KİK Kararı: 2019/UY.II-787

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/033
Gündem No : 13
Karar Tarihi : 10.07.2019
Karar No : 2019/UY.II-787
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Erk İnşaat Taahhüt Hazır Beton Turz. San. ve Tic. A.Ş.-Evrensel Yol İnş. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/376879 İhale Kayıt Numaralı “Aliağa-Ayvalık 14. Bl. Hd. Yolu Km:23+720-29+000 Arası Aliağa Şehir Geçişi Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Üstyapı ve Bsk İşi ile Farklı Seviyeli Kavşak İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü tarafından 05.09.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Aliağa-Ayvalık 14. Bl. Hd. Yolu Km:23+720-29+000 Arası Aliağa Şehir Geçişi Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Üstyapı ve Bsk İşi ile Farklı Seviyeli Kavşak İşi” ihalesine ilişkin olarak Erk İnşaat Taahhüt Hazır Beton Turz. San. ve Tic. A.Ş.-Evrensel Yol İnş. A.Ş. İş Ortaklığının 07.12.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.12.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.12.2017 tarih ve 71213 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 15.05.2019 tarihli ve 2019/MK-164 sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/3336-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan istekli Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Biberci İnş. Ltd. Şti. - Mehmet Ali Ünal İnş. A.Ş. İş Ortaklığı ve teklifi en düşük üçüncü sıradaki istekli İntaş Taahhüt Yapı San. Tic. A.Ş. - İmfalt Yol Yapı Sanayi Ticaret A.Ş. - Sarıosmanoğlu İnş. Mad. Nak. Tur. ve Tic. Ltd. Şti İş Ortaklığının;

Teklif dosyası kapsamında sunduğu bilanço ve eşdeğer belgeler ile iş hacmini gösteren belgelerin İdari Şartname’nin 7.4.2. ve 7.4.3’üncü maddelerinde belirlenen yeterlik kriterlerini sağlamadığı,

Teklifi sınır değerin üzerindeki istekli Oze İnşaat Beton Sanayi ve Ticaret A. Ş.nin;

İş deneyimi tevsiken sunduğu iş deneyim belgesinin elektrik, elektromekanik, drenaj işleri, telekomünikasyon işleri, trafik işaretleme işleri ve mekanik işlerini kapsadığı, bahse konu belgede yer alan iş kalemlerinin ihale konusu iş ve benzer iş dikkate alınarak ayrıştırılması durumunda isteklinin asgari iş deneyim tutarını sağlamadığı, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 2.5’inci maddesi uyarınca ihale konusu işe ilişkin iş deneyim belgesi yerine ihale konusu işi de içeren bir iş deneyim belgesi sunulması ve ihale konusu iş tutarının iş deneyim belgesi üzerinden tespit edilemediği durumlarda, ihale konusu iş tutarının tespit edilebileceği bilgi ve belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu, ihale konusu iş tutarının tespit edilmesine imkan veren bilgi ve belgelerin teklif kapsamında sunulması zorunlu olmasına rağmen anılan istekli tarafından sunulmadığı, bu nedenle teklifinin değerlendirilme dışı bırakılması gerektiği,

Anılan isteklinin teklif ettiği ve bahse konu ihalede kendi malı olma şartı getirilen fore kazık makinelerinin ihalenin ilan tarihi olan 04.08.2017’den sonra şirket bünyesine alınan ve öz malı olma kabiliyeti taşımayan makineler olduğu, söz konusu makinelerin salt ihalede yeterlilik kriterlerinin sağlanması amacıyla edinildiği, makinelere ilişkin alış faturalarının ve raporların ihale tarihinden sonra iptal edilmesi veya iade yöntemiyle etkisizleştirildiği, bu işlemlerin kanuna karşı hile suçunu oluşturduğu ve muhasebe kayıtlarında usulsüzlüklere neden olduğu, söz konusu belgeler ile tevsik edilen makinelerin yeterliliği sağlamadığı, ayrıca makinelere ilişkin ihaleye katılımda sunulan faturalarda belirtilen makinelerin hidrolik delici makineler olduğu, dolayısıyla İdari Şartname’de belirtilen nitelikte olmadığı,

