KİK Kararı: 2019/UY.II-1176

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/043
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 18.09.2019
Karar No : 2019/UY.II-1176 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Heltaş İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/170651 İhale Kayıt Numaralı “Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 13.05.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Heltaş İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 29.07.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.08.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.08.2019 tarih ve 33560 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.08.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/868 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmama gerekçelerinin yerinde olmadığı, şöyle ki;

a) KGM/16.122/K-H-P poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yama hendeği) (C 30-37 hazır beton harcı ile) (İşyerine taşınmış sıkıştırılmış beton)” iş kaleminin analiz girdisi olan “C30/37 beton harcı” girdisi için Hanyol Mad. İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. firmasından fiyat teklifi alındığı, söz konusu firmanın Ankara il sınırları dahilinde iş yapan bir firma olduğu, betonun işyerine ulaşmasına kadar geçen süre içerisinde yapısını değiştireceği ve özelliğini kaybederek beklenen şartları karşılamayacağı dolayısıyla iş yerine uygulanmasının mümkün olmayacağı, diğer yandan anılan firmanın 2018 yılında herhangi bir hazır beton satışının olmadığı, 2019 yılında ise çok düşük miktarda olduğunun anlaşıldığı, işin gerçekleştirileceği yere firmanın mesafesinin 400 km civarında olduğu dikkate alındığında alınan fiyat teklifinin malzemenin taşınması için gerekli olan nakliye fiyatını bile karşılamadığı gerekçeleri ile açıklamanın uygun bulunmadığı, ancak aşırı düşük teklif açıklamasının temel mantığının malzemenin temin yerinin ve şeklinin kesin sonuç doğuracak şekilde tespiti olmadığı, verilen teklif ile işin yapılabilirliğinin mevzuata uygun belgelerle ortaya konulmasının amaçlandığı, idarece açıklama istenirken temin yöntemine bağlı olarak herhangi bir hususun açıklanmasının değil, varsa nakliye dahil yerinde teslim fiyatının açıklanmasının istenildiği, bu gerekçe ile açıklamalarının uygun bulunmayarak tekliflerinin reddinin yerinde olmadığı, anılan analiz girdisi için üçüncü kişiden alınan fiyat teklifi ile yapılan açıklamanın mevzuata uygun olduğu, idarenin ilgili firmanın düşük miktarda satış yapmış olmasına ilişkin gerekçesi açısından ise, EK-O.6 formunun ait olduğu dönem açısından satış miktarı konusunda mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı, anılan gerekçenin de yerinde olmadığı,

b) İdarenin “işçilik için 11,38 rakamını kullandığı ve bunun için savunmasında işçilik saat birim fiyatının tespitine dayalı herhangi bir açıklamanın bulunmadığı görülmüştür.” şeklindeki uygun bulmama gerekçesinin de yerinde olmadığı, açıklamalar kapsamında saatlik asgari ücretin kullanılmasının yeterli olduğu,

c) İdarenin “S30/37 beton harcı, SBS, ELYAF ve ANFO pozları için alınan fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensupları ile teklif veren firmalar arasında imzalanmış olması gereken sözleşmelerin aşırı düşük savunma ekinde olmadığı görülmüştür. Ayrıca, fiyat teklifi veren firmaların bu iş için faaliyet alanlarında olduğuna dair tevsik edici belgenin yine savunma ekinde bulunmadığı tespit edilmiş olup teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.” şeklindeki ret gerekçelerinin de uygun olmadığı, mevzuatta aşırı düşük teklif açıklamalarının nasıl yapılacağının ve sunulması gereken belgelerin açıkça belirtildiği, anılan girdiler için mevzuata uygun düzenlenmiş, tüm şekil şartlarını taşıyan, teklif veren firma ve meslek mensubu tarafından kaşeli ve imzalı olarak fiyat tekliflerinin idareye sunulduğu, idarece teklifleri onaylayan meslek mensuplarından teklife esas tutanakların istenildiği, tutanakların ve faaliyet belgesi ile noter onaylı imza sirkülerinin sunulduğu, buna rağmen mevzuat gereği sunulmasına gerek bulunmayan, meslek mensuplarından talep edilmeyen firma ile meslek mensubu arasında yapılan sözleşme ile fiyat teklifini veren firmanın faaliyet alanı ile ilgili belgelerin sunulmadığı yönünde tesis edilen işlemin mevzuata aykırı olduğu, idarenin gerek duyduğu durumda araştırma yapabileceği ancak sunulma zorunluluğu bulunmayan bir belge sebebiyle teklifin reddinin mümkün olmadığı,

