KİK Kararı: 2019/UY.I-9

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/001
Gündem No : 13
Karar Tarihi : 03.01.2019
Karar No : 2019/UY.I-9
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Havza Yapı Taş. İnş. Tur. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/487692 İhale Kayıt Numaralı “Omü Mühendislik Fakültesi Ek Bina ve Yemekhane İkmal İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 01.11.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Omü Mühendislik Fakültesi Ek Bina ve Yemekhane İkmal İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Havza Yapı Taş. İnş. Tur. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 23.11.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.11.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.12.2018 tarih ve 58463 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.12.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1762 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı şöyle ki;

a) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 15.08.2018 tarihli Yüksek Fen Kurulu Kararı gereğince yapım işlerinde yaklaşık maliyetlerin yani birim fiyatların piyasa fiyatlarının altında kalması nedeniyle ve 2018 Kamu Birim Fiyatlarının 1 Ocak 2018 tarihi ile geçerli olduğu dikkate alındığında güncelliğini kaybettiği TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi ve Değişim Oranına göre yaklaşık maliyetin güncellenmesi gerektiği seklinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından karar verildiği, söz konusu karar neticesinde istekli tarafından öngörülen fiyatların piyasa fiyatlarının altında kaldığı ve güncellenmesi gerektiği ancak CEHAK İnş. Ltd.Şti. firması tarafından sunulan aşırı düşük teklif savunma dosyasında; açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin güncelliğini kaybetmiş 2018 kamu birim fiyatları ile açıklama yapıldığı,

b) İtirazen şikayet dilekçesinde belirtilen 24 adet açıklama istenilen tesisat iş kalemlerinin karsız kamu birim fiyatları ile açıklama yapıldığı aşağıda belirtilen Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.7. maddesi gereğince malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekirken gösterilmediği,

c) İtirazen şikayet dilekçesinde belirtilen 29 adet açıklama istenilen mekanik tesisat iş kalemlerinde açıklama kısmında boru montaj malzemesi bedelinin ayrı olarak açıklanması gerekirken bu şekilde bir açıklama yapılmadığı,

ç) Aşağıda belirtilen iş kalemlerine ilişkin olarak C25 ve C30 beton harcı için teklif alındığı, iş kalemlerinin açıklamasında beton naklinin de bulunduğu ancak alınan tekliflerde beton nakli dahil ibaresinin olmadığı,

1

Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 25/30 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)

M3

2

Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 30/37 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)

M3

d) Açıklama istenilen 21 adet iş kalemi için piyasadan gerçeği yansıtmayan bu alanlarda faaliyet göstermeyen herhangi bir malzeme satışı yapan firmadan teklif alındığı fakat söz konusu imalatların malzemeye değil uygulamaya dayalı imalatlar olduğu,

e) Aşırı düşük teklif savunması uygun görülen yukarıda belirttiğimiz firma tarafından itirazen şikayet dilekçesinde belirtilen 30 adet iş kalemine ilişkin malzeme-işçilik-nakliye dahil teklif alındığı fakat malzeme ve işcilik bedelinin ayrı ayrı olacak şekilde teklif alınması ve açıklama yapılması gerektiği,

f) İtirazen şikayet dilekçesinde yer verilen 23 adet iş kalemi için salt teklif almak amaçlı piyasadan gerçeği yansıtmayan bu alanda faaliyet göstermeyen herhangi bir firmadan mesnetsiz teklifler alındığı, alınan teklifin gerçek piyasa koşullarındaki fiyatları yansıtmadığı, ilgili meslek mensubundan istenilmesi halinde dayanak teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanağının düzenlenmediğinin görüleceği, bu tutanaklar incelendiğinde tespit yapılan dönemin ihale tarihi (01.11.2018) baz alındığında ihalenin 2018/4.vergi döneminde olduğu, söz konusu maliyet/ satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi dönemi olan 2018/3 dönemine veya bir önceki 2018/2 dönemine göre doldurulmadığı,

