KİK Kararı: 2019/UY.II-1294

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/046
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 09.10.2019
Karar No : 2019/UY.II-1294
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Nebioğlu Mad. En. İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Yafa Müh. Müş. İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/185081 İhale Kayıt Numaralı “Amasya Çevre Yolu Km: 0+000-11+300 Arası Elektrik, Elektronik, Elektromekanik ve Tünel Kontrol Merkezi Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü tarafından 22.05.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Amasya Çevre Yolu Km: 0+000-11+300 Arası Elektrik, Elektronik, Elektromekanik ve Tünel Kontrol Merkezi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Nebioğlu Mad. En. İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Yafa Müh. Müş. İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 23.08.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.09.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.09.2019 tarih ve 37905 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.09.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1082 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Kırtur Tur. İnş. Taah. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti ile Sette Yapı Bilişim A.Ş.- Umut Aydın İş Ortaklığının sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

1. Açıklanması gereken imalat kalemleri arasında yer alan muhtelif cins ve ebatta kablo temini ve döşenmesi işi için sadece malzeme bedelini gösteren fiyat teklifi ile açıklama yapılmasının uygun olmadığı, malzeme tedarikçisi durumunda olan ve montaj/kablolama işi yapmayan satıcılardan alınan fiyat tekliflerinde şekil şartını yerine getirmek için konulan montaj bedelinin gerçeği yansıtmadığı, birim imalat için işçilik hesabı yapılmaksızın fiyat teklifi ile yapılan açıklamaların kabulünün mevzuata aykırı olduğu,

2. Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan düzenlemeler çerçevesinde fiyat tekliflerinde bir girdi için geçmiş dönem muhasebe kayıtlarına göre fiyat teklif edilebilmesi için aynı türden iş/imalat/malzeme için fatura kesilmiş ya da hizmet alınarak fatura alınmış olması gerektiği, aksi halde analiz yapılarak birim imalat için gerekli işçilik miktarı hesaplanarak en az yürürlükteki brüt asgari ücret üzerinden işçilik maliyeti hesaplanması gerekirken mali kayıtlarda yer almayan işler için fiyat teklifi ile açıklama yapılması ve bu açıklamaların kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, söz konusu isteklilerin muhtelif cins ve ebattaki kablolama işleri için sunmuş oldukları fiyat tekliflerinin bu yönüyle mevzuata aykırı olduğu,

3. Birden fazla bileşenden oluşan iş kalemlerinde bütün malzeme bileşenleri, merkezi yazılım ile kablolama ve montaj işlemlerinin her birinin fiyatlarının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ayrı ayrı gösterilmesi gerekirken tamamı için tek bir fiyat teklifi sunulmasının ve bu tekliflerin kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, bu hususun aşırı düşük teklif açıklaması sunan her iki isteklinin de aynı şekilde açıklanan diğer iş kalemlerinde sistematik olarak yaptığı bir hata olduğu ve birden fazla girdi ve işçilikten oluşan iş kalemlerinin tamamına malzeme + montaj şeklinde fiyat teklifi yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının reddinin gerektiği,

4. İnşaat iş kalemleri kapsamında yer alan iş kalemlerinden resmi analizi olmayanlar için özel analiz yapılması gerekirken malzeme ve montaj bedellerini gösteren fiyat teklifi sunulmasının mevzuata aykırı olduğu,

5. Elektrik dağıtım binaları ve TKM binalarının (bunların elektrik ve mekanik tesisatı dahil) yapımındaki iş kalemleri için öngörülen miktar ve birim fiyatların aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında gösterilmesi gerekirken hiçbir metraj hesabı yapılmadan götürü bedel teklif ile açıklama yapıldığı, bu itibarla her biri kendi başına bir bina yapımı olan iş kalemlerindeki aynı türden imalatların birleştirilerek her bir imalat türü için öngörülen imalat miktarını ve birim fiyatını gösterecek şekilde açıklama yapılması gerekirken fiyat teklifleri ile yapılan açıklamaların kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu,

