KİK Kararı: 2019/UY.II-244

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/008
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 14.02.2019
Karar No : 2019/UY.II-244
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Kafkas Yol Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi - Caba İnş. Enr. Tur. San. ve Tic. A.Ş. Ortak Girişimi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/185590 İhale Kayıt Numaralı “Silvan Tüneli İkmali” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Proje ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından 05.09.2018 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen “Silvan Tüneli İkmali” ihalesine ilişkin olarak Kafkas Yol Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi - Caba İnş. Enr. Tur. San. ve Tic. A.Ş. Ortak Girişiminin 07.01.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.01.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.01.2019 tarih ve 2801 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.01.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/100 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan Simtay İnş. A.Ş - Pramid Yapı Yol En. İnş. A.Ş İş Ortaklığının sunduğu Birim Fiyat Teklif Cetveli’nin, STİ-10 poz numaralı iş kaleminde 136,50 TL aritmetik hata bulunduğunun idarece tespit edildiği ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.3’üncü maddesi uyarınca söz konusu aritmetik hatanın ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltildiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 37’nci maddesinde birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmış olup, anılan Kanun kapsamında yapılan ihalelerde isteklilerin tekliflerinin ihale tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre değerlendirilmesi gerektiği, ihale tarihinde yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nde, birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunduğu tespit edilen tekliflerin re’sen düzeltilebilmesine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, idarece alınan kararda söz konusu düzenlemenin ihale tarihinde yürürlükte olmadığı kabul edilmekte ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararının uygulanmasının zorunlu olduğu gerekçesiyle Birim Fiyat Teklif Cetveli’nde düzeltme yapıldığının belirtildiği, ancak ihaleyi yapan idarenin yargı kararının uygulanması gerekçesiyle Birim Fiyat Teklif Cetveli’nde re’sen düzeltme yapmasının hukuka aykırı olduğu, ihale (son teklif verme) tarihinde anılan Tebliğin 16.5.3’üncü maddesi yürürlükte olmadığından anılan düzenlemenin geçmişe etkili olacak şekilde itirazen şikâyete konu ihalede uygulanmasının hukuka aykırılık teşkil ettiği, kaldı ki ihale üzerinde bırakılan isteklinin Birim Fiyat Teklif Cetveli’nde yer alan hatanın yazılımdan kaynaklanan yuvarlama nedeniyle oluşan bir hesaplama hatası değil doğrudan aritmetik bir hata olduğu,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu,

a) Açıklama kapsamında sunulan analizin, idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye aykırı olduğu, isteklinin analiz girdilerini ve miktarlarını değiştirdiği, bazı analiz girdilerine ise hiç yer vermediği,

b) Açıklama istenmeyen analiz girdilerine 0,01 TL ve daha az fiyat teklif edilmesi nedeniyle bazı analiz girdilerinin tutarlarının 0,00 TL olarak hesaplandığı, bu durumun söz konusu analiz girdileri için fiyat öngörülmediği anlamına geldiği,

c) Analizde aritmetik hata yapılmış olup, yuvarlamadan ve aritmetik hatalardan kaynaklanan hesaplama hatalarının düzeltilmesi durumunda, düzeltilmiş analiz fiyatının teklif edilen birim fiyatın üzerinde kaldığı,

d) İhale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasında yer alan analiz girdileri için, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının cari yıl (2018) rayiç fiyatlarının altında fiyatlar teklif edildiği, ayrıca yapılan açıklamada hukuka aykırı şekilde cari yıl birim fiyat listesinde yer almayan ancak geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin rayiç fiyatlar kullanıldığı, dolayısıyla söz konusu analiz girdileri için kullanılan fiyatların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesine uygun olmadığı ve 45.1.13’üncü maddesine göre belgelendirilmediği,

e) Analizlerdeki işçilik bedellerinin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesine aykırı olarak 2018 yılı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında belirlendiği,

f) Açıklama kapsamında esas alınan motorin fiyatının EPDK’nin il bazında günlük yayımlanan ve ilan/davet ile ihale tarihi (ihale tarihi hariç) arasında geçerli olan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında olduğu ve mazotun litre’den kg’ye dönüşümünde yoğunluğun 0,820-0,845 kg/lt olarak belirlenmediği,

g) Açıklama kapsamında, para birimi olarak Euro ve Dolar cinsinden belirlenmiş olan fiyatların Türk Lirası’na çevrilmesinde ihale ilan tarihi ile ihale tarihi (ihale tarihi hariç) arasında geçerli olan TCMB tarafından belirlenmiş döviz kurları esas alınarak hesaplama yapılması gerekirken, farklı tarihlere ilişkin kurlar esas alındığı,

h) Açıklama istenen analiz formatında, nakliye girdilerinin poz numarası ve taşıma formülü verilmiş olduğundan, açıklamaların verilen formüle göre yapılması gerektiği halde bazı nakliye girdilerinin fiyat teklifi ile açıklanmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği, nakliye mesafelerinin yaklaşık maliyette idarece tespit edilen mesafelerden daha düşük alınmasına rağmen belgelendirilmek suretiyle açıklanmadığı, ayrıca formül ile açıklanan nakliye birim fiyatlarında m3/ton dönüşümlerinin hatalı yapıldığı ve “K” taşıma katsayısı 2018 yılı için belirlenen rakamdan daha düşük alındığı,

i) Analiz girdilerine ait fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre fiyat teklifine konu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı, fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi gereğince gerekli ibareler yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı gibi söz konusu belgelerde meslek mensubu kaşesi ile fiyat teklifini veren kişiye ait imza ve kaşenin de eksik olduğu, fiyat tekliflerini tevsik etmek için sunulan tutanakların geçici vergi beyanname dönemlerinin hatalı şekilde belirlendiği ve ilgili tutanakların fiyat teklifi veren firmaların beyannamelerini düzenlemeye yetkili meslek mensuplarınca Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun düzenlenmediği, fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet/satış tutan tespit tutanakları ile fiyat teklifleri arasında içerdikleri bilgiler bakımından tutarsızlık bulunduğu, tutanaklardaki hesaplamalarda hatalar yapılmış olup, satışlara dayalı açıklamalar için ağırlıklı
ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olması, maliyete dayalı açıklamalar için ise
ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmaması koşullarının gerçekleşmediği,