Ayrıca, anılan isteklinin ortaklık yapısında çelişkiler bulunduğu, bahse konu ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından daha önceki tarihlerde yapılan 2016/556282, 2016/241274, 2016/245962, 2016/176520 İKN’li ihalelerde anılan isteklinin ortaklık yapısında bulunan çelişkiler sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, isteklinin başka bir ihaleye ilişkin olarak bahse konu ihaleyi gerçekleştiren idare ile 22/06/2016 tarihinde sözleşme imzaladığı ve sözleşmenin imzalanması için sunduğu belgelerde şirketin ortaklık yapısının tek kişiden oluştuğunun beyan ve tevsik edildiği, dolayısıyla anılan idarece isteklinin ortaklık yapısında bulunan tek kişi için yasaklılık teyidi yapıldığı, aynı isteklinin söz konusu sözleşme tarihinden 2 gün önce ise yine aynı idare tarafından gerçekleştirilen başka bir ihale için teklif sunduğu, bu kez teklif dosyası içerisinde başka bir gerçek kişinin geriye dönük kesintisiz olarak 1 yıldır şirket ortağı olduğunu gösterir ortaklık durum belgesinin sunulduğu ve söz konusu ihalede bu kişinin iş deneyim belgesi ile mesleki ve teknik yeterlik kriterlerinin karşılanmasının sağlandığı, gelinen günde isteklinin şirketinin ortaklık yapısı %51 Ayhan Sarıoğlu - %49 Canan Sarıgül şeklinde ise idarece 01/05/2016 tarihinde gerçekleştirilen 2015/168940 İKN’li ihaleye ait ve anılan isteklinin yüklenicisi olduğu sözleşmenin evrakta sahtecilik, yanıltıcı belge, nitelikli dolandırıcılık suçları gerekçe gösterilerek 4734 sayılı Kanunu’nun 17’nci maddesi kapsamında yasak fiil ve davranışlardan birini gerçekleştirmesi sebebiyle feshedilmesi ve anılan isteklinin yasaklanması gerektiği, bu durumun Oze İnş. Bet. San. ve Tic. A. Ş. için geç kalınmış bir yasaklılık durumunun mevcut olduğunu açıkça gösterdiği, Türk hukuk sistemindeki düzenlemeler çerçevesinde söz konusu çelişkinin sahte belge niteliği taşıdığı, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil ettiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yasak fiil veya davranışlar başlıklı 17’nci maddesinin (e) bendinde belirtilen yasak fiil veya davranışlardan olduğu, bu kapsamda idare tarafından anılan istekli hakkında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 58’inci maddesi uyarınca yasaklama işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve bahse konu ihalede isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, konu ile ilgili gerekli incelemenin ve geç kalınmış yahut gözden kaçırılmış yasaklama işleminin yapılmaması durumda Cumhuriyet Savcılığı ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına gerekli başvuruların taraflarınca yapılacağı,

Neoray İnş. A.Ş. - Geotem Jeoteknik İnş. Müh. Müş. A.Ş. - Trend İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının;

Teklif dosyası kapsamında kendi malı araçları tevsik etme amacıyla sunduğu Serbest Muhasebeci Mali Müşavir veya Yeminli Mali Müşavir imzalı yapı araçları raporunda araçların kapasitelerinin ve tiplerinin belirtilmediği,

İş hacminin tevsiki amacıyla sunduğu gelir tablosundaki toplam cironun bahse konu ihalede istenilen kriterleri sağlamadığı,

Ayrıca, iş deneyim belgesindeki belge tutarının güncellenmesi durumunda asgari iş deneyim tutarını karşılamadığı,

Yukarıda sayılan gerekçelerle, adı geçen isteklilerin tekliflerinin sözü edilen yeterlilik kriterlerini sağlamadığı ve tekliflerinin değerlendirilme dışı bırakılması gerektiği,

