata dahil olmasından kaynaklı kamu zararının oluşmayacağı, ayrıca teklif bedellerinin 3.199.395,75 TL olduğu ve idare tarafından yaklaşık maliyetin 4.800.308,13 TL olarak belirlendiği göz önüne alındığında yaklaşık maliyet ve teklif bedeli arasında 1.600.912,38 TL tutarında kamu yararının olduğunun açıkça görüldüğü,

2. İptal gerekçeleri arasında ayrıca İdari Şartname’nin 7.5.3’üncü maddesi uyarınca yeterlik kriteri olarak İSO-9001:2015 Kalite Yönetim Sistem Belgesi istenilmesinin mevzuata aykırı olduğu ve Öz Sadiler Yemekçilik ve Gıda İnşaat Petrol Ormancılık Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti.nin söz konusu belgeyi sunmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı hususuna yer verildiği; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından yapılan ön mali kontrol sonucunda, anılan Bakanlık tarafından uygun görüş verilmediği ve idarece bu görüş esas alınarak ihalenin iptal edildiği, ancak ihalenin ilan tarihinin 31.10.2019 olduğu ve ihale dokümanının 10.11.2019 tarihinde kesinleştiği, Öz Sadiler Yemekçilik ve Gıda İnşaat Petrol Ormancılık Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. dahil tüm isteklilerin ihale dokümanını kabul ederek teklif verdiği, söz konusu isteklinin sunduğu Kalite Yönetim Sistem Belgesi’nin TÜRKAK tarafından akredite edilmemesi nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ayrıca ihaleye iştirak eden diğer istekliler tarafından ihale dokümanına uygun olarak teklif dosyalarında TÜRKAK onaylı ISO-9001:2015 Kalite Yönetim Sistem Belgesi sunulduğu, bu belgenin yeterlik kriteri olarak istenmesinin rekabeti etkilemediği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü,

Aynı Kanunun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Mamul Yemek Hizmeti

b) Miktarı ve türü:

Yozgat Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü 2020 Yılı 12 Ay süre ile Kuruluşun Mutfağında toplam 557.310 Öğün Mamul Yemek Hizmeti Hizmet Alım İşi.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Yozgat Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü Hizmet Binası” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.3.1.1. 68.985 Öğün 13+ Yaş Üzeri Sabah Kahvaltısı, 68.985 Öğün 13+ Yaş Üzeri Öğlen Yemeği, 68.985 Öğün 13+ Yaş Üzeri Akşam Yemeği, 137.970 Öğün 13+ Yaş Üzeri Ara Öğün, 23.725 Öğün 13+ Yaş Üzeri Diyet Sabah Kahvaltısı, 23.725 Öğün 13+ Yaş Üzeri Diyet Öğle Yemeği,23.725 Öğün 13+ Yaş Üzeri Diyet Akşam Yemeği, 71.175 Öğün 13+ Yaş Üzeri Diyet Ara Öğün, 11.315 Öğün Sürekli İşçi sabah kahvaltısı, 35.770 Öğün idari personel ve sürekli işçi öğle yemeği, 15.330 Öğün sürekli işçi akşam yemeği ve 7.620 Öğün Özel Gün Menüsü olmak üzere toplam 557.310 Öğün yemek teklif fiyata dahildir.

25.3.1.2. Yemeklerin kuruluşta pişirildiği ve bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak aylık 26(Yirmialtı) gün üzerinden fiilen çalışan personelin tüm mesaisini kuruluşta geçirdiği hallerde, hizmetin sunulmasıyla görevli;

1- 1 (Bir) Gıda Mühendisi

2- 2 (İki) Aşçı

3- 3 (Üç ) aşçı yardımcısı

4- 5 (Beş) servis elemanı

5- 3 (Üç) bulaşıkçı personelin

işçilik giderleri [(işçi ücreti, sigorta prim giderleri, yemek, yol, giyim, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma (217 gün)] teklif fiyata dâhildir

Kuruluş mutfağında çalışacak her bir personele aşağıda cinsi ve miktarı yazılı olan giyecek ayni olarak verilecektir.