j) Analizlerde yer alan iş makinelerinin ve araçların birim fiyatlarında ÇŞB rayiç fiyatlarının
kullanılmadığı ve fiyat teklifi alındığı, amortisman girdisinin fiyat teklifi ile açıklanabilmesine izin
veren mevzuat hükmü bulunmadığından söz konusu makineler ve araçlar için yapılan açıklamaların bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı,

k) Analizlerde yer alan iş makinelerinin ve araçların birim fiyatlarının, bu makine ve araçların isteklinin kendi malı olduğu gerekçesiyle amortisman giderine ilişkin maliyetin düşürülmesi suretiyle hesaplandığı halde söz konusu iş makinelerinin ve araçlarının isteklinin kendi malı olduğunu göstermek üzere ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya serbest muhasebeci raporu sunulmadığı, amortisman süresini tevsik eden yasal belgelere açıklama kapsamında yer verilmediği, amortisman süresi sona ermemiş olan makine ve araçlar için amortisman hesaplanmadığı, makine ve araçların resmi rayiçlerinde asgari güç ve kapasite değerleri ile teknik özelliklerine yer verilmesi nedeniyle, fiyat teklifi alınarak ya da kendi malı makine ve araçlarla yapılan açıklamalarda, söz konusu asgari güç, teknik özellik ve kapasite değerlerinin sağlandığının belgelendirilmesi gerektiği halde bu belgelendirmenin yapılmadığı, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının makine ve ekipmanlar için aldığı fiyat tekliflerinin, amortisman dışında kalan gider kalemlerini karşılamadığı, fiyat teklifi almak suretiyle makinelere ilişkin yapılan açıklamaların mevzuata uygun olmadığı,

l) Tünel delme makinelerinin, çalışacakları projeye göre üretimi yapılan iş makineleri olup seri üretim ile imal edilmediği ve ÇŞB tarafından rayiç fiyatı yayımlanmadığı, tünel delme makinesinin ihale dokümanı kapsamındaki Silvan Tüneli İkmali TBM Tüneli Yapısal Tasarım Raporu’nda belirlenen kriterlere ve “Silvan Tüneli İkmali Gazlı Ortamda Çalışan Tünel Delme Makinası (TDM) ve Tünel Segman (Segment) Kaplama Teknik Şartnamesi”ne göre projelendirilip imal edilmesi gerektiği, TDM ve yardımcı elemanlarına (ataşman) ilişkin fiyat teklifi alınabilmesi için, makinenin çalışacağı zeminin jeolojik özellikleri ve proje karakteristikleri dikkate alınarak öncelikle üretici tarafından projeye özel “teknik teklif” hazırlanması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin TDM için aldığı fiyat teklifi kapsamında teknik teklif bulunmadığı, TDM’nin ve yardımcı elemanlarının (geri sistemler, pasa nakliye sistemleri, elektriksel sistemler, kılavuz sistemi, havalandırma sistemi, emniyet sistemi, yangın kontrol ve gaz dedektör sistemi vs.) ihale dokümanında belirlenen teknik özellikleri sağladığını gösteren açıklamalar yer almadığı ve yardımcı elemanların teklife dahil olup olmadığının belirtilmediği, TDM ve yardımcı elemanları seri üretimi yapılmayan iş makinesi ve ekipmanları olup, alınan fiyat tekliflerinin satış tutarı tespit tutanağına dayalı olarak hazırlanmasının mümkün olmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu fiyat teklifini veren firmanın son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde, ihale konusu iş kapsamında kullanılacak olan TDM satışının bulunmadığı, idarece şikayet başvurusu üzerine verilen kararda, tüm fiyat tekliflerinin yurt içinden alındığının belirtildiği, ancak söz konusu makinenin daha önce Türkiye’de kurulu herhangi bir firma tarafından üretimi ve satışının yapılmadığı, dolayısıyla yurt içinden bu makineye ait maliyete veya satışlara dayalı bir fiyat teklifi verilmesinin olanaksız olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin TDM için aldığı fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine uygun olmadığı, TDM için sunulan fiyat teklifinin söz konusu alanda faaliyette bulunan firmadan alınmadığı, bu fiyat teklifinin Kamu ihale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi gereğince gerekli ibareler yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı gibi söz konusu belgelerde meslek mensubu kaşesi ile fiyat teklifini veren kişiye ait imza ve kaşenin de eksik olduğu, fiyat teklifini tevsik etmek için sunulan tutanaktaki geçici vergi beyanname döneminin hatalı belirlendiği ve ilgili tutanağın fiyat teklifi veren firmanın beyannamelerini düzenlemeye yetkili meslek mensuplarınca Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun şekilde düzenlenmediği, fiyat tekliflerinin dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile fiyat teklifleri arasında, içerdikleri bilgiler bakımından tutarsızlık bulunduğu, tutanaklardaki hesaplamalarda da hatalar yapıldığı, satışlara dayalı açıklamalar için ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olması, maliyete dayalı açıklamalar için ise ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmaması koşullarının gerçekleşmediği, isteklinin sunduğu fiyat teklifinde TDM’nin iş yerine nakli ile çalışmaya hazır hale getirilmesine ilişkin maliyetlere yer verilmediği,

m) Açıklama istenen STİ-01 iş kaleminin analizi ve birim fiyat tarifi uyarınca; tünel kaplama segmanlarının, beton üretimi, dökümü, kalıp, işçilik, makine, istif, kür vb. segman üretimine dair tüm işlerin baştan sona yapıldığı tesiste (segman üretim fabrikası) imal edilmesi gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin tüm bu hususları içerecek şekilde analiz oluşturmadığı ve söz konusu girdilere açıklamasında yer vermediği, segman üretimi yapılacak fabrikanın, idarenin onaylayacağı bir firma tarafından yine idarenin onaylayacağı uygulama projesine göre yapılacağı, söz konusu fabrikanın ihale konusu işe özgü olarak kurulması gerekmekte olup bu nedenle “fabrika kurulmasına ilişkin” fiyat teklifinin “satış tutarı tespit tutanağı” dayanak alınarak açıklanmasının mümkün olmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin segman fabrikası için almış olduğu fiyat teklifi maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak hazırlanmamış olduğundan yapmış olduğu açıklamanın uygun olmadığı, fabrikanın fiyat teklifi alınarak açıklanabilmesi için; fabrikanın kurulumuna ilişkin tüm girdi (mamul/mal, işçilik, diğer) maliyetlerinin belirtildiği maliyete dayalı tespit tutanağı düzenlenmesi ve bu tutanakta toplam birim maliyetin hesaplanması gerektiği, “fabrika kurulması” bir hizmet olup, mamul/mal olmadığından fiyat teklifi veren firmanın muhasebe kayıtlarından, ağırlıklı ortalama birim maliyet hesaplanarak maliyet tespit tutanağına dayalı fiyat teklifi alınmasının da mümkün olmadığı, segment üretim fabrikası ile ilgili aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde yer alan düzenlemelere uygun şekilde yapılmadığı,

