KİK Kararı: 2019/UY.II-169

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/006
Gündem No : 42
Karar Tarihi : 30.01.2019
Karar No : 2019/UY.II-169
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Nil Yapı Malzemeleri ve İnşaat Tic. A.Ş. - Özyapıcılar İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/538688 İhale Kayıt Numaralı “(Ankara-İstanbul) Ayr-Güvem-Çerkeş Yolu Km:0+000-3+000 ve Km:6+600-45+919,18 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Üstyapı, Bsk ve Köprü İşleri Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü tarafından 28.11.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(Ankara-İstanbul) Ayr-Güvem-Çerkeş Yolu Km:0+000-3+000 ve Km:6+600-45+919,18 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Üstyapı, Bsk ve Köprü İşleri Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Nil Yapı Malzemeleri ve İnşaat Tic. A.Ş. - Özyapıcılar İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 24.12.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.12.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 31.12.2018 tarih ve 63306 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 31.12.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1912 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 23.03.2018 tarihli ihale komisyonu kararında İş Ortaklıklarına ait aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu karar ile ihalenin En-Ez İnşaat San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, Ziver İnşaat Taahhüt Madencilik Turizm Pazarlama San. Tic. A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, bunun üzerine Kurumumuza itirazen şikayet başvurusunda bulundukları, 23.08.2018 tarihli ve 2018/UY.II-1026 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı ile itirazen şikayet başvurularının reddedildiği, anılan Kurul kararı üzerine açılan davada Ankara 3’üncü İdare Mahkemesinin 28.09.2018 tarihli E:2018/1933, K:2018/1807 sayılı kararı ile Kurul kararının iptaline karar verildiği, bu karara istinaden alınan 01.11.2018 tarihli ve 2018/MK-369 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile tekliflerinin değerlendirmeye alınması yönünde düzeltici işlem belirlendiği,

Bu defa 12.12.2018 tarihli ihale komisyonu kararı ile İş Ortaklıklarına ait aşırı düşük teklif açıklamalarının farklı gerekçelerle uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu karar ile ihalenin En-Ez İnşaat San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakılarak Ziver İnşaat Taahhüt Madencilik Turizm Pazarlama San. Tic. A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği,

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının tekrar incelenerek yeni gerekçeler ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olmadığı, ayrıca idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını uygun bulunmama gerekçelerinin de yerinde olmadığı, şöyle ki;

1. İdarenin S5 ve K16 poz numaralı iş kalemleri içerisinde yer alan “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø8- Ø12mm (S420, B420B-C, B500B-C)” ile “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø14-Ø32mm (S420, B420B-C, B500B-C)” analiz girdileri fiyatlarının açıklama kapsamında 1,53 TL/kg olarak belirlendiği, her ne kadar bu fiyatın kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan bir rayiç olduğu anlaşılsa da Türkiye ekonomisi ve piyasa şartlarına göre 1,53 TL/kg fiyatından anılan analiz girdilerinin temin edilmesinin mümkün olamayacağı ve bu girdilerin isteklinin stoklarında bulunmasınında da mümkün olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmalarına ilişkin olarak;

Anılan analiz girdilerine ilişkin yapılan açıklamada ihale ilanı ile ihale tarihinin içerisinde bulunduğu yıla ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan rayiçlerin kullanıldığı, bu fiyatların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiç fiyatlar olduğunun hem analizde belirtildiği hem de aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bir liste halinde idareye verildiği, mevzuat hükümlerine uygun olarak düzenlenen ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasının hukuka uygun olmadığı,

2. S2 poz numaralı iş kaleminde yer alan “C16/20 beton harcı” analiz girdisi için fiyat teklifi alındığı (90,00 TL), Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait 04.042/03 numaralı pozun 2018 yılı birim fiyatının 117,00 TL olduğu, güncel fiyatların ise 178,00 TL ile 185,00 TL arasında değiştiği, S4 poz numaralı iş kaleminde yer alan “C30/37 beton harcı” analiz girdisi için fiyat teklifi alındığı (100,00 TL), Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait 04.042/06 numaralı pozun 2018 yılı birim fiyatının 141,00 TL olduğu güncel piyasa fiyatlarının ise 190,00 TL ile 200,00 TL arasında değiştiği,