İdarece yukarıda aktarılan gerekçeler ile aşırı düşük teklif savunmasının uygun görülmeyerek tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 13.05.2019 tarihinde açık ihale usulü ve birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirilen “Bozüyük – Bilecik -Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması” ihalesine ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “Madde 2 - İhale konusu işe ilişkin bilgiler

2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması

b) Yatırım proje no'su/kodu:1997E040130 - 1996E040160

c) Miktarı (fiziki) ve türü:

10+845 ile 85+820 arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri ve Çeşitli İşler

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer:Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu” düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

…

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

Örnek:

Yaklaşık maliyeti 100.000 TL olan bir ihalede; ihale komisyonu, (38.1) maddesine göre idarece oluşturulan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ni kullanarak yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 den küçük olan (0,6888) 8, 9 ve 10 nolu iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan 4 nolu iş kalemi/grubunu açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları olarak belirleyecektir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.11. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 35. md.) Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir...” açıklamaları yer almaktadır.

İhale komisyonu tarafından 12.06.2019 tarihinde tutanak altına alınan sınır değerin hesaplanmasına ilişkin karar ile, 73.921.021,05 ? tutarın altında teklif vermiş olan 28 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine karar verildiği, başvuru sahibi istekliye EKAP üzerinden tebliğ edilen sorgulama yazısında “Bölge Müdürlüğümüzce 13.05.2019 tarihinde ihalesi yapılan 2019/170651 İhale Kayıt Nolu " Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması " işinde 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 37 nci maddesine göre tekliflerin değerlendirilmesi neticesinde; 4734 Sayılı Kamu Ghale Kanunu'nun 38. maddesine istinaden, teklifinizin aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olduğu tespit edilmiştir. Düzenlenen analizler, açıklaması istenilmeyen analiz girdileri ve analiz formatı Ek'te yer almaktadır. Bu duruma göre; a- Yapım yönteminin ekonomik olması, b- Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşulları, c- Teklif edilen işin özgünlüğü hususlarını açıklayarak, ihale dokumanı kapsamında verilen pozların analiz formatına uygun analizleri ve analizlerinize dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler ile proforma faturalar, teklif alma yazıları ve yardımcı analizlerin verilmesi gerekmektedir.

Söz konusu aşırı düşük sorgusuna vereceğiniz cevabın, bu mektubun EKAP üzerinden bildirilmesi halinde bildirim tarihi tarafınıza tebliğ tarihinden sonraki 5 (beş) iş günü içinde ihale komisyonuna bildirilmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Söz konusu sorgulama yazısı ekinde; 7 iş kalemine ilişkin analiz formatına, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesine ve analiz formatı örneğine yer verilmiştir.

Başvuru sahibi Heltaş İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ilgili olarak; 18.07.2019 tarihli ihale komisyonu kararında “…aşırı düşük savunmasında açıklaması istenilen KGM/16.122/K-H-P pozunun alt analizi olan ‘C30/37 beton harcı’ pozu için Hanyol Mad. İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. firmasından fiyat teklifi alındığı görülmüştür. Fiyat teklifi alınan firmanın Ankara ili sınırları dahilinde iş yapan bir firma olduğu, betonun iş yerine ulaşmasına kadar geçen süre içerisinde yapısını değiştireceği ve özelliğini kaybederek beklenen şartları karşılamayacağı, Karayolu Teknik Şartnamesi’nin ‘Yaş Karışım Hazırlanması’ başlıklı 308.07.04.01 nolu kısmında suyla çimentonun ilk temasından itibaren 120 dk içerisinde betonun uygulama yerine yerleştirilmesi gerektiği aksi takdirde betonun işlenebilirliği ve teknik özelliklerini kaybedeceği, ayrıca her ne kadar katkı maddeleri bulunuyor olsa da betonun hem teknik hem bilimsel olarak yapısını bozmadan bu mesafedeki iş yerine uygulanmasının mümkün olmayacağı anlaşılmıştır. Yine ilgili firmanın 2018 yılında herhangi bir hazır beton satışının olmadığı, 2019 yılında ise 10 m3 gibi çok düşük bir miktarda satış yaptığı Ek-O6 formundan anlaşılmaktadır. Hazır betonun Ankara’dan işin yapılacağı yer olan Bozüyük – Bilecik – Mekece yoluna olan ortalama uzaklığının Mort: 400 km civarında olduğu düşünüldüğünde; (K:330), (M:400) F=K*(0,0007*M+0,01)*2,4(yoğunluk) = 229,68 gibi bir nakliye bedeli hesaplanmaktadır. Alınan fiyat teklifinin malzemenin taşınması için gerekli olan nakliye fiyatını bile karşılamadığı görülmüştür.