n) Açıklanması istenen iş kalemi kapsamında kullanılması öngörülen elektrik enerjisi için teklif edilen bedelin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine uygun şekilde belgelendirilmek suretiyle açıklanmadığı,

o) Analiz formatında çimento ve demirin işyerine nakli için açıklama yapılması istendiği halde aşırı düşük teklif sahibi istekli tarafından mevzuata uygun şekilde açıklanmadığı, çimento ve demir girdileri için “nakliye dâhil” fiyat teklifi alınmasının mümkün olmadığı, zira fiyat teklifi alınan kişinin taşıma bedelleri içeren yevmiye defteri kayıtları olsa bile farklı mesafelere taşıma bedelleri içeren yevmiye defter kayıtlarından hareketle fiyat teklifine esas ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinin mümkün bulunmadığı,

p) TDM ve açıklanması istenen diğer girdiler için aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgeler ve fiyat tekliflerinin, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinde yer alan belgelerin sunuluş şekline ilişkin düzenlemelere aykırılık teşkil ettiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu yurt dışından elde edilmiş resmi belgelerde anılan Yönetmelik’in (a) bendinde öngörülen apostil tasdik şerhinin bulunmadığı, belge üzerinde belgedeki imzanın doğruluğunun, belgeyi imzalayan kişinin hangi sıfatla imzalayanın ve varsa üzerindeki mühür veya damganın aslı ile aynı olduğunun teyit işleminin yapılmadığı, (b) bendi uyarınca belgenin düzenlendiği ülke ile Türkiye arasında söz konusu belgelerin tasdikine ilişkin özel anlaşma veya sözleşme hükümlerine uyulmadığı ya da anılan ülkeler arasında konuyla ilgili özel bir anlaşma veya sözleşme bulunmadığı halde anılan Yönetmelikte yer alan tasdik işlemi yapılmaksızın belgelerin sunulduğu, anılan isteklinin açıklaması kapsamında yer alan ve resmi nitelik taşımayan belgeler için (c) bendinde öngörülen tasdik işleminin gerek yetkili merciler ve gerekse tasdik sıralaması ile içerik bakımından anılan bent hükümlerine aykın şekilde gerçekleştirildiği, teselsülen yapılması gereken tasdik işlemlerindeki teyit unsurlarına ilişkin eksiklik ve hataların (ç) bendine uygun olarak düzeltilmediği, (d) bendinde düzenlenen tasdik işleminin gerek yetkili merciler ve gerekse tasdik makamı ile içerik bakımından anılan bent hükümlerine aykırı şekilde yapıldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklaması kapsamında sunulan belgelerin tercüme edilmesi ve bu tercümelerin tasdiki işlemlerinin Yönetmelik’in 31’inci maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendine uygun şekilde gerçekleştirilmediği,

r) İhale üzerinde bırakılan isteklinin, açıklanması gereken girdiler için teklif ettiği fiyatın idarece o girdi için belirlenen yaklaşık maliyet tutarından fazla olduğu gerekçesiyle belgelendirme suretiyle açıklama yapmamasının 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine aykırı olduğu,

s) İhale komisyonu kararında, aşırı düşük teklif açıklaması istenen isteklinin, 20.11.2018 tarihinde idareye verdiği dilekçe ile idarenin hazırladığı analizlere ilişkin bazı sorular yönelttiği, bu soruların ihale komisyonunca cevaplandırılarak istekliye ek süre verildiği, 4734 sayılı Kanun’a ve ilgili mevzuatına göre, sadece ihale dokümanına yönelik olarak idareden açıklama istenmesi mümkün olduğundan, isteklilerin aşırı düşük tekliflerin sorgulanması aşamasında idareden açıklama istemeleri ve idarenin de bu doğrultuda açıklama yaparak ek süre vermesinin hukuken mümkün bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin hazırlanması ve sunulması” başlıklı 30’uncu maddesinde “…Teklif mektubu ve geçici teminat da dahil olmak üzere ihaleye katılabilme şartı olarak istenilen bütün belgeler bir zarfa konulur. Zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı veya ticaret unvanı, tebligata esas açık adresi, teklifin hangi işe ait olduğu ve ihaleyi yapan idarenin açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır ve mühürlenir.

Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur. Mal alımı ihalelerinde, ihale dokümanında alternatif teklif verilebileceğine dair hüküm bulunması halinde, alternatif tekliflerde aynı şekilde hazırlanarak sunulur…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “…Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “…Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır…” hükmü yer almaktadır.

25.01.2017 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 3’üncü maddesinde “Aynı Tebliğin 16.5.2.1 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

‘16.5.3. Elektronik araçlar yardımıyla tablolama programları (MS Excel, Numbers, LibreOffice Calc ve benzerleri) kullanılarak oluşturulan teklif mektubu eki cetvelin çarpım ve toplamlarında yazılımdan kaynaklanan yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları, toplam teklif fiyatının binde birine eşit veya daha az olması ve ihalenin sonuçlandırılmasına esas teklif sıralamasının değişmemesi kaydıyla aritmetik hata olarak kabul edilmeyecek ve bu farklılıklar isteklinin teklif cetvelinde yazılı birim fiyatlar esas alınarak ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilecektir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutar, sınır değer hesabı hariç, isteklinin teklif ve yeterlik değerlendirmesine esas nihai teklif fiyatı olarak kabul edilecektir.’” açıklamasına yer verilmek suretiyle iddia konusu maddenin Tebliğ’e eklendiği,

Danıştay Onüçüncü Dairesinin 29.11.2017 tarihli ve E:2017/464 sayılı yürütmenin durdurulması isteminin kısmen kabulü kararı üzerine 31.03.2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 1’inci maddesinde “22/8/2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.5.3 numaralı maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.” açıklamasına yer verilerek ilgili maddenin yürürlükten kaldırıldığı,

