SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2019/UY.II-837

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2019/UY.II-837

Karar Tarihi

18 Temmuz 2019

İhale

2019/135266 İhale Kayıt Numaralı "Kömürhan Tüne ... koratif Aydınlatma İşlerinin Yapılması" İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/035
Gündem No : 39
Karar Tarihi : 18.07.2019
Karar No : 2019/UY.II-837 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.

VEKİLİ:

Av. Bora YOSUNKAYA,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/135266 İhale Kayıt Numaralı “Kömürhan Tüneli Elektrik ve Elektromekanik İşleri (Enerji Temini, Havalandırma, Aydınlatma, Haberleşme, Yangın, Scada ve Diğer Kontrol Sistemlerine İlişkin Elektrik ve Elektromekanik vs) ve Kömürhan Köprüsü Dekoratif Aydınlatma İşlerinin Yapılması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 29.04.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Kömürhan Tüneli Elektrik ve Elektromekanik İşleri (Enerji Temini, Havalandırma, Aydınlatma, Haberleşme, Yangın, Scada ve Diğer Kontrol Sistemlerine İlişkin Elektrik ve Elektromekanik vs) ve Kömürhan Köprüsü Dekoratif Aydınlatma İşlerinin Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin 10.06.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.06.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.06.2019 tarih ve 24698 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.06.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/627 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

  1. İhalede ekonomik olarak en avantajlı teklif olarak belirlenen Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki;

Kullanılacak malzemelerin tamamının fiyat teklifinde yer almadığı, ayrıca fiyat tekliflerindeki fiyatlar ile sunulan analizlerde yer alan fiyatların uyumlu olmadığı,

Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunulan analizlerde aritmetik hata yapıldığı,

Aritmetik hata bulunmayan analizlerdeki fiyatlar ile teklif edilen fiyatların birbirinden farklı olduğu,

Açıklama istenmeyen iş kalemlerine en az 0,01 kuruş verilmesi gerekirken ilgili kalemlere 1 kuruşun altında teklif verildiği ya da hiç teklif verilmediği, ayrıca açıklama istenmeyen iş kalemlerinin miktar sütunlarına bir değer yazılmadığı,

Açıklanması istenilen iş kalemleri ve analiz girdilerine ilişkin fiyatların belgelendirilmesiyle ilgili işlemlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine aykırı olduğu, fiyat tekliflerinde malzeme ve işçilik fiyatının ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği fakat işçilik miktarı asgari işçilik miktarından daha düşük gösterildiğinden istekli tarafından fiyat tekliflerine tek bir rakam yazıldığı,

Fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan açıklama doğrultusunda teklife konu alanda faaliyet gösteren kişilerden alınmadığı ve fiyat teklilerinin taşıması gereken özelliklerde olmadığı,

Fiyat tekliflerinin kaşeleme işleminin Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak meslek mensubu tarafından tarih ve sayı verilerek yapılmadığı, meslek mensubu ile fiyat teklifini veren tedarikçiler arasında yapılan sözleşmelerin sunulmadığı,

Mevzuat gereği fiyat tekliflerinin üzerlerinde olması gereken ibarelerin yanlış ve eksik olduğu, tamamının meslek mensubu tarafından imzalanmadığı, fiyat teklifleri ve diğer belgelerde kaşelerin eksik olduğu ve anılan belgelerin imzaya yetkili kişiler tarafından imzalanmadığı, Ek.0-5, Ek.0-6, Ek.0-7 belgelerinin doğru içeriğe sahip olmadığı gibi son geçici vergi beyanname dönemine de ait olmadığı,

Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında sunulan alt analizlerde cari yıl birim fiyatlarının sunulmadığı, sözleşme giderinin teklif toplamı üzerinden hesaplanmadığı, teminat mektubu komisyon giderlerinin hesaplanmadığı,

İşçilik miktarlarının idarenin yaklaşık maliyetindeki miktardan daha düşük olduğu, bu durumun mevzuata aykırı olduğu,

İhale dokümanına göre yurtiçinde 5, yurtdışında 5 kişiye eğitim hizmeti verileceğinin öngörüldüğü, ancak bu kişilerin kaç gün süreyle eğitim alacağı ve yurtdışı eğitim giderleri, operatör ve donanım eğitimi giderleriyle ilgili aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklamada bulunmadığı,

Özellikle Özel 212 Tünel Bakım ve İşletme Pozu başta olmak üzere aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklamaya esas analizlerde yer alan miktarların hiçbir belge ve açıklamaya dayandırılmaksızın düşük gösterildiği,

Tünel bakım ve işletme giderleri pozunda çalışacak personel ve kullanılacak araçlar için kullanılan analizde öngörülen akaryakıt, sürücü (aylık), bakım-onarım, zorunlu mali mesuliyet sigorta giderlerinin mevzuata aykırı olduğu, ayrıca söz konusu analizlerde yedek parça, sezonluk lastik, tüm vergiler, sigorta, kasko, fenni muayene ile egzoz ölçüm bedelleri için açıklama yapılmadığı,

İşletme bakım hizmeti için verilen fiyat teklifi içerisinde işçilik maliyetleri arasında yer alması gereken iş sağlığı, iş güvenliği ve işyeri hekimliği ücretlerine yer verilmediği,

İşletme bakım hizmeti işinin 24 saat hesabıyla üç vardiyayı kapsaması nedeniyle, İş Kanunu gereğince vardiyalı çalışacak işçilerin vardiya ücretlerinin ve 8 saatten daha az bir süre içinde yapılacak vardiya dönüşümü için ödenmesi gereken fazla mesai ücretlerinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması gerekirken açıklanmadığı,

Özel 212 Tünel bakım ve işletme giderleri pozunda yalnızca Kömürhan Tüneli ile ilgili açıklamaya yer verildiği, Elazığ 8. Bölge Müdürlüğüne bağlı diğer tüneller için öngörülen fiyatlar içinde işçilik ücreti bulunmasına rağmen diğer tünellerin bakım ve işletmesi için açıklama yapılmamasının mevzuata aykırı olduğu,

  1. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ziver Petrol A.Ş.nin sunmuş oldukları iş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uygun olmadığı ve iş deneyim tutarlarının idare tarafından istenen miktarı karşılamadığı,

  2. Ziver Petrol A.Ş.nin iş deneyimini tevsik etmek için ortağı olan Sabri Tekin’e ait iş deneyim belgesini sunduğu, 31.12.2018 tarihli ve 9735 sayılı T.C. Ticaret Sicili Gazetesi’nde Sabri Tekin’in 24.12.2018 tarihli Genel Kurul kararıyla yönetim kurulu üyesi olarak atandığı ve tüzel kişiliğin yarıdan fazla hissesini devraldığı, ihale tarihinin 29.04.2019 olduğu göz önüne alındığında anılan kişinin ihale tarihinden geriye doğru bir yıldır Ziver Petrol A.Ş.nin yarıdan fazla hissesine sahip olan ortağı olmadığı,

Ayrıca anılan kişinin 2018 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü’nden emekli olduğu, 2531 sayılı Kamu Görevinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanun’un “Yasak ve süre” başlıklı 2’nci maddesi gereğince 3 yıl süreyle Karayolları Genel Müdürlüğü’nün ihalelerine katılamayacağı husus da göz önüne alındığında, isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

  1. Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Ziver Petrol A.Ş.nin sunduğu Ticaret Sicil Gazetelerinde anılan tüzel kişiliklerin ortakları, üyeleri, kurucuları, yönetimdeki görevlileri, yetkili şirket müdürleri ve hisse oranlarına ait bilgilerinin şirketin son durumunu yansıtmadığı ve sunulan imza sirkülerinin şirket müdürüne ait olmadığı,

  2. Anılan istekliler tarafından sunulan bilançoların son döneme ait olmadığı, bilanço bilgileri tablosu değerlerinin gerçek verileri yansıtmadığı, bilanço değerlerinin İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesindeki kriterleri taşımadığı,

  3. Anılan istekliler tarafından sunulan gelir tablosunun mevzuata uygun olmadığı ve gelir tablosunun İdari Şartname’nin 7.4.3’üncü maddesindeki kriterleri taşımadığı,

  4. Anılan istekliler tarafından sunulan teklif mektuplarının ve birim fiyat teklif cetvellerinin usulüne uygun olmadığı ve yetkili kişiler tarafından imzalanmadığı,

  5. Anılan istekliler tarafından sunulan geçici teminat mektuplarının İdari Şartname’nin 26’ncı maddesindeki kriterleri karşılamadığı,

  6. Anılan istekliler tarafından sunulan banka referans mektuplarının İdari Şartname’nin 7.4.1’inci maddesindeki kriterleri taşımadığı,

  7. Anılan istekliler tarafından sunulan yeterlilik belgelerinin İdari Şartname’nin 7.7’nci maddesindeki belgelerin sunuluş şekli kriterlerine uygun olmadığı,

Açıklanan sebeplerle ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahiplerinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve ihalenin kendi uhdelerinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

...