a) 1 Gıda Mühendisi; 2 Adet İş Önlüğü, 2 Adet Bone ve 2 Adet İş Ayakkabısı,

b) 1 Aşçı; 2 Adet Aşçı Kıyafeti, 2 Adet Aşçı Fular ve Bandana ve 2 Adet İş

Ayakkabısı,

c) 1 Aşçı Yardımcısı; 2 Adet Aşçı Kıyafeti, 2 Adet Aşçı Fular ve Bandana ve 2 Adet İş Ayakkabısı,

d) 1 Servis Elemanı; 2 Adet İş Elbisesi, 2 Adet Bone ve 2 Adet İş Ayakkabısı

e) 1 Bulaşıkçı; 2 Adet İş Elbisesi, 2 Adet Bone ve 2 Adet İş Ayakkabısı

25.3.1.3. Yılbaşı, bayram, davet, toplu yapılan doğum günleri vs. gibi özel günlerde yılda on beş defa olmak üzere, kuruluşta bakılan sayısının iki katına kadar kişinin yararlanacağı ?Özel Gün Menüsü? (Beş çeşit olmak üzere 1-Kurupasta, 2-Yaş pasta, 3-Muhtelif İçecek 4-Yaprak Sarması 5-Meyve vs.) teklif fiyata dâhildir

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. İşin yapılacağı yer/yerler: Yozgat Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü Kuruluş Ana Mutfağı

10.2. İşyerinin teslimine ilişkin esaslar ve işe başlama tarihi: İşyeri teslimi yapılmayacak ve 9.1. maddesinde belirtilen tarihte işe başlanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Çalışanların Sayısı ve Nitelikleri” başlıklı bölümünde“Hizmetin yürütülebilmesi için mutfakta ve yemekhanelerde çalışması gereken eleman sayısı;

Sayı

Nitelikler

Gıda Mühendisi

1

Lisans Mezunu

….

…

….

” düzenlemesi, aynı Şartname’nin “Genel Hususlar” başlıklı III’üncü maddesi kapsamında “…21- Firma 27/8/2004 tarih ve 25566 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 18/06/2007 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan değişik 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen “Gıda üreten ve altmış beygir gücünün üzerinde motor gücü bulunan veya on ve üzerinde işçi çalıştıran veya su ürünlerini işleyen veya hazır yemek üreten iş yerleri veya yemek fabrikaları veya her türlü gıda katkı karışımları üreten iş yerlerinde; en az dört yıllık lisans eğitimi almış ziraat, gıda, kimya mühendisleri, veteriner hekimler, kimyagerler, su ürünleri mühendisleri, balıkçılık teknolojisi mühendisleri ve biyologlar ile gıda bilimi konusunda en az yüksek lisans yapmış diğer meslek gruplarına mensup kişilerin eğitim dallarına ve üretimin niteliğine göre sorumlu yönetici olarak istihdam edilmeleri her bir iş yeri için zorunludur. En az dört yıllık lisans eğitimi almış Beslenme ve Diyetetik Bölümü mezunları yemek fabrikasında her bir iş yeri için sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilirler." hükmüne uymak zorundadır…” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yozgat Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi tarafından gerçekleştirilen “Mamul Yemek Hizmeti” ihalesine on bir isteklinin katıldığı, 06.12.2019 tarihli ihale komisyonu kararı ile altı isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, sınır değerin 2.756.534,88 TL olarak hesaplandığı ve bu değerin altında teklif veren dört isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak tespit edildiği ve sorgulamaya tabi tutulduğu, söz konusu isteklilerden iki istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmadığı, açıklama sunan iki isteklinin de açıklamasının idarece uygun bulunmayarak tekliflerinin reddedildiği, tek geçerli teklif sahibi olan SD Oto Kiralama Sosyal Hizmetler İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti. tarafından sunulan teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

06.12.2019 tarihli ihale komisyonu kararının bütün isteklilere bildirimini takiben, 12.12.2019 tarihinde idare tarafından Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı’na ihale işlem dosyasının ön mali kontrol yapılmak üzere gönderildiği, söz konusu Başkanlığın 24.12.2019 tarih ve E.3243233 sayılı yazısının 3 ve 7’nci maddelerinde “…3- İhaleye esas İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde hizmetin sunulması ile ilgili personel arasında gıda mühendisine yer verilmiş olup, teklif fiyata dahil olduğu belirtilmektedir.