g) İtirazen şikayet dilekçesinde yer verilen 45 adet iş kaleminin içeriğinde yer alan analiz girdilerinden olan demir nakli, kazı ve moloz nakli, kum çakıl nakli analizlerindeki mesafeler için nakliye krokisi sunulmadan tahmini mesafeler alındığı ve söz konusu mesafeler için ispatlayıcı bilgi belge sunulmadığı,

h) İtirazen şikayet dilekçesinde belirtilen 30 adet iş kalemine ilişkin sunulan fiyat tekliflerinin serbest muhasebeciler tarafından onaylandığı, bunun ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.10’uncu maddesine aykırı olduğu, söz konusu belgelerin Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler tarafından onaylanması gerektiği,

ı) Bahse konu istekli tarafından sunulan aşırı duşuk teklif açıklamalarında açıklamaya tabi tutulan birçok imalat kalemi acısından söz konusu isteklilerin metrajları ile idarece belirlenen metrajlar arasında %10’u aşan düzeyde farkın bulunduğu, metrajların yaklaşık maliyetteki metrajlara göre düşük alınması suretiyle soz konusu isteklilerin kendi lehlerine avantaj sağladığı, metrajlar arasındaki farkın işin yapılabilirliğine etki edecek düzeyde yüksek olduğu ve makul ve kabul edilebilir olmadığı, metraj farklılıkları sonucunda oluşacak toplam fiyatın ihalenin sonucundaki sıralamayı değiştirecek nitelikte olduğu,

i) Söz konusu istekli tarafından açıklama istenilmeyen analiz girdilerine ait metrajlara ve öngörülen fiyatlara ilişkin herhangi bir belirleme yapılmadığı, bu girdilerin hesaplamalarda hiç kullanılmadığı,

j) Bahse konu istekli tarafından alınan fiyat tekliflerinde herşey dahil olarak teklif alındığı, oysa ki o iş kalemine ilişkin nakliye, montaj, işçilik, malzeme gibi tüm miktarların ve fiyatların gösterilmesinin gerektiği, bu şekliyle bir birimin içerisinde ne kadar işçilik ne kadar malzeme ve nakliye giderinin olduğunun tespitinin mümkün olamayacağı, bunun da kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,

k) Bahse konu istekli tarafından özel iş kalemleri (ÖZEL D-2) Doğalgaz iç Tesisat İşleri için alınan fiyat tekliflerinin birden fazla bileşenden oluşan imalat ve iş kalemini kapsar şekilde hazırlandığı, söz konusu iş kalemlerinde gerek yapım tekniği gerekse montaj tekniği acısından farklılıklar gösteren ve teknik özellikleri bulunan imalatların olduğu ve bunların tek bir satış tutarı tespit tutanağına göre düzenlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, fiyat tekliflerinde yer alan imalatların fiyat teklifi veren firma tarafından yapılarak defter kayıtları oluşturulmuş işler olmadığı, imalatların benzer nitelikteki işler esas alınarak düzenlendiği ve bu imalatlar için alınan fiyat tekliflerine esas teşkil eden tespit tutanaklarının olmadığı, bu nedenle söz konusu fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensuplarından fiyat teklifine esas olan tespit tutanaklarının istenilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılarını yazılı olarak isteyeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. (Ek cümle: 19.06.2018-30453/m RG/ 7. Md.) Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

…

45.1.3. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 22.md.)İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4.(Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 23.md.) İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 24.md.) İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6.(Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 25.md.)Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

…

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. …” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden anılan Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceğine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