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir.

Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

...

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…” açıklaması,

Şikâyete konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Kömürhan Tüneli Elektrik ve Elektromekanik İşleri (Enerji Temini, Havalandırma, Aydınlatma, Haberleşme, Yangın, Scada ve Diğer Kontrol Sistemlerine İlişkin Elektrik ve Elektromekanik vs) ve Kömürhan Köprüsü Dekoratif Aydınlatma İşlerinin Yapılması

b) Yatırım proje no'su/kodu:1993E040860 - 2019E040240

c) Miktarı (fiziki) ve türü: 2400x2 m uzunlukta Tünel Aydınlatma ve Elektromekanik Dekoratif Aydınlatma İşi

Toplam 479 adet iş kalemi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Malatya- Elazığ Devlet Yolu Kömürhan Tüneli

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1…” düzenlemesi yer almaktadır.

30.05.2019 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararına göre, açık ihale usulüyle yapılan şikâyete konu ihalede 33 adet doküman indirildiği, ihaleye teklif veren 11 isteklinin olduğu, Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin sınır değerin altında kaldığı ve idare tarafından anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklamalarının istenildiği, Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun bulunduğu, Bozduman Elektrik San. Tic. Ltd. Şti. ve Arkela San. Tic. Ltd. Şti.nin iş deneyim belgesi ve banka referans mektubu sunmadıkları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.nin iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uymadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, Makro Anadolu San. Tic. Ltd. Şti.nin sunulan bazı belgelerinin “belgelerin sunuluş şekline” uygun düzenlenmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak Ziver Petrol A.Ş.nin belirlendiği görülmüştür.

Sınır değer tutarının altında teklif verdiği tespit edilen Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye gönderilen 10.05.2019 tarihli aşırı düşük teklif sorgulaması hakkındaki yazıda “Bölge Müdürlüğümüzce 29/04/2019 tarihinde ihalesi yapılan 2019/135266 İKN'li “Kömürhan Tünel Elektrik ve Elektromekanik İşleri (Enerji Temini, Havalandırma, Aydınlatma, Haberleşme, Yangın, Scada ve Diğer Kontrol Sistemlerine İlişkin Elektrik ve Elektromekanik vs) ve Kömürhan Köprüsü Dekoratif Aydınlatma İşlerinin Yapılması işi”ihalesi için İhale komisyonuna vermiş olduğunuz teklif mektubundaki fiyat, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 38. maddesine göre aşırı düşük olarak tespit edilmiştir. Ekteki teklif mektubu cetvelinde belirtilen;

İş kalemlerinin;

- Yapım yönteminin ekonomikliği,

- Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

- Teklif edilen işin özgünlüğü,

Hususlarında gerekli her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici karı ve genel masrafları, belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir. Kamu İhale Genel Tebliği. 45. maddesine istinaden yapacağınız Analizleri ve Analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları) bu yazının tarafınıza tebliğ tarihinden itibaren 5 (Beş) iş günü içerisinde idaremize sunmanız gerekmektedir…” ifadelerine yer verildiği, yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri listesi (inşaat, mekanik ve elektrik kalemleri için), sıralı analiz girdileri listesi ve tabloları, açıklama istenilmeyen analiz girdileri listeleri, açıklama istenilen analiz girdileri listeleri ve analiz formatlarının verildiği görülmüştür.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin toplamda 479 iş kaleminden oluştuğu, idarenin bu kalemlerden 68 iş kalemi için açıklama istediği, bu iş kalemlerinden 15.018/5BY ve 15.420.1101 no’lu pozların inşaat iş kalemleri, diğer pozların tesisat (elektrik, mekanik) iş kalemleri olduğu görülmüştür.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince ihale dokümanında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağına ilişkin düzenleme yapılan ihaleler için idarece öncelikle geçerli teklifler ve yaklaşık maliyet esas alınarak sınır değerin hesaplanması ve sınır değerin altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca idarece oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda da; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmemesi gerekmektedir.

Yukarıda aktarılan Tebliğ açıklamaları uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarınca yayınlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri ile idarece tasarlanan ve birden fazla iş kalemlerini ihtiva eden iş kalemlerinin analiz formatlarının aşırı düşük sorgulama sürecinde isteklilere verilmesi gerektiği, bu kapsamda özel tesisat pozlarına ilişkin malzeme ve montaj şeklinde belirtilen analiz formatlarına, özel inşaat iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarına yer verildiği, ayrıca Özel-212 (Tünel Bakım ve İşletme Giderleri) iş kalemine yönelik olarak analiz girdilerinin neler olduğunu gösteren analiz formatı ve 13 adet yardımcı/alt analiz formatının bahse konu istekliye verildiği, söz konusu iş kalemleri ve alt analizler incelendiğinde; analizlerin birçok malzeme, işçilik, makina gibi girdilerden oluştuğu, idare tarafından aktarılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesi açıklamaları doğrultusunda açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmesi gerekirken, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin usulüne uygun belirlenmediğinin anlaşıldığı, şöyle ki idare tarafından istekliye gönderilen açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinde yalnızca “su” girdisinin bulunduğu, ancak yapılan inceleme neticesinde kimi iş kalemlerinde (örneğin Özel-212 ve 15.420.1101) aktarılan Tebliğ açıklamalarına uygun bir biçimde açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmediği görülmüştür.

Diğer taraftan idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin verilen birçok analiz formatında mevzuata aykırı olarak iş kalemi girdilerinde birim fiyatlara yer verildiği de görülmüştür.

Bu çerçevede, idarece mevzuata uygun olarak yapılmayan söz konusu aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden yapılacak olan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığına ilişkin olarak sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin imkân dâhilinde olamayacağı anlaşılmış olup, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıklar göz önüne alınarak,

  1. İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerinden, nitelik ve nicelik olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile birebir uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemlerine (paçal iş kalemi) ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, makine amortismanı, mazot, makine ve diğer malzeme girdileri vb.) kadar ayrıştırılması,

  2. Paçal/özel iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının anılan poz miktarları dikkate alınarak toplanması (örneğin aynı iş kalemi analizi içerisinde yer alan işçilikle ilgili düz işçi girdilerinin söz konusu poz birim miktarı dikkate alınarak toplanması), farklı poz numarasına sahip girdilerinin ise ayrı ayrı gösterilmesi,

  3. Yukarıdaki işlemlerden sonra anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi,

  4. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin mazot girdisi birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alıyorsa ve eğer bu paçal iş kalemleri analizlerinden en az birinde mazot girdisinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde olması halinde söz konusu mazot girdisi için açıklama istenilmesi),

  5. Açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulama işleminin yukarıda bahsedilen hususlara uygun şekilde tekrar yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

  1. Başvuru sahibinin 2’nci ve 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

  1. İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

…” hükmü,

2531 sayılı Kamu Görevinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde “Bu Kanun, genel bütçeye dahil daire, kurum ve kuruluşlar ile katma bütçeli idarelerde, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan fonlarda, belediyelerde, özel idarelerde 12 Mart 1964 gün ve 440 sayılı ve 12 Mayıs 1964 gün ve 468 sayılı Kanunlar kapsamına giren kuruluşlarda, sermayesinin yarısından fazlası ayrı ayrı veya birlikte Hâzinece veya yukarıdaki daire, idare, kurum ve kuruluşlarca karşılanan yerlerde aylık, ücret veya ödenek almak suretiyle görev yapmış olanlar hakkında uygulanır.” hükmü, aynı Kanun’un “Yasak ve süresi” başlıklı 2’nci maddesinde ise “Birinci madde kapsamına giren yerlerdeki görevlerinden hangi sebeple olursa olsun ayrılanlar, ayrıldıkları tarihten önceki iki yıl içinde hizmetinde bulundukları daire, idare, kurum ve kuruluşlara karşı ayrıldıkları tarihten başlayarak üç yıl süreyle, o daire, idare, kurum ve kuruluştaki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görev ve iş alamazlar, taahhüde giremezler, komisyonculuk ve temsilcilik yapamazlar. Özel kanunlardaki yasaklayıcı hükümler saklıdır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, “… b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri ifade eder” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur.