Teknik Şartname’nin 21’inci maddesinde ise; Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelikte yer alan hükümlere yer verilmiştir. Ancak Teknik Şartname’nin 21’nci maddesinde yer verilen Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Yemek Üretiminin yüklenicinin mutfağında yapılarak Kuruluşa taşınması durumunda (Taşımalı Yemek Hizmeti) yüklenici 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nu ile Gıda İşletmelerine Kayıt ve Onay İşletmelerine Dair Yönetmeliğin onuncu maddesine uygun olarak çalıştırılması zorunlu personeli kendi bünyesinde istihdam etmek zorundadır.

Mamul yemek alımının taşımalı olmaması (kuruluşun kendi mutfağında yemeğin pişirilmesi ve dağıtımı) nedeniyle idari şartnamede gıda mühendisi çalıştırılması ve giderlerinin teklif fiyata dahil edilmesi hükmüne yer verilmesinin uygun olmadığı dolayısıyla gıda mühendisine ödenecek ücretin teklif fiyata dahil olmasının kamu zararına sebebiyet vereceği düşünülmektedir.

…7- Kamu İhale Genel Tebliği’nin 74.5.1’’inci maddesinde “İdarelerin kendi hizmet binalarında veya diğer görev sahalarında gerçekleştirilen hizmet alımı ihaleleri (örneğin; temizlik, özel güvenlik, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri gibi) ile personel/ öğrenci taşıma hizmetleri ve araç kiralama hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi istenmeyecektir.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 7.5.3’üncü maddesinde yer alan “İstekliler, ihale konusu iş ile ilgili olarak ihale tarihi itibariyle geçerlilik süresini doldurmamış ISO-9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi Belgesini teklif kapsamında vermek zorundadır.” hükmü ile ilgili olarak, Ayfa Sosyal Hiz. Taş. Gıda Tar. Hayv. Ürn. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından ihale dokümanına yapılmış olan ve 25.11.2019 tarih ve 257487 sayılı ile kayda alınan şikayet başvuru dilekçesinin, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in şikayet başvuru süresi konulu 4’üncü maddesi gereği, ihale veya son başvuru tarihinden 3 iş günü öncesinde olmaması nedeniyle şikayet başvurusu reddedilmiştir.

Ayfa Sosyal Hiz. Taş. Gıda Tar. Hayv. Ürn. Pet. San. Tic. Ltd. Şti.nin şikayet başvurusunun süresi içerisinde olmaması nedeniyle İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in ilgili maddesi gereğince süre yönünden reddedilmesinin doğru olduğu düşünülmekle birlikte, isteklilerden ihale konusu iş ile ilgili olarak ihale tarihi itibariyle geçerlilik süresini doldurmamış ISO-9001:2015 Kalite Yönetim Sistem Belgesi istenilmesinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 74.5.1 maddesinde yer alan hükme aykırılık teşkil ettiği düşünülmektedir.

Ayrıca komisyon kararında, Öz Sadiler Yemekçilik ve Gıda İnşaat Petrol Ormancılık Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin ISO-9001:2015 Kalite Yönetim Sistem Belgesini sunmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı görülmektedir…” hususlarına yer verilerek ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilmediği anlaşılmıştır.