İhale komisyonunca teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen 1 istekliye 05.11.2018 tarihli yazı ekinde açıklama istenilecek 53 adet iş kaleminden oluşan listeye açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesine 26 adet iş kalemine ait detaylı analiz formatları gönderilerek aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmıştır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında tespit edilen Ce-Hak İnşaat Taah. Tic. San. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasını süresi içinde sunduğu ve sunulan bu açıklamanın idare tarafından uygun bulunduğu ve ihalenin anılan isteklinin üzerinde bırakıldığı, teklifi sınır değerin üzerinde kalan başvuru sahibi istekli olan Havza Yapi Taşimacil. İnşaat Turizm Elektrik San ve Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Ce-Hak İnşaat Taah. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından 12.11.2018 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında üst yazı ekinde hesap açıklamalarına, icmal tablosuna, maliyet hesaplarına, kamu kurum veya kuruluşlarınca ilan edilmiş fiyatların kullanıldığını gösterir listeye, analiz ve üçüncü kişiler tarafından düzenlenen fiyat tekliflerine, nakliye analiz ve metrajlarına yer verdiği tespit edilmiştir.

a) Başvuru sahibi isteklinin iddiasının bu bölümünde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yayımlamış olduğu birim fiyatların Yüksek Fen Kurulu kararı gereğince 15.08.2018 tarihinde güncelleştirmeye tâbi tutulduğu dolayısıyla açıklama istenilen iş kalemlerinden tamamının gerçek piyasa koşullarını yansıtmadığı iddia edilmektedir.

Bu çerçevede açıklama istenilen 53 adet iş kaleminin tamamının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ilan edilmiş birim fiyatlar olmadığı, Yüksek Fen Kurulu’nun ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca ilan edilen 2018 yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatlarının baştan tek tek güncellenmesine ilişkin bir karar olmadığı, bunun yerine yapılan ihalelerde idarelerce gerek görülmesi halinde yaklaşık maliyetin güncellenmesine ilişkin izlenecek yöntemin ne olduğunun belirtildiği, söz konusu kararda belirtilen değerleme oranının mevcut ihaledeki açıklama istenilen iş kalemlerini etkilemeyeceği, kaldı ki ihale mevzuatı gereğince kamu kurum veya kuruluşlarınca ilan edilen fiyatlar üzerinden bir açıklama yapıldığı takdirde o yıl için geçerli cari fiyatlar üzerinden açıklama yapılmasının yeterli olduğu sonucuna varıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

b) İsteklinin (b) bölümünde yer alan iddialarına ilişkin yapılan incelemede iddiaya konu olan ve istekli tarafından poz numarası olarak zikredilen iş kalemlerinden yalnızca 165-708 ile 261-151 poz numaralı iş kalemlerinin sorgulamaya tabi tutulduğu öte yandan poz numarasına yer verilmeden yalnızca işin tanımına yer verilerek iddiaya konu edilen iş kalemlerinden ise yalnızca 742-1106, 833-500 ve 796-103 poz numaralı iş kalemlerinin sorgulamaya tâbi tutulduğu anlaşıldığından inceleme bu 5 iş kalemi üzerinde gerçekleştirilecektir.

Söz konusu 5 kaleme ilişkin olarak başvuru sahibinin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen fiyatların üzerine kendi belirledikleri kar tutarını ekleme suretiyle açıklama yapıldığı, dolayısıyla malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı gösterilerek açıklama sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

c) İddia kapsamında yer verilen iş kalemlerinden hiç birinin açıklama istenilen iş kalemi olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

ç) İddiada yer alan 2 iş kaleminden “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 25/30 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)” olarak tanımlı Y.16.050/15 poz numaralı iş kaleminin açıklamaya tâbi tutulduğu göz önünde bulundurulduğunda inceleme bu kalem üzerinden yapılmaktadır.

Söz konusu iş kalemi için istekli tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yayımlamış olduğu fiyat üzerine kendi belirlediği kar tutarını eklemek suretiyle açıklama yapıldığı, fiyat teklifi alınmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

d ve k) Başvuru sahibinin iddia kapsamında öne sürdüğü 19 iş kaleminden yalnızca 9’unun açıklamaya tâbi tutulduğu dikkate alındığında incelemenin bu 9 kalem (Özel-01, Özel-02, Özel-23,Özel-32, Özel-34, Özel-38, Öz.fiy.elk.11, Öz.fiy.elk.17,Özel-H-4) üzerinden yapılması gerektiği ortaya çıkmaktadır.