2. Aşırı düşük teklif açıklaması sunan Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Biberci İnş. Ltd. Şti.-Mehmet Ali Ünal İnş. A.Ş. İş Ortaklığı ve İntaş Taah. A.Ş.-İmfalt Yol Yapı San. Tic. A.Ş.-Sarıosmanoğlu İnş. A.Ş. İş Ortaklığının açıklamalarının uygun olmadığı, şöyle ki;

a) Açıklama kapsamında sunulan analizlerin idarenin verdiği analizler ile aynı formatta olmadığı, analizlerdeki poz numaraları ve miktarların değiştirilerek kullanıldığı,

b) Analizlere dayanak olarak sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde yer verilen açıklamalara aykırı olarak düzenlendiği, söz konusu fiyat tekliflerinin son geçici beyanname dönemine ait olmadığı, tekliflerin içeriğinin yanıltıcı olduğu, fiyatların tekliflerin dayanağı olan satış tutarı tespit tutanağında belirtilen fiyatlar ile uyuşmadığı, dolayısıyla ilgili tutanakların meslek mensubundan istenilmesi gerektiği, teklif veren firmalar ile meslek mensupları arasında tam tasdik sözleşmesi olmadığı, meslek mensubunun oda kayıt belgesi süresinin tasdik tarihini kapsamadığı, fiyat teklifi alınan firmaların teklifin içeriği ile ilgili alanda faaliyet göstermediği,

c) Fiyat teklifi ile açıklanan iş kalemlerinde sadece SMMM veya YMM onayı olan ancak piyasada birim fiyatı olmayan faturaların verildiği, ayrıca faturalarda SMMM veya YMM’nin açık adresleri ve iletişim bilgilerinin bulunmadığı,

ç) Nakliye için yapılan açıklama ve belgelendirmelerin uygun olmadığı, malzemelere ait nakliye bedellerinin kamu kurum ve kuruluşları tarafından belirlenen formüller ile açıklanmadığı, açıklama istenilen nakliye girdilerinin malzeme için alınan fiyat teklifi içerisinde açıklandığı, nakliye girdilerinin malzeme bedeline dahil edilmediği, nakliye için yapılan hesaplamalarda malzeme yoğunluğunun tevsik edilmediği,

d) Çeşitli imalat kalemlerine ilişkin analiz girdi miktarlarının emsal kamu idarelerinin analiz girdi miktarlarının altında gösterildiği, analiz girdi maliyetlerinin kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan 2017 yılı rayiçlerinin altında belirlendiği halde belgelendirilmediği,

e) Açıklama istenilen girdilerin bazılarına 0,01 TL olarak fiyat belirlediği, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olduğu, diğer iş kalemlerinde aynı girdi için farklı fiyat belirlendiği, demir, taş, kum, çakıl ve stabilize nakli için yapılan nakliye hesaplamalarında mesafeleri tevsik edici belge sunulmadığı,

f) İdarece verilen taş ocakları yerine özel şahsa ait taş ocağının kullanılacağı, bu nedenle nakliye hesaplarında sıralı analiz girdileri tablosunda verilen mesafeler yerine kendi belirlediği mesafeler kullanılarak mesafelerin daha düşük hesaplandığı,

g) İşçilik ücretlerinin 2017 yılı saatlik asgari işçilik ücretinin altında öngörüldüğü,

ğ) Akaryakıt fiyatlarının EPDK tarafından yayımlanan fiyatların altında olduğu,

h) İsteklilerin kendi malı makine ve ekipman (fore kazık makinası, kablo germe makinası, yükleyici, vibratör, vinç) ile açıklama yapmaları halinde hem Gelir İdaresi Başkanlığı hem de Karayolları Teknik Şartnamesi’nde yer alan amortisman hesaplarını dikkate almaları gerektiği, bu durumda yapılacak olan amortisman hesabında (amortisman, yedek parça, tamir bakım, sigorta, nakil vb.) kullanılan katsayıların sabit olduğu ve bunların değiştirilemeyeceği, firmaların hem katsayıları hem de makinanın edinim bedelini aynı oranda düşürmesinin hukuka uyarlık göstermeyeceği, bununla birlikte anılan makinelerin isteklinin kendi malı olduğunu tevsik edici belgelerin tam olarak sunulmadığı, bu kapsamda sunulan raporun meslek mensubu tarafından onaylanmadığı ve makinanın edinim faturasının rapor ekinde sunulmadığı,