(3) Geçici kabul tarihi veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaştığı tarihin, ilk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında olduğu işler de ikinci fıkra kapsamında değerlendirilir.

(4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.

(9) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur… ” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez.

(2) İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir...” hükümleri,

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 1’nici maddesinde “MADDE 1- 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilen yapım işleri ihalelerinde, idareler tarafından işin niteliğine uygun ve rekabeti sağlayacak şekilde benzer iş belirlemesi yapılmasına esas olmak üzere (Ek-1)’de yer alan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi” oluşturulmuştur. Bu listede “altyapı işleri”, “üstyapı (bina) işleri”, “sıhhi tesisat ve mekanik tesisat işleri”, “elektrik işleri” ve “elektronik ve iletişim işleri” olmak üzere beş ana başlık ve bu başlıkların altında çeşitli yapım işlerinden oluşan gruplar düzenlenmiştir. İdareler, ihale edecekleri yapım işinin “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde yer alan iş gruplarından hangisine dâhil olduğunu tespit edecekler ve bu grubu esas almak suretiyle ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda benzer iş belirlemesi yapacaklardır.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ’in ekinde yer alan Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesinde (E) Elektronik ve İletişim İşleri I. GRUP: Trafik İzleme ve Yönetim Sistemi Kurulması İşleri “1. Karayolu sinyalizasyon işleri

2. Demiryolu sinyalizasyon işleri

3. Otoyollarda elektronik ücret toplama sistemleri

4. Veri ve görüntü aktarımı ile kontrol sistemleri

5. Merkezi kontrollü trafik izleme ve yönetim sistemi

6. Haberleşme, veri toplama ve kontrol sistemleri” olarak sayılmıştır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinin “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir.

7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

... İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 80'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler.

7.6. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: Resmi Gazetenin 11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı nüshasında yayımlanan “YAPIM İŞLERİNDE BENZER İŞ GRUPLARI TEBLİĞİ”nin eki “YAPIM İŞLERİNDE BENZER İŞ GRUPLARI LİSTESİ”nin “(E) ELEKTRONİK VE İLETİŞİM İŞLERİ” başlığı altında yer alan "I. GRUP: TRAFİK İZLEME VE YÖNETİM SİSTEMİ KURULMASI İŞLERİ” kabul edilecektir.

7.6.1. Mezuniyet belgeleri/diplomalar: İhale konusu benzer işe denk sayılacak Mühendislik Bölümü; Elektrik Mühendisliği veya Elektrik-Elektronik Mühendisliği'dir...“ düzenlemesi yer almaktadır.

İhaleye ait idari Şartname’nin yukarıda yer verilen 2’nci maddesine göre, ihale konusu işin Kömürhan Tüneli Elektrik ve Elektromekanik İşleri ve Kömürhan Köprüsü Dekoratif Aydınlatma İşlerinin Yapılması işi olduğu, yine aynı Şartname’nin 7’nci maddesine göre ise Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesinde yer alan (E) Elektronik ve İletişim İşleri I. GRUP: Trafik İzleme ve Yönetim Sistemi Kurulması İşlerinin benzer iş olarak kabul edildiği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyasında sunulan ve idare tarafından Kuruma gönderilen iş deneyim belgesi incelendiğinde,

Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından AS-YOL Yapı San. ve Tic. A.Ş. adına Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen [05.05.2017 tarih ve 2014/50540-936745-6-1 sayılı] alt yüklenici iş bitirme belgesinin sunulduğu, alt yüklenicinin ticaret unvanının Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, söz konusu belgeye konu işin “Araklı-Dağbaşı-Uğrak (Dokap) il yolu km: 36+121,97-42+800 arası toprak işleri ve üst yapı işleri yapılması işi”, uygulanan yapı tekniğinin “Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Tünel İşleri, Üst Yapı İşleri, İkinci İşler Yapılması”, işin alt yüklenici tarafından yapılan kısmının “Tünel Elektrik, Elektronik, Elektromekanik İşleri” olduğu, alt yüklenici tarafından yapılan işin kısmi kabul tarihinin 15.11.2016 ve belge tutarının 39.414.296,86 TL olduğu görülmüş olup, güncellenmiş belge tutarının 71.102.430,29 TL’ye tekabül ettiği ve güncellenmiş belge tutarının isteklinin söz konusu ihalede sağlaması gereken asgari iş deneyim tutarını (51.5000.000x0,8=41.200.000) karşıladığı ve bahse konu alt yüklenici iş bitirme belgesine konu işin ihale konusu işe uygun olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ziver Petrol A.Ş. tarafından teklif dosyasında sunulan ve idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler incelendiğinde,

Yukarıda yer verilen mevzuata göre bir tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur. Bu kapsamda Ziver Petrol A.Ş.nin ortağı olan Sabri Tekin’e ait iş yönetme belgesini sunduğu, anılan şahsın belgenin düzenlenme tarihinden önceki bir yıl boyunca anılan şirketin kesintisiz olarak %50’den fazla hissesine sahip ortağı olduğuna ilişkin ortaklık durum belgesinin sunulduğu, anılan istekli tarafından sunulan ortaklık durum belgesinde, Sabri Tekin’in, belge düzenleme tarihi olan 26.04.2019 tarihinde Ziver Petrol A.Ş.nin %51 hisse oranına sahip olduğu ve belgenin düzenlenme tarihinden önceki bir yıl boyunca anılan şirketin kesintisiz olarak %50’den fazla hissesine sahip ortağı olduğu bilgisinin yer aldığı görülmüştür.

T.C. Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin resmi internet sitesi (www.ticaretsicil.gov.tr) üzerinden yapılan sorgulamada, anılan şirkete ait 31.12.2018 tarih ve 9735 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nde şirket ortaklarının Sabri Tekin ve Veysel Demirci olduğu ve şirketin toplam sermayesine tekabül eden hisse miktarı bilgisine yer verildiği görülmüştür.

Anılan isteklinin teklifi kapsamında sunduğu ve meslek mensubundan yeniden temin edilen pay defteri incelendiğinde de ilk olarak 20.12.2017 tarihinden itibaren şirket ortaklarının Sabri Tekin ile Veysel Demirci olduğu ve şirketin toplam sermayesine tekabül eden hisse miktarı bilgisine yer verildiği görülmüş olup, anılan belgelerin incelenmesi neticesinde, pay defterindeki bilgilerin 31.12.2018 tarih ve 9735 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nde yer alan bilgilerle uyumlu olduğu, yukarıda yer verilen SMMM onaylı ortaklık durum belgesinde de bahse konu hususun yer aldığı, teklif dosyasında yer alan belgelerde şikâyet konusu hususun aksini tevsik eden herhangi bir belgenin bulunmadığı da birlikte değerlendirildiğinde, anılan şahsın ortaklık durum belgesinin düzenlenme tarihinden önceki bir yıl boyunca bahse konu şirketin kesintisiz olarak %50’den fazla hissesine sahip ortağı olmadığının söylenemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Anılan istekli tarafından iş deneyimini tevsik etmek üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen anılan isteklinin ortağı Sabri Tekin’e ait 06.12.2018 tarih ve 3349-Y-KD-588-1 sayılı iş yönetme belgesinin (devam eden ve iş artışı olan işlerde) sunulduğu, söz konusu belgeye konu işin “Gebze-Orhangazi-İzmir (İzmit Körfez Geçişi ve Bağlantı Yolları Dahil) otoyolu projesinin yap-işlet-devret modeli ile yapılması, işletilmesi ve devri”, uygulanan yapı tekniğinin “… A-V Grubu: Karayolu işleri (Altyapı+üstyapı)” ilgilinin görev unvanı ile ilgili olarak E-1 grubuna (benzer iş) ait olarak hissesine düşen belge tutarının 58.383.631,00 TL olduğu, güncellenmiş belge tutarının 145.120.401,86 TL olduğu görülmüştür. Kamu ihale mevzuatına göre yönetim faaliyetleri nedeniyle alınan belge tutarları beşte bir oranında dikkate alınacağından, belge tutarının 145.120.401,86 TL/5= 29.024.080,37 TL olduğu tespit edilmiştir. Bahse konu iş yönetme belgesine konu işin ihale dokümanında belirlenen benzer iş tanımına uygun olduğu değerlendirilen kısmının güncellenmiş tutarının anılan isteklinin söz konusu ihalede sağlaması gereken asgari iş deneyim tutarını (53.000.000x0,8=42.400.000 TL) karşılamadığı,