Kamu İhale Kurumu’nun itirazı üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.07.2018 tarihli ve YD İtiraz No: 2018/141 sayılı itirazın kısmen kabulüyle Kamu İhale Genel Tebliği’ne eklenen 16.5.3 maddesinin yürütmesinin durdurulması kararının kaldırılması kararı sonrası 20.11.2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’de “Madde 1- 22/8/2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.5.3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir. ‘16.5.3.Elektronik araçlar yardımıyla tablolama programları (MS Excel, Numbers, LibreOffice Calc ve benzerleri) kullanılarak oluşturulan teklif mektubu eki cetvelin çarpım ve toplamlarında yazılımdan kaynaklanan yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları, toplam teklif fiyatının binde birine eşit veya daha az olması ve ihalenin sonuçlandırılmasına esas teklif sıralamasının değişmemesi kaydıyla aritmetik hata olarak kabul edilmeyecek ve bu farklılıklar isteklinin teklif cetvelinde yazılı birim fiyatlar esas alınarak ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilecektir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutar, sınır değer hesabı hariç, isteklinin teklif ve yeterlik değerlendirmesine esas nihai teklif fiyatı olarak kabul edilecektir.

Madde 2 – Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.’” açıklamasına yer verilerek ilgili Tebliğ açıklamasının yeniden yürürlüğe girdiği anlaşılmaktadır.

Anılan Tebliğ’de yer alan yürürlük maddesi incelendiğinde; Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği hükmüne yer verildiği, bu çerçevede ilgili maddelerin başlamış ve devam eden ihalelere uygulanmayacağına ilişkin herhangi bir açıklama bulunmadığı dikkate alındığında yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği anlaşılan Tebliğ’in 16.5.3’üncü maddesinin başvuru konusu ihalenin teklif değerlendirme aşamasında uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale konusu işe ilişkin birim fiyat teklif cetvelinde 10 adet iş kalemi bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan Birim Fiyat Teklif Cetveli’nde 10’uncu sırada yer alan “200 mm Çaplı Drenaj Borusu ile Drenaj Yapılması” iş kalemi için miktar ve birim fiyatın çarpımı sonucu istekli tarafından 220.000,00 TL tutara ulaşılması gerekirken 219.863,50 TL tutarına ulaşıldığı, bahse konu iş kaleminin aşırı düşük teklif sorgulamasına konu iş kalemi olmadığı tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede istekli tarafından teklif edilen tutarın 842.241.323,50 TL olduğu, bahse konu hesaplama farklılığının ise 136,50 TL olduğu, söz konusu hesaplama farklılığının isteklinin teklifinin binde 0,000162’sine karşılık geldiği, dolayısıyla hesaplama farklılığının toplam teklif fiyatının binde birinden az olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca, istekli tarafından teklif edilen tutarın 842.241.323,50 TL olduğu, ihale komisyonu kararına göre ekonomik açıdan en avantajlı teklifin idarece re’sen düzeltilerek 842.241.460,00 TL olarak belirlendiği ve isteklinin fiyat ile fiyat dışı unsurlar değerlendirilmek suretiyle ulaşılan toplam puanının 92,00 olduğu, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin 1.052.767.229,52 TL olduğu ve bu isteklinin fiyat ile fiyat dışı unsurlar değerlendirilmek suretiyle ulaşılan toplam puanının 87,75 olduğu, her iki teklif arasında 210.525.906,02 TL fark bulunduğu hususu dikkate alındığında, bahse konu 136,50 TL hesaplama farklılığının ihalenin sonuçlandırılmasına esas teklif sıralamasını değiştirmediği anlaşılmıştır.

Teklif değerlendirme aşamasında yürürlükte olduğu ve uygulanması gerektiği anlaşılan Tebliğ’in yukarıya aktarılan 16.5.3’üncü maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde hesaplama farklılığının toplam teklif fiyatının binde birinden az olduğu ve ihalenin sonuçlandırılmasına esas teklif sıralamasını değiştirmediği hususları bir arada değerlendirildiğinde, idarece hesaplama farklılığının re’sen düzeltilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir...” açıklaması yer almaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.

Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır. ” düzenlemesi yer almaktadır.

İhalede teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen Simtay İnşaat Anonim Şirketi-Pramid Yapı Yol Enerji İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığından 16.11.2018 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde açıklama istenen iş kalemleri listesi, açıklama istenilen iş kalemi analiz girdileri listesi ve açıklama istenmeyen analiz girdileri listesine yer verildiği, bu kapsamda “STİ-01” poz numaralı “Tünel Delme Makinesi (TDM) Kullanılarak İç Çapı 10,00 m, Dış Çapı 10,80 m ve Kazı Çapı 11,20 m Olan Tünel Kazısı ve Beton Kaplaması Yapılması” iş kalemine ilişkin açıklama istenildiği, anılan iş kalemi analiz girdileri ile analiz girdileri kapsamında yer alan yardımcı analizlere sorgulama yazısı kapsamında yer verildiği tespit edilmiştir.

28.12.2018 tarihli ihale komisyonu kararında Simtay İnşaat Anonim Şirketi-Pramid Yapı Yol Enerji İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığının sunduğu aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu değerlendirilerek ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

Simtay İnşaat Anonim Şirketi-Pramid Yapı Yol Enerji İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında “Aşırı düşük savunma hukuku” başlıklı açıklama yazısına yer verildiği, bahse konu yazıda açıklama hakkında genel bilgilere yer verildiği, yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemi ile açıklama istenilmeyen iş kalemlerine ilişkin öngörülen maliyetleri gösterir hesap cetveli bulunduğu, söz konusu cetvelde istekli tarafından öngörülen maliyet ile kâr ve genel giderlere de yer verildiği, yine açıklama kapsamında “Açıklama istenen analiz girdileri” başlıklı listeye yer verildiği, anılan listede rayici kullanılan kamu kurum ve kuruluşları bilgisine, hangi analiz girdilerine ilişkin fiyat teklifi sunulduğu bilgisine ve saatlik asgari ücret bilgisine yer verildiği, ayrıca “Açıklama istenmeyen analiz girdileri” listesine, 1 saatlik işçi çalışma süresine göre işçilik çalışma saat ücret hesabına, kullanılan rayiçler ve pozlar listesine, açıklama istenilecek iş kalemleri kapsamındaki açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdileri listesine açıklama kapsamında yer verildiği anlaşılmıştır.