Bunun üzerine ihalenin, ihale yetkilisi tarafından, 30.12.2019 tarihinde ön mali kontrol sonucunda yazılan yazıda belirtilen on iki gerekçeden yukarıda yer verilen iki gerekçe (üçüncü ve yedinci madde belirtilen gerekçeler) esas alınarak iptal edildiği, söz konusu kararın aynı tarihte EKAP üzerinden tüm isteklilere tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

17.12.2011 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan “Gıda Hijyeni Yönetmeliği” nin “Yürürlükten kaldırılan yönetmelik” başlıklı 28’inci maddesinde "(1) 27/8/2004 tarihli ve 25566 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yürürlük” başlıklı 29’uncu maddesinde “(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Gıda Hijyeni Yönetmeliği’nin 28’inci maddesi uyarınca, 27.08.2004 tarih ve 25566 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmeliği’nin, Gıda Hijyeni Yönetmeliği yayın tarihi olan 17.12.2011 tarihinde yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmıştır.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun “Sorumluluklar” başlıklı 22’nci maddesinin yedinci fıkrasında “…7) Ek-1’de belirlenen gıda ve yem işletmeleri, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorundadır. Bilimsel gelişmeler ve günün koşullarına göre, Ek-1’de Bakanlıkça değişiklik yapılabilir. Bu değişiklikler Bakanlıkça çıkarılacak bir tebliğ ile ilan edilir...” hükmü,

Söz konusu Kanun’un Ek-1’inde yer alan “Gıda ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları” başlıklı tabloda “Gıda Ve Yem İşletmelerinden Üretimin Nevine Göre Personel Çalıştırmak Zorunda Olan İşletmeler Ve Bu İşletmelerde Çalışabilecek Meslek Mensupları

1. Gıda Üreten İşyerleri

İşletmeler

Meslek Unvanları

...

Hazır yemek, tabldot yemek ve meze üreten işyerleri

Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, diyetisten, ev ekonomisi yüksekokulu beslenme bölümü, veteriner hekim

...

…

” hükmü yer almaktadır.

Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik’in “Çalıştırılması zorunlu personel” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Gıda işletmelerinde, çalıştırılması zorunlu olan personel ile ilgili aşağıdaki hususlar uygulanır.

a) (Değişik:RG-21/12/2017-30277) Çalıştırılması zorunlu personelden meslek odası bulunan meslek mensupları için meslek odasına kayıtlı olduğuna dair belge, meslek odası bulunmayan meslek mensupları için gıda işletmecisi ile yapacağı sözleşme, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan meslek mensupları için kurum amiri tarafından imzalı görevlendirme yazısı aranır.

b) Gıda işletmecisi, üretimin nevine uygun en az lisans düzeyinde eğitim almış ise kendi işletmesinde zorunlu personel olarak çalışabilir.

c) Gıda işletmecisi, işletmesindeki her faaliyet için ayrı ayrı personel çalıştırabileceği gibi sadece bir personel de çalıştırabilir. Sadece bir personel çalıştırılması durumunda tüm faaliyetlere uygun meslek mensubu personel istihdam edilir.

ç) Gıda işletmecisi aynı adreste birden fazla faaliyet göstermesi durumunda tüm faaliyetlerde kullanılan alet ekipmanın toplam motor gücü, 30 beygir gücünün üzerinde veya çalıştırdığı toplam personel sayısı on kişiden fazla ise çalıştırılması zorunlu olan personeli istihdam etmek zorundadır.

d) (Değişik:RG-7/1/2014-28875)(1) Gıda işletmecileri, çalıştırılması zorunlu olan personelin herhangi bir sebeple işten çıkarılması veya çıkması durumunda çalıştırılması zorunlu olan personelin değişikliğine ilişkin yetkili merciin güncel bilgilere sahip olmasını sağlamak zorundadır.

e) Gıda işletmecisi, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatlerine göre zorunlu personel istihdam etmek zorundadır. Gıda işletmesinde çalışan zorunlu personel, işletmenin faaliyette bulunduğu çalışma gün ve saatleri içerisinde başka bir işte çalışamaz.” hükmü yer almaktadır.

İhale konusu yemek hizmeti alımı işinde, İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dahil giderler arasında bir gıda mühendisine yer verildiği, Teknik Şartname’de ise, çalıştırılacak personel arasında gıda mühendisinin de belirtildiği, ayrıca gıda mühendisinin mülga Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik’in ilgili maddesi uyarınca istenildiği hususuna yer verildiği anlaşılmıştır.