Başvuru sahibinin “Sabri Tekin’in 2018 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü’nden emekli olduğu, 2531 sayılı Kamu Görevinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanun’un “Yasak ve süre” başlıklı 2’nci maddesi gereğince 3 yıl süreyle Karayolları Genel Müdürlüğü’nün ihalelerine katılamayacağı husus da göz önüne alındığında, isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği” yönündeki iddiası kapsamında yapılan incelemede, 2531 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükmüne göre, mevzuatta yer alan yerlerdeki görevlerinden ayrılanlar ayrıldıkları tarihten önceki iki yıl içinde hizmetinde bulundukları daire, idare, kurum ve kuruluşlara karşı ayrıldıkları tarihten başlayarak üç yıl süreyle, o daire, idare, kurum ve kuruluştaki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görev ve iş alamayacaklardır. Bu kapsamda, sunulan bahse konu iş yönetme belgesinde Sabri Tekin’in “şube müdür yardımcısı, şube müdürü, daire başkanı” görev unvanıyla 26.07.2011-03.09.2018 tarihleri arasında görev yaptığı bilgisinin yer aldığı, anılan şahsın görevinden ayrılıp ayrılmadığı hususu ayrı tutulsa bile anılan mevzuat hükmüne göre, 29.04.2019 ihale tarihi dikkate alındığında anılan şahsın söz konusu belgeyi kullanmasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından,

a) Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesinin,

b) Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerinin,

teklif kapsamında sunulması zorunludur…

(3) İş ortaklığında, iş ortaklığı beyannamesinin ve iş ortaklığını oluşturan gerçek veya tüzel kişilerin her biri tarafından, ilgisine göre birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki belgelerin ayrı ayrı verilmesi zorunludur…” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesinde “… (8) Aday veya istekliler tarafından, yedinci fıkradaki koşulları taşıyan katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin belgeler ile Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinin 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınan geçici teminat mektubu, sunulmayacak belgeler tablosunda gerekli bilgilere yer verilmesi şartıyla başvuru veya teklif zarfında sunulmaz. Bu durumda, katılım ve yeterlik kriterleri ile geçici teminat mektubuna ilişkin değerlendirme, sunulmayacak belgeler tablosunda yer verilen bilgiler kullanılmak suretiyle EKAP veya kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden ulaşılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Sunulmayacak belgeler tablosunun kısmi teklife açık ihalelerde her bir kısım için, ortak girişimlerin katıldığı ihalelerde ise her bir ortak tarafından ayrı ayrı doldurulması gerekmektedir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tüzel kişilerin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 10/A maddesinin birinci fıkrasında “İhaleye katılabilmek için başvuru veya teklif dosyasında sunulması gereken, tüzel kişi aday ve isteklilerin teklif vermeye yetkili olduğu hususunda son durumu gösterir belgelere ilişkin mevzuatta geçen “tüzel kişi ortakları” ifadesinden, bu ortakların ilgisine göre ad, soyad/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası ile ortaklık oranları (halka arz edilen hisseler hariç); “tüzel kişilerin yönetimindeki görevliler” ifadesinden ise, teklif veya başvuru mektubu ya da sözleşmeyi imzalayanlar da dahil olmak üzere tüzel kişilikteki yönetim, temsil ve ilzama yetkili kişiler anlaşılır.” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde “…d) Standart formlar: Standart Form-KİK032.0/Y: Sunulmayacak belgeler…” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

b) Teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren imza beyannamesi veya imza sirküleri;

  1. Gerçek kişi olması halinde, noter tasdikli imza beyannamesi,

  2. Tüzel kişi olması halinde, ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirküleri,

7.2. İhaleye iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde;

7.2.1. İş ortaklığının her bir ortağı tarafından 7.1. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde yer alan belgelerin ayrı ayrı sunulması zorunludur…” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuata göre, tüzel kişi isteklilerin ihaleye katılabilmeleri için ilgisine göre tüzel kişiliğin ortakları, üyeleri veya kurucuları ile tüzel kişiliğin yönetimindeki görevlileri belirten son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi, bu bilgilerin tamamının bir Ticaret Sicil Gazetesinde bulunmaması halinde, bu bilgilerin tümünü göstermek üzere ilgili Ticaret Sicil Gazeteleri veya bu hususları gösteren belgeler ile tüzel kişiliğin noter tasdikli imza sirkülerini sunmaları gerektiği ve tüzel kişi isteklilerin teklif vermeye yetkili olduğu hususunda son durumu gösterir belgelere ilişkin mevzuatta geçen “tüzel kişi ortakları” ifadesinden bu ortakların ilgisine göre ad, soyad/ticaret unvanı, T.C. kimlik numarası/vergi kimlik numarası ile ortaklık oranlarının (halka arz edilen hisseler hariç), “tüzel kişilerin yönetimindeki görevliler” ifadesinden ise, tüzel kişilikteki yönetim, temsil ve ilzama yetkili kişilerin gösterilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif dosyasında sunulan ve idare tarafından Kuruma gönderilen ilgili belgeler incelendiğinde,

Anılan istekli tarafından teklif dosyasında 08.10.1996 tarih ve 4140 sayılı, 09.12.1997 tarih ve 4436 sayılı, 20.05.1998 tarih ve 4543 sayılı, 28.05.1998 tarih ve 4549 sayılı, 19.02.1999 tarih ve 4735 sayılı, 17.01.2000 tarih ve 4962 sayılı, 28.02.2000 tarih ve 4992 sayılı, 02.06.2004 tarih ve 6062 sayılı, 25.02.2010 tarih ve 7509 sayılı, 26.07.2010 tarih ve 7614 sayılı, 23.01.2013 tarih ve 8242 sayılı, 25.01.2013 tarih ve 8244 sayılı, 04.10.2017 tarih ve 9422 sayılı, 06.11.2017 tarih ve 9445 sayılı Ticaret Sicili Gazetelerinin sunulduğu,

08.10.1996 tarih ve 4140 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nde şirketin kurucu ortaklarının yer aldığı, 25.02.2010 tarih ve 7509 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nde Kenan Kıran’ın 10 yıl için şirket müdürlüğüne atandığı ve şirket kaşesi altında atacağı münferit imzası ile şirketi temsil ve ilzama yetkili olduğu, 23.01.2013 tarih ve 8242 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nde şirketin iki ortağından biri olan Sabri Manga’nın şirket hisselerinin tamamını diğer ortak Kenan Kıran’a devrettiği, Kenan Kıran’ın söz konusu şirketin tek ortağı olduğu ve bahse konu Gazete’de şirketin toplam sermayesine tekabül eden hisse miktarı bilgilerinin yer aldığı görülmüştür.

Ayrıca anılan şirket tarafından sunulan ve Üsküdar 13. Noterliği tarafından onaylanmış imza sirküsünde Kenan Kıran’ın 2010 tarihinden itibaren 10 (on) yıl için şirket müdürü olarak atandığı ve münferit imzası ile söz konusu şirketi temsil ve ilzama yetkili olduğu anlaşılmıştır.

T.C. Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin resmi internet sitesi (www.ticaretsicil.gov.tr) üzerinden yapılan sorgulamada, ihale tarihi itibariyle yukarıda aktarılan bilgiler teyit edildiğinden başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Ziver Petrol A.Ş. tarafından teklif dosyasında sunulan ve idare tarafından Kuruma gönderilen ilgili belgeler incelendiğinde,

Anılan istekli tarafından teklif dosyasında 15.12.2017 tarih ve 9474 sayılı, 31.12.2018 tarih ve 9735 sayılı, 08.01.2019 tarih ve 9740 sayılı, 22.03.2019 tarih ve 9793 sayılı Ticaret Sicili Gazetelerinin sunulduğu ancak anılan Gazetelerin bütün sayfalarının teklif dosyasında yer almadığı görülmüştür. Söz konusu istekli tarafından ayrıca SMMM tarafından onaylanmış pay defterlerinin sunulduğu, bahse konu pay defterlerinde “26.04.2019 tarihi itibariyle mevcut ortaklık yapısının yukarıdaki şekliyle devam ettiği tespit edilmiştir.” ifadelerinin yer aldığı, şirket ortaklarının Sabri Tekin ile Veysel Demirci olduğu ve şirketin toplam sermayesine tekabül eden hisse miktarı bilgisine yer verildiği görülmüştür.