ı) Ocak ile işin yapılacağı yer arasındaki ortalama mesafenin 8,7 km olduğu, ancak isteklilerin nakliye mesafelerini bu uzaklığın çok altında belirlediği, ayrıca söz konusu ocağa ait ruhsatın da sunulmadığı,

i) “KGM/16.037/K-H-A” ve “ÖZEL SY-6” poz no’lu iş kalemleri içerisinde yer alan makine özelliklerinin birim fiyat tariflerinde teknik özellikleri tanımlanan makineler ile aynı olmadığı, bu itibarla anılan makineler için yapılan amortisman hesabının yanlış olduğu, “KGM/16.137/K-H-A” poz no’lu iş kalemi kapsamında imalatı yapılacak kirişlerin nakliye hesabının yanlış yapıldığı, bahse konu kiriş imalatında kullanılacak makine ve ekipmana ilişkin bir belgelendirme yapılmadığı, nakliye mesafesinin tevsikinin yapılmadığı, bununla beraber söz konusu analiz içerisindeki kum, çakıl ve suyun nakline ilişkin girdilere yer verilmediği, “KGM/16.133/K-H-A” poz no’lu iş kalemi kapsamındaki demirli beton kiriş imalatı için gerekli su, kum ve çakılın nakliye bedellerinin öngörülmediği, “ÖZEL-ÜY2” poz no’lu iş kalemi kapsamında yer alan ocak-konkasör arası nakliye girdisinin analize dahil edilmediği,

j) 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 14’üncü maddesi uyarınca ocak sahaları için ödenmesi zorunlu olan devlet hakkı payının hesaplara katılmadığı,

k) Çapraz döviz kuruna endeksli demir, beton, çelik gibi mallar için alınan fiyat tekliflerinin kamu kurum ve kuruluşları tarafından belirlenen rayiçler ile piyasa fiyatlarının çok altında olduğu, bu itibarla söz konusu fiyatların resen araştırılması gerektiği,

l) İhale konusu iş kapsamında kullanılması öngörülen taş ocakları ile ilgili herhangi bir taş maliyeti ya da kullanım bedeli hesaplanmadığı,

m) Açıklama istenilen analiz girdileri içerisinde yer alan katkı malzemesine ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, söz konusu girdinin polimer modifiye bitüm katkısı özelliklerine sahip olması gerekirken analizde bu içeriğin yer almadığı, ayrıca fiyat teklifi alınan katkı malzemelerinin Karayolları Teknik Şartnamesi’nde istenilen özellikleri sağlamadığı,

n) Fiyat teklifi ve EPDK fiyatları kullanılarak açıklama yapılan girdiler için kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyat poz numarası kullanılmasının idareyi yanıltmaya yönelik olduğu, eğer poz numarası kullanılacaksa ilgili rayiç fiyatının kullanılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan 2017/376879 ihale kayıt numaralı "Aliağa-Ayvalık 14. Bl. Hd. Yolu Km:23+720-29+000 Arası Aliağa Şehir Geçişi Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Üstyapı ve Bsk İşi ile Farklı Seviyeli Kavşak İşi" ihalesine ilişkin olarak Evrensel Yol İnş. A.Ş. - Erk İnş. Taah. Hazır Beton Turz. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 14.02.2018 tarihli ve 2018/UY.II-391 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Davacı Mehmet Ali Ünal İnş. Nak. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. - Biberci İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 3. İdare Mahkemesi tarafından verilen 25.10.2018 tarihli ve E:2018/704 ve K:2018/1937 sayılı karar ile “davanın reddine” karar verilmesi üzerine adı geçen davacı tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.

Danıştay Onüçüncü Dairesinin 12.02.2019 tarihli ve E:2018/4135, K:2019/335 sayılı kararında “…Yukarıda aktarılan düzenlemelerden, ihale komisyonunca, teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tekliflerinin reddedilmeden önce belirlenen süre içinde teklifte önemli olarak tespit edilen bileşenlerle ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin sunulmasının gerektiği, İsteklilerin sunacakları analizlere dayanak teşkil eden belgeler olarak “üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri”nin de sayıldığı görülmektedir.

Uyuşmazlığa konu ihalede, davacı İş ortaklığı tarafından KGM/23.002/K-6-A poz numaralı iş kaleminde yer alan kablo germe makinesi (germe gevşetme ve kesme makinaları ile pompa ve aksesuarları dahil komple) analiz girdisi için teklif edilen tutarı (140.000-TL) tevsik etmek üzere, satıcı firma olarak YG Makina San. ve Tİc. Ltd. Şti’den alınan kaşe ve imza bilgisine yer verilen fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu makineye ilişkin olarak Kamu ihale Genel Tebliği'nin 45.1.13. maddesi uyarınca fiyat teklifi İle açıklama yapılabileceği, bu itibarla, davalı idarece kablo germe makinesinin amortisman giderlerinin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklanamayacağından bahisle tesis edilen başvurunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır. Nitekim Dairemiz, 12/02/2019 tarih ve E:2019/68, K:2019/335 sayılı kararı da aynı yöndedir.