5996 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin yedinci fıkrasında gıda ve yem işletmelerinin, işin nevine göre, konu ile ilgili lisans eğitimi almış en az bir personel çalıştırmak zorunda olduğu belirtildikten sonra aynı Kanun’un eki EK-1’de yer alan tabloda, hazır yemek, tabldot yemek ve meze üreten işyerlerinde çalıştırılması zorunlu personel olarak, “Gıda mühendisi, ziraat mühendisi (gıda ve süt bölümü), kimya mühendisi, kimyager, diyetisten, ev ekonomisi yüksek okulu beslenme bölümü, veteriner hekim”e yer verildiği, buna ek olarak Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik’in “Çalıştırılması zorunlu personel” başlıklı 10’uncu maddesinin (c) bendinde gıda işletmecisinin, işletmesindeki her faaliyet için ayrı ayrı personel çalıştırabileceği gibi sadece bir personel de çalıştırabileceği, sadece bir personel çalıştırılması durumunda tüm faaliyetlere uygun meslek mensubu personelin istihdam edileceği hükme bağlanmıştır.

5996 sayılı Kanun’un ve bu Kanun’a dayalı olarak çıkarılan Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik’in yukarıda yer verilen maddeleri uyarınca gıda işletmecilerinin her bir faaliyeti için ayrı ayrı meslek personeli çalıştırılabileceği gibi tüm faaliyetlerine uygun tek meslek mensubunun da çalıştırılabileceği, meslek mensubu olarak gıda mühendisinin aralarında bulunduğu toplam yedi mesleğin sayıldığı, buna göre istekliler tarafından bu meslek mensuplarından herhangi birinin çalıştırılmasının uygun olduğu, ancak idare tarafından bu meslek mensupları arasında seçime gidilerek gıda mühendisi çalıştırılması gerektiğinin düzenlendiği, ayrıca gıda mühendisinin tam zamanlı olarak idare mutfağında bulunması gerektiğinin belirtildiği, ilgili mevzuatı uyarınca tek bir meslek mensubunun gıda işletmesinin tüm faaliyetleri için çalıştırılabileceği yeterli görülmekte iken, idarece ihale dokümanında yapılan düzenleme ile, münhasıran ihale konusu hizmet kapsamındaki faaliyet için bir meslek mensubunun istihdam edilmesinin istenildiği anlaşılmış olup, bu durum karşısında, gıda mühendisinin iptal gerekçesinde belirtildiği şekilde isteklinin genel olarak istihdam edilmesi gereken bir personel niteliğinde olmadığı, ihale dokümanı esas alındığında bu işe özgü olarak çalıştırılması gereken bir personel niteliğinde olduğu, bu itibarla teklif fiyata dahil giderler arasında gıda mühendisine yer verilmesinin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle ihalenin iptali gerekçeleri arasında yer verilen bahse konu gerekçenin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 42’nci maddesinde “(1) İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliğine ilişkin düzenleme yapılabilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 74’üncü maddesinde “74.1. İdareler, ihale konusu işin niteliğini ve uygulama yönetmeliklerinin bu konuyu düzenleyen maddelerini esas alarak, ihale dokümanında kalite ve standart belgelerine ilişkin düzenleme yapabilirler. İhale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği kalite ve standarda ilişkin belgelerin istenilmesi, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırılık teşkil edecektir.

74.2. İdarece kalite ve standarda ilişkin belge istenmesi durumunda, standarda ilişkin tanıma (kritere), belgenin başvuru veya teklif kapsamında istenmesi halinde ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede, yükleniciden istenmesi halinde ise teknik şartnamede yer verilecektir.

74.4. Hizmet alımı ihalelerinde; Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları Yönetim Sistemi (HACCP), İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS), Bilgi Teknolojisi-Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi, Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi (ISO 22000), Sosyal Sorumluluk Standardı (SA 8000), İyi Hijyen Uygulamaları (GPP) gibi kalite ve standarda ilişkin belgeler ve sertifikalar istenmeyecektir.

74.5. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 26.md.) Hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi ve/veya çevre yönetim sistem belgesinin istenip istenmeyeceği, 74.7. maddesindeki açıklama ve aşağıdaki esaslara uygun olarak idarelerce belirlenecektir.