Gerekli incelemenin yapılabilmesi için ilgili meslek mensubundan 02.07.2019 tarihli ve E.2019/12226 sayılı yazı ile ihale tarihi olan 29.04.2019 tarihi esas alınarak, ortaklara ait pay defterinin ilgili sayfalarının SMMM veya YMM tarafından onaylı örnekleri istenilmiş olup, söz konusu istekliye ait istenilen belgelerin ilgili meslek mensubu tarafından onaylı örneklerinin 03.07.2019 tarih ve 2019/26942 sayılı yazı ile Kurum kayıtlarına alındığı görülmüştür. Anılan belgelerin incelenmesi neticesinde, pay defterindeki bilgilerin isteklinin teklif dosyasında sunduğu pay defteri örneklerinde yer alan bilgilerle uyumlu olduğu tespit edilmiştir.

22.03.2019 tarih ve 9793 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nde Veysel Demirci’nin (Yönetim Kurulu Başkanı) 18.03.2020 tarihine kadar şirketi münferiden temsile yetkili olduğu, Sabri Tekin’in (Yönetim Kurulu üyesi) 18.03.2020 tarihine kadar şirketi sınırlı yetki ile temsile atandığı bilgilerinin yer aldığı,

Ayrıca anılan şirket tarafından sunulan ve Ankara 56. Noterliği tarafından onaylanmış imza sirküsünde Veysel Demirci’nin18.03.2020 tarihine kadar şirketi münferiden temsile yetkili olduğu görülmüştür.

T.C. Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nin resmi internet sitesi (www.ticaretsicil.gov.tr) üzerinden yapılan sorgulama neticesinde elde edilen bilgilerin teklif dosyası kapsamında sunulan bilgiler ile aynı olduğu tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 5’inci ve 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “…(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi,

sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleriise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(9) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve üçüncü fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinde “(1) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını gösteren faturalardır.

(2) İş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin ise üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir.

(3) Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda;

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden, taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarının ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,

gerekir. Yeterlik kriteri olarak bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan aday veya istekli yeterli kabul edilir.

(5) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(6) Taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını tevsik etmek üzere; fatura örnekleri ya da bu örneklerin noter, (Ek ibare: serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı suretleri sunulur.

(7) Toplam ciro; gelir tablosundaki brüt satışlar tutarından, satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimlerin tutarları düşülmek suretiyle ulaşılan net satışlar tutarıdır.

(8) Taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen işlerin parasal tutarının hesabında, yurt içinde ve yurt dışında gerçekleştirilen yapım işi faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin toplamı dikkate alınır.

(10) Gelir tablosunun, serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen gelir tablosunun o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeyi düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

(11) İş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday ve isteklilerde; iş hacmine ilişkin kriterlerin, her bir ortak tarafından iş ortaklığındaki hissesi oranında sağlanması zorunludur…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Bilanço ve eşdeğer belgeler ile iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 10’uncu maddesinde “…10.1.3. Aday veya isteklilerce sunulan Bilanço Bilgileri Tablosu’nun, ilgili uygulama yönetmeliğinin ekinde yer alan “Bilanço Bilgileri Tablosu Standard Formu” na uygun olarak ve anılan formda yapılan açıklamalar dikkate alınmak suretiyle düzenlenmesi gerekmektedir. Bu Tablonun, ihalenin ilk ilan veya davet tarihinden önce de düzenlenmesi mümkündür.

10.2. İş hacmini göstermek üzere aday veya isteklilerin başvuru veya teklifleri ile birlikte toplam ciroyu gösteren gelir tablosunu ya da taahhüt altında devam eden veya bitirilen işlerin parasal tutarını gösteren faturaları sunması zorunludur. Bu çerçevede, iş ortaklığı olarak ihaleye katılan aday veya isteklinin her bir ortağının iş ortaklığındaki hissesi oranında iş hacmine ilişkin kriteri sağladığını göstermek üzere bu iki belgeden herhangi birini sunması mümkündür.

10.3. İş hacmini göstermek üzere bir aday veya istekli tarafından hem taahhüt altında devam eden, hem de bitirilen işlerin parasal tutarını gösteren faturaların sunulması halinde, bu faturalardaki parasal tutarlar toplanmak suretiyle iş hacmine ilişkin kriterin sağlanıp sağlanmadığına bakılacaktır…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.4.. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

…sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde, yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki ve dört önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

7.4.3. İş hacmini gösteren belgeler

İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait, aşağıda belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir;

a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu,

b) Taahhüdü altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarını gösteren faturalar.

İsteklinin cirosunun teklif ettiği bedelin % 25'inden, taahhüt altında devam eden yapım işlerinin gerçekleştirilen kısmının veya bitirilen yapım işlerinin parasal tutarının ise teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriterlerden herhangi birini sağlayan ve sağladığı kritere ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait gelir tablosunu sunmayanlar bakımından iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilir. Bu gelir tablosu itibariyle yeterlik şartının sağlanamaması halinde ise, iki önceki yıl, ihalenin yapıldığı yıldan bir önceki yıl olarak kabul edilmek üzere son altı yıla kadarki gelir tabloları sunulabilir ve bu durumda gelir tabloları sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

...” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin meslek mensubu tarafından düzenlenen bilanço bilgileri tablosu ve ekinde aynı meslek mensubu tarafından onaylanan kurumlar vergisi beyannamesi eki bilançoyu sunduğu, söz konusu tablonun standart forma uygun olduğu, 2017 yılına ait bilanço bilgileri tablosunda cari oranın (1,1476), özkaynak oranının (0,1765) ve kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranının (0,4145) olduğu görülmüştür.

Yapılan incelemede, bilanço bilgileri tablosu ve ayrıntılı bilançoda yer alan veriler esas alındığında, 2017 yılı bilanço oranlarının doğru hesaplandığı, İdari Şartname’de öngörülen asgari kriterleri sağladığı ve yasal süresi içerisinde verilmiş olan beyannameye göre düzenlendiği tespit edilmiştir.

Ayrıca, iş hacmini göstermek üzere 2017 yılına ait SMMM onaylı Kurumlar vergisi beyannamesinin eki olan gelir tablosunun sunulduğu, teklif bedeli (51.500.000,00 TL) dikkate alındığında sağlanması gereken asgari iş hacmi tutarının (0,25 x 51.500.000,00 TL =) 12.875.000,00 TL olduğu, isteklinin 2017 yılına ait gelir tablosunda cirosunun 40.018.785,49 TL olduğu görüldüğünden bahse konu istekli tarafından sunulan iş hacmi tutarının güncelleme yapılmadan dahi asgari iş hacmi tutarını sağladığı anlaşılmaktadır.

Ziver Petrol A.Ş.nin meslek mensubu tarafından düzenlenen bilanço bilgileri tablosu ve ekinde aynı meslek mensubu tarafından onaylanan 31.12.1018 tarihli ayrıntılı bilançoyu sunduğu, söz konusu tablonun standart forma uygun olduğu, 2018 yılına ait bilanço bilgileri tablosunda cari oranın (34,110), özkaynak oranının (0,596) ve kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranının (0,004) olduğu görülmüştür.

Yapılan incelemede, bilanço bilgileri tablosu ve ayrıntılı bilançoda yer alan veriler esas alındığında, 2018 yılı bilanço oranlarının doğru hesaplandığı ve İdari Şartname’de öngörülen asgari kriterleri sağladığı ve yasal süresi içerisinde verilmiş olan beyannameye göre düzenlendiği tespit edilmiştir.

Ayrıca, iş hacmini göstermek üzere SMMM tarafından onaylı 2018 yılına ait gelir tablosunun sunulduğu, teklif bedeli (53.000.000,00 TL) dikkate alındığında sağlanması gereken asgari iş hacmi tutarının (0,25 x 53.000.000,00 TL =) 13.250.000,00 TL olduğu, isteklinin 2018 yılına ait gelir tablosunda cirosunun 387.888.209,79 TL olduğu görüldüğünden bahse konu istekli tarafından sunulan iş hacmi tutarının güncelleme yapılmadan dahi asgari iş hacmi tutarını sağladığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve teklif mektuplarının şekli” başlıklı 54’üncü maddesinde “(1) Başvuru ve teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır.

(2) Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:

a) Yazılı olması.

b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi.

c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması.

ç) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması.

d) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, Türkiye’de faaliyet gösteren tüzel kişilerin vergi kimlik numarasının belirtilmesi.

e) Ad ve soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması.