İşçilik için 11,38 rakamını kullandığı ve bunun için savunmasında işçilik saat birim fiyatının tespitine dayalı herhangi bir açıklamanın bulunmadığı görülmüştür.

C30/37 beton harcı, SBS, ELYAF ve ANFO pozları için alınan fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensupları ile teklifi veren firmalar arasında imzalanmış olması gereken sözleşmelerin aşırı düşük savunma ekinde olmadığı görülmüştür. Ayrıca, fiyat teklifi veren firmaların bu işin faaliyet alanlarında olduğuna dair tevsik edici belgenin yine savunma ekinde bulunmadığı tespit edilmiş olup teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

a) İsteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında KGM/16.122/K-H-P poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yama hendeği) (C 30-37 hazır beton harcı ile) (İşyerine taşınmış sıkıştırılmış beton)” iş kaleminin analiz girdisi olan “C30/37 beton harcı” girdisi için anılan iş kalemine ilişkin analizde 105,00 ? birim fiyat öngörüldüğü, söz konusu birim fiyatı tevsik etmek üzere Hanyol Madencilik İnşaat Taah. San. ve Tic. A.Ş. tarafından 12.06.2019 tarihinde düzenlenen 105,00 ? birim fiyatlı fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde “…’Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması’na ait nakliye dahil işyeri teslim KDV hariç fiyatımızdır.

… Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 04.042/06 rayiç nolu poza ilişkin teknik şartnameye ve tarife uygun.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

İdare tarafından, söz konusu fiyat teklifine dayanak tutanakların ilgili meslek mensubundan “…Hali hazırda tarafınızca muhafaza edilen Hanyol Madencilik İnşaat Taah. San. ve Tic. A.Ş. firması tarafından ‘ C30/37 beton harcı, Hazır Beton Harçları (TS EN 206-1)’ pozu için verilen fiyat teklifine dayanak olan satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6)’nın 4 (Dört) iş günü içerisinde idaremize hitaben üst yazı ile birlikte iletilmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verilen yazı ile 03.07.2019 tarihinde istenildiği, meslek mensubunca anılan tutanak ve eki faaliyet belgesi ile imza sirkülerinin idareye gönderildiği belirlenmiştir.

İdarece alınan komisyon kararı incelendiğinde, söz konusu fiyat tekliflerinde yer alan birim fiyatların, beton fiyatı açısından fiyat teklifi alınan firmanın merkezi ile işin yapılacağı yer arasındaki 400 km’lik mesafe için nakliye formülü vasıtasıyla hesaplanan nakliye giderini bile karşılamadığı ve anılan mesafeden betonun yapısını değiştirmeden iş yerine uygulanamayacağı belirtilerek ‘gerçekçi olmaması’ gerekçesiyle açıklamaların uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

İdarece aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde gönderilen analizler içerisinde; KGM/16.122/K-H-P poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yama hendeği) (C 30-37 hazır beton harcı ile) (İşyerine taşınmış sıkıştırılmış beton)” iş kaleminin analizi incelendiğinde; alt analiz girdisi olarak “04.042/06 [10.130.1506]” poz numarası ile “C30/37 Beton Harcı, Hazır Beton Harçları (TS En 206-1)” isimli analiz girdisine m3 birimi ile yer verildiği, anılan iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifinin ihale dokümanında “Projesine göre ve KTŞ’nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde, ve İdarece verilecek talimata uygun olarak, C 30/37 hazır beton harcı ile orta refüj ve yarma hendeklerinin betonla kaplanması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar :

Gerekli suyun iş başında temini, hendek yapılacak zeminin düzeltilmesi, sulanması ve sıkıştırılması, istenilen yüzey özelliğine sahip kalıp ve kaplama malzemelerinin iş başında temini, kalıbın ve her türlü takviyenin yapılması, İdarenin onayladığı beton karışım dizayn raporu doğrultusunda hazırlanan C 30/37 hazır betonun iş başında temini, betonun; inşaat yerindeki her türlü yüklenmesi, yatay ve düşey taşınması, boşaltılması, numune alınması, serilmesi, sıkıştırılması, su veya gerektiğinde her türlü kür malzemesi kullanılarak kürünün yapılması, sıcaktan ve soğuktan korunması, laboratuvar hizmetleri, kalıp ve takviyelerinin sökülmesi, su içinde çalışma güçlüğü ile aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için gerekli olan her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici karı ve genel masraflar.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar :

Birim fiyata dahil olmayan masraf yoktur.

