KİK Kararı: 2019/UY.II-540

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/022
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 26.04.2019
Karar No : 2019/UY.II-540
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Muzaffer Kaygın İnş. Maden Haz. Bet. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/655447 İhale Kayıt Numaralı “(Çorum-İskilip) Ayr.-(Ankara-Çankırı) Ayr. Yolu Km:42+336-47+650 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Köprü ve Üstyapı (Sk) İşleri Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü tarafından 11.01.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(Çorum-İskilip) Ayr.-(Ankara-Çankırı) Ayr. Yolu Km:42+336-47+650 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Köprü ve Üstyapı (Sk) İşleri Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Muzaffer Kaygın İnş. Maden Haz. Bet. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Özbek İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 14.03.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.03.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.03.2019 tarih ve 13856 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.03.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/342 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale komisyonunca aşırı düşük teklif açıklamalarının sundukları analizlerde 2018 yılı birim fiyat ve rayiçlerin ihale dokümanı kapsamında verilen “TÜİK inşaat maliyet endeksi ve değişim oranı”na göre güncellenmediği gerekçesiyle uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarında Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde belirtilen açıklamalar çerçevesinde, ihale ilan tarihinde yürürlükte bulunan kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan rayiçlerin kullanıldığı, açıklamalarının mevzuata uygun olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılarını yazılı olarak isteyeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. (Ek cümle: 19.06.2018-30453/m RG/ 7. Md.) Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

…

45.1.3. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 22.md.)İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4.(Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 23.md.) İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 24.md.) İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

5.1.6.(Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 25.md.)Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır…” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden anılan Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

İncelemeye konu ihalede (88) adet ihale dokümanı temin edildiği, 11.01.2019 tarihinde yapılan ihaleye (60) isteklinin katıldığı, ihale komisyonunca teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen başvuru sahibi de dahil 26 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 20 isteklinin süresi içerisinde açıklama vermediğinden, başvuru sahibi de dahil 6 isteklinin ise açıklamaları uygun bulunmadığından değerlendirme dışı bırakıldığı, 06.03.2019 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin sınır değerin üzerinde teklif veren ilk istekli olan Aydın İnş. Taah. Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, BSK-Yol İnş. Nak. Mad. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Pırlanta Taah. İnş. San. ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Teklifi aşırı düşük olarak değerlendirilen isteklilere 13.02.2019 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında, “... teklifiniz sınır değerin altında kaldığından; birim fiyat teklif cetvelinde yer alan KGM/15.122/K-Ö, KGM/16.073/HÖ, KGM/16.130/K-HSÖ, KGM/16.130/K-HKÖ, KGM/16.133/K-HÖ, KGM/17.002/K-HÖ, KGM/2202-Ö, KGM/2209-Ö, KGM/23/KND, KGM/23/SND, KGM/3792/1-Ö, KGM/6100/3-1-Ö, KGM/6100/3-Ö iş kalemlerine ilişkin olarak ekte analiz girdileri ve miktarları gösterilmektedir. Tarafınızca hazırlanacak birim fiyat analizlerinde açıklama istenilecek ve istenilmeyecek bütün pozların analiz girdilerinde gösterilmesine ve açıklama istenilecek pozlarla ilgili,

İdari Şartname’nin 33.2. bendi gereğince,

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü

hususlarında bilgi ve belgelere dayalı olarak, birim fiyat tarifleri ile Karayolları Teknik Şartnamesine uygun olacak şekilde yapacağınız yazılı açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2. maddesi gereğince tebliğ tarihinden itibaren beş (5) iş günü içinde idaremize gönderilmesini rica ederim.” hususlarına yer verilmiştir.

06.03.2019 tarihli ihale komisyonu kararında “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı’nın 15.08.2018 tarih ve 2018/31 nolu kararına göre, Bakanlığın Birim Fiyatları, 01 Ocak 2018 tarihi itibari ile geçerli olup, İdarelerce bu birim fiyatlar esas alınarak hazırlanan yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybetmesi halinde, Yaklaşık Maliyetin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 11’inci maddesinin 3’üncü fıkrası hükmü doğrultusunda, “TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi ve Değişim Oranına” göre güncellenmesi gerekmektedir. Bu nedenle, söz konusu ihalede yaklaşık maliyet hazırlanırken, 2018 yılı birim fiyat ve rayiçleri Genel Müdürlüğümüzün 06.11.2018 tarih ve 509416 sayılı yazısına istinaden, 01.01.2018-01.10.2018 tarihleri arasındaki “TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi ve Değişim Oranı”na göre güncellenerek tespit edilmiş olup, bu durum ihale dokümanı kapsamında isteklilere tebliğ edilmiştir.” hususlarına yer verilmiş olup, anılan kararda başvuru sahibi Muzaffer Kaygın İnşaat Maden Hazır Beton Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. - Özbek İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin aşırı düşük teklif açıklamasının “... teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklinin maliyet bileşenleri ayrıntılı olarak incelenmiş ve ihale tarihi olan 11.01.2019 tarihindeki teklif fiyatlarına dair sundukları analizlerde, 01 Ocak 2018 tarihi itibari ile geçerli olan 2018 yılı birim fiyatları ve rayiçlerin ihale dokümanı kapsamında belirtilen “TÜİK inşaat maliyet endeksi ve değişim oranı”na göre güncellenmediği tespit edildiğinden teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.” gerekçesine yer verilerek uygun bulunmadığı görülmüştür.