İstekli tarafından idarece sorgulama yazısı kapsamında kendilerine verilen analiz formatlarının kullanıldığı, bu kapsamda “STİ-01” poz numaralı “Tünel Delme Makinesi (TDM) Kullanılarak İç Çapı 10,00 m, Dış Çapı 10,80 m ve Kazı Çapı 11,20 m Olan Tünel Kazısı ve Beton Kaplaması Yapılması” iş kalemi kapsamında yer alan 6 adet analiz girdisi için birim fiyatlar öngörüldüğü, bahse konu analiz girdilerinin her biri için yine sorgulama yazısında yer alan yardımcı analiz formatlarının kullanıldığı, bu bağlamda bazı yardımcı analizlerde öngörülen fiyatları açıklamak amacıyla fiyat teklifleri sunulduğu, işçilik yardımcı analiz girdisi için 2018 yılı saatlik asgari ücretin öngörüldüğü, bazı yardımcı analizlerde ise alt yardımcı analizlerin kullanıldığı, yine bazı yardımcı analizlerde ise kamu kurum ve kuruluşları rayiç fiyatlarının kullanıldığı tespit edilmiştir.

a) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında idarece sorgulama yazısı kapsamında verilen analiz formatlarının kullanıldığı, isteklinin açıklaması kapsamında sunduğu analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun şekilde düzenlendiği, istekli tarafından sunulan üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerine konu analiz girdisi adlarının, analiz formatlarında yer alan analiz girdi adlarıyla uyumlu olduğu, ayrıca analiz girdisinin teknik özelliklerini gösterir bilgi ve belgeye açıklama kapsamında yer verme zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer alan analiz formatlarında analiz girdi miktarlarına da yer verildiği, istekli tarafından yapılan açıklamada yer alan girdi miktarlarının idarece verilen analiz girdi miktarlarıyla uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

b) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen iş kalemine ilişkin analizlerin sunulduğu anlaşılmıştır. İstekli tarafından sunulan analizlerde, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında belirtilen açıklama istenilmeyen analiz girdilerine ilişkin ayrıca analiz sunulmadığı, bununla birlikte bahse konu analiz girdilerin tamamında en az 0,01 TL olmak üzere bedel öngörüldüğü, herhangi bir analiz girdisi için 0,00 TL (sıfır) bedel öngörülmediği, bu bağlamda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

c) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından iş kalemi, analiz girdisi, yardımcı analiz ve alt yardımcı analiz olmak üzere toplam 29 farklı analizin açıklama kapsamında sunulduğu, anılan analizler incelendiğinde herhangi bir hesap hatası bulunmadığı tespit edilmiş olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

d) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 04.112, 04.252 ve 04.616/A poz numaralı 3 farklı analiz girdisine ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2018 yılı rayiçlerinin kullanıldığı, bu hususun açıklama kapsamında belirtildiği, anılan rayiçlerin 2018 yılı rayiç fiyatlarının altında olmadığı, ayrıca 3 analiz girdisinin de Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yayımladığı 2018 yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları Kitabı’nda yer aldığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda, başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

e) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamındaki analizlerde işçilik girdileri için 2018 yılı saatlik asgari ücret olan 9,02 TL bedel öngörüldüğü, dolayısıyla Tebliğ’in 45.1.9’uncu maddesine aykırılık bulunmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

f) Aşırı düşük teklif sorgulama yazısı incelendiğinde, motorin girdisinin açıklama istenilmeyen analiz girdileri arasında yer aldığı, istekli tarafından motorin girdisine ilişkin bedel öngörülmekle birlikte bu bedele ilişkin açıklama sunulmadığı, bu durumda Tebliğ’in yukarıya aktarılan 45.1.13.14’üncü maddesine aykırılıktan söz edilemeyeceği anlaşılmış olup, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin bedeline ilişkin başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

g) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan fiyat teklifi vb. belgelerde sadece Türk Lirası üzerinden bedel öngörüldüğü, analizlerde Euro veya Dolar para birimi üzerinden herhangi bir açıklama yer almadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

h) Aşırı düşük teklif sorgulama yazısı kapsamında “07.005/SEG”, “TBM-004”, “07.006/BENT” poz numaralı nakliye analiz girdilerine ilişkin nakliye analiz formatına ve analiz formatında nakliye formülü ve değerlerine yer verildiği, açıklama istenilmeyen analiz girdisi olup olmadığı bilgisine 16.11.2018 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında yer verilmemekle birlikte istekli tarafından yapılan ek bilgi talebine idare tarafından verilen 27.11.2018 tarihli cevapta “07.005/SEG”, “TBM-004”, “07.006/BENT” poz numaralı nakliye analiz girdilerinin açıklama istenilmeyen analiz girdileri arasında gösterildiği, açıklama istenilmemesine rağmen istekli tarafından sorgulama yazı ekinde yer alan nakliye analiz formatına uygun şekilde açıklama yapıldığı, bu bağlamda başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

i) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan, “Tünel açma makinesi (TBM)” analiz girdisine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (03/12/2108) tarih ve (YMM2485/2018-ÖZEL-115) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle meslek mensubu tarafından kaşelenip mühürlenerek imzalandığı, benzer şekilde “Segmen Fabrikası (Tüm ekipmanları)” analiz girdisine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (29/11/2108) tarih ve (001) sayılı maliyet tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı tespit edilmiştir.