ÖZEL-01 “Alüminyum Kompozit Panel Cephe Kaplaması Yapılması” işine ilişkin olarak CCS Cam ve Dış Cephe Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş bulunan fiyat teklifinin sunulduğu,

ÖZEL-02 “Silikon Giydirme Cephe İmalatı ve Yerine Montajı” işine ilişkin olarak CCS Cam ve Dış Cephe Sistemleri San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş bulunan fiyat teklifinin sunulduğu,

ÖZEL-23 “Polyurea-Poliüretan Uygulama ile Su Yalıtımı Yapılması” poz numaralı işine ilişkin olarak Nem Yapı Sprey Yalıtım Sistemleri-Seda Baytekin tarafından düzenlenmiş bulunan fiyat teklifinin sunulduğu,

ÖZEL-34” Boru Direkli Tel Çit Uygulaması ( 76x3 mm. dikme boru, 89 luk ankraj, 60x2,5 mm. kayıt boru, 50x50 göz aralıklı 3,5 mm. PVC Kaplamalı Tel Örgü Temini ve Montajı)” işine ilişkin olarak Lider Çit İnş. Nak. Gıda Orm. Ürn Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş bulunan fiyat teklifinin sunulduğu,

Özel-H-4 “Isı Geri Kazanımlı Havalandırma Santrali-10.000m3/h” işine ilişkin olarak MES Baca ve Havalandırma ve İkl. Sis. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş bulunan fiyat teklifinin sunulduğu,

Öz.fiy.elk.11 “LED li 4 mt alüminyum aydınlatma direği(armatür dahil)(şartnamesinde belirtilen özelliklerde)” işine ilişkin olarak Borel Tekno Elektrik San. Tic. A.Ş. tarafından düzenlenmiş bulunan fiyat teklifinin sunulduğu,

Öz.fiy.elk.17 “Diesel jeneratör 1000 kva (şartnamesinde belirtildiği gibi)” işine ilişkin olarak Aksa Karadeniz Güç Kaynağı Enerji Mak. İnş. Elk. Elktr.İlet. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş bulunan fiyat teklifinin sunulduğu,

Bahse konu fiyat tekliflerini düzenleyen üçüncü kişilerin ticaret unvanından bahse konu alanda faaliyet gösterdikleri,

ÖZEL-32 “Basketbol Saha Betonu üzerine 5 cm. Sıcak Asfalt Yapılması” işine ilişkin olarak Duru Tasarım Teknik Mimarlık Müh. Taah. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş bulunan fiyat teklifinin sunulduğu söz konusu üçüncü kişinin faaliyet alanının 17.03.2010 tarihli ve 7523 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinin 246’ncı sayfasında “Amaç ve konu” başlığı altında inşaat işlerine yer verildiği dolayısıyla söz konusu üçüncü kişinin bahse konu alanda faaliyet gösterdiği kanaatine varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

e ve j) Başvuru sahibi isteklinin öne sürdüğü 30 iş kaleminin 14’ünün sorgulamaya tâbi tutulan iş kalemi olduğu dolayısıyla incelemenin bu 14 iş kalemi (Özel-01, Özel-02, Özel-15, Özel-16, Özel-23, Özel-29, Özel-32, Özel-33, Özel-34, Özel-38, Özel-H-4, Öz.fiy.elk.11, Öz.fiy.elk.17 ve 742-1106 poz numaralı iş kalemleri) üzerinden yapılması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 742-1106 poz numaralı iş kalemi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yayımlamış olduğu birim fiyatın üzerine kendi belirlediği kar tutarını eklemek suretiyle açıklamada bulunulduğu diğer iş kalemleri için alınan fiyat tekliflerinde ise malzeme ve işçilik bedellerine ayrıca yer verildiği, nakliye maliyetinin teklif fiyata dahil olduğunun belirtildiği görüldüğünden başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

