KİK Kararı: 2019/UY.II-830

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/035
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 18.07.2019
Karar No : 2019/UY.II-830
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Mezre Turizm İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Er-Bu İnşaat Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/248986 İhale Kayıt Numaralı “Van-Bitlis İl Sınırı (Kuskunkıran Tüneli)- Tatvan Devlet Yolu (Tatvan Şehir Geçişi Dahil) Km: 71 + 467,03 – 138 + 868,47 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (Bsk) Yapılması İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından 11.07.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Van-Bitlis İl Sınırı (Kuskunkıran Tüneli)- Tatvan Devlet Yolu (Tatvan Şehir Geçişi Dahil) Km: 71 + 467,03 – 138 + 868,47 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (Bsk) Yapılması İşi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Mezre Turizm İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.-Er-Bu İnşaat Ticaret Anonim Şirketi İş Ortaklığının 23.05.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.05.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.06.2019 tarih ve 23251 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.06.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/595 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. “Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisi için idare tarafından 16.04.2019 tarihinde taraflarından Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının istendiği, sundukları tutanakların incelenmesi neticesinde 13.05.2019 tarihli ihale komisyonu kararının alındığı ve “İstekli, “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)”, “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3)” ve “Kompresörün bir saatlik ücreti” ne ilişkin olarak SMMM Kamil SİLAHTAROĞLU tarafından düzenlenen EK-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı ve EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağını idaremize sunmuştur.

Sunulan “EK-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı’’nın; "Kompresörün bir saatlik ücretine” ilişkin olduğu görülmüştür. Ancak söz konusu bu tutanakta “Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisinin içinde yer alan makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik herhangi bir açıklamanın yer almadığı görülmüştür.

Ayrıca, “EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nın; “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” ve “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3)” ait olduğu görülmüştür. Söz konusu bu tutanakta “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)”ın fiyatının 24.000,00 TL, “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3)”ın fiyatının ise 18.000,00 TL olduğu belirtilmiştir.

Ancak, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan 2017 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları kitabında; “03.001 poz no.lu Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP(1yd3)”ının fiyatı 234.000,00 TL ve “03.001 poz no.lu Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” ının fiyatı 432 000,00 TL olduğu görülmüştür.

Dolayısıyla istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinde yer alan makine bedellerinin T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından açıklanan rayiç bedellerinden belirgin bir şekilde düşük olduğu ve bu durumun istekliye haksız avantaj sağladığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, söz konusu fiyat teklifleri ile T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan 2017 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları kitabındaki rayiç bedelleri arasındaki uyumsuzluk ve “EK-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı”nda “Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisinin içinde yer alan makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik herhangi bir açıklamanın yapılmaması nedeniyle,

Söz konusu isteklinin teklifi aşırı düşük teklif sorgusuna Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. maddesi hükümlerine uygun olarak açıklama yapılmadığından İdari Şartnamenin “Sınır değer” başlıklı 33. maddesinin 33.2. bendi gereğince reddedilmiş…” kararına varıldığı, ancak makinelere ilişkin bu eleme gerekçesinin ilk ihale komisyonu kararında verilen eleme gerekçesi ile aynı olduğu ve verilen kararın mahkeme kararını dolanmaya çalışıldığını gösterdiği, idarenin bu aşamada makineler için verilen fiyat tekliflerinin eki tutanaklar ile uyumlu olup olmadığını inceleme yetkisine sahipken bu yetkiyi aşarak fiyat, rayiçler ve amortismana ilişkin değerlendirme yaptığı,

“Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisi için alınan fiyat teklifinin Danıştay tarafından yeterli görüldüğü, idare tarafından gelinen aşamada yapılan bu değerlendirmenin Danıştay kararına aykırı olduğu,

2. İdarece 13.05.2019 tarihli ihale komisyonu kararındaki ret gerekçelerine ek olarak şikayete cevap yazılarında “VBT/02 no’lu iş kaleminin Ariyet, ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması (F=Kx(0,00014xM+0,02)-0,0034xK)” analiz girdisine ait nakliye mesafesine ilişkin olarak, arazi sahiplerinden alınan muvafakatnamelere ait tapu fotokopilerini, söz konusu tapulara ait Bitlis Kadastro Müdürlüğü Tatvan Biriminden alınan ıslak imzalı Aplikasyon Krokilerini ve arazi sahibi sıfatıyla muvafakatnameleri imzalayan kişilere ait noter tasdikli imza beyannamelerini sunduğu tespit edilmiştir.

Sunulan bu belgeler; Karayolları Genel Müdürlüğüne ait TAKPAS (Tapu ve Kadastro Paylaşım Sistemi) (Taşınmazlar Dairesi Başkanlığı Parsel Sorgulama Sistemi) isimli sistemden sorgulanmış ve söz konusu arazilerin muvafakatnameyi imzalayan kişilere ait olduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca, TAKPAS’dan yapılan inceleme sonucunda, 15493717298 TCKN’li İmdat MİNYAS, 11140862250 TCKN’li Sedat ULUDİL ve 10456885120 TCKN’li Çetin ÖLGEN adına düzenlenmiş muvafakatnamelere esas tapu belgelerinin üzerindeki satış işlemine esas yevmiye tarihinin 11.04.2019 olduğu tespit edilmiştir.

Bu durumunda 02.01.2018 tarihinde idaremizin genel evrakına giren aşırı düşük teklif sorgulama dosyasında yer alan muvafakatname veren kişilerin söz konusu tarihte muvafakatnamelere esas tapu kayıtlarının olmadığı tespit edilmiştir.