(3) Ortak girişim olarak teklif veren isteklilerin teklif mektuplarının, ortakların tamamı tarafından veya yetki verdikleri kişilerce imzalanması gerekir.

(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde “…d) Standart formlar: Standart Form-KİK015.3/Y: Birim Fiyat Teklif Mektubu, Standart Form-KİK0015.5/Y: Birim Fiyat Teklif Cetveli…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:…c) Bu Şartname ekinde yer alan standart forma uygun teklif mektubu…” düzenlemesi yer almaktadır.

Aynı Şartname’nin 5’inci maddesine göre istekliler tarafından “Standart Form-KİK015.3/Y: Birim Fiyat Teklif Mektubu, Standart Form-KİK0015.5/Y: Birim Fiyat Teklif Cetveli” kullanılması gerektiği anlaşılmış olup, Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Ziver Petrol A.Ş. tarafından sunulan teklif mektubu ve teklif mektubunun eki olan birim fiyat teklif cetvelinin incelenmesi neticesinde anılan isteklilerin söz konusu standart form doğrultusunda teklif verdiği, teklif mektuplarının ve birim fiyat teklif cetvellerinin usulüne uygun olduğu ve yetkili kişiler tarafından imzalandığı tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin iddiasının reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Geçici Teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde “İhalelerde, teklif edilen bedelin % 3'ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır. İhale dokümanında belirtilmesi şartıyla, danışmanlık hizmeti ihalelerinde geçici teminat alınması zorunlu değildir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Teminat olarak kabul edilecek değerler” başlıklı 34’üncü maddesinde “Teminat olarak kabul edilecek değerler aşağıda gösterilmiştir:

a) Tedavüldeki Türk Parası.

b) Teminat mektupları.

c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler.

İlgili mevzuatına göre Türkiye’de faaliyette bulunmasına izin verilen yabancı bankaların düzenleyecekleri teminat mektupları ile Türkiye dışında faaliyette bulunan banka veya benzeri kredi kuruluşlarının kontrgarantisi üzerine Türkiye’de faaliyette bulunan bankaların veya özel finans kurumlarının düzenleyecekleri teminat mektupları da teminat olarak kabul edilir.

(c) bendinde belirtilen senetler ve bu senetler yerine düzenlenen belgelerden nominal değere faiz dahil edilerek ihraç edilenler, anaparaya tekabül eden satış değeri üzerinden teminat olarak kabul edilir.

Teminat mektupları dışındaki teminatlar ihale komisyonlarınca teslim alınamaz. Bunların saymanlık ya da muhasebe müdürlüklerine yatırılması zorunludur.

İhale üzerinde kalan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye ait teminat mektupları ihaleden sonra saymanlık ya da muhasebe müdürlüklerine teslim edilir. Diğer isteklilere ait teminatlar ise hemen iade edilir. İhale üzerinde kalan istekli ile sözleşme imzalanması halinde, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine ait teminat sözleşme imzalandıktan hemen sonra iade edilir.

Teminatlar, teminat olarak kabul edilen diğer değerlerle değiştirilebilir.

Her ne suretle olursa olsun, idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Teminat mektupları” başlıklı 35’inci maddesinde “Bu Kanun kapsamında verilecek teminat mektuplarının kapsam ve şeklini tespite Kamu İhale Kurumu yetkilidir.

32 nci maddeye göre belirlenen tekliflerin geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla süreli olmak kaydıyla, geçici teminat mektuplarında süre belirtilir. Teklif geçerlilik süresinin uzatılması halinde, geçici teminat mektuplarının süresi de aynı süre ile uzatılır. Kesin teminat mektuplarının süresi ihale konusu işin bitiş tarihi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenir.

İlgili mevzuatına aykırı olarak düzenlenmiş teminat mektupları kabul edilmez.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 56’ncı maddesinde “(1) İhalelerde, teklif edilen bedelin yüzde üçünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır.

(4) İstekli veya yüklenici tarafından, teminat olarak banka teminat mektubu verilmesi halinde, bu teminat mektuplarının kapsam ve şeklinin, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlara uygun olması zorunludur. Standart formlara uygun olarak düzenlenmemiş teminat mektupları geçerli kabul edilmez. …

(5) Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren otuz günden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

…” hükmü,

İdari Şartname’nin “Geçici teminat” başlıklı 26’ncı maddesinde “1. İstekliler, teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. Teklif edilen bedelin % 3'ünden az oranda geçici teminat veren isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.

26.2. İsteklinin ortak girişim olması halinde, toplam geçici teminat miktarı ortaklık oranına veya işin uzmanlık gerektiren kısımlarına verilen tekliflere bakılmaksızın ortaklardan biri veya birkaçı tarafından karşılanabilir.

26.3. Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 25.09.2019 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

26.4. Kabul edilebilir bir geçici teminat ile birlikte verilmeyen teklifler, İdare tarafından istenilen katılma şartlarının sağlanamadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teminat olarak kabul edilecek değerler” başlıklı 27’nci maddesinde “27.1. Teminat olarak kabul edilecek değerler aşağıda sayılmıştır:

a) Tedavüldeki Türk Parası.

b) Bankalar tarafından verilen teminat mektupları.

c) Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler.

27.2. (c) bendinde belirtilen senetler ve bu senetler yerine düzenlenen belgelerden…” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Anadolubank A.Ş. Anadolu Kurumsal Şubesi tarafından düzenlenmiş olan 22.04.2019 tarihli ve 9180-88057 no’lu 1.700.000,00 TL tutarlı geçici teminat mektubunun sunulduğu, isteklinin teklif bedeli (51.500.000,00 TL) dikkate alındığında asgari geçici teminat tutarını (1.545.000,00 TL) karşıladığı, söz konusu teminat mektubunun 30.09.2019 tarihine kadar geçerli olduğunun belirtildiği ve banka yetkililerince isim ve unvan belirtilerek imzalandığı, bu kapsamda bahse konu geçici teminat mektubunun mevzuata ve İdari Şartname’nin 26’ncı maddesine uygun olduğu tespit edilmiştir.

Ziver Petrol A.Ş tarafından Albaraka Türk Katılım Bankası A.Ş. Başkent Kurumsal Şubesi Müdürlüğü tarafından düzenlenmiş olan 26.04.2019 tarihli ve 132-B1-95817 no’lu 2.000.000,00 TL tutarlı geçici teminat mektubunun sunulduğu, isteklinin teklif bedeli (53.000.000,00 TL) dikkate alındığında asgari geçici teminat tutarını (1.590.000,00 TL) karşıladığı, söz konusu teminat mektubunun 31.12.2019 tarihine kadar geçerli olduğunun belirtildiği ve banka yetkililerince isim ve unvan belirtilerek imzalandığı, bu kapsamda bahse konu geçici teminat mektubunun mevzuata ve İdari Şartname’nin 26’ncı maddesine uygun olduğu tespit edilmiştir.

  1. Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bankalardan temin edilecek belgeler” başlıklı 34’ üncü maddesinde “(1) Mali durumu göstermek üzere bankalardan temin edilecek yeterlik belgesi, banka referans mektubudur. Banka referans mektubu, Türkiye’de veya yurt dışında faaliyet gösteren bankalardan temin edilebilir. Banka referans mektubunun ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenmiş olması zorunludur.

(2) Banka referans mektubuna ilişkin yeterlik kriterleri aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayrinakdi kredisi ya da üzerinde kısıtlama bulunmayan mevduatı, teklif edilen bedelin % 10’undan az olamaz.

…” hükmü,

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.4.1. İsteklinin teklif ettiği bedelin % 10'undan az olmamak üzere bankalar nezdindeki kullanılmamış nakdi veya gayrinakdi kredisi ya da üzerinde kısıtlama bulunmayan mevduatını gösteren banka referans mektubu sunması zorunludur. Banka referans mektubunun ilk ilan tarihinden sonra düzenlenmiş olması zorunludur.

Yukarıdaki kriter, mevduat ve kredi tutarları toplanmak ya da birden fazla banka referans mektubu sunulmak suretiyle de sağlanabilir.