Ölçü :

Uygulama projesi boyutları üzerinden hesaplanan m3 cinsinden hacmidir.

Ödeme :

Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Poz KGM/16.122/K-H-P deki “Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yarma hendeği) (C 30-37 hazır beton harcı ile) (İşyerine taşınmış sıkıştırılmış beton)” m3 birim fiyatı üzerinden yapılır.

Not:

Dökülmüş betonda teknik bakımdan kabulünde sakınca olmayan boyut noksanlıkları var ise bunlardan doğan hacim, projeye göre hesaplanan hacimden çıkartılır.” şeklinde yapıldığı, analiz kapsamında nakliyeye ilişkin özel bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür.

Uyuşmazlık konusu fiyat teklifinde “…Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması’ne ait nakliye dahil işyeri teslim KDV hariç fiyatımızdır.

…Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 04.02/06 rayiç no’lu poza ilişkin teknik şartname ve tarife uygun” ifadesinin yer aldığı ve anılan beton girdisi için sunulan fiyat teklifinde yer alan fiyatın geçerliliğinin, nakliye formülü vasıtasıyla yapılan hesaplama ile değerlendirilerek ihale komisyonu kararında yer aldığı şekliyle “Alınan fiyat teklifinin malzemenin taşınması için gerekli olan nakliye fiyatını bile karşılamadığı görülmüştür.” gerekçesiyle gerçekçi görülmemesinin kamu ihale mevzuatı açısından imkanı bulunmamaktadır. Ayrıca, açıklama istenilecek girdi niteliğinde bulunmayan nakliyeler açısından nakliye formülünün kullanılarak birim fiyatın değerlendirilmesinin mevzuata uymayacağı da açıktır. Dolayısıyla idarece isteklinin açıklamalarının C30/37 beton girdisi için alınan fiyat teklifinin gerçekçi olmadığı gerekçesiyle uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, idare tarafından fiyat teklifini düzenleyen firma ile işin yapılacağı yer arasında teklife konu betonun teknik olarak taşınamayacağından hareketle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı görülmüştür.

Karayolu Teknik Şartnamesi’nin “308.07.04.01 Yaş Karışım Hazır Betonun Taşınması” başlıklı kısmında “…Karıştırma donanımı olan araçlarla veya transmikserlerle betonun boşaltma işlemi, çimento ile suyun ilk temasından itibaren 120 dakika sonunda (çimento ilk priz süresini geçmemesi kaydıyla) tamamlanmalıdır.

Herhangi bir karıştırma donanımı olmayan araçlarla taşınan katı kıvamındaki taze beton ise çimento ve suyun ilk temasından itibaren en fazla 45 dakika sonunda yerine boşaltılmalıdır…” açıklamaları yer almaktadır.

Yapılan incelemede, idarece fiyat teklifi veren firmanın adresi (Ankara) ile ihale konusu işin yapılacağı (Bilecik) arasındaki karayolu ulaşım mesafesinin ortalama 400 km olarak tespit edildiği, yüklü kamyonların kız kapasiteleri ve kanunen belirlenen hız limitleri çerçevesinde bahse konu mesafenin Karayolu Teknik Şartname’sinde düzenlenen süreden çok daha uzun sürede gerçekleştirilebileceği anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan Karayolu Teknik Şartnamesi’nde yer alan açıklamalar uyarınca diğer inşaat malzemelerinden farklı olarak beton harcının niteliği gereği yaklaşık 2 saat süreyle teknik vasıflarını koruyabilen bir malzeme türü olduğu, dolayısıyla en geç bu süre içerisinde iş yerine teslimin gerektiği, her ne kadar ihale mevzuatında fiyat tekliflerinin işin gerçekleştirileceği yere yakın yerden alınma zorunluğu bulunmamakta ise de söz konusu zaman aralığı içerisinde fiyat teklifinin alındığı yerden (Ankara) işin yapım yerine (Bilecik) teknik özellikleri bozulmadan naklinin yapılabilmesinin teknik olarak mümkün bulunmadığı, beton harcının sınırsız mesafe ve sınırsız sürede teslim edilebilecek bir emtia cinsi olmadığı ve başvuru sahibi tarafından anılan hususta teknik bir çözüm de sunulmadığı dikkate alındığında, sunulan fiyat teklifinin idarece bu gerekçe ile yeterli bulunmamasının mevzuata aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla başvuru sahibinin anılan husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Aksi takdirde fen ve sanat kurallarına uygun imalat yapma yükümlülüğü bulunan yüklenicinin, bu yükümlülüğünü dikkate almaksızın aşırı düşük teklifinin değerlendirilmesine yol açabileceği, bu durumun ise aşırı düşük teklif sorgulaması uygulaması ile hedeflenen amacın yerine getirilmesine mani olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