f) Yukarıda yer verilen Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesi açıklamaları uyarınca; tespit tutanaklarının istenilmesinin zorunlu olmadığı anlaşılmakta olup, ihale komisyonu tarafından, fiyat teklifleri üzerinde herhangi bir tereddüt oluşturacak husus tespit edilmediğinden dayanakları tespit tutanaklarının ilgili meslek mensubundan istenilmesine gerek duyulmadığı, istekli tarafından sunulan fiyat teklifleri incelendiğinde ise söz konusu fiyat tekliflerinin usulüne uygun olarak düzenlenmiş olduğu ve mevzuatta fiyat teklifine dayanak teşkil eden tutanakların istenilmesinin bir mecburiyet olarak belirtilmediği göz önünde bulundurulduğunda söz konusu tutanakların istenilmesini gerektirecek herhangi bir husus tespit edilmediğinden başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

g) İdare tarafından istekliye verilen sorgulama yazısı ve ekleri incelendiğinde açıklama istenecek girdiler arasında herhangi bir nakliye girdisinin bulunmadığı, dolayısıyla isteklinin nakliye açıklaması yapmasına gerek bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

h) Başvuru sahibi isteklinin öne sürdüğü 30 iş kaleminin 14’ünün sorgulamaya tâbi tutulan iş kalemi olduğu dolayısıyla incelemenin bu 14 iş kalemi (Özel-01, Özel-02, Özel-15, Özel-16, Özel-23, Özel-29, Özel-32, Özel-33, Özel-34, Özel-38, Özel-H-4, Öz.fiy.elk.11, Öz.fiy.elk.17 ve 742-1106 poz numaralı iş kalemleri) üzerinden yapılması gerekmektedir.

Söz konusu fiyat teklifleri incelendiğinde; anılan belgelerin serbest muhasebeci tarafından onaylanmadığı, mevzuatta tanımlanan ilgili meslek mensubu tarafından onaylanmış olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

ı) İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında hazırlanan hesap cetvelinde yer alan miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyetine esas miktarların oransal olarak karşılaştırılmasına aşağıda yer verilmiştir.

Y.M. Miktar

Y.M.B.F.