İstekli tarafından açıklama kapsamında sunulan üçüncü kişilerden alınan her iki fiyat teklifinin de Tebliğ’in yukarıya aktarılan 45.1.13.1’inci maddesine uygun şekilde düzenlendiği, aynı Tebliğ’de maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyeceği ve gerekli görülmesi halinde idare tarafından bu tutanakların meslek mensubundan istenebileceği açıklamalarına yer verildiği, ihaleyi yapan idarece anılan tutanakların meslek mensubundan istenilmesinin gerekli görülmediği anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerine dayanak maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına ilişkin idarece yapılan işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

j) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında “Tünel açma makinesi (TBM)” ve “Segmen Fabrikası (Tüm ekipmanları)” analiz girdilerine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulduğu, “Tünel açma makinesi (TBM)” ve “Segmen Fabrikası (Tüm ekipmanları)”’na ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanmış rayiç bulunmadığı, dolayısıyla anılan analiz girdileri için öngörülen fiyatları tevsiken kamu kurum ve kuruluşları rayiçleri kullanma imkânı bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, kendi malı olma şartı aranmayan başvuruya konu ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin “Tünel açma makinesi (TBM)” ve “Segmen Fabrikası (Tüm ekipmanları)” makinaları için öngördüğü fiyatları, makinaların istekli mülkiyetinde olmaması nedeniyle amortisman bedeli üzerinden açıklama zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda istekli tarafından ihale konu işe özgü üretim gerektiren “Tünel açma makinesi (TBM)” ve “Segmen Fabrikası (Tüm ekipmanları)” için öngörülen fiyatları tevsiken üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifiyle açıklama yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

k) İstekli tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında “Teklif birim fiyatlı iş kalemlerine yönelik teklif bedelimizi oluşturan bileşenlere ilişkin fiyatlarımız açıklama istenilen ve istenilmeyen iş kalemleri de dahil olmak üzere, ihale dokümanındaki (Birim fiyat tarifleri, teknik şartname, genel teknik şartname, DSİ genelge ve şartnameleri, idari şartname, kesin projeler, sözleşme kapsamındaki diğer hususlar v.b.) hükümleri esas alınarak oluşturulmuş ve söz konusu işin yapılabilirliğini ortaya koyan ..teklifimize ulaşılmıştır.” ibarelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Yukarıya aktarılan Tebliğ açıklamaları incelendiğinde, istekliler tarafından öngörülen fiyatların hangi şekillerde açıklanacağı hususlarına yer verilmiş olup açıklama kapsamında işin yürütümü aşamasında kullanılması öngörülen makine, ekipman, teçhizatların teknik özelliklerini gösterir belgelere de açıklama kapsamında yer verileceği yönünde herhangi bir açıklama bulunmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, istekli tarafından makine ve araçların kendi malı olduğu gerekçesiyle amortisman giderine ilişkin maliyetin düşürülmesi yönünde bir yönteme açıklamada yer verilmediği, açıklama kapsamında herhangi bir amortisman hesabı yapılmadığı tespit edilmiştir.

Bu bağlamda, istekli tarafından yapılan açıklamanın idarece verilen analiz formatlarına uygun şekilde düzenlendiği, istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan ve üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerine konu analiz girdisi adlarının, analiz formatlarında yer alan analiz girdi adlarıyla uyumlu olduğu, bunun dışında analiz girdisinin teknik özelliklerini gösterir bilgi ve belgeye de açıklama kapsamında yer verilme zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, istekli tarafından yapılan açıklamanın teknik özellikler yönüyle Tebliğ’in yukarıya aktarılan açıklamalarını karşıladığı, açıklama kapsamında teknik özellikleri gösterir belge sunma zorunluluğu bulunmadığı, ayrıca istekli tarafından makine ve araçların kendi malı olduğu yönünde herhangi bir açıklama yapılmadığı, dolayısıyla iddianın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

l) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında “Tünel açma makinesi (TBM)” analiz girdisine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerinde “2018/185590 İKN’li ‘Silvan Tüneli İkmali’ yapım işi ihalesinin iş ortaklığının üzerinde kalması durumunda, iş kapsamında ihtiyacınız olan aşağıdaki tabloda belirtilen makineyi proje birim fiyat tariflerine ve teknik şartnamesine uygun ve her türlü nakliye dahil (şantiyede teslim) olacak şekilde aşağıda belirtilen teklif birim fiyattan KDV hariç olarak vermeyi taahhüt ederiz.” ibaresine yer verildiği, makineye ilişkin açıklamada “Tünel Açma Makinesi (TBM)” ibaresine yer verildiği tespit edilmiştir.

Tebliğ’de yer alan aşırı düşük tekliflere ilişkin açıklamalarda, isteklilerin kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatlarının yanı sıra üçüncü kişilerden alınmış fiyat tekliflerini de öngördükleri fiyatı tevsiken kullanabilecekleri anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, fiyat teklifine dayanak herhangi bir belgeye açıklama kapsamında yer verme zorunluluğu bulunmadığı, idarece gerekli görülmesi halinde mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) meslek mensubundan istenebileceği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan meslek mensubunun üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyan ile Ek-O.5 ve Ek-O.6 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan, “Tünel açma makinesi (TBM)” analiz girdisine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (03/12/2108) tarih ve (YMM2485/2018-ÖZEL-115) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle meslek mensubu tarafından kaşelenip mühürlenerek imzalandığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, fiyat teklifi ekinde fiyat teklifini veren firmaya ait faaliyet belgesine yer verildiği, faaliyet belgesinde faaliyet konusu olarak “Her türlü makinaların ve yedek parçalarının imalatı ve montajı” ibaresine yer verildiği, firmaya ilişkin bilgilerin yer aldığı ticaret sicil gazetesi üzerinde “Şirketin amaç ve konuları aşağıdaki gibidir. A-) Her türlü makinaların montajını, imalatını, revizyonlarını, alımını, satımını yapmak…” ibaresine yer verildiği, bu çerçevede fiyat teklifini hazırlayan firmanın söz konusu alanda faaliyette bulunduğu sonucuna varılmıştır.

İstekli tarafından açıklama kapsamında sunulan üçüncü kişiden alınan fiyat teklifinin Tebliğ’in yukarıya aktarılan 45.1.13.1’inci maddesine uygun şekilde düzenlendiği, aynı Tebliğ’de maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyeceği ve gerekli görülmesi halinde idare tarafından bu tutanakların meslek mensubundan istenebileceği açıklamalarına yer verildiği, bu bağlamda idarece anılan tutanakların meslek mensubundan istenilmesinin gerekli görülmediği, meslek mensubunun üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile Ek-O.5 ve Ek-O.6 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumlu olduğu hususu da dikkate alındığında idarece yapılan işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, fiyat teklifine konu alıma ilişkin açıklamanın, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında isteklilere verilen analiz formatında yer alan analiz girdi adıyla uyumlu olduğu, fiyat teklifine ek herhangi bir belge sunma zorunluluğu bulunmadığı, fiyat teklifini hazırlayan firma tarafından fiyat teklifi üzerinde makineyi proje birim fiyat tariflerine ve Teknik Şartnamesi’ne uygun ve her türlü nakliye dahil (şantiyede teslim) olacak şekilde hazırlayacakları beyanına yer verildiği hususu da dikkate alındığında, tünel delme makinesinin özgünlüğü nedeniyle buna uygun fiyat teklifi sunulması gerektiği yönündeki iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, fiyat teklifini hazırlayan firmanın söz konusu alanda faaliyette bulunduğu, tünel delme makinesinin yurtiçinde üretiminin bulunup bulunmadığı hususunda ihale işlem dosyası üzerinden tespit yapılamayacağı, mevzuata uygun şekilde sunulan fiyat teklifinin hukuka uygunluk karinesinden yararlanacağı hususları bir arada değerlendirildiğinde, tünel delme makinesine ilişkin iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

m) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında “Segmen Fabrikası (Tüm ekipmanları)” analiz girdisine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerinde “2018/185590 İKN’li ‘Silvan Tüneli İkmali’ yapım işi ihalesinin iş ortaklığınız üzerinde kalması durumunda, iş kapsamında ihtiyacınız olan aşağıdaki tabloda belirtilen inşaat imalat iş kalemine ait malzemeyi proje birim fiyat tariflerine ve teknik şartnamesine uygun ve her türlü nakliye dahil (şantiyede teslim) olacak şekilde aşağıda belirtilen teklif birim fiyattan KDV hariç olarak vermeyi taahhüt ederiz.” ibaresine yer verildiği, makineye ilişkin açıklamada “Segmen fabrikası (Tüm ekipmanları)” ibaresine yer verildiği tespit edilmiştir.

“Segmen Fabrikası (Tüm ekipmanları)” analiz girdisine ilişkin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (29/11/2108) tarih ve (001) sayılı maliyet tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı tespit edilmiştir.

Ayrıca, fiyat teklifi ekinde fiyat teklifini veren firmaya ait faaliyet belgesine yer verildiği, faaliyet belgesinde NACE kodunun “25.11.06- İnşaat ve inşaatçıların parçları için metal çatı ya da iskeletlerin imalatı (kuleler, direkler, destekler, köprüler vb.) (kepenk ve yangın merdiveni ile prefabrik yapılar hariç)” ibaresine yer verildiği, firmaya ilişkin bilgilerin yer aldığı ticaret sicil gazetesi üzerinde “Şirketin amaç ve konusu başlıca şunlardır. a-) …tünel beton kaplama çelik kalıp imalat ve montajı, pano tipi inşaat kalıpları imalatları, tünel içi çelik iksa imalatı ve montajı.

…d. Şirket konuları ile ilgili her türlü tesisat, teçhizat, vasıta, menkul ve gayrimenkul mallar... yeniden mal ve inşa edebilir.. ” ibaresine yer verildiği, bu çerçevede fiyat teklifini hazırlayan firmanın söz konusu alanda faaliyette bulunduğu sonucuna varılmıştır.

İstekli tarafından açıklama kapsamında sunulan üçüncü kişiden alınan fiyat teklifinin Tebliğ’in yukarıya aktarılan 45.1.13.1’inci maddesine uygun şekilde düzenlendiği, aynı Tebliğ’de maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyeceği ve gerekli görülmesi halinde idare tarafından bu tutanakların meslek mensubundan istenebileceği açıklamalarına yer verildiği, bu bağlamda idarece anılan tutanakların meslek mensubundan istenilmesinin gerekli görülmediği, idarece yapılan işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, fiyat teklifine konu alıma ilişkin açıklamanın, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında isteklilere verilen analiz formatında yer alan analiz girdi adıyla uyumlu olduğu, fiyat teklifine ek herhangi bir belge sunma zorunluluğu bulunmadığı, fiyat teklifini hazırlayan firma tarafından fiyat teklifi üzerinde malzemeyi proje birim fiyat tariflerine ve Teknik Şartnamesi’ne uygun ve her türlü nakliye dahil (şantiyede teslim) olacak şekilde hazırlayacakları beyanına yer verildiği hususu da dikkate alındığında seğmen fabrikası fiyat teklifine ilişkin iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

n) Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idarece hazırlanan analiz formatlarının bazılarında 04.112 poz numaralı “Elektrik enerjisi” analiz girdisinin yer aldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan analizlerde analiz formatlarına uygun olacak şekilde 04.112 poz numaralı “Elektrik enerjisi” analiz girdisine yer verildiği, bahse konu girdi için istekli tarafından 0,36 TL birim fiyat öngörüldüğü ve girdiye ilişkin “ÇSB 2018 Rayiç Fiyatları” açıklamasına yer verildiği, 0,36 TL birim fiyatın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2018 yılı rayici olduğu, ayrıca istekli tarafından açıklama istenen analiz girdileri listesi oluşturulduğu ve bu listede “Elektrik enerjisi” analiz girdisi için öngörülen birim fiyat ile bu fiyatın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiç olduğunu gösterir bilgiye ve söz konusu rayiçlerin poz numarasına yer verildiği anlaşılmıştır. Bu bağlamda, istekli tarafından öngörülen söz konusu fiyatı açıklamak için ayrıca belge sunma zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmış olup anılan girdiye ilişkin yapılan açıklamada Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesine aykırılık bulunmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

o) Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idarece hazırlanan analiz formatlarından TBM-002 poz numaralı analiz girdisi kapsamında 04.252 poz numaralı “Beton çelik çubuğu düz 14-50 mm (S220)” yardımcı analizinin yer aldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama kapsamında sunulan analizde analiz formatına uygun olarak 04.252 poz numaralı “Beton çelik çubuğu düz 14-50 mm (S220)” analiz girdisine yer verildiği, analiz dipnotunda demir nakli için DSİ Demir Nakli pozu hesap formülünün kullanıldığı, Silvan-İskenderun Demir Çelik Fabrikası mesafesi 590 km olarak belirlenmek suretiyle hesap formülü kullanılarak nakliye tutarının 0,184 TL olarak hesaplandığı, istekli tarafından 04.252 poz numaralı “Beton çelik çubuğu düz 14-50 mm (S220)” analiz girdisi için nakliye dahil olarak 2,43 TL birim fiyat öngörüldüğü ve girdiye ilişkin “ÇSB 2018 Rayiç Fiyatları” kullanıldığı açıklamasına yer verildiği tespit edilmiştir. 04.252 poz numaralı “Beton çelik çubuğu düz 14-50 mm (S220)” yardımcı analizi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2018 yılı rayicinin 2,25 TL olduğu dikkate alındığında, açıklama kapsamında demir nakline ilişkin ayrıca fiyat öngörüldüğü anlaşılmıştır. Ayrıca, çimento girdisinin açıklama istenmeyen analiz girdileri arasında yer aldığı, dolayısıyla söz konusu girdi için açıklama sunma zorunluluğu bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda, başvuru sahibinin çimento ve demir nakline ilişkin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

p) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, açıklama kapsamında yabancı ülkede düzenlenmiş herhangi bir belgeye yer verilmediği, bu bağlamda Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırılıktan söz edilemeyeceği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

r) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, istekli tarafından bazı yardımcı analizlerde öngörülen fiyatları açıklamak amacıyla fiyat teklifleri sunulduğu, işçilik yardımcı analiz girdisi için 2018 yılı saatlik asgari ücretin öngörüldüğü, bazı yardımcı analizlerde ise alt yardımcı analizlerin kullanıldığı, bazı yardımcı analizlerde ise kamu kurum ve kuruluşları rayiç fiyatlarının kullanıldığı, bu haliyle açıklanması istenilen analiz girdilerinin belgelendirildiği tespit edilmiştir. Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesi incelendiğinde isteklinin açıklanması gereken girdiler için teklif ettiği fiyatın idarece o girdi için belirlenen yaklaşık maliyet tutarından fazla olamayacağı yönünde herhangi bir açıklamanın bulunmadığı, ayrıca isteklilerin yaklaşık maliyete dayanak teşkil eden analiz girdisi birim fiyatları bilgisine sahip olmadığı hususu da dikkate alındığında başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

s) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhale dokümanında değişiklik veya açıklama yapılması” başlıklı 29’uncu maddesinde “…

Ayrıca, istekliler tekliflerini hazırlarken ihale dokümanında açıklanmasına ihtiyaç duyulan hususlarla ilgili olarak son teklif verme gününden yirmi gün öncesine kadar yazılı olarak açıklama talep edebilir. Bu talebin idarece uygun görülmesi halinde yapılacak açıklama, bu tarihe kadar ihale dokümanı alan bütün isteklilere son teklif verme gününden on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde ve açıklama talebinde bulunan istekli belirtilmeksizin yazılı olarak gönderilir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

İhalede teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen Simtay İnşaat Anonim Şirketi-Pramid Yapı Yol Enerji İnşaat Anonim Şirketi İş Ortaklığı’ndan 16.11.2018 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, istekli tarafından idareye gönderilen 20.11.2018 tarihli “Aşırı düşük sorgulama bilgi ve belge hukuku” konulu yazıda “1- Açıklama istenen STİ-01 iş kaleminin TBM-006 pozunun tanımında (Gayrimelhuz İşler (Yol Yapımı, E.N.H. Yapımı vs.)(BM-001,TBM002,TBM-003.TBM-004 ve TBM005 pozlarının toplamının % 5 i)) ifadesinde belirtilen pozların birim fiyatının mı % 5 veya STİ-01 iş kaleminin analizinde bulunan bu pozların imalatlarının mı % 5 olduğu anlaşılamadığından TBM-006 pozunun analizinde ek bilgi ve belgeye ihtiyaç duyulduğu,

2- SLVN-ÖBF007 pozu Tünel açma makinası (TBM) ile ilgili açıklamasını yaparken aldığımız fiyat tekliflerinde satış fiyatının Euro bazlı olmasından dolayı TL'ye çevirirken almamız gereken kur fiyatının tarihinin hangi tarih olması gerektiği,

3- Analizlerde nakliye kalemi olarak açıklama istenen pozların açıklama istenen ve istenmeyen iş kalemleri içerisinde belirtilip belirtilmeyeceği hususunda ek bilgi ve belgeye ihtiyaç duyulduğu” ifadelerine yer verilmek suretiyle ek bilgi talebinde bulunulduğu, buna istinaden idare tarafından verilen 27.11.2018 tarihli cevapta, “Açıklama talebinde iletilen soruların cevapları ise aşağıdaki gibidir: …Yukarıdaki cevaplara göre yapılacak çalışmalarınızın ek süre gerektirmesi sebebiyle aşırı düşük teklif açıklamanızın en geç 10.12.2018 Pazartesi saat 17:00’ye kadar İdaremize sunulması hususunda…” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

Kanun’un yukarıya aktarılan 29’uncu maddesinde isteklilerin tekliflerini hazırlarken ihale dokümanında açıklanmasına ihtiyaç duyduğu hususlar bulunması halinde son teklif verme gününden yirmi gün öncesine kadar yazılı olarak açıklama talep edebileceği, uygun görülmesi halinde idarece açıklama yapılabileceği, ihale dokümanı alan bütün isteklilere son teklif verme gününden on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde gönderileceği anlaşılmaktadır. Anılan Kanun hükmünün herhangi bir istekliye avantaj sağlamayacak şekilde isteklilerin daha sağlıklı teklif hazırlamasına imkân tanınmasına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, Kanun’un yukarıya aktarılan 38’inci maddesi ve kamu ihale mevzuatında aşırı düşük teklif sorgulama aşamasında isteklilerin idareye soru yöneltmesini engelleyecek herhangi bir mevzuat hükmü bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, isteklinin ek bilgi talep yazısında yer alan 3 soruya konu iş kalemi ve analiz girdilerine ilişkin analiz formatlarına aşırı düşük teklif sorgulama yazısı kapsamında yer verildiği, istekli tarafından yöneltilen sorulara idare tarafından verilen cevap yazısında farklı analiz formatlarına yer verilmediği, halihazırda yer alan analiz formatlarına ilişkin açıklama getirildiği anlaşılmaktadır. İstekliler tarafından tekliflerin ihale tarihine kadar verildiği hususu dikkate alındığında, aşırı düşük teklif sorgulama aşamasında isteklinin bilgi talebinin idarece karşılanmasında isteklilerin eşit koşullarda teklif vermelerine herhangi bir etkisinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, isteklinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idareden ek bilgi talebinde bulunmasında, ayrıca idare tarafından bilgi talebine olumlu yanıt verilmesi ve açıklama sunulması için istekliye ek süre verilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.