S6 poz numaralı iş kaleminde yer alan “C30/37 beton harcı” analiz girdisi için fiyat teklifi alındığı (100,00 TL) Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait 04.042/03 numaralı pozun 2018 yılı birim fiyatının 141,00 TL olduğu, güncel piyasa fiyatlarının 190,00 TL ile 200,00 TL arasında değiştiği, alınan fiyat tekliflerindeki tutarlarla bu girdilerin temin edilmesinin mümkün olmadığı gerekçeleri ile ilgili olarak;

Kamu İhale Genel Tebliği açıklamaları uyarınca aşırı düşük tekliflerin açıklanmalarında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılabileceği, anılan girdilere ilişkin alınan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen tüm şekil ve içerik şartlarına uygun olarak sunulduğu, fiyat tekliflerine esas olan satış tutarı tespit tutanaklarının da açıklama kapsamında verildiği, kamu ihale mevzuatına uygun olarak yapılan bu açıklamanın kabul edilmesi gerektiği,

3. K16,S2,S4,S5,S6,T1,T2,U1 ve U2 poz numaralı iş kalemlerinde yer alan mazot (motorin) analiz girdisine ilişkin olarak her ne kadar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç fiyatının kullanıldığı (4,55 TL) görülse de Türkiye ekonomisi ve piyasa şartlarına göre mazotun 4,55 TL/kg fiyatından temin edilmesinin mümkün olmayacağı ve bu girdinin isteklinin stoklarında bulunmasının da mümkün bulunmadığı gerekçeleriyle olarak,

Anılan analiz girdilerine ilişkin yapılan açıklamada ihale ilanı ile ihale tarihinin içerisinde bulunduğu yıla ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan rayiçlerin kullanıldığı, bu fiyatların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiç fiyatlar olduğunun hem analizde belirtildiği hem de aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bir liste halinde idareye verildiği, mevzuata hükümlerine uygun olarak düzenlenen ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasının hukuka uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihalenin Karayolları 4’üncü Bölge Müdürlüğüne ait “(Ankara-İstanbul) Ayr-Güvem-Çerkeş Yolu Km:0+000-3+000 ve Km:6+600-45+919,18 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Üstyapı, Bsk Ve Köprü İşleri Yapım İşi” ihalesi olduğu, 105 doküman satın alınan ihaleye 48 isteklinin katıldığı, idarece sınır değerin 116.406.911,85 TL olarak belirlendiği ve sınır değerin altında teklif veren 14 geçerli teklif sahibi istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, isteklilerden 11 tanesinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, başvuru sahibi Nil Yapı Malzemeleri ve İnşaat Tic. A. Ş.- Özyapıcılar İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve diğer 2 istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmadığı, idarece fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucu ihalenin En-Ez İnşaat San. ve Tic. A. Ş. üzerinde bırakıldığı,

Bunun üzerine Nil Yapı Malzemeleri ve İnşaat Tic. A. Ş.- Özyapıcılar İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, 23.08.2018 tarihli ve 2018/UY.II-1026 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile itirazen şikayet başvurusunun reddedildiği, anılan Kurul kararı üzerine açılan davada Ankara 3’üncü İdare Mahkemesinin 28.09.2018 tarihli E:2018/1933, K:2018/1807 sayılı kararı ile Kurul kararının iptaline karar verildiği, bu karara istinaden alınan 01.11.2018 tarihli ve 2018/MK-369 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile düzeltici işlem belirlendiği,

Bu defa 12.12.2018 tarihli ihale komisyonu kararı ile tekrar anılan iş ortaklığına ait aşırı düşük teklif açıklamasının farklı gerekçelerle uygun bulunmayarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, söz konusu karar ile ihalenin En-Ez İnşaat San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakılarak Ziver İnşaat Taahhüt Madencilik Turizm Pazarlama San. Tic. A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmüne,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

b) İhale, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemleri yapılmaksızın sonuçlandırılır.

c) Aşırı düşük teklif sınır değerinin altında teklif sunan isteklilerin teklifi açıklama istenmeksizin reddedilir…” hükmüne,

İhale ilan tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

…

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

SD (Sınır değer) =

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır…” açıklamasına yer verilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:(Ankara-İstanbul) Ayr-Güvem-Çerkeş Yolu Km:0+000-3+000 Ve Km:6+600-45+919,18 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Üstyapı, Bsk Ve Köprü İşleri Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:1964E042100- 2017E040150

c) Miktarı (fiziki) ve türü: Km:0+000-3+000 Ve Km:6+600-45+919,18 Arası Toprak Tesviye, Sanat Yapıları, Üstyapı, Bsk Ve Köprü İşleri (Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki Miktarlarda)