İstekli Miktar

% Fark

1

18.140/A1

m²

2313,65

59,84

2235

-3,399390573

2

18.140/C1

m²

1227,188

61,94

1180

-3,84521361

3

23.243/ 3

m²

973,8

76,73

925

-5,011295954

4

27.525/1A

m²

4749,407

40,75

4900

3,170774794

5

27.528/3

m²

6077,705

8,86

5950

-2,10120432

6

MSB.608

m²

4623,46

12,39

4500

-2,670294541

7

MSB.713

m

245,8

318,88

275

11,87957689

8

ÖZEL-01

m²

4245,584

450

4150

-2,251374605

9

ÖZEL-02

m²

576,75

750

552

-4,291287386

10

ÖZEL-09

m²

115,99

500

122

5,181481162

11

ÖZEL-12

m²

90,43

2.000,00

95,00

5,053632644

12

ÖZEL-13

m²

18,86

4.500,00

18,20

-3,499469777

13

ÖZEL-15

m²

262,36

500

255

-2,805305687

14

ÖZEL-16

m

112,5

600

110

-2,222222222

15

ÖZEL-22

m²

965,85

250

950

-1,64104157

16

ÖZEL-23

m²

1841,65

150

1758

-4,542122553

17

ÖZEL-29

Adet

1237

400

1225

-0,970088925

18

ÖZEL-31

m²

3326,89

85

3200

-3,814072602

19

ÖZEL-32

m²

558

600

570

2,150537634

20

ÖZEL-33

m²

558

450

570

2,150537634

21

ÖZEL-34

m²

585,6

85

560

-4,371584699

22

ÖZEL-38

m²

114,4

600

112

-2,097902098

23

Y.15.006/1A

m³

11772,414

5,35

11500

-2,314002888

24

Y.16.050/13

m³

548,655

174,65

530

-3,400133053

25

Y.16.050/15

m³

1174,973

185,9

1145

-2,550952235

26

Y.19.059/003

m²

4070,53

17,16

4025

-1,118527563

27

Y.21.001/02

m²

3328,33

45,48

3310

-0,550726641

28

Y.21.051/C13

m³

12235,183

8,31

12000

-1,922186207

29

Y.23.014

Ton

35,972

3.548,84

36,00

0,077838319

30

Y.23.176

kg

29210,526

9,56

28675

-1,833332272

31

Y.23.244/F

kg

1706,491

29,16

1650

-3,310360266

32

Y.25.003/16

m²

4752,93

13,55

4675

-1,639620192

33

Y.25.003/21

m²

10842,59

19,96

10700

-1,315091689

34

Y.25.116/A09

m²

1507,75

76,1

1482

-1,707842812

35

Y.26.006/406

m²

1864,04

54,94

1822

-2,25531641

36

Y.26.007/408A

m²

1380,513

63,34

1390

0,687208306

37

Y.26.008/308A

m²

4402,74

75,66

4379

-0,539209674

38

Y.26.017/105

m

2012,52

51,33

2000

-0,622105619

39

Y.26.020/305A

m²

4632,9

126,01

4500

-2,868613611

40

Y.27.581

m²

6536,94

14,84

6450

-1,329980082

41

Y.27.585

m²

8210,815

21,63

7988

-2,713677022

42

1020-138/2

Adet

2

23.330,00

2,00

0

43

165-708

m

397

239

400

0,755667506

44

261-151

m²

499

94,5

485

-2,805611222

45

Özel-H-4

Adet

1

54.154,68

1,00

0

46

32.1-047

m

841

66,99

825

-1,902497027

47

32.1-048

m

845

70,93

825

-2,366863905

48

742-1106

Adet

823

162

810

-1,579586877

49

796-103

Adet

465

109

450

-3,225806452

50

833-500

Adet

351

173

350

-0,284900285

51

900-3151

Adet

4

104.600,00

4,00

0

52

öz.fiy.elk.11

ad

46

2.900,00

46,00

0

53

öz.fiy.elk.17

ad

1

795.000,00

1,00

0

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. İhale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü, metraj hesabı yapan kişilerin kabulleri gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemektedir. Bununla birlikte, idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından hesaplanan metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması ve açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı, diğer bir ifade ile kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun da dikkate alınması gerekmektedir.

Mevcut bilgiler ışığında; anılan isteklinin sunmuş olduğu belgeler üzerinden yapılan inceleme sonucunda aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yaklaşık maliyetin dayanağı hesap cetveli ile isteklinin hesap cetvelinin karşılaştırılmasında açıklama istenilen 53 iş kaleminde, isteklinin iş kalemlerine ilişkin metrajların idarenin metrajından bazı kalemlerde yüksek bazı kalemlerde düşük olduğu, ancak hiçbir kalemde istekli lehine %10’u aşan metraj farkının bulunmadığı görülmektedir. Anılan isteklinin açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin metrajlarının makul ve kabul edilebilir düzeyde olduğu, ayrıca isteklinin proje ve teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına uygun olarak işi ifa etmesinin esas olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

i) İhale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamaları incelendiğinde 18 adet özel poz iş kalemi için fiyat teklifi yöntemiyle açıklama yapıldığı, geri kalan 35 iş kalemi için ise kamu kurum veya kuruluşlarınca yayımlanmış fiyatlar üzerinden açıklama yapıldığı, idarenin istekliye verdiği 26 ayrı analiz formatının tamamının kamu kurum veya kuruluşlarınca ilan edilmiş iş kalemlerinden olduğu ve bu analizi verilen iş kalemlerine yönelik olarak isteklinin doğrudan kamu kurum veya kuruluşlarınca ilan edilen fiyatları kullandığı, dolayısıyla açıklanması istenilmeyen analiz girdilerinin bulunduğu bir analiz üzerinden yapılan bir açıklama bulunmadığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.