KİK Kararı: 2019/UY.I-706

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/030
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 20.06.2019
Karar No : 2019/UY.I-706
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ce-Hak İnşaat Taahhüt Tic. San. Ltd. Şti. – Terzioğlu İnş. Taah. Emre Terzioğlu İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Samsun Valiliği Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/59761 İhale Kayıt Numaralı “Bafra Hükümet Konağı Yapımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Samsun Valiliği Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı tarafından 13.03.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Bafra Hükümet Konağı Yapımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Ce-Hak İnşaat Taahhüt Tic. San. Ltd. Şti. – Terzioğlu İnş. Taah. Emre Terzioğlu İş Ortaklığının 22.04.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.04.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.05.2019 tarih ve 18844 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.05.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/482 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdari Şartname'nin 5.3'üncü maddesinde "İstekli tarafından, ihale dokümanının içeriği dikkatli bir şekilde incelenmelidir. Teklif verilmesine ilişkin şartların yerine getirilmemesinden kaynaklanan sorumluluk teklif verene aittir. İhale dokümanında öngörülen kriterlere ve şekil kurallarına uygun olmayan teklifler değerlendirmeye alınmaz." düzenlemesinin, 7.5.4'üncü maddesinde ise "İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler" düzenlemesinin yer aldığı, bu düzenlemeden hareketle Teknik Şartname düzenlemelerini incelediklerinde "Dizel Elektrojen Grubu (Jeneratör) 2*525 kVA Prime Senkron Teknik Şartnamesi'nin "Garanti" başlıklı 8'inci maddesinde "8.1. Dizel jeneratör setinin garanti süresi, 24 ay olacaktır.

8.2. Dizel jeneratör sisteminin garanti süresi boyunca ayda 1(bir) defa toplam 24(yirmi dört) defa periyodik bakımları, 6(altı) ayda 1(bir) defa filitre,yağ,antifiriz değişimleri yapılıp, değiştirilen malzemeler satıcı firma tarafından ücretsiz olarak yapılacaktır. Bu bakım garanti taahhüdü ihale dosyasında sunulacaktır." denildiği ve taraflarınca bu hüküm çerçevesinde bakım garanti taahhüdünü ihale dosyasında idareye sundukları,

- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre gerçekleştirilen ihalelerde sunulan tekliflerin ihale dokümanında yer alan düzenlemeler çerçevesinde değerlendirileceği, bu anlamda İdari ve Teknik Şartname’nin birlikte ihale dokümanını oluşturan belgelerden olduğu, ayrı ayrı mütalaa edilmesinin söz konusu olmadığı, zira söz konusu ihaleye ait İdari Şartname’nin 5.1’inci maddesinde İdari ve Teknik Şartname’nin ihale dokümanını oluşturan belgelerden olduğunun belirtildiği, bu bakımdan ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterlerinin mutlaka İhale İlanı ve İdari Şartname’de düzenlenmesinin zorunlu olmadığı, ihale dokümanının bir bütün olduğu ve Teknik Şartname’nin de ihale dokümanının bir parçası olduğu dikkate alındığında, Teknik Şartname’de teklifle birlikte sunulacağı belirtilmek kaydıyla yeterlik kriteri getirilebileceğinin görüldüğü, İdari Şartname’nin 7.5.4’üncü maddesinde yapılan değişiklik ile 25.01.2017 tarihinden sonra ilanı ve duyurusu yapılan ihalelerde bu düzenlemenin standart olduğu ve Teknik Şartname’de bir veya birkaç belge belirtilerek bunların istekli tarafından teklif dosyası kapsamında sunulması istenmiş ise isteklilerin artık bu belgeleri teklifleri ile birlikte vermelerinin zorunlu olduğu ve bu belgeleri vermeyen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, sonuç olarak yeterlik kriterlerine İhale İlanı ve İdari Şartname’de yer verilmesi zorunlu olmakla beraber, Tip İdari Şartnamelere eklenen “İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler” şeklindeki ibare ile Teknik Şartname’de yeterlik kriterlerine yer verilmesine imkan tanındığı, ihale ilan/davet tarihinden ihale sürecine kadar yasal süre içerisinde, ihale dokümanına ilişkin bir itirazın meydana gelmediği, bu durumda ihale dokümanının kesinlik kazandığı, kaldı ki ihalenin birinci oturumunda da katılımcı firmalardan bir kısmının istenilen jeneratör bakım garanti taahhüdünü teklif ekinde sundukları ve ihale komisyonunca da bu belgelerin sorgulandığı, ancak bu belgeyi sunmayan isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması gerekirken bu yönde bir işlem tesis edilmediği,

- Bu nedenle ihale işlemleri açısından bu belgeyi sunan istekliler aleyhine haksız bir uygulamaya mahal verildiğinin açık olduğu, idareye yapmış oldukları şikayet başvurusunda yukarıda ifade edilen hususlar çerçevesinde yeniden değerlendirme yapılarak ihale dokümanını oluşturan İdari ve Teknik Şartname gereğince istenilen jeneratör bakım garanti taahhüdüne yönelik belgeyi sunmayan isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması yönünde talepte bulundukları, idarece şikayet başvurularının reddine karar verildiği,