74.5.1. (Ek: 20/8/2011-28031 R.G./ 26.md.) İdarelerin kendi hizmet binalarında veya diğer görev sahalarında gerçekleştirilen hizmet alımı ihaleleri (örneğin; temizlik, özel güvenlik, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri gibi) ile personel/ öğrenci taşıma hizmetleri ve araç kiralama hizmet alımı ihalelerinde kalite yönetim sistem belgesi istenmeyecektir.

74.5.2. (Ek: 20/8/2011-28031 R.G./ 26.md.) İdarelerin kendi hizmet binalarında veya diğer görev sahalarında gerçekleştirilen hizmetler (örneğin; temizlik, özel güvenlik, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi, yemek hazırlama ve dağıtım hizmetleri gibi) ile niteliği gereği çevre yönetim sistem belgesi istenmesi uygun olmayan hizmet alımı ihalelerinde (personel ve öğrenci taşıma hizmetleri, araç kiralama, mesleki eğitim, toplantı ve organizasyon hizmetleri gibi) çevre yönetim sistem belgesi istenmeyecektir.

74.6. Hizmet yeterlilik belgesinin kuruluş yapısı, planlama faaliyetleri ve sorumluluklar göz önünde bulundurulduğunda; idarelerin kendi hizmet binalarında gerçekleştirilen hizmetler (idarelerin hizmet binalarında, servislerce gerçekleştirilecek montaj, bakım ve onarım hizmetleri hariç) ile niteliği gereği hizmet yeterlilik belgesi istenmesi uygun olmayan (personel ve öğrenci taşıma hizmetleri, araç kiralama, mesleki eğitim, toplantı ve organizasyon hizmetleri gibi) ihalelerde bu belge istenmeyecektir. İdareler, hizmet yeterlilik belgesine yönelik düzenlemelerde; hizmet yeterlilik belgesinin hizmet kapsamını ve standardını açık olarak yazmalıdır…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

…7.5.3. İstekliler, ihale konusu iş ile ilgili olarak ihale tarihi itibariyle geçerlilik süresini doldurmamış ISO-9001:2015 Kalite Yönetim Sistemi Belgesini teklif kapsamında vermek zorundadır.

Kalite yönetim sistem belgesi Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilen belgelendirme kuruluşları veya Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmesi zorunludur. Bu belgelendirme kuruluşlarının, Uluslararası Akreditasyon Forumu Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşu olduklarının ve bu kuruluşlarca düzenlenen belgelerin geçerliliğini sürdürdüğünün, Türk Akreditasyon Kurumundan alınacak bir yazı ile teyit edilmesi gerekir. İhale tarihi veya bu tarihten önceki bir yıl içinde alınan teyit yazıları geçerlidir. Ancak, Türk Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edildiği duyurulan belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenen ve TÜRKAK Akreditasyon Markası taşıyan belge ve sertifikalar için Türk Akreditasyon Kurumundan teyit alınması zorunlu değildir. Bu belgenin ihale tarihinde geçerli olması yeterlidir.

İş ortaklıklarında, ortaklardan birinin istenilen belgeyi sunması yeterlidir.” düzenlemesi,

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi” başlıklı 10’uncu maddesinde “10.1. İşin yapılacağı yer/yerler: Yozgat Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü Kuruluş Ana Mutfağı

10.2. İşyerinin teslimine ilişkin esaslar ve işe başlama tarihi: İşyeri teslimi yapılmayacak ve 9.1. maddesinde belirtilen tarihte işe başlanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinde, işin niteliğine göre hizmet alımı ihalelerinde, kalite ve standarda yönelik İdari Şartname’de yeterlik kriteri olarak kalite yönetim sistem belgesi istenebileceği hükme bağlanmakla birlikte, Kamu İhale Tebliği’nin 74.5.1’inci maddesinde idarelerin kendi hizmet binalarında gerçekleştirilen hizmet alım ihaleleri için kalite yönetim sistem belgesinin istenmeyeceği açıklanmıştır.