Dolayısıyla, Söz konusu isteklinin, aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. maddesi hükümlerine uygun olarak yapılmadığı değerlendirilmektedir.” hususunun da aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmama gerekçelerinden biri olarak belirlendiği, bu durumun 06.08.2018 tarihli ve 2018/UY.II-538 sayılı Kurul kararına ve Danıştay tarafından verilen karar üzerine yine Kurul tarafından alınan 2019/MK-86 sayılı karara aykırı olduğu, zira muvafakat veren kişilerin muvafakat verdikleri yer ile ilgili yetkili olmasına esas tek belgenin tapu olmadığı, itirazen şikayet dilekçelerinin ekinde muvafakatname veren kişilerin o tarihte yetkili olduğunu gösterir protokol örnekleri ve eski maliklerin noter onaylı imza beyannamelerini de sundukları, bu belgeler de dikkate alındığında idarece ek bilgi belge istenilmeksizin karar verilmesinin uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Uyuşmazlığa konu ihalenin Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “Van-Bitlis İl Sınırı (Kuskunkıran Tüneli) -Tatvan Devlet Yolu (Tatvan Şehir Geçişi Dahil) Km: 71 + 467,03 – 138 + 868,47 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (Bsk) Yapılması işi” olduğu, ihalenin 11.07.2017 tarihinde 71 isteklinin katılımıyla gerçekleştirildiği,

Başvuru sahibinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının idarece reddedilmesi üzerine Kuruma yaptığı itirazen şikayet başvurusunda bulunan “Aşırı düşük teklif açıklamalarının;

1. VBT/01 no’lu ve VBT/02 no’lu iş kalemlerinin “Ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması (F=0,00034xKx√M-0,0034xK)" analiz girdilerine ait nakliye mesafesinin 3.5 km,

• VBT/02 no’lu iş kaleminin “Ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması (F=Kx(0,00014xM+0,02)-0,0034xK)” analiz girdisine ait nakliye mesafesinin 10 km,
• VBT/05 no’lu iş kaleminin “Bitkisel toprak ve sanat yapıları kazısının nakli (F=0,00034xKx√M-0,0034xK)” analiz girdisine ait nakliye mesafesinin 5 km alındığı, ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması ve bitkisel toprak ve sanat yapıları kazısının nakli analiz girdilerine ilişkin olarak Karayolları Genel Müdürlüğünce taraflarına gönderilen aşırı düşük sorgulama eki analiz formatında yer alan nakliye formülünün kullanıldığı, ihale dokümanında yer alan proje ve yerinde yapılan inceleme neticesinde ortalama taşıma mesafelerinin belirlenerek hesaplama yapıldığı, bu mesafelerin ihale konusu işin yapılması için optimum ortalama taşıma mesafelerinden daha düşük olmadığı, mesafelerin tevsiki açısından muvafakatnameler, taşınmazların maliklerine ait kimlik fotokopileri ve itinereri açıklamaları kapsamında ayrıca sundukları, taşınmazların kullanımı için gerekli izinlerin alınmasının istekliler için değil de ihale üzerinde bırakılan yükleniciler için bağlayıcılığının olduğu dikkate alındığında yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırılık içermediği,

2. VBT/01, VBT/02, VBT/14, VBT/31 no’lu iş kalemlerinin analiz girdileri arasında yer alan “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” analiz girdisi için,

• VBT/14 ve VBT/05 no’lu iş kalemlerinin analiz girdileri arasında yer alan “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3)” analiz girdisi için,

VBT/32 no’lu iş kaleminin analiz girdileri arasında yer alan “Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisi için fiyat teklifi alınmış olduğu ancak fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13 maddesinde belirtilen isteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerden biri olmadığı gerekçesiyle reddedildiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13. maddesinde teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin analizlere dayanak teşkil eden belgeler arasında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunabileceğinin düzenlendiği ve buna göre belirtilen analiz girdileri için taraflarınca sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesi uyarınca gerekli ibareleri taşıdığı ve meslek mensubu tarafından iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle imzalandığı, bu haliyle söz konusu analiz girdilerine yönelik teklif almak suretiyle açıklama yapılmasının kamu ihale mevzuatına uygun olduğu ve açıklamalarının kabul edilmesi gerektiği” iddiaları üzerine yapılan inceleme neticesinde Kurul tarafından 06.03.2018 tarihli ve 2018/UY.II-538 sayılı kararın alındığı ve söz konusu Kurul kararı ile “1) …İsteklinin VBT/02 no’lu iş kaleminin “Ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması (F=Kx(0,00014xM+0,02)-0,0034xK)” analiz girdisine ait nakliye mesafesine ilişkin olarak yapılan belgelendirme yöntemi incelendiğinde; istekli tarafından arazi sahiplerinden alınan muvafakatnamelerin sunulmuş olduğu ancak belirtilen noktadaki arazilerin muvafakatnameleri imzalayan kişiye ait oldukları ya da bu kişilerin bu araziler bakımından bir kullanım yetkisinin bulunduğuna ilişkin herhangi bir belgenin sunulmadığı, arazi sahibi sıfatıyla muvafakatnamelere imza atan kişilerin muvafakatnamelere ek olarak sundukları nüfus cüzdanları suretinin belirtilen noktalardaki araziler bakımından mülkiyet ya da zilyetlik hakkının varlığına ilişkin herhangi bir gösterge niteliğinde olamayacağı, istekli tarafından muvafakatnamelerde belirtilen arazilerin proje güzergahına olan uzaklıkların itinerer üzerine işlendiği ancak bu arazilerin harita üzerinde gösteriminin yapılmaması sebebiyle istekli tarafından belirtilen nakliye mesafelerinin idare tarafından kontrolünün yapılamayacağı anlaşıldığından idare tarafından uyuşmazlığa konu bu analiz girdisi için belirlenen açıklamanın uygun bulunmama gerekçesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin ikinci iddiası bakımından yapılan incelemede;

…Aşırı düşük teklif açıklaması yapacak istekliler tarafından makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik yapılacak açıklamalarda, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan rayiçlerin kullanılması veya makine ve ekipmanın isteklinin kendi malı olması halinde ilgili makine ve ekipmanın edinim bedeli üzerinden açıklama yapılması gerekmekte olup üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile amortisman girdisinin açıklanması mümkün bulunmamaktadır. Sunulan fiyat tekliflerinde yer alan tutarların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2017 yılı rayiçlerinden oldukça düşük rakamlar olduğu, belirlenen bu rakamların makinelerin 1 saatlik çalışma bedelinin önemli bir bileşeni olan amortisman maliyetini doğrudan etkilediği, böylelikle gerçek edinim değeri veya kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan rayiçler üzerinden hesaplanması gereken amortisman maliyetini, fiktif bir edinim maliyeti üzerinden hesaplayarak kendisine avantaj sağladığı anlaşılan başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır…