b) İdarece isteklinin açıklamalarının uygun görülmeme gerekçelerinden “İşçilik için 11,38 rakamını kullandığı ve bunun için savunmasında işçilik saat birim fiyatının tespitine dayalı herhangi bir açıklamanın bulunmadığı görülmüştür.” gerekçesi açısından yapılan incelemede ise; söz konusu işin ilan tarihinin 15.04.2019, ihale tarihinin ise 13.05.2019 olduğu, buna göre isteklilerin tekliflerini hazırlarken 2019 yılı için belirlenen saatlik asgari ücreti dikkate alması gerektiği, anılan istekli tarafından sunulan analizlerde saatlik asgari işçilik ücretine ilişkin olarak öngörülen 11,38 ? birim fiyatın, ihale tarihinin içerisinde bulunduğu 2019 yılı için belirlenen saatlik asgari ücretin (11,37 TL) altında olmadığı, dolayısıyla anılan rakamın nasıl hesaplandığı hususunun açıklamaların değerlendirilmesi açısından öneme sahip olmadığı, isteklinin işçilik girdilerine ilişkin açıklamalarının mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından, idarenin açıklamaları işçilik rakamının nasıl hesaplandığına ilişkin açıklamanın bulunmaması gerekçesiyle uygun bulmamasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

c) İdarece, istekli tarafından C30/37 beton harcı, SBS, ELYAF ve ANFO analiz girdileri için alınan fiyat teklifleri açısından, teklifi veren firmalar ile onaylayan meslek mensupları arasında imzalanmış olması gereken sözleşmelerin savunma içerisinde yer almadığı gerekçesi ile açıklamaların uygun görülmediği belirlenmiştir.

Kamu ihale mevzuatı çerçevesinde isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunacağı belgeler ve bu belgelerin sunuluş şekline yönelik hükümler çerçevesinde, fiyat teklifleri ile açıklama yapılması halinde, fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre maliyet/satış tutarı tespit tutanağının düzenleneceğinin hüküm altına alındığı, ancak tedarikçi firma ile fiyat teklifinde imzası bulunan meslek mensubuna ilişkin tam tasdik sözleşmesinin açıklama kapsamında sunulmasına gerek bulunmadığı, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin, hukuka uygunluk karinesinden yararlanacağı, aksine bilgi, bulgu veya ciddi şüphe durumunda daha detaylı incelemenin idarenin takdirinde olduğu, idarece meslek mensuplarına tutanakların gönderilmesi için yazılan yazılar neticesinde dört fiyat teklifini onaylayan meslek mensuplarınca tutanakların ve eki imza sirkülerleri ile faaliyet belgelerinin gönderildiği, tutanakların ekleri arasında tam tasdik sözleşmelerinin yer almadığı dolayısıyla tutanak ekinde gönderilmesine gerek bulunmayan belgelere dayanılarak açıklamaların uygun görülmeme işleminin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, idarece isteklinin fiyat teklifi aldığı firmaların fiyat teklifine konu girdiler açısından faaliyet alanlarının uygun olduğunu tevsik edici belgelerin sunulmadığından açıklamaların uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