İdari Şartname’de, yeterlik kriteri olarak kalite yönetim sistem belgesinin istenildiği, ihale dokümanında işin yapılacağı yerin “Yozgat Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü Kuruluş Ana Mutfağı” olarak düzenlendiği görülmüştür.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri ve ihale dokümanında yer alan düzenlemeler dikkate alındığında, ihale konusu hizmet alımı işi idarenin kendi hizmet binası olan “Yozgat Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü Kuruluş Ana Mutfağı”nda yapılacağı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 74.5.1’inci maddesi uyarınca idarelerin kendi hizmet binalarında görülecek olan yemek hizmeti alımı işi için kalite yönetim sistem belgesinin idarelerce istenilemeyeceği düzenlemiş olup, bu durumda ihale konusu mamul yemek hizmeti alımı işinin idarenin kendi hizmet binasında yapılacak olması nedeniyle idarece isteklilerden kalite yönetim sistem belgesi istenilmesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 54 ile 56’ncı maddelerinde yer alan hükümler uyarınca, bu aşamada istekli olabilecek ve istekler tarafından ihale dokümanına yönelik yapılan başvuruların gerek ehliyet gerekse süre yönünden reddedilmesi gerekmekte olup, isteklilerin aynı zaman teklif mektubunda ihale dokümanını okuyup kabul ettiğini beyan etmesi karşısında, ihale dokümanı teklif verildikten sonra istekliler açısından bağlayıcı olsa da, diğer bir ifadeyle istikrar kazanmış Kurul kararlarında belirtildiği üzere ihale dokümanı kesinleşse de, mevzuata aykırı idari işlemlerin, (somut olay bakımından ihale dokümanının) aşağıda belirtilen şartlar dahilinde idareler açısından bağlayıcı olmadığı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2’nci maddesinin birinci bendinde idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olması halinde iptal edileceği, başvuruya konu ihalede Kamu İhale Genel Tebliği’nin 74.5.1’inci maddesinde belirtilen amir hükme aykırı olarak istenen belge dolayısıyla ihaleye ait İdari Şartname’nin 7.5.3’üncü maddesinin konu yönünden hukuka aykırı olduğu, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu’nun 22.12.1973 tarihli ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı doğrultusunda, hukuka aykırı ve hak doğurucu nitelikte olan idari işlemlerin dava açma süresi içerinde geri alınabileceği (yokluk, açık hata, ilgilinin yalan beyan ile hilesi varsa herhangi bir süre sınırlaması bulunmaksızın), bu yönüyle idare tarafından söz konusu idari işlemin bu aşamada geri alınabileceği (ihalenin iptal edilmesi suretiyle) anlaşılmıştır.

Ayrıca belirtmek gerekir ki, somut olayda isteklinin ekonomik açından en avantajlı teklif olarak belirlenmesi işleminin kesinleşmiş bir idari işlem niteliğinde olmadığı, zira 4734 sayılı Kanun’a tâbi bir ihale kararına ilişkin idari işlemin kesinleşmesi için buna yönelik olarak başvurunun olmaması ve/veya varsa ihalelere yönelik şikayet ve itirazen şikayet başvurusunun Kamu İhale Kurumu’nca yapılacak inceleme de dahil olmak üzere incelenmesi ve sonuca bağlanması gerektiği, ayrıca ön mali kontrole tabi işlemler bakımından ön mali kontrol sürecinin de bitmiş olması gerektiği, somut olayda, idari işlemin kesinleşmesi süreci içerisinde ön mali kontrol müessesine uygun olarak hukuka aykırılığın tespit edildiği ve buna dayalı olarak söz konusu aykırılığın ortadan kaldırıldığı; öte yandan, ekonomik açıdan en avantajlı istekli olarak belirlenme işleminin bu aşamada istekli açısından kazanılmış hak da doğurmadığı, zira ihale işlemlerinde, kazanılmış hakkın ancak sözleşmenin bağıtlanması ile söz konusu olabileceği, bu süre içerisinde idarece hukuka aykırı ihale işlemlerinin tespiti ile başvuru konusu olayda olduğu üzere ihalenin iptal edilebileceği anlaşılmış olup, bu itibarla, söz konusu ihalenin bahse konu gerekçe ile iptal edilmesinin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.