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,” karar verildiği,

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle başvuru sahibi tarafından açılan davada Ankara 17. İdare Mahkemesinin 18.07.2018 tarih ve E:2018/633, K:2018/1553 sayılı kararı ile “…aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin olarak ayrıntılı düzenlemelere yer verildiği, bu durumun ihale süreçlerinin niteliği gereği idarelerin ihale süreçlerindeki takdir yetkisinin dar tutulmuş olmasının bir sonucu olduğu, ihaleyi gerçekleştiren idarelerce ihaleye katılan isteklilerden istenecek aşırı düşük teklif açıklamalarının da bu düzenlemeler kapsamında olması gerektiği, mevzuatta yer almayan açıklama kalemlerinin takdir yetkisi çerçevesinde isteklilerden istenilmesine hukuken imkân bulunmadığı, sözleşme tasarısında kum-çakıl ocağı, ariyet ocağı, depo yeri, su temin yeri ile şantiye, beton santralı, beton tesisi, konkasör, soğuk ve sıcak karışım plentlerinin kurulacağı alanların yüklenici firma tarafından temin edileceğinin açıkça yer aldığı, ayrıca davacı şirket tarafından sunulan aşırı düşük analizinde teklif kalemlerinde yer almayan hususların aşın düşük analiz ekinde İdareye sunulmuş olduğu, zira arazi sahiplerinden alınan muvafakatnamelerin yanında bu muvafakatname konu arazilerin işlendiği itinererin de analiz ekinde idareye sunulduğu, ayrıca arazilerin gösterildiği harita örneğinin sunulmasının ise gerekli ve zorunlu olmadığı, nitekim itinererin üzerinde söz konusu araziler işaretlenip ve gösterilmekte olduğundan benzer ihalelerde Karayolları Genel Müdürlüğünün itinererin sunulmasını yeterli gördüğü, bu itibarla teklif kalemlerinde yer almayan hususların aşırı düşük teklif açıklama istemlerine konu edilemeyeceği hususları dikkate alındığında dava konusu kurul kararının davacıların (1) numaralı iddiasının reddine yönelik kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Ayrıca ihaleyi yapan İdarenin yükleniciden nakliye mesafesine ilişkin olarak bilgi belge isteyebileceği varsayılsa dahi, davacı şirketlerin sunmuş olduğu muvafakatnamelerde yer verilen hususların doğruluğunun tespitinin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü gibi ilgili kurumlar nezdinde mümkün olduğu, ancak ihaleyi yapan İdare ve de davalı idarece verilen belgeler yeterli görülmemesine karşın bu doğrultuda bir inceleme ve araştırma yapılmadan işlem tesis edildiği dikkate alındığında dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık görülmemiştir.” gerekçesiyle dava konusu işlemin 1’inci iddia açısından iptaline,

2’nci iddia bakımından ise “Bu itibarla, ihale süreçlerinde istekliler tarafından makine ve ekipman girdilerinden olan amortismana yönelik yapılacak açıklamalarda makine ve ekipman kendine ait değilse kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanmakta olan rayiç bedellerinin kullanılması gerektiği, üçüncü kişilerden alman fiyat teklifleri ile amortisman girdisinin açıklanamayacağı, buna yönelik mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı, davacılar tarafından sunulan fiyat teklifinin İse kamu kurum ve kuruluşları tarafından açıklanan güncel rayiç bedellerinin belirgin bir şekilde altında olduğu, davacıların bu sebeple kendisine fiyat avantajı sağladığının açık olduğu hususları dikkate alındığında dava konusu kurul kararının davacıların (2) numaralı iddiasının reddine yönelik kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir.” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi üzerine Kurul tarafından 26.09.2018 tarihli ve 2018/MK-347 sayılı kararın alındığı ve “1-Kamu İhale Kurulunun 06.03.2018 tarihli ve 2018/UY.II-538 sayılı kararının 1’inci iddia ile ilgili kısmının iptaline,

2-1’inci iddia bakımından düzeltici işlem belirlenmesine,” karar verildiği,

Anılan mahkeme kararına karşı Mezre Turizm İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti. - Er-Bu İnşaat Ticaret A.Ş. İş Ortaklığı tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine Danıştay Onüçüncü Dairesi’nin 07.12.2018 tarih ve E:2018/3750, 2018/3761 sayılı kararı ile “…Temyize konu Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının incelenmesinden;

Uyuşmazlık, VBT/02 no’lu “Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması ve kullanılması” iş kaleminin “Ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması (F=Kx(0,00014xM+0,02)-0,0034xK)” analiz girdisine ait nakliye mesafesi hesabından kaynaklanmaktadır.

İhaleyi gerçekleştiren idare tarafından, isteklilerce nakliye mesafesinin ne suretle tevsik edileceğine ilişkin bir belirleme yapılmaksızın aşırı düşük açıklama isteme yazısı ile, ihalede sınır değerin altında kalan 11 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş olup, sadece davacı şirketler tarafından oluşturulan iş ortaklığı tarafından açıklama sunulmuştur.

Anılan ihalenin yaklaşık maliyet hesabında, VBT/02 no’lu iş kaleminin “Ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması (F=Kx(0,00014xM+0,02)~0,0034xK)” analiz girdilerine ait nakliye mesafesi 19.595 metre olarak belirlenmiştir. İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilen söz konusu analiz girdisine ilişkin olarak sadece formül verilmiş, nakliyenin fiyatlandırmasına ilişkin bir km bilgisine ve/veya nakliye mesafesinin tevsikine ilişkin olarak nasıl bir belge istenildiğine dair bir bilgiye yer verilmemiştir. Davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı tarafından sunulan analiz girdisinde nakliye mesafesi 10 km olarak belirlenmiş ve bu analiz girdisine ilişkin olarak ihaleyi gerçekleştiren idareye, açıklama yazısı ekinde nakliye mesafesini tevsik etmek üzere arazilerinin ariyet ocağı ve depo sahası olarak kullandırılmasında bir mahzur bulunmadığına ilişkin altı adet muvafakatnamenin ve ekinde nüfus cüzdanı fotokopilerin ve bu arazilerin işlendiği itinererin sunulduğu görülmüştür.