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:(Ankara-İstanbul) Ayr.-Güvem-Çerkeş Yolu Km:0+000-3+000 Ve Km:6+600-45+919,18 Arası ” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır. ” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece 23.02.2018 tarihinde EKAP üzerinden sınır değerin altında teklif veren isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı incelendiğinde;

K16 poz numaralı, “İnşaat bünyesine giren nervürlü çelik zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, istifi ve işçiliği (Köprülerde) (her çapta) (herşey dahil)”,

S2 poz numaralı, “Her türlü inşaat temellerinde (köprüler hariç) kuruda veya suda her dozda demirsiz beton yapılması (herşey dahil) (min C16/20) (Beton tesisi ile)” ,

S4 poz numaralı, “Her türlü kuruda veya suda her dozda demirli beton yapılması (betonarme duvar ve menfez) (herşey dahil)( min C 30/37) ( Hazır beton harcı ile) ”,

S5 poz numaralı, “İnşaat bünyesine giren nervürlü çelik zati bedeli, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması, istifi ve işçiliği (her çapta) (herşey dahil)”,

S6 poz numaralı, “Ocak taşı ile moloz taş inşaat (Hazır beton harcı ile) (Gömme oluklu derz ile herşey dahil)”,

T1 poz numaralı, “Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, nakli ve kullanılması (sulama ve sıkıştırma dahil) (depo yerleri yükleniciye ait) (herşey dahil)”,

T2 poz numaralı, “Her cins ve klastaki zeminde ariyet ocağı (seçme malzeme dahil) kazısı yapılması, nakli ve kullanılması (sulama ve sıkıştırma dahil) (herşey dahil)”,

U1 poz numaralı, “Ocak taşından konkasörle kırılmış ve elenmiş malzemeyle plentmiks alttemel ve plentmiks temel yapılması ve nakli (Su temini ve nakli dahil) (herşey dahil)”,

U2 poz numaralı, “15 cm sıkışmış kalınlıkta ,kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile astarsız temel üzerine üst yüzey alanı 1 M2 Bitümlü Sıcak Karışım, [ 10 cm Asfalt betonu Binder Tabakası ve 5 cm Asfalt betonu Aşınma Tabakası (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile ( Tip-1)] Yapılması (idare malı bitüm ile ). (nakliyeler dahil ) (her şey dahil )” iş kalemlerinin açıklama istenilecek iş kalemleri olarak belirlendiği, ayrıca ilgili iş kalemlerine ait analiz formatlarında da açıklama istenilecek veya açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtildiği, daha sonra idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine K16, S5, S6, U1 ve U2 poz numaralı iş kalemlerine ait alt analizlerin sehven yanlış belirtildiği ifade edilerek 02.03.2018 tarihinde anılan iş kalemlerine ait yeni analiz formatları gönderildiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, “K16” ve “S5” poz numaralı iş kalemleri içeriğinde yer alan “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 8- Ø 12mm (S420, B420B-C, B500B-C)” analiz girdisi ile “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø14 - Ø32mm (S420, B420B-C, B500B-C)” analiz girdisine 1,53 TL/kg fiyat öngörüldüğü ve anılan bedelin tevsik edilmesi amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2017 yılı “04.253” poz numaralı “Beton Çelik Çubuğu Nervürlü Ø8- Ø12 mm (S420, B420B-C,B500B-C)” rayici ile “04.254” poz numaralı “Beton Çelik Çubuğu Nervürlü Ø14- Ø32 mm (S420, B420B-C,B500B-C)” rayicinin kullanıldığı bilgisine yer verilmek suretiyle ilgili fiyatların açıklandığı ve bu girdilerin de yer aldığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiçler listesinin açıklama kapsamında idareye sunulduğu görülmüştür.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2017 yılı birim fiyatları incelendiğinde “04.253” poz numaralı “Beton Çelik Çubuğu Nervürlü Ø8- Ø12 mm (s420, b420b-c,b500b-c)” analiz girdisinin ve “04.254” poz numaralı “Beton Çelik Çubuğu Nervürlü Ø14- Ø32 mm (s420, b420b-c,b500b-c)” analiz girdisinin fiyatının 1,53 TL/kg olduğu anlaşılmıştır. İhale ilan tarihinin 30.10.2017, ihale tarihinin ise 28.11.2017 olduğu dikkate alındığında, Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.5’inci maddesi uyarınca başvuru sahibi tarafından S5 ve K16 poz numaralı iş kalemleri içerisinde yer alan nervürlü beton çelik çubuğu analiz girdilerinin 2017 yılı birim fiyatlarının kullanılarak mevzuata uygun şekilde açıklandığı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi isteklinin, ihale ilan tarihindeki piyasa şartlarına uygun olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatların kullanılması yoluyla açıklama sunduğu anlaşılmış olup, idarenin güncel tarihindeki Türkiye ekonomisi ve piyasa şartlarına göre anılan analiz girdilerinin 1,53 TL/kg fiyatından temin edilmesinin mümkün olmayacağı ve bu girdilerin isteklinin stoklarında bulunmasının da mümkün olmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasını uygun bulmamasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “...45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

...