6. Anılan istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarının dayanağı olarak sunulan fiyat tekliflerinin piyasada alım/satıma konu olmayan afaki girdileri de içerdiğinden önceki dönem muhasebe kayıtları esas alınarak düzenlenen belge olmasının mümkün olmadığı, zira fiyat tekliflerine konu mal ve hizmetler, geçmiş muhasebe dönemlerinde gerçekleşen mal ve hizmet alımlarından ibaret olmayıp fiyat teklifi veren firmaların faaliyet alanı dışında olan montaj ve/veya yapım işi için gerekli olan işçilikleri de içerdiği, fiyat teklifine konu sistem veya ekipmanı oluşturan her bir girdinin birim fiyatının da yer alması ve bunların ortalama birim maliyet/satış tespit tutanaklarıyla uyumlu olmasının gerektiği, ihale kapsamında gerçekleştirilecek imalatlar incelendiğinde bazı iş kalemlerinin gerçekleşmesi için malzemenin yerine konması açısından inşaat iş kalemi olan kazı yapılması işi gibi malzeme üreticisinin faaliyet alanında olmayan temel girdilerin de bulunduğu, bu nedenle bahse konu iş kalemleri fiyat teklifinin sadece şekli uygunluk şartını sağlamak için malzeme ve montaj ve/veya işçilik dahil olarak alınan fiyat teklifleri ile yapılan açıklamaların reddedilmesinin gerektiği, sunulan fiyat tekliflerine dayanak olan maliyet/satış tespit tutanaklarının istenilmesi halinde fiyat tekliflerinin geçmiş dönem muhasebe kayıtlarından elde edilen veriler ile uyumlu olmadığının görüleceği, bu itibarla fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden SMMM/YMM tarafından düzenlenen maliyet/satış tespit tutanaklarının ilgililerden istenerek mevzuatta aranılan şartları taşımadığının tespit edilmesi ve aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin gerektiği,

7. Anılan istekliler tarafından sunulan aşın düşük teklif açıklamalarının dayanağı olarak fiyat teklifi vb. belgelerin tüm analizlere altlık oluşturmayacak düzeyde eksik ve mevzuata aykırı şekilde sunulduğu, Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.13’üncü maddesi gereğince açıklama yapılması gereken tüm analizler, alt analizler ve analiz girdilerinin bazılarına altlık oluşturacak belgelerin sunulmadığı, analiz açıklamalarının altlıklarının boş olduğu, bu durumun mevzuata aykırı olduğu,

8. Anılan istekliler tarafından sunulan anahtar teslim götürü bedel ile işin yapılmasının mümkün olmadığı, sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında hesaplama hatası yapıldığı, metrajlarının değiştirilip değiştirilmediğinin incelenmesi gerektiği, teklif cetveli ile analizler de aritmetik hata yapıldığı, sunulan analizlerde açıklama istenilmeyecek analiz girdilerine yer verilmediği, açıklanması istenilen sıralı analiz girdilerinin miktarlarının analiz formatlarına aykırı bir şekilde yansıtıldığı, işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında belirlendiği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanılan kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatları gösteren listenin sunulmadığı, alt analizlerde cari yıl birim fiyatlarının kullanılmadığı, sözleşme gideri hesaplanırken hata yapıldığı, toplam teklif bedeli üzerinden sözleşme giderinin hesaplanmadığı ve teminat mektubu komisyon giderlerinin hesaplamada dikkate alınmadığı,

9. Anılan istekliler tarafında yapılan açıklamalarda işçilik bulunan iş kalemleri için maliyet tespit tutanağına dayalı fiyat teklifleri ile açıklama yapılması gerektiği, faaliyet alanında malzeme satışı dışında hizmet bulunmayan montaj - yapım gibi giderler için geçmiş dönem muhasebe kayıtlarında maliyet/satış ortalaması tespiti yapılması mümkün olmayan giderleri kapsayan iş kalemlerinde, satışlar üzerinden fiyat teklifi sunulmasının mevzuata aykırı olduğu,

10. Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki hükümler doğrultusunda anahtar teslim götürü bedel işlerde aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında bütün imalat kalemlerini ve toplam proje bedelini gösteren hesap cetvelinin sunulmasının zorunlu olduğu ancak anılan istekliler tarafından yapılan açıklamalarda hesap cetvelinin sunulmadığı, diğer taraftan açıklama kapsamında iş kalemlerinin projedeki imalat miktarlarının düşük belirlenerek açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu,

11. İşçilik gerektiren ve tünel işletme ve bakım hizmeti kapsamında işçi çalıştırılmasına ilişkin iş kalemlerinde öngörülen maliyetlerin bir işçinin işverene olan maliyetini karşılamadığı, bu haliyle anılan isteklilerin maliyet hesaplarında sadece brüt asgari ücreti baz aldıklarından ve bu iş kalemlerinde asgari maliyetin karşılanmadığı dolayısıyla açıklamaların mevzuata aykırı olduğu, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 ve 11’inci iddialarına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3.İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamaları bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin;

a) Adı: Amasya Çevre Yolu Km: 0+000-11+300 Arası Elektrik, Elektronik, Elektromekanik Ve Tünel Kontrol Merkezi Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:1986 E 040 360 ? 2019 E 040 240

c) Miktarı ve türü: Amasya Çevre Karayolu Üzerinde Bulunan Tüneller ve Tünel Kontrol Merkezi için mahal listesinde belirtilen; "Elektrik, Elektronik, Elektromekanik ve Çeşitli Kontrol Sistemleri vs. Yapım" İşidir.