İhaleyi gerçekleştiren idarece, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan muvafakatnamelere konu taşınmazların muvafakatnameyi imzalayan kişilere ait olduğuna ve söz konusu arazilerin ariyet ocağı ve depo yeri olarak kullanılması için gerekli olan izinlerin alındığına dair herhangi bir belgenin sunulmadığı gerekçesiyle davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığının teklifi doğrudan reddedilmiştir.

Davacı İş Ortaklığı tarafından uyuşmazlık konusu iş kalemi kapsamında sunulan nakliye mesafesine bakıldığında, bu mesafenin idarenin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı mesafeden daha az olduğu, bu anlamda davacılar tarafından esas alınan mesafenin kendilerine yaklaşık maliyete nazaran bir maliyet avantajı sağladığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte, ihale komisyonu tarafından, aşırı düşük teklif açıklama istem yazısında, isteklilerce açıklamalarına esas alınan nakliye mesafesinin tevsikine ilişkin olarak belge sunulacağına ya da hangi belgelerin sunulması gerektiğine ilişkin bir belirlemeye yer verilmediğinden, sunulun belgelerin yetersizliği gerekçesi ile davacı iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin doğrudan değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı, sunulan belgelerin ihale komisyonu tarafından yeterli görülmemesi durumunda tereddüt duyulan hususlara ilişkin olarak gerektiğinde ilave belgeler istenilmesi suretiyle yeniden bir değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna varıldığından, itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, dava konusu işlemin bu iddia yönünden iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Temyize konu Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesinden;

“Kamu İhale Genel Tebliği’nde, ihale komisyonunca, teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin teklifleri reddedilmeden önce belirlenen süre içinde teklifte önemli olarak tespit edilen bileşenlerle ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin sunulmasının gerektiği, isteklilerin sunacakları analizlere dayanak teşkil eden belgeler arasında “üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri”nin de sayıldığı görülmektedir.

Davaya konu ihalede, davacı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığınca aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, VBT/01, VBT/02, VBT/05, VBT/14 ve VBT/31 no’lu iş kalemlerinin analiz girdileri arasında yer alan “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” analiz girdisi için teklif edilen 20.000,00.-TL tutarı tevsik etmek üzere, Silyol İnşaat ve Ticaret A.Ş. kaşe ve imza bilgisine yer verilen fiyat teklifi, VBT/14 no’lu iş kaleminin analiz girdileri arasında yer alan “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3) analiz girdisi için teklif edilen 15.000,00.-TL tutarı tevsik etmek üzere Silyol İnşaat ve Ticaret A.Ş. kaşe ve imza bilgisine yer verilen fiyat teklifi, VBT/32 no’lu iş kaleminin analiz girdileri arasında yer alan “Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisi için teklif edilen 55.00-TL tutarı tevsik etmek üzere Silyol İnşaat ve Ticaret A.Ş. kaşe ve imza bilgisine yer verilen fiyat teklifi sunulmuştur.

Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3) ve “Kompresörün bir saatlik ücretine ilişkin olarak Kamu ihale Genel Tebliği’nin 45.1.13. maddesi uyarınca fiyat teklifi ile açıklama yapılabileceği, fiyat teklifi ile açıklama yapılamayacağına ilişkin mevzuatta bir hüküm bulunmadığı, fiyat tekliflerinde yer alan fiyatın idareye sunulan fiyat analizinde belirtilen fiyatlarla aynı olduğu, bu itibarla, davalı idarece iş makinelerinin edinim bedellerinin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklanamayacağından bahisle davacının ikinci iddiası yönünden tesis edilen başvurunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak üçüncü kişilerden fiyat teklif alınması durumunda, idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi hâlinde, meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal ve hizmet için düzenlenen maliyet veya satış tutarı tespit tutanağının meslek mensubundan istenebileceği, meslek mensubunun tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumlu olduğu, gerekli görülmesi hâlinde ihaleyi yapan idarenin proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutan tespit tutanaklarını incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebileceği, yapılan inceleme sonucunda sunulan proforma fatura/fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek, uyumsuzluğun niteliğine göre belgelerin mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderileceği ve gerekli olması hâlinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılacağı açıktır.

…

2. Ankara 17. İdare Mahkemesi’nin 18/07/2018 tarih ve E2018/633, K:2018/1553 sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, VBT/02 no’lu iş kaleminin “Ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması (F=Kx(0,00014xM+0,02)-0,0034xK)” analiz girdisine ilişkin olarak davacıların birinci iddiasıyla ilgili kısım yönünden anılan Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA;

3. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;

4. Temyize konu Mahkeme kararının, davacıların 2. iddiasıyla ilgili kısım yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca bozulmasına,

5. Dava konusu işlemin bu kısmının iptaline…” karar verildiği anlaşılmıştır.

Danıştay Onüçüncü Dairesi’nin söz konusu kararının uygulanmasını teminen Kurul tarafından 06.03.2019 tarihli ve 2019/MK-86 sayılı kararın alındığı ve “1- 26.09.2018 tarih ve 2018/MK-347 sayılı kararın iptaline,

2- Kamu İhale Kurulunun 06.03.2018 tarihli ve 2018/UY.II-538 sayılı kararının 1’inci iddia ile ilgili kısmının iptaline,

3- Kamu İhale Kurulunun 06.03.2018 tarihli ve 2018/UY.II-538 sayılı kararında yer alan 1’inci iddia ile ilgili olarak tereddüt duyulan hususlarda ihaleyi yapan idarece ilave belgeler istenilmesi suretiyle yeniden bir değerlendirme yapılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine,

4- Kamu İhale Kurulunun 06.03.2018 tarihli ve 2018/UY.II-538 sayılı kararının 2’nci iddia ile ilgili kısmının iptaline,

5- Kamu İhale Kurulunun 06.03.2018 tarihli ve 2018/UY.II-538 sayılı kararında yer alan 2’inci iddia ile ilgili olarak ihaleyi yapan idarece proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutan tespit tutanaklarının bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenerek değerlendirme yapılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine,” karar verildiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından Kurul kararının uygulanmasını teminen 16.04.2019 tarihinde başvuru sahibine EKAP üzerinden tebliğ edilen yazı ile istekliden “…tarafınızca aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan dosyada nakliye mesafesine ilişkin olarak yer alan; 21.12.2017 tarihli İmdat MİNYAS adına, 28.12.2017 tarihli Gündoğan AVKAN adına, 28.12.2017 tarihli Çetin ÖLGEN adına, 29.12.2017 tarihli Abdurahman DEMİRKUL adına, 29.12.2017 tarihli Sedat ULUDİL adına ve 27.12.2017 tarihli Çetin AYTEKİN adına olan muvafakatnameler incelenmiş olup söz konusu taşınmazlara ait herhangi bir tapu bilgisinin yer almadığı görülmüştür.

Söz konusu muvafakatnamelerin değerlendirilebilmesi için, muvafakatnameleri imzalayan kişilerin imza sirkülerinin, söz konusu taşınmazlara ait Ada/ Parsel numaralarının yer aldığı tapu fotokopilerinin, taşınmazların Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlüğünden alınmış ve bir harita üzerinde gösterilmiş tescile esas koordinatlarının ve Van Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Müdürlüğü veya Bitlis İl Özel İdaresinden alınmış İşletme Ruhsatlarının,

“Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3) ve “Kompresörün bir saatlik ücreti “ için Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.1 maddesinde belirtilen “Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.” hüküm gereğince tarafınızca sunulan fiyatlara ilişkin Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının (Ek-O.6) yazımızın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 5 (beş) iş günü içinde Genel Müdürlüğümüz Program ve İzleme Dairesi Başkanlığına gönderilmesi…” hususlarında belge talep edilmiştir.

İdare tarafından isteklinin 24.04.2019 tarihinde idareye sunduğu belgelerin incelenmesi üzerine 14.05.2019 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararının alındığı,

İhale komisyonu kararında “MEZRE Turz. İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. + ER-BU İnş. Tic. A.Ş. İş Ortaklığının İdaremizin Genel Evrakına giren 24.04.2019 tarih ve 2019/1 sıra nolu cevabi yazısı ve ekleri İhale Komisyonumuz tarafından incelenmiş olup,

1. İsteklinin VBT/02 nolu iş kaleminin “Ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması (F=Kx(0,00014xM+0,02)-0,0034xK])” analiz girdisine ait nakliye mesafesine ilişkin olarak, arazi sahiplerinden alınan muvakatnamelere ait tapu fotokopilerini, söz konusu tapulara ait Bitlis Kadastro Müdürlüğü Tatvan Biriminden alınan ıslak imzalı Aplikasyon Krokilerini ve arazi sahibi sıfatıyla muvafakatnameleri imzalayan kişilere ait noter tasdikli imza beyannamelerini sunduğu görülmüştür. Sunulan bu belgelerin Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait TAKPAS (Tapu ve Kadastro Paylaşım Sistemi) (Taşınmazlar Dairesi Başkanlığı Parsel Sorgulama Sistemi) den yapılan incelemelerde, söz konusu arazilerin muvafakatnameyi imzalayan kişilere ait olduğu tespit edilmiş olup yapılan açıklamanın uygun olduğu değerlendirilmiştir.
2. İstekli, “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)”, “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3)” ve “Kompresörün bir saatlik ücreti”ne ilişkin olarak SMMM Kamil SİLAHTAROĞLU tarafından düzenlenen EK-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı ve EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağını idaremize sunmuştur.

Sunulan “EK-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı’’nın; "Kompresörün bir saatlik ücretine” ilişkin olduğu görülmüştür. Ancak söz konusu bu tutanakta “Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisinin içinde yer alan makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik herhangi bir açıklamanın yer almadığı görülmüştür.

Ayrıca, “EK-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nın; “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” ve “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3)” ait olduğu görülmüştür. Söz konusu bu tutanakta “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)”ın fiyatının 24.000,00 TL, “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3)”ın fiyatının ise 18.000,00 TL olduğu belirtilmiştir.

Ancak, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan 2017 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları kitabında; “03.001 poz no.lu Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP(1yd3)”mm fiyatı 234.000,00 TL ve “03.001 poz no.lu Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” mm fiyatı 432 000,00 TL olduğu görülmüştür.

Dolayısıyla istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinde yer alan makine bedellerinin T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından açıklanan rayiç bedellerinden belirgin bir şekilde düşük olduğu ve bu durumun istekliye haksız avantaj sağladığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, söz konusu fiyat teklifleri ile T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan 2017 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları kitabındaki rayiç bedelleri arasındaki uyumsuzluk ve “EK-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı”nda “Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisinin içinde yer alan makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik herhangi bir açıklamanın yapılmaması nedeniyle,

Söz konusu isteklinin teklifi aşırı düşük teklif sorgusuna Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. maddesi hükümlerine uygun olarak açıklama yapılmadığından İdari Şartnamenin “Sınır değer” başlıklı 33. maddesinin 33.2. bendi gereğince reddedilmiş…” değerlendirmelerinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede idarenin aldığı ihale komisyonu kararında başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesine ilişkin olarak birinci iddia kapsamında iki gerekçenin belirlendiği, bu gerekçelerden birinin fiyat teklifine konu makinaların fiyat teklifi tutarlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçleri ile uyumsuz olduğu, diğerinin ise “Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisinin içinde yer alan makine ve ekipman girdilerinin amortismanına yönelik herhangi bir açıklamanın yapılmaması olduğu anlaşılmıştır.

Anılan iki gerekçeden fiyat teklifine konu makinaların fiyat teklifi tutarlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçleri ile uyumsuz olduğu gerekçesi bakımından yapılan incelemede;

Uyuşmazlık konusu hususa ilişkin olarak Danıştay kararında “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 210 HP (21/2yd3)” “Ekskavatör ve dragline tipi makinalar 100 HP (1yd3)” ve “Kompresörün bir saatlik ücreti”ne ilişkin olarak Kamu ihale Genel Tebliği’nin 45.1.13. maddesi uyarınca fiyat teklifi ile açıklama yapılabileceği, fiyat teklifi ile açıklama yapılamayacağına ilişkin mevzuatta bir hüküm bulunmadığı, fiyat tekliflerinde yer alan fiyatın idareye sunulan fiyat analizinde belirtilen fiyatlarla aynı olduğu, bu itibarla, davalı idarece iş makinelerinin edinim bedellerinin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklanamayacağından bahisle davacının ikinci iddiası yönünden tesis edilen başvurunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.” değerlendirmesinin yapıldığı, söz konusu işbu ihaleye ilişkin olarak verilen Danıştay kararı kapsamında açıklamaya konu makinalar için fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasının önünde bir engel bulunmadığı ve dolayısıyla gelinen aşamada fiyat teklifinde yer alan tutarlarla Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinin kıyaslamasının yapılamayacağı anlaşıldığından, idarece yapılan fiyat teklifine konu makinaların fiyat teklifi tutarlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçleri ile uyumsuz olduğu değerlendirmesinin Danıştay Onüçüncü Dairesi’nin 07.12.2018 tarih ve E:2018/3750, 2018/3761 sayılı kararına aykırı olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçeyle reddedilmesinin uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Anılan iki gerekçeden, “Sunulan “EK-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı’’nın; “Kompresörün bir saatlik ücretine” ilişkin olduğu görülmüştür. Ancak söz konusu bu tutanakta “Kompresörün bir saatlik ücreti” analiz girdisinin içinde yer alan makine ve ekipman girdilerinin bileşenlerinden amortismana yönelik herhangi bir açıklamanın yer almadığı görülmüştür.” gerekçesi bakımından yapılan incelemede;

İstekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında kompresörün kendi malı olduğunun beyan edilmediği, aksine bu analiz girdisi için fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklama yapıldığı, fiyat teklifinin EK-O.5 Maliyet Tespit Tutanağı dikkate alınarak hazırlandığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.” açıklaması uyarınca fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde “ağırlıklı ortalama birim maliyet”, fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde “toplam birim maliyet” dikkate alınarak açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır.

İsteklinin sunduğu fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin değil hizmete ilişkin olmasına rağmen fiyat teklifi üzerindeki standart ifadenin “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (29/12/2017) tarih ve (01) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama birim maliyet tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklinde düzenlendiği tespit edilmiştir.

Bu çerçevede isteklinin sunduğu fiyat teklifinin üzerinde yer alan ibarenin mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

İdarece belirtilen gerekçede Maliyet Tespit Tutanağı üzerinde amortismana ilişkin herhangi bir açıklamanın yer almadığı ifade edilmişse de söz konusu tutanakta hizmet maliyetinin tespitine ilişkin tabloların kullanılmadığı, mamul/mala ilişkin tabloların kullanılması suretiyle birim maliyet tespiti yapıldığı ve dolayısıyla bu veriler üzerinden amortismana ilişkin herhangi bir açıklama yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede birim maliyeti tespit edilecek unsurun bir mal/mamul değil, mal içeren bir hizmet (kompresörün bir saatlik ücreti) olduğu, bu bakımdan Maliyet Tespit Tutanağının mevcut haliyle Tebliğ’in ilgili açıklamasına aykırı düzenlendiği ve söz konusu Tespit Tutanağının, amortisman giderini içerip içermediği hususunda bir denetim yapılmasına bile elverişli olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer yandan Maliyet Tespit Tutanağı’nda fiyat teklifi verilen hizmete ilişkin toplam birim maliyet tutarına ilişkin tabloda da kompresörün toplam birim maliyetine ilişkin bir tutara yer verildiği görülmüşse de bu tabloda açıklamaya konu hizmet işi kalemine ilişkin olarak makine, işçilik, amortisman, yakıt vb. bileşenlerin gösterilmediği, bu çerçevede idarenin anılan gerekçesinin sonucu itibarıyla mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhale komisyonu kararında yer almamakla birlikte isteklinin şikayet başvurusuna verilen cevapta başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi özetle; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında arazilere ilişkin imzalı muvafakatname veren toplam 4 kişiden 3’ünün (İmdat Minyas, Sedat Uludil, Çetin Ölgen) Danıştay kararı üzerine istenilen tapu kayıtlarında aşırı düşük teklif açıklama tarihinden (02.01.2018) daha sonraki bir tarihte (11.04.2019) mülkiyet sahibi olduklarının idarece tespit edilmiş olmasıdır.

Başvuru sahibi 2018/UY.II-538 sayılı Kurul kararında yer alan “....istekli tarafından arazi sahiplerinden alınan muvafakatnamelerin sunulmuş olduğu ancak belirtilen noktadaki arazilerin muvafakatnameleri imzalayan kişiye ait oldukları ya da bu kişilerin bu araziler bakımından bir kullanım yetkisinin bulunduğuna ilişkin herhangi bir belgenin sunulmadığı, arazi sahibi sıfatıyla muvafakatnamelere imza atan kişilerin muvafakatnamelere ek olarak sundukları nüfus cüzdanları suretinin belirtilen noktalardaki araziler bakımından mülkiyet ya da zilyetlik hakkının varlığına ilişkin herhangi bir gösterge niteliğinde olamayacağı....” ifadelerinden hareketle tapu kayıtlarındaki mülkiyetin intikaline ilişkin tarihin esas alınmasının uygun olmadığını ve itirazen şikayet dilekçesi ekinde sunduğu protokollerin kullanım yetkisi ve zilyetlik anlamına geldiğini, bu çerçevede anılan gerekçeyle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmemesinin aykırı olduğunu iddia etmektedir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesi ekinde sunduğu protokollerde “…maliki olduğum tarlamı fiilen kullanma, tarlamdan doğrudan veya dolaylı olarak yararlanma, bu çerçevede kulübe ve baraka gibi hafif sökülebilir yapılar inşa etme, tarlada kendisi depolama yapma veya başkalarının depo olarak kullanmasına müsaade etme, tarlayı dışarıdan gelecek zararlara karşı ve başkalarının işgallerine muhafaza etme ve muhafaza için etrafına çit yaptırma dâhil gereken tüm tedbirleri alma, tarla üzerinde fiilen hakim olma, zilyetlik hakkını aksi kararlaştırılıncaya kadar ... tanıdığımı,

Tarlanın kiralanması ve satışıyla ilgili gerekli tüm işlemleri benim nam ve hesabıma yapma, satış ve kira bedelini benim adıma tahsil etme, tarlanın kullanımıyla ve tarladan yararlanmayla alakalı diğer kişilerle anlaşma imzalama ve onay verme ve satış dahil tüm işlemlerde beni temsil etme yetkisini ... tanıyıp sayılan konularda aksi kararlaştırılıncaya kadar kendisini yetkili kıldığımı bildirir ve kabul ederim. ” ifadelerinin yer aldığı ve söz konusu protokollerin sadece protokolün taraflarınca imzalandığı anlaşılmıştır.