İş ortaklığında, ortaklardan biri, birkaçı veya tamamı tarafından ortaklık oranına bakılmaksızın bu yeterlik kriteri sağlanabilir. Konsorsiyumda ise bu belgelerin her bir ortak tarafından, kendi kısmı için belirlenen yeterlik kriterini sağlayacak şekilde sunulması gerekir…” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Anadolubank A.Ş. tarafından düzenlenmiş olan 22.04.2019 tarihli banka referans mektubunun sunulduğu, 20.000.000,00 TL kullanılmamış nakdi ve 877.670,00 TL kullanılmamış gayrinakdi kredi içeren söz konusu banka referans mektubunun düzenleniş tarihi bakımından uygun olduğu ve kredi tutarı bakımından istenilen yeterlik kriterini (0,10x51.500.000,00 TL = 5.150.000 TL) sağladığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ziver Petrol A.Ş. tarafından Albaraka Türk Katılım Bankası A.Ş. tarafından düzenlenmiş olan 26.04.2019 tarihli banka referans mektubunun sunulduğu, 40.000.000,00 TL kullanılmamış nakdi ve 40.000.000,00 TL kullanılmamış gayrinakdi kredi içeren söz konusu banka referans mektubunun düzenleniş tarihi bakımından uygun olduğu ve kredi tutarı bakımından istenilen yeterlik kriterini (0,10x53.000.000,00 TL = 5.300.000 TL) sağladığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

  1. Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden adayların, isteklilerin ve istekli olabileceklerin, bu Kanun’da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği hükmüne yer verilmiş, ilgili maddenin dilekçelerde yer alacak hususları sayan dördüncü fıkrasının (d) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmesi gerektiğine değinilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde dilekçelerde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmesinin zorunlu olduğu düzenlenmiş, “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde de Kuruma yapılan başvuruların öncelikle incelenmesi gereken hususlarının neler olduğu düzenlenmiş ve birinci fıkrasının (ı) bendinde “Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediği” hususunun da başvurunun incelenmesinde dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Diğer taraftan, Kamu İhale Kurumunun görev ve yetkileri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile belirlenmiş olup, bu görevler arasında ihale komisyonunun yerine geçip tüm yeterlik değerlendirmesini idare adına yapma görevi yer almamaktadır.

Herhangi bir belge adı veya yeterlik kriteri açıkça belirtilmeksizin yalnızca soru mahiyeti taşıyan ya da sunulması gereken belgelerin yeniden incelenmesi ve/veya değerlendirilmesi talebini veya genel nitelikli hukuka aykırılık ifadelerini içeren başvurularda, Kurum tarafından ihale sürecindeki işlem ve eylemlere ilişkin yapılacak inceleme başvuru sahibinin iddia konusu ettiği hususlara ve idarenin bu yöndeki beyanlarına hasredilmiş olması ve uyuşmazlıklarda idari denetim yetkisi bu yönde bulunan Kurumun ihale komisyonlarının yerine geçip, resen inceleme sonucunu doğuracak şekilde işlemleri baştan sona yeniden inceleme yetkisinin bulunmaması sebebiyle, ihale komisyonunun görev ve yetkisi dâhilinde incelediği hususların Kurum tarafından yeniden incelenmesi/değerlendirilmesi talebini içeren söz konusu başvuruların, 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuata uygun bir başvuru olarak nitelendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu çerçevede, anılan istekliler tarafından teklif dosyasında sunulan hangi belgenin, hangi gerekçeyle İdari Şartname’nin 7.7’nci maddesine aykırı olduğunun belirtilmediği, başvurunun genel nitelikli hukuka aykırılık iddiası içerdiği, iddianın bu haliyle tüm belgelerin anılan madde kapsamında yeniden incelenmesi sonucunu doğurduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla söz konusu iddianın 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuata uygun olmadığı, başvurunun sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmediği dilekçe üzerine Kurumun ihale komisyonu yerine geçip, resen bir inceleme yapamayacağı ve sunulan belgeleri baştan sona yeniden inceleme yetkisinin bulunmadığı anlaşılmış olup, anılan iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Ziver Petrol A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulama işleminin yukarıda bahsedilen hususlara uygun şekilde tekrar yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

KISMEN FARKLI GEREKÇE

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde, Kurul çoğunluğunca, “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Kurul çoğunluğunca alınan kararın, diğer kısımlarına katılmakla birlikte, başvuru sahibinin 3 üncü iddiasına ilişkin kısmına katılmıyorum . Şöyle ki;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinin 2 inci maddesinde, incelenen ihalede ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi isteklilerin sunmuş oldukları iş deneyim belgelerinin benzer iş tanımına uygun olmadığı ve iş deneyim tutarlarının istenen miktarı karşılamadığı, 3 üncü maddesinde ise, Ziver Petrol A.Ş.nin iş deneyimini tevsik etmek için ortağı olan Sabri Tekin’e ait iş deneyim belgesini sunduğu, anılan kişinin 2018 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü’nden emekli olduğu, 2531 sayılı Kamu Görevinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanun’un “Yasak ve süre” başlıklı 2’nci maddesi gereğince isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddia edilmektedir.

Anılan Kararda, başvuru sahibibnin 2 inci iddiası kapsamında, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen Kırtur Turizm İnşaat Taahhüt Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne ait iş deneyim belgesinin benzer iş tanımı ve tutar yönünden uygun olduğu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Ziver Petrol A.Ş.nin sunduğu iş deneyim belgesinin, ihalede sağlaması gereken asgari iş deneyim tutarını karşılamadığı, başvuru sahibinin 3 üncü iddiası kapsamında ise, 2531 sayılı Kanunun ilgili hükmüne göre, mevzuatta belirtilen yerlerdeki görevlerinden ayrılanlar ayrıldıkları tarihten önceki iki yıl içinde hizmetinde bulundukları daire, idare, kurum ve kuruluşlara karşı ayrıldıkları tarihten başlayarak üç yıl süreyle, o daire, idare, kurum ve kuruluştaki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görev ve iş alamayacaklarından bahisle, sunulan iş yönetme belgesinde Sabri Tekin’in “şube müdür yardımcısı, şube müdürü, daire ı” görev unvanıyla 26.07.2011-03.09.2018 tarihleri arasında halen görev yaptığı bilgisinin yer aldığı, anılan şahsın görevinden ayrılıp ayrılmadığı hususu ayrı tutulsa bile anılan mevzuat hükmüne göre, 29.04.2019 ihale tarihi dikkate alındığında anılan şahsın söz konusu belgeyi kullanmasının mevzuata uygun olmadığı ifade edilmektedir.

3 üncü iddia kapsamında, 2531 sayılı Kamu Görevinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanunun ilgili hükümleri gereğince, görevinden ayrıldığı kurumlara karşı memurların, idare, kurum ve kuruluştaki görev ve faaliyet alanıyla ilgili konuların incelenip, hukuki değerlendirme yapılması gerekmekte ise de, uyuşmazlık konusu ihalede, başvuru sahibinin bir önceki iddiası kapsamında, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ziver Petrol A.Ş.nin sunduğu iş deneyim belgesinin, ihalede sağlaması gereken asgari iş deneyim tutarını karşılamadığı, dolayısıyla isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması söz konusu olduğundan, ayrıca bu hususun incelenmesine gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, Kurul çoğunluğunun “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki kararının, başvuru sahibinin 3 üncü iddiasının incelenmesine ilişkin olarak yer alan gerekçelerin, “2531 sayılı Kanun hükmü gereğince iş deneyim belgesinin mevzuata uygun olmadığına” ilişkin kısmına katılmıyorum.

KISMEN FARKLI GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan üçüncü iddiasının incelenmesi neticesinde, Kurulca ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ziver Petrol A.Ş.nin teklifinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesi ile ihaleye katılmasının 2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkındaki Kanun’un 2’nci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kısmına ilişkin olarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

2531 sayılı Kamu Görevinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde, genel bütçeye dahil daire, kurum ve kuruluşlar ile katma bütçeli idarelerde, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan fonlarda, belediyelerde, özel idarelerde 12 Mart 1964 gün ve 440 sayılı ve 12 Mayıs 1964 gün ve 468 sayılı Kanunlar kapsamına giren kuruluşlarda, sermayesinin yarısından fazlası ayrı ayrı veya birlikte Hazinece veya yukarıdaki daire, idare, kurum ve kuruluşlarca karşılanan yerlerde aylık, ücret veya ödenek almak suretiyle görev yapmış olanlar hakkında bu Kanunun uygulanacağı hükmüne yer verilmiş; 2 nci maddesinde de, birinci madde kapsamına giren yerlerdeki görevlerinden hangi sebeple olursa olsun ayrılanların, ayrıldıkları tarihten önceki iki yıl içinde hizmetinde bulundukları daire, idare, kurum ve kuruluşlara karşı ayrıldıkları tarihten başlayarak üç yıl süreyle, o daire, idare, kurum ve kuruluştaki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görev ve iş alamayacakları, taahhüde giremeyecekleri, komisyonculuk ve temsilcilik yapamayacakları hükme bağlanmıştır.