ç) Yapılacağı yer: Amasya Çevre Yolu Km: 0+000-11+300 Arası

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde, “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale komisyonu tarafından sınır değerin altında teklif sunan Kırtur Tur. İnş. Taah. Elekt. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Sette Yapı Bilişim A.Ş.- Umut Aydın İş Ortaklığına 01.07.2019 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazılarının gönderildiği, söz konusu yazı ekinde işe ait açıklama istenilecek iş kalemleri listesi, aşırı düşük teklif incelemesi için açıklama istenilmeyecek ve istenilecek iş kalemlerinin sorgulama girdileri başlıklı belge, açıklama istenmeyen analiz girdileri listesi ile sıralı analiz girdileri tabloları başlığı altında analiz formatlarına yer verildiği anlaşılmıştır.

İdarenin aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin yazılar ve ekleri incelendiğinde, başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak toplam 64 iş kaleminin açıklama istenilen iş kalemi olarak belirlendiği, bahse konu iş kalemlerinin içerisinde, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyat analizleriyle uyuşmayan özel iş kalemi veya birden fazla iş kalemini ihtiva eden paçal iş kalemi niteliğindeki iş kalemlerinin bulunduğu, söz konusu iş kalemlerinin “malzemelerin zayiatı, depolanması ve yatay-düşey taşımalar”, “malzeme bedeli”, “malzeme nakli”, “montaj bedeli” şeklinde girdi başlıkları belirtilmek suretiyle düzenlendiği, ancak söz konusu iş kalemlerini oluşturan iş kalemi/analiz girdilerinin hangi girdiler olduklarını gösteren analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekinde isteklilere verilmediği anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede örneğin, “Orta Gerilim Kazı İşleri”, “Makine İle Her Cins Toprakta Kazı ve Tekrar Doldurulması Artan Malzemenin Nakliyesi Dahil", “Alt Kontrol Merkezi”, “Su Deposu ve Pompa İstasyonu İnşaatı”, “Elektrik Dağıtım Binası İnşaatı” vb. iş kalemlerinin birden fazla ve farklı iş kalemi veya girdilerden oluştuklarının anlaşıldığı, ancak idare tarafından söz konusu iş kalemlerinin girdilerinin tanımlanarak temel bileşenlere kadar ayrıştırılmadan analizlerin tanzim edildiği, mevcut durumun isteklilerce aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde, iş kalemini oluşturan analiz girdilerinin farklı belirlenmesi sonucunu doğurabileceği, dolayısıyla istekliler tarafından belirlenen girdilerin kıyaslanabileceği herhangi bir temel kıstas bulunmadığından aşırı düşük teklif açıklamalarının eşit koşullarda değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ve bu haliyle aşırı düşük teklif sahibi isteklilere verilen söz konusu analiz formatlarının ve bu şekilde yapılan bir sorgulamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.2’nci maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu çerçevede, idarece mevzuata uygun olarak yapılmayan söz konusu aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden yapılacak olan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olup olmadığına ilişkin olarak sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmış olup, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıklar göz önüne alınarak,

1. İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerinden, nitelik ve nicelik olarak kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile birebir uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemlerine (paçal iş kalemi) ait birim fiyat analizlerinin girdilerinin tanımlanarak temel girdilere (işçilik, makine amortismanı, mazot, makine ve diğer malzeme girdileri vb.) kadar ayrıştırılması,

2. Paçal/özel iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının anılan poz miktarları dikkate alınarak toplanması (örneğin aynı iş kalemi analizi içerisinde yer alan işçilikle ilgili düz işçi girdilerinin söz konusu poz birim miktarı dikkate alınarak toplanması), farklı poz numarasına sahip girdilerinin ise ayrı ayrı gösterilmesi,

3)Yukarıdaki işlemlerden sonra anılan Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi,

4. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin mazot girdisi birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alıyorsa ve eğer bu paçal iş kalemleri analizlerinden en az birinde mazot girdisinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde olması halinde söz konusu mazot girdisi için açıklama istenilmesi),

5. Açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması ve aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin yukarıda aktarılan açıklamalar doğrultusunda yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklanması istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının yukarıda belirtildiği şekliyle hazırlanarak, aşırı düşük teklif yazısı ekinde gönderilmek suretiyle teklif fiyatı sınır değerin altında olan isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.