Protokol olarak adlandırılmış belgeler incelendiğinde, anılan protokol ile karşı tarafa (aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında muvafakatnameleri imzalayanlara) bir intifa hakkı tanındığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Türk Medeni Kanunu’nda

“A. İntifa hakkı

1. Konusu

Madde 794- İntifa hakkı, taşınırlar, taşınmazlar, haklar veya bir malvarlığı üzerinde kurulabilir. Aksine düzenleme olmadıkça bu hak, sahibine, konusu üzerinde tam yararlanma yetkisi sağlar.

2. Kurulması

Madde 795- İntifa hakkı, taşınırlarda zilyetliğin devri, alacaklarda alacağın devri, taşınmazlarda tapu kütüğüne tescil ile kurulur. Taşınır ve taşınmazlarda intifa hakkının kazanılması ve tescilinde, aksine düzenleme olmadıkça, mülkiyete ilişkin hükümler uygulanır.

Taşınmaz üzerindeki yasal intifa hakkı tapu kütüğüne tescil edilmemiş olsa bile, durumu bilenlere karşı ileri sürülebilir. Tescil edilmiş ise, herkese karşı ileri sürülebilir...” hükmü yer almaktadır.

İntifa hakkının taşınmazlarda tapu kütüğüne tescil ile kurulacağı göz önünde bulundurulduğunda, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında tapu fotokopilerinin istenildiği aşamada idareye intifa hakkı sahibi olduğunu gösterir tapu sayfalarının sunulmuş olması gerekmektedir. Ancak başvuru sahibi tarafından idareye sunulan belgeler arasında intifa hakkının tesis edilmiş olduğuna dair herhangi bir tapu sayfasının bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının ikinci iddia kapsamında da uygun olmadığı ve başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının da reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

KISMEN FARKLI GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği birinci iddiasına ilişkin olarak alınan Kurul kararına katılmakla birlikte ikinci iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihale Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi lığı tarafından 11.07.2019 tarihinde yapılan “Van-Bitlis İl Sınırı (Kuskunkıran Tüneli) - Tatvan Devlet Yolu (Tatvan Şehir Geçişi Dahil) Km: 71 + 467,03 – 138 + 868,47 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (BSK) Yapılması İşi” ihalesi olup, ihalede 108 adet ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye 71 isteklinin katıldığı, başvuru sahibinin teklifinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Ayk Yol Yapı İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi-Özaykut Yapı Anonim Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, Seza İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler başlıklı 38’inci maddesinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde aşırı düşük tekliflerin nası belirleneceği, hangi şartlarda açıklama istenileceği, açıklama istenilmesi halinde açıklamanın nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

İhale komisyonu kararında yer almamakla birlikte başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusu üzerine verilen cevaptan, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının 02.01.2018 tarihinde idarenin genel evrakına giren aşırı düşük teklif açıklama dosyasında yer alan ve muvafakatname veren kişilerden İmdat MİNYAS, Sedat ULUDİL ve Çetin ÖLGEN’in söz konusu tarihte muvafakatnamelere esas tapu kayıtlarının olmadığı tespitine dayanılarak reddedildiği de anlaşılmıştır.

Anılan uyuşmazlık konusu husus hakkında Kurulun 06.08.2018 tarihli ve 2018/UY.II-538 sayılı Kurul kararında “…istekli tarafından arazi sahiplerinden alınan muvafakatnamelerin sunulmuş olduğu ancak belirtilen noktadaki arazilerin muvafakatnameleri imzalayan kişiye ait oldukları ya da bu kişilerin bu araziler bakımından bir kullanım yetkisinin bulunduğuna ilişkin herhangi bir belgenin sunulmadığı, arazi sahibi sıfatıyla muvafakatnamelere imza atan kişilerin muvafakatnamelere ek olarak sundukları nüfus cüzdanları suretinin belirtilen noktalardaki araziler bakımından mülkiyet ya da zilyetlik hakkının varlığına ilişkin herhangi bir gösterge niteliğinde olamayacağı…” değerlendirmesine yer verilmiştir.

Anılan Kurul kararına ilişin olarak Danıştay 13. Dairesi’nin 07.12.2018 tarih ve E:2018/3750, 2018/3761 sayılı kararında “…ihale komisyonu tarafından, aşırı düşük teklif açıklama istem yazısında, isteklilerce açıklamalarına esas alınan nakliye mesafesinin tevsikine ilişkin olarak belge sunulacağına ya da hangi belgelerin sunulması gerektiğine ilişkin bir belirlemeye yer verilmediğinden, sunulun belgelerin yetersizliği gerekçesi ile davacı iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin doğrudan değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı, sunulan belgelerin ihale komisyonu tarafından yeterli görülmemesi durumunda tereddüt duyulan hususlara ilişkin olarak gerektiğinde ilave belgeler istenilmesi suretiyle yeniden bir değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna varıldığından…” değerlendirmesi yapılmıştır.

Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesi ekinde;

Kutbettin Ayaz tarafından 04/06/2017 tarihinde imzalanan “Bitlis ili Tatvan ilçesi Koruklu köyü Tut Mevkiinde bulunan 372 parsel no’lu maliki olduğum tarlamı fiilen kullanma, tarlamdan doğrudan veya dolaylı olarak yararlanma, bu çerçevede kulübe ve baraka gibi hafif sökülebilir yapılar inşa etme, tarlada kendisi depolama yapma veya başkalarının depo olarak kullanmasına müsaade etme, tarlayı dışarıdan gelecek zararlara karşı ve başkalarının işgallerine muhafaza etme ve muhafaza için etrafına çit yaptırma dâhil gereken tüm tedbirleri alma, tarla üzerinde fiilen hakim olma, zilyetlik hakkını aksi kararlaştırılıncaya kadar Sedat Uludil'e tanıdığımı,