2531 sayılı Kanunun söz konusu hükümlerinden, görevinden ayrıldığı kurumlara karşı memurların idare, kurum ve kuruluştaki görev ve faaliyet alanıyla ilgili konularda doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak sayılan işleri yapamayacağının belirtildiği, başka bir ifadeyle burada idarenin tüm faaliyet alanın değil, memurun görev ve faaliyet alanın anlaşılması gerektiği, diğer yandan, her idarenin hiyerarşik yapısı, teşkilat şeması, birimlerin görevleri ve birimler arasındaki iş dağılımı ve organizasyonu birbirinden farklı olduğundan aynı idarenin farklı biriminde görevli olmakla birlikte idarelerin hiyerarşik işleyişi kapsamında, özellikle de merkez birimlerde görevli idare görevlilerinin idareye bağlı birimler üzerinde görevleri nedeniyle etkili olup olmadıkları hususunun da 2531 sayılı Kanunun kapsamda değerlendirilmesi mümkündür.

Karayolları Genel Müdürlüğü Görev, Yetki ve Sorumluluk Yönetmeliği’nin “Merkez teşkilatı” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) Genel Müdürlüğün merkez teşkilatı aşağıda belirtilen kişi ve birimlerden oluşur.

a) Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcıları.

b) Ana hizmet birimleri.

  1. Etüt, Proje ve Çevre Dairesi lığı.

  2. Araştırma ve Geliştirme Dairesi lığı.

  3. Yol Yapım Dairesi lığı.

  4. Tesisler ve Bakım Dairesi lığı.

  5. Trafik Güvenliği Dairesi lığı.

  6. İşletmeler Dairesi lığı.

  7. Makine ve İkmal Dairesi lığı.

  8. Sanat Yapıları Dairesi lığı.

  9. Taşınmazlar Dairesi lığı.

  10. Program ve İzleme Dairesi lığı.

c) Danışma ve denetim birimleri.

  1. Teftiş Kurulu lığı.

  2. Hukuk Müşavirliği.

  3. Strateji Geliştirme Dairesi lığı.

ç) Yardımcı hizmet birimleri.

  1. İnsan Kaynakları Dairesi lığı.

  2. Destek Hizmetleri Dairesi lığı.

  3. Bilgi Teknolojileri Dairesi lığı.” düzenlemesi,

“Taşra teşkilatı” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Genel Müdürlüğün taşra teşkilatı aşağıda belirtilen birimlerden oluşur.

a) Bölge Müdürlükleri.

  1. Başmühendislikler,

  2. Şube Müdürlükleri,

  3. Şeflikler

b) İkmal Müdürlüğü

c) Atölye Müdürlüğü” düzenlemesi,

“Bölge Müdürlükleri” başlıklı 27’nci maddesinde “(1) Bölge Müdürlüklerinin görevleri şunlardır.

a) İlgili mevzuat, Genel Müdürlük düzenlemeleri ve planları çerçevesinde, sorumluluk alanına giren karayollarının yapımı, bakımı, onarımı, trafik güvenliği ve işletmesi ile bu iş ve hizmetlere yönelik teknik, idari, mali, danışma, denetim ve destek hizmetlerini, merkez teşkilatındaki ilgili hizmet birimleriyle koordineli olarak yürütmek.

e) Genel Müdürlük Makamı tarafından verilen diğer işleri yapmak veya ilgili mevzuata göre yaptırmak.” düzenlemesi yer almaktadır.

Uyuşmazlık konusu ihale, Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan Kömürhan Tüneli Elektrik ve Elektromekanik İşleri (Enerji Temini, Havalandırma, Aydınlatma, Haberleşme, Yangın, Scada ve Diğer Kontrol Sistemlerine İlişkin Elektrik ve Elektromekanik vs) ve Kömürhan Köprüsü Dekoratif Aydınlatma İşlerinin Yapılması Yapım İşidir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ziver Petrol A.Ş tarafından teklif dosyasında, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından “Gebze-Orhangazi-İzmir (İzmit Körfez Geçişi ve Bağlantı Yolları Dahil) otoyolu projesinin yap-işlet-devret modeli ile yapılması, işletilmesi ve devri” işine ilişkin olarak şirketin yarıdan fazla hissesine sahip ortağı Sabri Tekin adına düzenlenmiş olan 06.12.2018 tarihli ve 3349-Y-KD-588-1 sayılı iş yönetme belgesi sunulmuştur. Söz konusu belgede ilgilinin 26.07.2011 – 03.09.2018 tarihleri arasında “Şube Müdür Yardımcısı, Şube Müdürü ve Daire ı” görev unvanı ile görev yaptığı belirtilmiştir. Dosya muhteviyatından belge sahibi Sabri Tekin’in Karayolları Genel Müdürlüğündeki görevinden hangi tarihte ayrıldığı açıkça belli olmamakla birlikte 25.06.208 tarihinde Kamu Özel Ortaklığı Bölge Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Aylık Harcama ve Parasal Gerçekleşme Durum Raporu”nu İşletmeler Dairesi ı sıfatı ile 09.07.2018 tarihinde onaylamasından onay tarihi itibarı ile Karayolları Genel Müdürlüğünde Daire ı görev unvanı ile kamu hizmetinde bulunduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, şikayete konu Kömürhan Tüneli Elektrik ve Elektromekanik İşleri (Enerji Temini, Havalandırma, Aydınlatma, Haberleşme, Yangın, Scada ve Diğer Kontrol Sistemlerine İlişkin Elektrik ve Elektromekanik vs) ve Kömürhan Köprüsü Dekoratif Aydınlatma İşlerinin Yapılması Yapım İşi ihalesinin Karayolları 8. Bölge Müdürlüğü görev ve yetkisi dahilinde gerçekleştirildiğinden, Ziver Petrol A.Ş. tarafından iş deneyim belgesi kullanılan Sabri Tekin kamu görevinden ayrıldığı tarih tam olarak tespit edilememekle birlikte 09.07.2018 tarihi itibarı ile Karayolları Genel Müdürlüğünde İşletmeler Dairesi ı olarak görev yaptığından ve 5539 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve Karayolları Genel Müdürlüğü Görev, Yetki ve Sorumluluk Yönetmeliğin göre çalıştığı birimler merkez teşkilatı birimleri olduğundan, taşra teşkilatı arasında sayılan Bölge Müdürlüklerinin ilgili mevzuat, Genel Müdürlük düzenlemeleri ve planları çerçevesinde, sorumluluk alanına giren karayollarının yapımı, bakımı, onarımı, trafik güvenliği ve işletmesi ile bu iş ve hizmetlere yönelik teknik, idari, mali, danışma, denetim ve destek hizmetlerini, merkez teşkilatındaki ilgili hizmet birimleriyle koordineli olarak yürütme ve Genel Müdürlük Makamı tarafından verilen diğer işleri yapmak veya ilgili mevzuata göre yaptırma görevi bulunduğundan merkez teşkilatının Bölge Müdürlükleri üzerinde denetim ve koordinasyon sorumluğu, buna bağlı olarak da aralarında bir illiyet bağı bulunduğundan, Sabri Tekin’in durumunun 2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkındaki Kanun’un 2’nci maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Ziver Petrol A.Ş.nin teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, ayrıca iş deneyim belgesi kullanılan Sabri Tekin 09.07.2018 tarihi itibarı ile Karayolları Genel Müdürlüğünde İşletmeler Dairesi ı olarak görev yaptığından kamu görevinden ayrıldığı tarih tam olarak tespit edilememekle birlikte kamu görevini yürüttüğü dönemde Ziver Petrol A.Ş.nin yönetiminde bulunup bulunmadığı konusunda gerekli incelemenin yapılmasını teminen Karayolları Genel Müdürlüğüne bildirimde bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, Kurul çoğunluğunca başvuru sahibinin diğer iddialarına ilişkin alınan karara katılmakla birlikte üçüncü iddiası kapsamında yapılan inceleme sonucunda, Ziver Petrol A.Ş.nin teklifinin yukarıda yapılan açıklama ve değerlendirmeler uyarınca değerlendirme dışı bırakılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi ve Sabri Tekin hakkında Karayolları Genel Müdürlüğüne yukarıda belirtilen bildirimin bulunulması gerektiği yönündeki düşüncemle Kurulca verilen karara katılıyorum.

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim