KİK Kararı: 2019/UY.II-1290

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/046
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 09.10.2019
Karar No : 2019/UY.II-1290
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Salih Onay ERİŞ - Agan Yol İnş. San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/274840 İhale Kayıt Numaralı “İstinat Duvarı - Kanal ve Beton Yol Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 17.07.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İstinat Duvarı - Kanal ve Beton Yol Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Salih Onay Eriş-Agan Yol İnş. San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığının 16.08.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.08.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 02.09.2019 tarih ve 36226 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.09.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/998 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının şu gerekçelerle reddedilmesi gerektiği;

a) 7 sıra numaralı, 15.160.1004 poz numaralı “Ø 14- Ø 28 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması” iş kaleminde ihale üzerinde bırakılan isteklinin miktarı 114,00 ton olarak hesapladığı, esasında bu iş kaleminde miktarın 163,27 ton olduğu, ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatına göre nervürlü demirin nakliye ve yükleme-boşaltma bedellerinin ayrıca gösterilmesi gerekirken gösterilmediği,

6 sıra numaralı, 15.160.1003 poz numaralı “Ø 8- Ø 12 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması” iş kaleminde ihale üzerinde bırakılan isteklinin miktarı 12,00 ton olarak hesapladığı, esasında bu iş kaleminde miktarın 39,410 ton olduğu, ayrıca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatına göre nervürlü demirin nakliye ve yükleme-boşaltma bedellerinin ayrıca gösterilmesi gerekirken gösterilmediği,

12 sıra numaralı, 15.190.1002 poz numaralı “Kuvars agregalı (gri) yüzey sertleştirici ve kür uygulaması (taze betonda)” iş kaleminde ihale üzerinde bırakılan isteklinin miktarı 360,00 m2 olarak hesapladığı, esasında bu iş kaleminde miktarın 1460,27 m2 olduğu,

16 sıra numaralı, 48.150.1002 poz numaralı “Beton Kaplama Yapılması (C30/37 Hazır Beton Kullanılarak)” iş kaleminde ihale üzerinde bırakılan isteklinin miktarı 360,00 m3 olarak hesapladığı, esasında bu iş kaleminde miktarın 399,00 m3 olduğu,

1 sıra numaralı, 15.120.1001 poz numaralı “Makine ile yumuşak ve sert toprak kazılması (serbest kazı)” iş kalemine ilişkin İnşaat İşleri Özel Teknik Şartnamesi’nin 9’uncu maddesinde “…Kazıdan çıkan fazla hafriyat toprağı, İdarece gösterilecek yere taşınacaktır. (Yaklaşık 2 km)…” düzenlemesinin yer aldığı, bu düzenlemenin de dikkate alınması halinde anılan iş kaleminde birim fiyatın 9,93 TL/m3 olacağı, fakat ihale üzerinde bırakılan isteklinin nakliye maliyetine ilişkin bir bedel öngörmeyerek söz konusu birim fiyatı 2,96 TL/m3 olarak açıkladığı,

2 sıra numaralı, 15.125.1008 poz numaralı “32mm'ye kadar kırmataş temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması” iş kaleminde nakliye ve yükleme-boşaltma maliyetine ilişkin açıklama yapılmadığı,

Proje ve Teknik Şartname’de yer alan ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer almayan birçok imalat kalemi bulunduğu, bunlara örnek vermek gerekirse “1700 m2 beton altı naylon yapılması imalatı”, “300,03 mt. barbakan yapılması imalatı”, “370 mt. kanal yapımı esnasında iksa kurulması”, “mevcut betonun kesilmesi”, “kanal yapılan yerlerde çıkması muhtemel zemin iyileştirmeleri, derinlik zammı, beton kesme işi”nin sayılabileceği,

5 sıra numaralı, 15.160.1001 poz numaralı iş kalemi ile 8 sıra numaralı, 15.165.1001 poz numaralı iş kaleminde de nakliye ve yükleme-boşaltma maliyetlerine ilişkin ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklama sunmadığı,

Yukarıda belirtilen; eksik hesaplanan veya hesaplanmayan iş kalemlerinin tutarının 406.920,62 TL olduğu, bu tutarın yaklaşık maliyetin %20’si, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının %26,1’ine tekabül ettiği, dolayısıyla %10’dan fazla metraj ve fiyat farkının kabul edilmemesi gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının yaklaşık maliyetten %24,31 oranında düşük olduğu, bu fiyata işin düzgün bir şekilde yapılması ve tamamlanmasının mümkün olmadığı,

b) 15 sıra numaralı, 15.540.1102 poz numaralı “Demir yüzeylere iki kat antipas, iki kat sentetik boya yapılması” iş kaleminde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatının 27,88 TL/m2 olduğu, fakat ihale üzerinde bırakılan isteklinin aynı işi 7,00 TL/m2’ye yapacağını beyan ettiği,

c) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında herhangi bir teknik çözüm veya avantajlı koşuldan bahsedilmediği,

ç) İşçilik ücretlerinin idare tarafından denetlenmediği ve bazı iş kalemlerine ait analizlerde miktarların azaltıldığı,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uymadığı, belge tutarının yeterli olmadığı,

3. İhale üzerinde bırakılan isteklinin vergi ve sosyal güvenlik prim borcu olup olmadığının idare tarafından araştırılmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

(2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır.

a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,

2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.9. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 16 md.) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1.

İhale konusu işin

a) Adı: İstinat Duvarı - Kanal ve Beton Yol Yapım İşi

…

c) Miktarı ve türü: 110 m uzunluğunda 7.70 m yüksekliğinde betonarme istinat duvarı ve istinat duvarı - mevcut tretuvar arası yaklaşık 500 m2 beton saha 120 m uzunluğunda ve 8 m genişliğinde beton yol yapımı …” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde idare tarafından sınır değerin 1.595.886,36 TL olarak hesaplandığı, teklifi sınır değerin altında kalan 12 isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak belirlendiği ve 25.07.2019 tarihli ve E.21660, 21672, 21688, 21656, 21670, 21658, 21665, 21669, 21667, 21662, 21686, 21671 sayılı yazılarla “sıralı analiz girdileri tablolarında belirtilen iş kalemlerine ilişkin analiz ve açıklamalarınız ile tarafınızca seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağınız avantajlı koşulların Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. Maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınarak İdaremize bildirilmesi gerekmektedir” denilmek suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan açıklama talebi yazıları ekinde açıklama istenilen sıralı iş kalemleri listesinin (5 kalem) aşağıdaki şekilde verildiği, bahsedilen açıklama talebi yazıları ekinde ayrıca açıklama istenilmeyen analiz girdileri tablolarının (5 tablo) yer aldığı görülmüştür:

Sıra No

Poz No

İş Kalemi/Grubu Adı

4

15.150.1006

Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 30/37 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dâhil)

7

15.160.1004

Ø 14- Ø 28 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması

8

15.165.1001

Her türlü profil demirlerin münferit veya birleşik olarak hazırlanması ve yerine tespit edilmesi

9

15.180.1003

Plywood ile düz yüzeyli betonarme kalıbı yapılması

16

48.150.1002

Beton Kaplama Yapılması (C30/37 Hazır Beton Kullanılarak)

Söz konusu açıklama talebine Hasan Doğan, Haşim Teleke ve Mustafa Berberoğlu tarafından cevap verilmiş, sadece Mustafa Berberoğlu’nun açıklaması idare tarafından uygun bulunmuş ve bu istekli üzerinde ihale bırakılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının başvuru sahibi tarafından iddia edilen hususlar bakımından incelenmesi neticesinde;

a) Miktarların eksik hesaplandığı, eksik hesaplanan veya hesaplanmayan iş kalemlerinin tutarının 406.920,62 TL olduğu, bu tutarın yaklaşık maliyetin %20’si, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının %26,1’ine tekabül ettiği, dolayısıyla %10’dan fazla metraj ve fiyat farkının kabul edilmemesi gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının yaklaşık maliyetten %24,31 oranında düşük olduğu, bu fiyata işin düzgün bir şekilde yapılması ve tamamlanmasının mümkün olmadığı iddiasına ilişkin yapılan inceleme neticesinde;

İhale üzerinde bırakılan istekli Mustafa Berberoğlu tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan hesap cetvelinde yer alan iş kalemleri metraj hesaplaması ile idarece yaklaşık maliyet hesabında öngörülen metraj miktarlarının karşılaştırılması sonucunda, istekli tarafından öngörülen 1 iş kalemine ait metrajın idarece hesaplanan metrajdan %0,02 oranında düşük olduğu, 7 adet iş kalemine ilişkin istekli tarafından öngörülen metraj ile idarece hesaplanan metrajın aynı olduğu, 9 adet iş kalemine ilişkin istekli tarafından öngörülen metrajın idare tarafından öngörülen metrajdan yüksek olduğu, hiçbir iş kaleminde istekli lehine %10’u aşan metraj farkının bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, başvuru sahibinin anılan hususa yönelik iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Nakliye ve yükleme-boşaltma maliyetine ilişkin açıklama yapılmadığı iddiası ile Proje ve Teknik Şartname’de yer alan ancak ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer almayan birçok imalat kalemi bulunduğu iddiasına ilişkin yapılan inceleme neticesinde;

Kamu İhale Genel Tebliği’nin aktarılan 45.1.2.1 maddesinde açıklandığı üzere teklifleri aşırı düşük belirlenen istekliler idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”nde yer alan ve aynı zamanda yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri için sorgulamaya tabi tutulacak, bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. Başvuru sahibinin şikâyete konu ettiği iş kalemleri arasında sadece 7 sıra numaralı, 15.160.1004 poz numaralı “Ø 14- Ø 28 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması” iş kalemine yönelik idare tarafından açıklama talebinde bulunulmuş ve bu kaleme ilişkin analiz formatı verilmiş olup, istekli tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçleri kullanılmak suretiyle verilen analize uygun şekilde açıklama sunulduğu anlaşılmıştır. Başvuruya konu edilen diğer iş kalemleri ise, Tebliğ’in 45.1.3 maddesinde de belirtildiği üzere, sorgulamaya tabi tutulmadığından bu iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesinin yeterli olduğu, nitekim anılan istekli tarafından da bu kalemler için bedeller öngörüldüğü anlaşılmıştır.

7 sıra numaralı 15.160.1004 poz numaralı “Ø 14- Ø 28 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması” iş kalemine ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2019 yılı İnşaat Genel Fiyat Analizinde yer alan birim fiyat tarifi incelendiğinde, birim fiyatlara “inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma” giderlerinin dahil olduğu görüldüğünden nakliye ve yükleme-boşaltma maliyetine ilişkin açıklama yapılmadığı iddiası ile aşırı düşük teklif açıklamasında yer almayan birçok imalat kalemi bulunduğu iddiası yerinde bulunmamıştır.

b) 15 sıra numaralı, 15.540.1102 poz numaralı “Demir yüzeylere iki kat antipas, iki kat sentetik boya yapılması” iş kaleminde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatının 27,88 TL/m2 olduğu, fakat ihale üzerinde bırakılan isteklinin aynı işi 7,00 TL/m2’ye yapacağını beyan ettiği iddiasına ilişkin yapılan inceleme neticesinde;

Şikâyete konu 15 sıra numaralı “Demir yüzeylere iki kat antipas, iki kat sentetik boya yapılması” iş kalemi sorgulamaya tabi tutulmadığından, Tebliğ’in 45.1.3 maddesinde de belirtildiği üzere, bu iş kalemi için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterli olduğundan iddia yerinde bulunmamıştır.

c) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında herhangi bir teknik çözüm veya avantajlı koşuldan bahsedilmediği iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

Kamu İhale Genel Tebliği’nde “…45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır….” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında herhangi bir teknik çözüm veya avantajlı koşuldan bahsedilmediği görülmekle birlikte, açıklamanın idarece verilen analiz formatlarına uygun bir şekilde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçleri kullanılmak suretiyle Tebliğ’in 45’inci maddesinde açıklanan usule uygun bir şekilde yapıldığı anlaşıldığından ayrıca bir teknik çözüm veya avantajlı koşul hakkında açıklama yapılmamasında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

ç) İşçilik ücretlerinin idare tarafından denetlenmediği ve bazı iş kalemlerine ait analizlerde işçilik miktarlarının azaltıldığı iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına konu iş kalemlerinde sunduğu analizlerin incelenmesi neticesinde bu iş kalemlerinde işçilik saatlik ücretlerinin 2019 yılı için geçerli saatlik asgari ücret tutarı olan 11,37 TL’den (85,28 / 7,5 = 11,37) yüksek olduğu, dolayısıyla Tebliğ’in aktarılan 45.1.9 maddesinde yer alan “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklamasına uygun olduğu ayrıca işçiliğe ilişkin kullanılan rayiçlerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı iş kalemi analizlerinde yer alan miktarlarında herhangi bir azaltma yapılmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde “İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerine başvurularında, toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, yüzyirmiikibinüçyüzseksenyedi Yeni Türk Lirası (Üçyüzotuzdörtbinüçyüzaltmışsekiz Türk Lirası) olarak hesaplanmak üzere 10 uncu madde kapsamındaki benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır. Bu süre iş deneyimi bulunan mimar ve mühendisler için uygulanmaz. Bu bent kapsamında elde edilen deneyim mühendis ve mimarın beş yıldır en az % 51 hissesine sahip olduğu tüzel kişiler tarafından da kullanılabilir.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin 7.5.1’inci maddesinde “…İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 80'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.” düzenlemesi

7.6’ncı maddesinde “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler:

Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi (11.06.2011 tarih, 27961 sayılı Resmi Gazete ve 27.04.2016 tarih, 29696 sayılı Resmi Gazete) B.III Grubu işleri benzer iş olarak kabul edilecektir.

7.6.1. Mezuniyet belgeleri/diplomalar: İş deneyimi bulunmayan İnşaat Mühendislerinin mezuniyet belgesi benzer iş deneyimi olarak dikkate alınacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif dosyasının incelenmesi neticesinde, iş deneyimini tevsiken 19.06.1998 mezuniyet tarihli İnşaat Mühendisliği Lisans Diploması sunulduğu, aktarılan Kanun hükmü uyarınca hesaplanan iş deneyim tutarının ihalede istenilen iş deneyim tutarını karşıladığı anlaşıldığından iddia yerinde bulunmamıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “…Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır:

…

c) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan.

d) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan

…

Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale dışı bırakılma” başlıklı 52’nci maddesinde“(1) Kanunun 10 uncu maddesinde yer alan hükümler gereğince;

…

c) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu olan,

ç) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş vergi borcu olan,

…

aday ve istekliler ihale dışı bırakılır.

(2) İhale üzerinde kalan istekliden, birinci fıkranın (a), (b), (c), (ç), (d) ve (f) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığına dair belgelerin sözleşme imzalanmadan önce istenilmesi zorunludur. Bu belgelerin ihale tarihinde isteklinin anılan bentlerde belirtilen durumlarda olmadığını göstermesi gerekir.” hükmü,

İhale dokümanının eki olan KİK015.2/Y numaralı Anahtar Teslimi Götürü Bedel Teklif Mektubu Standart Formun 2 numaralı notunda “İhale tarihinde, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığımızı ve olmayacağımızı, anılan maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (d) bentleri hariç, bu hususlara ilişkin olarak durumumuzda değişiklik olması halinde buna ilişkin belgeleri İdarenize derhal vereceğimizi; ihalenin üzerimizde kalması halinde ise sözleşme imzalanmadan önce ihale tarihinde anılan maddenin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumda olmadığımıza ilişkin belgeleri anılan Kanun ve ilgili mevzuat ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak İdarenize sunacağımızı taahhüt ediyoruz...” ifadeleri yer almaktadır.

Yukarıdaki aktarılan mevzuat hükümleri ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelerden; ihale tarihi itibariyle Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güvenlik prim borcu veya kesinleşmiş vergi borcu olan isteklilerin ihale dışı bırakılacağı, ihale üzerinde bırakılan istekliden bahse konu durumlarda olmadıklarına ilişkin belgelerin sözleşme imzalanmadan önce idare tarafından istenilmesinin zorunlu olduğu, istekliler tarafından gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde söz konusu isteklilerin ihale dışı bırakılacağı, istekliler tarafından tekliflerin, ihale dokümanının eki olan birim fiyat teklif mektubu standart formuna uygun olarak sunulması gerektiği,

Bu kapsamda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif dosyasında sunulan birim fiyat teklif mektubunda “İhale tarihinde, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığımızı ve olmayacağımızı, anılan maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (d) bentleri hariç, bu hususlara ilişkin olarak durumumuzda değişiklik olması halinde buna ilişkin belgeleri İdarenize derhal vereceğimizi; ihalenin üzerimizde kalması halinde ise sözleşme imzalanmadan önce ihale tarihinde anılan maddenin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumda olmadığımıza ilişkin belgeleri anılan Kanun ve ilgili mevzuat ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak İdarenize sunacağımızı taahhüt ediyoruz...” ifadelerine yer verildiği, ihaleye katılım aşamasında istekliler tarafından yalnızca söz konusu hususa yönelik taahhütte bulunulup bulunulmadığı dikkate alınarak işlem tesis edilmesi gerektiği, ihale tarihi itibarıyla vergi ve sosyal güvenlik prim borcu bulunmadığını tevsik eden belgelerin ise ihalenin bahse konu istekli üzerinde bırakılması halinde sözleşme imzalanmadan önce sunulması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.