Tarlanın kiralanması ve satışıyla ilgili gerekli tüm işlemleri benim nam ve hesabıma yapma, satış ve kira bedelini benim adıma tahsil etme, tarlanın kullanımıyla ve tarladan yararlanmayla alakalı diğer kişilerle anlaşma imzalama ve onay verme ve satış dahil tüm işlemlerde beni temsil etme yetkisini Sedat Uludil’e tanıyıp sayılan konularda aksi kararlaştırılıncaya kadar kendisini yetkili kıldığımı bildirir ve kabul ederim.” beyanlarını içeren protokolü, Kutbettin Ayaz ve Sedat Uludil’e ait nüfus cüzdanı örneğini ve Kutbettin Ayaz’a ait imza beyannamesini,

Abdurrahman Özmaltaş tarafından 10/07/2017 tarihinde imzalanan “Bitlis ili Tatvan ilçesi Obuz köyü Ova Mevkiinde bulunan 624 parsel no’lu maliki olduğum tarlamı fiilen kullanma, tarlamdan doğrudan veya dolaylı olarak yararlanma, bu çerçevede kulübe ve baraka gibi hafif sökülebilir yapılar inşa etme, tarlada kendisi depolama yapma veya başkalarının depo olarak kullanmasına müsaade etme, tarlayı dışarıdan gelecek zararlara karşı ve başkalarının işgallerine muhafaza etme ve muhafaza için etrafına çit yaptırma dâhil gereken tüm tedbirleri alma, tarla üzerinde fiilen hakim olma, zilyetlik hakkını aksi kararlaştırılıncaya kadar İmdat Minyas’a tanıdığımı,

Tarlanın kiralanması ve satışıyla ilgili gerekli tüm işlemleri benim nam ve hesabıma yapma, satış ve kira bedelini benim adıma tahsil etme, tarlanın kullanımıyla ve tarladan yararlanmayla alakalı diğer kişilerle anlaşma imzalama ve onay verme ve satış dahil tüm işlemlerde beni temsil etme yetkisini İmdat Minyas’a tanıyıp sayılan konularda aksi kararlaştırılıncaya kadar kendisini yetkili kıldığımı bildirir ve kabul ederim.” beyanlarını içeren protokolü, Abdurrahman Özmaltaş ve İmdat Minyas’a ait nüfus cüzdanı örneğini ve Abdurrahman Özmaltaş’a ait imza beyannamesini,

Abdullah Ay tarafından 08/07/2017 tarihinde imzalanan “Bitlis ili Tatvan ilçesi Köylüce köyü Deniz Mevkiinde bulunan 94 parsel no’lu maliki olduğum tarlamı fiilen kullanma, tarlamdan doğrudan veya dolaylı olarak yararlanma, bu çerçevede kulübe ve baraka gibi hafif sökülebilir yapılar inşa etme, tarlada kendisi depolama yapma veya başkalarının depo olarak kullanmasına müsaade etme, tarlayı dışarıdan gelecek zararlara karşı ve başkalarının işgallerine muhafaza etme ve muhafaza için etrafına çit yaptırma dâhil gereken tüm tedbirleri alma, tarla üzerinde fiilen hakim olma, zilyetlik hakkını aksi kararlaştırılıncaya kadar Çetin Ölgen’e tanıdığımı,

Tarlanın kiralanması ve satışıyla ilgili gerekli tüm işlemleri benim nam ve hesabıma yapma, satış ve kira bedelini benim adıma tahsil etme, tarlanın kullanımıyla ve tarladan yararlanmayla alakalı diğer kişilerle anlaşma imzalama ve onay verme ve satış dahil tüm işlemlerde beni temsil etme yetkisini Çetin Ölgen’e tanıyıp sayılan konularda aksi kararlaştırılıncaya kadar kendisini yetkili kıldığımı bildirir ve kabul ederim.” beyanlarını içeren protokolü, Abdullah Ay ve Çetin Ölgen’e ait nüfus cüzdanı örneğini ve Abdullah Ay’a ait imza beyannamesini,

sunduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılacağı belirtilen arazilere ilişkin olarak arazilerin kullanımına izin verildiğine dair muvafakatnamelerin sunulduğu, anılan Kurul kararında sunulan diğer bilgi ve belgeler dikkate alınarak muvafakatnamelerin bu arazilerin kullanımı bakımından yetkili kişiler tarafından verilip verilmediğinin anlaşılamadığı gerekçesiyle idarece yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi işleminin uygun olduğu sonucuna varıldığı, ancak Danıştay 13. Dairesi tarafından idarece aşırı düşük teklif açıklaması talep edilirken nakliye mesafelerinin tevsikine ilişkin olarak belge sunulacağına dair herhangi bir belirlemenin yapılmamış olması sebebiyle, istekli tarafından sunulan belgelerde tereddüt duyulan hususlarda idarece ilave belgeler istenilmesi suretiyle yeniden değerlendirme yapılması gerektiğine karar verildiğinden, tapu belgelerinin kişilerin bir arazi üzerinde kullanım yetkisi olduğunu gösterir tek belge olmadığı da dikkate alındığında, idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının muvafakatname veren kişilerden İmdat MİNYAS, Sedat ULUDİL ve Çetin ÖLGEN’in söz konusu tarihte muvafakatnamelere esas tapu kayıtlarının olmadığı gerekçesiyle doğrudan reddedilmesi uygun bulunmamıştır. Buna göre, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının VBT/02 no’lu “Ariyet ocağından getirilecek veya depoya gidecek kazı malzemelerinin taşınması (F=Kx(0,00014xM+0,02)-0,0034xK)” iş kaleminin analiz girdisine ait nakliye mesafesine ilişkin olarak sunulan belgeler dışında idarece muvafakatnameye konu araziler üzerinde adı geçen şahısların kullanım hakları olduğunu gösterir ilave belgeler istenilmesi suretiyle sunulacak belgelere göre yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin ikinci iddiası kapsamında yukarıda tespiti yapılan aykırılıklar ve değerlendirmeler doğrultusunda, başvuru sahibinden nakliye mesafesine ilişkin olarak muvafakatnameye konu araziler üzerinde muvafakatname veren şahısların kullanım hakları olduğunu gösterir ilave belgeler istenilmesi suretiyle aşırı düşük teklif açıklamasının sunulacak belgelere göre yeniden değerlendirilmesi yönünde “düzeltici işlem belirlenmesi” kararı verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunun “itirazen şikayet başvurusunun reddi” kararına katılmıyorum.