İstekli tarafından uyuşmazlık konusu C30/37 beton harcı girdisi için Hanyol Mad. İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş..den, Anfo (Amonyum nitrat, Fuel-oil karışımı, kapsüle duyarsız) girdisi için Şenbay Patlayıcı Maddeler Nakliyesi San. Tic. A.Ş. firmasından, SBS – Modifiye edici katkı malzemesi ile elyaf analiz girdisi için İstanbul Teknik Asfalt Teknolojileri Tic. Ltd. Şti.den fiyat teklifi alındığı görülmüştür. Kamu ihale mevzuatı uyarınca fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olmakla birlikte, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında fiyat teklifini veren firmaların faaliyet alanlarının tevsiki amacıyla bir belge sunulmasına gerek bulunmamaktadır. Yine de idareler tarafından faaliyet alanları ile ilgili şüphe bulunması durumunda gerekli araştırmanın yapılabilmesi mümkün olmakla birlikte, uyuşmazlığa konu olayda, idarece isteklinin açıklamalarının faaliyet alanlarına ilişkin belgelerin sunulmamış olması gerekçesiyle uygun bulunmadığı görülmüş, idarenin gerekçesinin kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Kaldı ki, söz konusu dört fiyat teklifini sunan firmaların ticaret sicil gazeteleri incelendiğinde, firmaların tekliflere konu alanlarda faaliyet gösterdikleri belirlenmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği (b) ve (c) iddiaları kapsamında yapılan inceleme sonucunda alınan karara katılmakla birlikte, iddiasının (a) kısmı kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihale Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından 13.05.2019 tarihinde yapılan “Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması” ihalesi olup, ihalede 117 adet ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye 69 isteklinin katıldığı, 4 isteklinin teklifinin belgeleri uygun olmadığı, 23 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, başvuru sahibi Heltaş İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. dahil 5 isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin teklifi sınır değerin üzerinde geçerli ilk teklif sahibi B.Ergünler Yol Yapı İnş. Taah. Mad Nak. San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, Tanmak Yol Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş. – Atlıhan İnş. Tur. Mad. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde, aşırı düşük sınır değerin nasıl tespit edileceği, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılıp yapılmayacağı, yapılması öngörülmüşse açıklamanın nasıl istenileceği, açıklamanın nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Anılan maddelerde yer alan düzenlemelere uygun şekilde İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması isteneceği düzenlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabileceği açıklanmıştır. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgeler incelendiğinde, KGM/16.122/K-H-P poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yama hendeği) (C 30-37 hazır beton harcı ile) (İşyerine taşınmış sıkıştırılmış beton)” iş kaleminin analiz girdisi olan “C30/37 beton harcı” girdisi için anılan iş kalemine ilişkin analizde 105,00 ? birim fiyat öngörüldüğü, söz konusu birim fiyatı tevsik etmek üzere Hanyol Madencilik İnşaat Taah. San. ve Tic. A.Ş. tarafından 12.06.2019 tarihinde düzenlenen 105,00 ? birim fiyatlı fiyat teklifinin sunulduğu, söz konusu fiyat teklifinde “…’Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması’na ait nakliye dahil işyeri teslim KDV hariç fiyatımızdır.

… Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 04.042/06 rayiç nolu poza ilişkin teknik şartnameye ve tarife uygun.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

İdare tarafından, söz konusu fiyat teklifine dayanak tutanakların ilgili meslek mensubundan “…Hali hazırda tarafınızca muhafaza edilen Hanyol Madencilik İnşaat Taah. San. ve Tic. A.Ş. firması tarafından ‘ C30/37 beton harcı, Hazır Beton Harçları (TS EN 206-1)’ pozu için verilen fiyat teklifine dayanak olan satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6)’nın 4 (Dört) iş günü içerisinde idaremize hitaben üst yazı ile birlikte iletilmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verilen yazı ile 03.07.2019 tarihinde istenildiği, meslek mensubunca anılan tutanak ve eki faaliyet belgesi ile imza sirkülerinin idareye gönderildiği belirlenmiştir.

İdarece alınan komisyon kararı incelendiğinde, söz konusu fiyat tekliflerinde yer alan birim fiyatların, beton fiyatı açısından fiyat teklifi alınan firmanın merkezi ile işin yapılacağı yer arasındaki 400 km’lik mesafe için nakliye formülü vasıtasıyla hesaplanan nakliye giderini bile karşılamadığı ve anılan mesafeden betonun yapısını değiştirmeden iş yerine uygulanamayacağı belirtilerek ‘gerçekçi olmaması’ gerekçesiyle açıklamaların uygun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Kurul çoğunluğunca başvuru sahibinin KGM/16.122/K-H-P poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yama hendeği) (C 30-37 hazır beton harcı ile) (İşyerine taşınmış sıkıştırılmış beton)” iş kaleminin analiz girdisi olan “C30/37 beton harcı” girdisi için yapmış olduğu açıklama, Karayolu Teknik Şartnamesi’nde yer alan açıklamalar uyarınca beton harcının niteliği gereği yaklaşık 2 saat süreyle teknik vasıflarını koruyabilen bir malzeme türü olduğu, dolayısıyla en geç bu süre içerisinde iş yerine teslimin gerektiği, her ne kadar ihale mevzuatında fiyat tekliflerinin işin gerçekleştirileceği yere yakın yerden alınma zorunluğu bulunmamakta ise de söz konusu zaman aralığı içerisinde fiyat teklifinin alındığı yerden (Ankara) işi yapım yerine (Bilecik) teknik özellikleri bozulmadan naklinin yapılabilmesinin teknik olarak mümkün bulunmadığı, beton harcının sınırsız mesafe ve sınırsız sürede teslim edilebilecek bir emtia cinsi olmadığı ve başvuru sahibi tarafından anılan hususta teknik bir çözüm de sunulmadığı gerekçesiyle uygun bulunmamıştır.

İdarece aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde gönderilen analizler içerisinde; KGM/16.122/K-H-P poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yama hendeği) (C 30-37 hazır beton harcı ile) (İşyerine taşınmış sıkıştırılmış beton)” iş kaleminin analizi incelendiğinde; alt analiz girdisi olarak “04.042/06 [10.130.1506]” poz numarası ile “C30/37 Beton Harcı, Hazır Beton Harçları (TS En 206-1)” isimli analiz girdisine m3 birimi ile yer verildiği, söz konusu girdiye ilişkin bir nakliye kaleminin analizde yer almadığı, anılan iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifinin ihale dokümanında “Projesine göre ve KTŞ’nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde, ve İdarece verilecek talimata uygun olarak, C 30/37 hazır beton harcı ile orta refüj ve yarma hendeklerinin betonla kaplanması.

Birim Fiyata Dahil Olan Masraflar :

Gerekli suyun iş başında temini, hendek yapılacak zeminin düzeltilmesi, sulanması ve sıkıştırılması, istenilen yüzey özelliğine sahip kalıp ve kaplama malzemelerinin iş başında temini, kalıbın ve her türlü takviyenin yapılması, İdarenin onayladığı beton karışım dizayn raporu doğrultusunda hazırlanan C 30/37 hazır betonun iş başında temini, betonun; inşaat yerindeki her türlü yüklenmesi, yatay ve düşey taşınması, boşaltılması, numune alınması, serilmesi, sıkıştırılması, su veya gerektiğinde her türlü kür malzemesi kullanılarak kürünün yapılması, sıcaktan ve soğuktan korunması, laboratuvar hizmetleri, kalıp ve takviyelerinin sökülmesi, su içinde çalışma güçlüğü ile aşağıda “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” başlığı altında sayılanlar dışında kalan diğer bütün işlerin yapılması için gerekli olan her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici karı ve genel masraflar.

Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar :

Birim fiyata dahil olmayan masraf yoktur.

Ölçü :

Uygulama projesi boyutları üzerinden hesaplanan m3 cinsinden hacmidir.

Ödeme :

Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Poz KGM/16.122/K-H-P deki “Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yarma hendeği) (C 30-37 hazır beton harcı ile) (İşyerine taşınmış sıkıştırılmış beton)” m3 birim fiyatı üzerinden yapılır.

Not:

Dökülmüş betonda teknik bakımdan kabulünde sakınca olmayan boyut noksanlıkları var ise bunlardan doğan hacim, projeye göre hesaplanan hacimden çıkartılır.” şeklinde yapıldığı, analiz kapsamında nakliyeye ilişkin özel bir düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür.

Uyuşmazlık konusu fiyat teklifinde “…Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması’ne ait nakliye dahil işyeri teslim KDV hariç fiyatımızdır.

…Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 04.02/06 rayiç no’lu poza ilişkin teknik şartname ve tarife uygun” ifadesinin yer aldığı ve fiyat teklifinde yer alan fiyatın geçerliliğinin, nakliye formülü vasıtasıyla yapılan hesaplama ile değerlendirilerek ihale komisyonu kararında yer aldığı şekliyle “Alınan fiyat teklifinin nakliyeler ile birlikte işin yerine uygulanması işlemini karşılayacak gerçeklikte olmadığı anlaşılmıştır “ gerekçesiyle gerçekçi görülmemesinin kamu ihale mevzuatı açısından uygun bulunması imkanı bulunmamaktadır. Ek olarak, idarece betonun yapısının belirtilen mesafede taşınması neticesinde bozulacağı gerekçesinin öne sürülebilmesi için, teklife konu ürünün fiyat teklifini veren firmanın adresinde üretilip nakledilmesi gerekmektedir, ancak bu bilgiyi teyit edecek bir bilgiye fiyat teklifinde yer verilmediği, teklifi veren firmanın işin yapılacağı yer çevresinde teklife konu ürünü temin ederek iş yerine teslim edebileceği, dolayısıyla ürünün nakliyesine ilişkin bir değerlendirmenin inceleme konusu fiyat teklifi üzerinden yapılamayacağı kanaatine varılmıştır. Ayrıca, açıklama istenilecek girdi niteliğinde bulunmayan nakliyeler açısından nakliye formülü kullanılarak birim fiyatın değerlendirilmesinin mevzuata uymayacağı da açıktır. Dolayısıyla idarece isteklinin açıklamalarının C30/37 beton girdisi için alınan fiyat teklifinin gerçekçi olmadığı gerekçesiyle uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde yer alan açıklamalar, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen iş kalemlerinin teklif edilen fiyatlar üzerinden nasıl gerçekleştirilebileceğinin belgelerle tevsikine (ispatına) yöneliktir. Anılan madde açıklamalarında ve kamu ihale mevzuatında, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin üçüncü kişilerden alınacak fiyat tekliflerinin işin yapılacağı yerde faaliyet gösteren firmalardan alınacağını zorunlu kılan bir düzenleme yer almadığı gibi açıklanması istenilen iş kalemine ilişkin malzemenin sözleşmenin yürütümü (işin yapımı) aşamasında fiyat teklifi alınan firmadan temin edilmesini zorunlu kılan bir düzenleme de yer almamaktadır. Yukarıda da belirtildiği üzere açıklanması istenilen iş kalemi için üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi sadece o iş kaleminin teklif edilen fiyata yapılabilirliğinin tevsikine yönelik olup, fiyat teklifi veren firmadan temin edileceği anlamına gelmemektedir. Tebliğin 45’inci maddesi dikkate alındığında, fiyat teklifleri işin yapılacağı yerde faaliyet gösteren firmalardan alınabileceği gibi işin yapılacağı yer haricinde faaliyet gösteren firmalardan da alınabilecek olup bu hususu sınırlayan bir mevzuat düzenlemesi de bulunmamaktadır.