• Öncelikle idarece söz konusu işin proje ve teknik şartnamelerinin kendileri dışında Ankara ilinde bir firmaya hazırlatıldığı, Teknik Şartname’de istenen hususların kendi bilgileri dışında sehven Teknik Şartname’ye konulduğunu, bunun bağlayıcı olmadığını, aslolan yeterlik kriterlerinin İhale İlanı ve İdari Şartname’de olduğunu iddia ettiği, idarenin ihale dokümanı kapsamında ihaleye çıktığı, İlan, İdari Şartname ve Teknik Şartname’nin birlikte ihale dokümanını oluşturan belgelerden olduğu, ayrı ayrı mütalaa edilmesinin söz konusu olmadığı, burada idarenin proje ve teknik şartnamelerin dışarıda hazırlatılması nedeniyle kendini dışlamasının kabul edilemeyeceği, kaldı ki ilan, idari şartname, proje ve teknik şartnamelerin bütünlüğünün sağlanmasında nihai olarak ihaleyi gerçekleştiren idarenin sorumlu olduğu, Teknik Şartname’de hiçbir tereddüde mahal bırakmayacak şekilde istenen garanti bakım taahhütnamesinin firmaları ve başka firmalarca da teklif kapsamında sunulduğu, ayrıca projelerin nerede hazırlatıldığının isteklileri bağlamayacağı, isteklilerin tekliflerini ihale dokümanına göre hazırlamaları gerektiği, idare tarafından dayanak olarak gösterilen 2019/UY.II-469 sayılı Kurul kararında da Teknik Şartname’de istenilen belgelerin yeterlik kriteri olarak değerlendirileceğinin de açıkça belirtildiği, söz konusu kararda ilgili İdari Şartname düzenlemesi nedeniyle farklı bir durumun bulunduğu ve bu nedenle farklı bir çelişki durumunun olduğu, kaldı ki tarafları dışında farklı firmalarında bu belgeleri sundukları görüldüğünde haklılıklarının ortaya çıkacağı, ayrıca Teknik Şartname de teklif ile birlikte sunulması gerektiği belirtilen belgelerin yeterlik kriteri olduğuna yönelik farklı Kurul kararının da bulunduğu, açıklanan nedenlerle, öncelikle tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında idarece ihale dokümanı kapsamında yer verilen İdari Şartname'nin 7.5.4'üncü maddesinde yer alan düzenleme ve anılan Teknik Şartname maddesi kapsamında istenen jeneratör bakım garanti taahhüdü belgesini teklif dosyaları kapsamında sunmayan isteklilerin ihaleye katılımda yeterlik kriterini sağlayamadıkları için ihale dışı bırakılması gerekirken aksine işlem tesis edildiği, tesis edilen işlemin eşitlik ve güvenirlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak:

a) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen cevapta maliyet avantajlarının belgeye dayalı açıklanmadığı, açıklamaların kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı,

b) Açıklama istenilen iş kalemlerinin hesap cetvelinde yer alan miktarlarının yaklaşık maliyette yer alan miktarlardan eksik belirlendiği, imalat miktarlarının eksik tespit edilerek oluşturulduğu,

c) Açıklama istenmeyen iş kalemleri/grupları için öngörmüş oldukları fiyatların çok cüzi olduğu, her ne kadar bu iş kalemleri için sorgulama yapılmayacağı ifade edilse de sunulan bu çok düşük rakamların hayatın olağan akışına aykırılık teşkil ettiği,

d) Hesap cetvelinde yer verilen ve açıklama istenilen iş kalemlerinden özel imalatlara ait iş kalemleri için ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizlerin verilmediği ve açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerin alt analizlerinin verilmediği,

e) Özel pozlar için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde gerekli ibarelerin yer almadığı,

f) Fiyat tekliflerinin serbest muhasebeci tarafından kaşelenip imzalandığı, TURMOB kaşesinin bulunmadığı, ancak bu tekliflerin ihale mevzuatı gereği aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif edilen fiyatları tevsik etmek amacıyla hazırlanan belgelerin ve üzerinde bulunan beyanların mükellefin yasal defter ve belgelerinin incelenmesini gerekli kılması nedeniyle serbest muhasebeci tarafından bu belgelerin hazırlanmasının ve onaylanmasının mümkün olmadığı, bu yetkiyi sadece SMMM veya YMM sıfatını taşıyan meslek mensuplarının kullanılabileceği,

g) Açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin nakliye girdilerine fiyat/maliyet öngörülmediği,

h) Açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerin uygulama projesine, mahal listesine, yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye uygun oluşturulmadığı, yine özel imalatlara ilişkin iş kalemlerinin fiyatlarının üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile oluşturulduğu, istenilen iş kalemlerinin tam karşılığının olmadığı analizlerde ve/veya alt analizlerde yer alan malzeme, işçilik, makine ve teçhizat girdileri miktarlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve/veya diğer idarelere ait olan analizlerde ve/veya idare tarafından yaklaşık maliyetin hazırlanmasında esas alınan analizlerde yer alan girdi miktarlarından daha düşük alındığı, ayrıca hesap cetvelinde yer alan iş kalemlerinden oluşan ve başvuru dilekçesinde belirtilen iş kalemlerine ait analizlerde açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil olmak üzere analizi oluşturan tüm girdilere eksiksiz olarak yer verilmediği,