İdari Şartname’nin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5.1’inci maddesinde “Yaklaşık Maliyete Esas Birim Fiyatların Belirlenmesine Ait Açıklama” adlı belge yer almakta olup bu belgede, “Söz konusu ihalenin yaklaşık maliyeti hazırlanırken, 2018 yılı birim fiyat ve rayiçleri Genel Müdürlüğümüzün 06.11.2018 tarih ve 509416 sayılı yazısına istinaden, TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi ve Değişim Oranına göre 01.10.2018 tarihine güncellenerek tespit edilmiştir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Muzaffer Kaygın İnşaat Maden Hazır Beton Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. - Özbek İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından sunulan 20.02.2019 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında genel açıklamalara, sıralı analiz girdileri tablosuna, analizlerde kullanılan birim fiyat, rayiç, fiyat teklifleri ve EPDK fiyatlarına ilişkin açıklama tablosuna, kablo germe makinası, C 30/37 beton harcı ile nervürlü 8-12 mm ve 14-32 mm beton çelik çubuğuna ilişkin fiyat tekliflerine, Çorum ili 25.12.2018 tarihli EPDK akaryakıt bayi fiyat raporuna ve konkasör ile fore kazık makinası girdilerine ilişkin analizlere yer verildiği, açıklama kapsamında yer alan 7 adet analiz girdisinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2018 yılına ait yayımlanmış birim fiyatlarının, 2 adet analiz girdisinde ise Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2018 yılına ait yayımlanmış birim fiyatlarının kullanıldığının ifade edildiği görülmüştür.

Bu çerçevede, inceleme konusu ihalenin ilan tarihinin 20.12.2018 olduğu dikkate alındığında, ilan tarihinde geçerli cari yıl birim fiyatlarının 2018 yılı fiyatları olduğu, ihale komisyonu kararında belirtilen Yüksek Fen Kurulu kararının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca ilan edilen 2018 yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatlarının baştan tek tek güncellenmesine ilişkin bir karar olmadığı, bunun yerine, yapılan ihalelerde idarelerce gerek görülmesi halinde yaklaşık maliyetin güncellenmesine ilişkin izlenecek yöntemin ne olduğunun belirtildiği, ihale dokümanı kapsamında yer alan “Yaklaşık Maliyete Esas Birim Fiyatların Belirlenmesine Ait Açıklama” adlı belgede de bu kapsamda söz konusu ihalenin yaklaşık maliyeti hazırlanırken, 2018 yılı birim fiyat ve rayiçlerinin genel müdürlüğün yazısına istinaden, TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi ve Değişim Oranına göre 01.10.2018 tarihine güncellenerek tespit edildiğine ilişkin açıklamaya yer verildiği, Yüksek Fen Kurulu kararında belirtilen değerleme oranının mevcut ihaledeki açıklama istenilen iş kalemlerini etkilemeyeceği, bu bağlamda yukarıda da aktarılan ihale mevzuatı gereğince kamu kurum veya kuruluşlarınca ilan edilen fiyatlar üzerinden bir açıklama yapıldığı takdirde o yıl için geçerli cari fiyatlar üzerinden açıklama yapılmasının yeterli olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu gerekçe ile uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

İhale komisyonunca Kadir Petrol Ür. İnş. Taş. Hafr. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması, başvuru sahibinin gerekçesine paralel olarak sadece, “... teklifine ilişkin açıklamada bulunan isteklinin maliyet bileşenleri ayrıntılı olarak incelenmiş ve ihale tarihi olan 11.01.2019 tarihindeki teklif fiyatlarına dair sundukları analizlerde, 01 Ocak 2018 tarihi itibari ile geçerli olan 2018 yılı birim fiyatları ve rayiçlerin ihale dokümanı kapsamında belirtilen “TÜİK inşaat maliyet endeksi ve değişim oranı”na göre güncellenmediği...” gerekçesine yer verilerek uygun bulunmamış olup, bunun yanında A. Turan Yol Yapı İnş. Mad. Taah. Turz. Teks. Nak. Tar. Or. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti., Tanmak Yol Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş., CM Yol İnş. Pet. Tur. Mad. Eml. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ve Mostar Altayapı Turz. A.Ş.-Hayati Oktay Ortak Girişimi’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmama gerekçeleri arasında söz konusu gerekçeye de yer verilmiştir.

Yukarıda yapılan değerlendirme çerçevesinde, ihale komisyonunca söz konusu isteklilerin açıklamalarının bu gerekçe ile uygun bulunmaması işleminin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamaları sadece yukarıda aktarılan gerekçeyle uygun görülmeyerek teklifleri değerlendirme dışı bırakılan başvuru sahibi Muzaffer Kaygın İnşaat Maden Hazır Beton Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. - Özbek İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ile Kadir Petrol Ür. İnş. Taş. Hafr. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.