Öte yandan, davalı idarece, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan söz konusu fiyat teklifleri ve maliyet tutarı tespit tutanakları hakkında hiçbir değerlendirme yapılmadan, iş makinelerinin edinim bedellerinin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklanamayacağı gerekçesiyle başvurunun reddine karar verildiğinin anlaşılması karşısında, söz konusu üçüncü, dördüncü ve beşinci iddialar hakkında, sunulan fiyat teklifleri ve maliyet tutarı tespit tutanaklarının mevzuata uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği yönünden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerektiği açıktır.

Bu İtibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. ... Açıklanan nedenlerle; ... 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca Ankara 3. İdare Mahkemesinin 25/10/2018 tarih ve E:2018/704, K:2018/1937 sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, ...” karar verilmiştir.

Anılan Danıştay kararı üzerine alınan 15.05.2019 tarihli ve 2019/MK-164 sayılı Kurul kararında, “1- Kamu İhale Kurulunun 14.02.2018 tarihli ve 2018/UY.II-391 sayılı kararının Mehmet Ali Ünal İnş. Nak. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. - Biberci İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmaması ile ilgili kısmının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda ilgili iddiaların esasının yeniden incelenmesine,” karar verilmiş olup, somut olayda yapılan esas incelemesi 23.05.2019 tarihli ve 2019/MK-164 sayılı Kurul kararına istinaden, söz konusu mahkeme kararında belirtilen gerekçeler çerçevesinde ve 28.06.2019 tarihli ve 12036 sayılı Kurum yazısı ile fiyat teklifini düzenleyen SMMM’den fiyat teklifi eki Ek.O.5 maliyet tespit tutanağı istenilmek suretiyle yapılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

İhale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

...

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklamaları yer almaktadır.

05.09.2017 tarihinde gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede, tekliflerinin sınır değerin altında olduğu anlaşılan 10 istekliden 09.11.2017 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan isteklilerden altısının aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması üzerine tekliflerinin reddedildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap veren isteklilerden Dmr Taah. İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Atak İnş. Tic. Tur. San. İth. İhr. Ltd. Şti. İş Ortaklığının açıklamalarının uygun görülmediği, Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Biberci İnş. Nak. Pet. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ve İntaş Taah. Yapı San. Tic. A.Ş.-İmfalt Yol Yapı San. Tic. A.Ş.-Sarıosmanoğlu İnş. Mad. Nak. Tur. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının açıklamalarının ise uygun görülerek ihalenin 24.11.2017 tarihli ihale komisyonu kararı ile Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, daha sonra başvuru sahibi Evrensel Yol İnş. A.Ş. - Erk İnş. Taah. Hazır Beton Turz. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın itirazen şikâyet başvurusu sonucunda alınan 14.02.2018 tarihli ve 2018/UY.II-391 sayılı ve Oze İnş. Beton San. ve Tic. A.Ş.nin itirazen şikâyet başvurusu sonucunda alınan 14.02.2018 tarihli ve 2018/UY.II-392 sayılı Kurul kararları doğrultusunda verilen 05.03.2018 tarihli ihale komisyonu kararında, daha önceki komisyon kararında aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan Açılım İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Biberci İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Mehmet Ali Ünal İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ve İntaş Taah. Yapı San. Tic. A.Ş. -İmfalt Yol Yapı San. ve Tic. A.Ş - Sarıosmanoğlu İnş. Tic. Ltd. Şti İş Ortaklığı’nın açıklamalarının uygun bulunmayarak söz konusu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ayrıca 14.02.2018 tarihli ve 2018/UY.II-391 sayılı Kurul kararı doğrultusunda sunulan iş deneyim belgesinin ayrıştırılması mümkün olmadığı gerekçesiyle Oze İnşaat Beton San. ve Tic. A.Ş. ile 14.02.2018 tarihli ve 2018/UY.II-392 sayılı Kurul kararı doğrultusunda pilot ortak Evrensel Yol İnş. A.Ş. tarafından sunulan pay defterinde yer alan bilgilerin doğruluğunun teyit edilemediği gerekçesiyle, başvuru sahibi Evrensel Yol İnş. A.Ş. - Erk İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın tekliflerinin de değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin Neoray İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Geotem Jeoteknik İnş. A.Ş. - Trend İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