Kararda yer alan yaklaşım kabul edilirse, hazır beton harcına ilişkin fiyat teklifinin sadece işin yapılacağı yerdeki firmalardan alınmasının zorunlu olduğu sonucunu doğurur ki, mevzuat açısından bunu kabule imkan bulunmamaktadır.

Ayrıca fiyat teklifinde ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerde söz konusu malzemenin işin yapımı aşamasında fiyat teklifi alınan firmadan temin edileceğine yönelik istekli tarafından herhangi bir beyanda ya da taahhütte bulunulmamışsa, bu malzemenin işin yapımı aşamasında başka bir firmadan da temin edilebileceği ve bu hususu engelleyen bir mevzuat düzenlemesinin bulunmadığı, ayrıca malzemenin teknik özelliklerine uygun olarak teslim edilmesinin de sözleşme gereği zorunlu olduğu dikkate alındığında, aşırı düşük teklif açıklaması aşamasında uyuşmazlığa konu malzemeye ilişkin olmak üzere kullanılacak malzemenin teknik özelliklerinin uygun olup olmadığının sözleşmenin yürütümü (işin yapımı), kontrol, muayene ve kabul aşamasında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler neticesinde, kamu ihale mevzuatında açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin üçüncü kişilerden alınacak fiyat tekliflerinin işin yapılacağı yerde faaliyet gösteren firmalardan alınacağını zorunlu kılan bir düzenleme olmadığı gibi açıklanması istenen iş kalemine ilişkin malzemenin sözleşmenin yürütümü (işin yapımı) aşamasında fiyat teklifi alınan firmadan temin edilmesini zorunlu kılan bir düzenlemenin de yer almadığı, söz konusu malzemenin işin yapımı aşamasında fiyat teklifi alınan firmadan temin edileceğine yönelik istekli tarafından herhangi bir beyanda ve taahhütte bulunulmadığı, malzemenin teknik özelliklerinin uygun olup olmadığının sözleşmenin yürütümü (işin yapımı), kontrol, muayene ve kabul aşamasında değerlendirilmesi gerektiği, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması istenen KGM/16.122/K-H-P poz numaralı “Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yama hendeği) (C 30-37 hazır beton harcı ile) (İşyerine taşınmış sıkıştırılmış beton)” iş kalemi içinde yer alan “C30/37 beton harcı” analiz girdisine ilişkin yapmış olduğu açıklamada, uyuşmazlık konusu fiyat teklifinde “…Bozüyük-Bilecik-Mekece Yolu Onarım İşi Yapılması’ne ait nakliye dahil işyeri teslim KDV hariç fiyatımızdır.

…Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 04.02/06 rayiç no’lu poza ilişkin teknik şartname ve tarife uygun” ifadesine yer verildiği, bu haliyle yapılan açıklamanın ihale mevzuatına uygun olduğu, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının Kurul çoğunluğunca iddiasının (a) kısmı bakımından uygun bulunmamasında mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiasının (a) kısmında yer verdiği hususun değerlendirme dışı bırakma gerekçesi olamayacağı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede başvuru sahibinin iddiasının (a) kısmına ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda, yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda, başvuru sahibi Heltaş İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği düşüncemizle, Kurul çoğunluğunca alınan “itirazen şikayet başvurusunun reddi kararına” katılmıyoruz.