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

...

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir...” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuru sahibi istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; idare tarafından açıklama istenilecek iş kalemleri olarak belirlenen S2, S4 ve S6 poz numaralı iş kalemleri içerisinde yer alan açıklama istenilecek “C16/20 beton harcı” ile “C30/37 beton harcı” numaralı analiz girdileri için Aydos İnşaat Tic. San. Ltd. Şti.den (Çankırı) alınan fiyat teklifinin sunulduğu, sunulan fiyat teklifinin SMMM Şaban Yılmaz tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (27/02/2018) tarih ve (1) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelendiği görülmüştür.

Ayrıca fiyat teklifinin ekinde SMMM tarafından düzenlenen satış tutarı tespit tutanağının, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin ve Aydos İnşaat Tic. San. Ltd. Şti.ye ait imza sirkülerinin de sunulduğu tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13’üncü maddesinde aşırı düşük teklif açıklamalarında üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin kullanılabileceği ve fiyat tekliflerinin şekil ve içerik şartları açıklanmıştır.

Bu doğrultuda yapılan incelemede fiyat teklifi alınan firmanın fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterdiği, fiyat teklifinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi gereğince satış verileri esas alınarak ilgili meslek mensubu tarafından düzenlendiği, anılan fiyat teklifinin dayanağı olan Satış Tutarı Tespit Tutanağının da (Ek-O.6) açıklama kapsamında sunulduğu, anılan tutanağın 2017 yılı 3’üncü geçici vergi beyanname dönemine ait olduğu anlaşılmış olup açıklamanın bu hali ile mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, idarenin güncel tarihteki Türkiye ekonomisi ve piyasa şartlarına göre anılan analiz girdilerinin açıklama kapsamında öngörülen fiyatlardan temin edilmesinin mümkün olmayacağı ve bu girdilerin isteklinin stoklarında bulunmasının da mümkün olmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasını uygun bulmamasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İdarece 23.02.2018 tarihinde EKAP üzerinden sınır değerin altında teklif veren isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ekindeki analiz formatları incelendiğinde “04.109” poz numaralı “Mazot (Motorin)” analiz girdisinin “S6”, “T1”, “T2”, “U1” ve “U2” poz numaralı iş kalemleri içerisinde açıklama istenilecek bir analiz girdisi olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi istekliye ait aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde “S6”, “T1”, “T2”, “U1” ve “U2” poz numaralı iş kalemleri içeriğinde yer alan “Mazot (Motorin)” analiz girdisine 4,55 TL/Kg fiyat öngörüldüğü ve anılan bedelin tevsik edilmesi amacıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2017 yılı “04.109” poz numaralı “Mazot (Motorin)” birim fiyatının kullanıldığı belirtilmek suretiyle mazot (motorin) fiyatının açıklandığı ve bu girdilerin de yer aldığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiçler listesinin açıklama kapsamında idareye sunulduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.6’ncı maddesinde yer alan açıklamalardan da istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, başvuru sahibi istekli tarafından analizlerde yer alan “Mazot (Motorin)” girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2017 yılı rayiç fiyatının kullanıldığı tespit edildiğinden açıklamanın bu hali ile mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, başvuru sahibi isteklinin ihale ilan tarihindeki piyasa şartlarına uygun olarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatların kullanılması yoluyla açıklama sunduğu anlaşıldığından, idarenin güncel tarihindeki Türkiye ekonomisi ve piyasa şartlarına göre “Mazot (Motorin)” analiz girdisinin 4,55 TL/kg fiyatından temin edilmesinin mümkün olmayacağı ve bu girdinin isteklinin stoklarında bulunmasının da mümkün olmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasını uygun bulmamasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Nil Yapı Malzemeleri ve İnşaat Tic. A. Ş.- Özyapıcılar İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına ait teklifin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.