14.02.2018 tarihli ve 2018/UY.II-391 sayılı Kurul kararında, Biberci İnş. Nak. Pet. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeyerek değerlendirme dışı bırakılma gerekçesinin, söz konusu istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 03.072/5 poz nolu “kablo germe makinası” rayici için fiyat teklifi alındığı, amortisman girdisinin fiyat teklifi ile açıklanabilmesine izin veren mevzuat hükmü bulunmadığından söz konusu makine için yapılan açıklamaların bu yönüyle uygun olmadığı şeklinde belirtildiği görülmüştür.

Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması sunan Biberci İnş. Ltd. Şti.-Mehmet Ali Ünal İnş. A.Ş. İş Ortaklığının açıklaması kapsamında kendi malı makine ve ekipman (fore kazık makinası, kablo germe makinası, yükleyici, vibratör, vinç) ile açıklama yapması halinde hem Gelir İdaresi Başkanlığı hem de Karayolları Teknik Şartnamesi’nde yer alan amortisman hesaplarını dikkate almaları gerektiği, bu durumda yapılacak olan amortisman hesabında (amortisman, yedek parça, tamir bakım, sigorta, nakil vb.) kullanılan katsayıların sabit olduğu ve bunların değiştirilemeyeceği, firmaların hem katsayıları hem de makinanın edinim bedelini aynı oranda düşürmesinin hukuka uyarlık göstermeyeceği, bununla birlikte anılan makinelerin isteklinin kendi malı olduğunu tevsik edici belgelerin tam olarak sunulmadığı, bu kapsamda sunulan raporun meslek mensubu tarafından onaylanmadığı ve makinanın edinim faturasının rapor ekinde sunulmadığı yönündeki iddiasının esasının yeniden incelenmesi sonucunda,

Biberci İnş. Nak. Pet. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından 03.072./5 poz numaralı kablo germe makinesi için teklif edilen tutarı (140.000,00-TL) tevsik etmek üzere YG Makina San. ve Tic. Ltd. Şti.nden fiyat teklifi alındığı, adı geçen firmanın fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterdiği, söz konusu fiyat teklifinin meslek mensubu SMMM tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesinde öngörülen usule göre “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 15/11/2017 tarih ve 1 sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresine yer verilerek kaşelenip imzalandığı,

Bunun yanında, Mahkeme kararında belirtilen bozma gerekçesi dikkate alınarak 28.06.2019 tarihli ve 12036 sayılı Kurum yazısı ile fiyat teklifini düzenleyen SMMM’den fiyat teklifi eki Ek.O.5 maliyet tespit tutanağının istenildiği, meslek mensubu tarafından gönderilen ve 05.07.2019 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan 15.11.2017 tarihli ve 1 sayılı Ek.O.5 maliyet tespit tutanağının fiyat teklifini veren firmanın üreticisi olduğu mamul mala (kablo germe makinesi) ilişkin olarak düzenlendiği, söz konusu belgede kablo germe makinasının ağırlıklı ortalama birim maliyetinin 103.945,00 TL olarak gösterildiği, fiyat teklifinde gösterilen kablo germe makinesinin birim fiyatının (140.000,00 TL), tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin (103.945,00) altında olmadığı, incelenen tutanağın meslek mensubu tarafından 2017 yılı 1’inci dönem geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenerek usule uygun olarak kaşelenip imzalandığı tespit edilmekle birlikte, söz konusu Ek.O.5 maliyet tespit tutanağının 5’inci maddesinde yer alan mükellefin fiyat teklifine konu mamulün üreticisi olması durumunda doldurması gereken kapasite raporuna ilişkin bilgiler tablosunun doldurulmadığı anlaşıldığından Biberci İnş. Nak. Pet. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından kablo germe makinesine ilişkin olarak sunulan fiyat teklifi eki Ek.O.5 maliyet tespit tutanağının mevzuata uygun olmadığı görülmüştür.

Sonuç olarak, Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda yapılan inceleme kapsamında, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, fiyat teklifi eki Ek.O.5 maliyet tespit tutanağı mevzuata uygun olmayan Biberci İnş. Nak. Pet. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.