ı) İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihi olan 2019 yılında yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin (11,37 TL) altında olduğu,

i) İnşaat iş kalemleri arasında yer alan iş kalemlerine ait analizlerin sunulması yerine bu iş kalemlerine ait malzeme ve işçilik bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmadığı, söz konusu iş kalemlerine ilişkin alınmış olan fiyat tekliflerinde malzeme ve işçilik bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği,

j) Makine tesisat iş kalemleri arasında yer alan iş kalemlerine ait analizlerin sunulması yerine bu iş kalemlerine ait malzeme, montaj ve nakliye bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmadığı, söz konusu iş kalemlerine yönelik alınan fiyat tekliflerinde malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği,

k) İhale ilan tarihinin 20.02.2019 tarihi olduğu, bu tarih itibariyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulunca 2019 cari yıl birim fiyatları yayımlanmış olmasına rağmen ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama yapılan iş kalemleri için 2018 yılı fiyatları kullanılarak haksız avantaj elde edildiği, açıklama kapsamında hangi kamu kurum ve kuruluşuna ait 2019 yılı fiyatlarının kullanıldığını gösteren listenin sunulmadığı,

l) İnşaat, elektrik ve mekanik tesisat işlerine ait analizli imalatlar için oluşturulan birim fiyatların liste halinde sunulmadığı,

m) Nakliye işlerine ait fiyatların liste halinde sunulmadığı,

n) Açıklama istenilen iş kalemlerine ve başvuru dilekçesinde belirtilen iş kalemlerine ait alt analizlerdeki değerlerin analizlere, analizlerdeki fiyatların ise hesap cetveline doğru olarak yansıtılmadığı, hesap cetvelinde bu iş kalemlerinin miktarı ile bu iş kalemleri için verilen fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarın, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicin çarpımı sonucu bulunan tutarın, en yakın iki ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanmak suretiyle yazılmadığı ve fiyat tekliflerinde yer alan bedellerin analizlere doğru yansıtılmadığı, ayrıca maliyet avantajlarının belgelere dayalı açıklanmadığı ve açıklamaların kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak işin en uygun teklifi veren tarafları üzerinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihalenin açık ihale usulü ve anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edildiği, ihale komisyonu kararına göre ihaleye 28 isteklinin teklif sunduğu ve ihalede teklifi geçersiz kabul edilen istekli bulunmadığı görülmüştür.

Yine ihale komisyonu kararına göre, 8 isteklinin teklifinin idarece hesaplanan “26.774.203,55 TL” sınır değer tutarının altında tespit edildiği, söz konusu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, 4 isteklinin açıklama sunmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer 4 isteklinin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun görüldüğü ve ihalede ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi isteklilerin sırasıyla Baranoğlu Müh. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve Zeyni Baran İnş. Taah. ve Müh. İşl. - İsa Erol Gürer İş Ortaklığı olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü yer almakta olup, anılan Kanun’un “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde, ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebileceği belirtilen bilgi ve belgelerin hüküm altına alındığı görülmüştür.

Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir…” hükmü,

“Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

“Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “…Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır…” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 29’uncu maddesinde “…(2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirilmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “…(4) İhale konusu işin yerine getirilmesi için alınması zorunlu olan ve ilgili mevzuatında o iş için özel olarak düzenlenen sicil, izin, ruhsat vb. belgelerin adaylar veya istekliler tarafından sunulmasına ilişkin hükümlere, ilan ve ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilir. İş ortaklarının her birinin söz konusu belgeleri ayrı ayrı sunması, konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmına ilişkin belgeleri sunması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1. İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır:

a) İdari Şartname.

b) Teknik Şartnameler.

…

5.3. İstekli tarafından, ihale dokümanının içeriği dikkatli bir şekilde incelenmelidir. Teklifin verilmesine ilişkin şartların yerine getirilmemesinden kaynaklanan sorumluluk teklif verene aittir. İhale dokümanında öngörülen kriterlere ve şekil kurallarına uygun olmayan teklifler değerlendirmeye alınmaz. “ düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler...” düzenlemesi yer almaktadır.

Dizel Elektrojen Grubu (Jeneratör) Teknik Şartnamesinin (2x525kVA PRİME SENKRON) “Garanti” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. Dizel jeneratör setinin garanti süresi, 24 ay olacaktır.

8.2. Dizel jeneratör sisteminin garanti süresi boyunca ayda 1(bir) defa toplam 24(yirmi dört) defa periyodik bakımları, 6(altı) ayda 1(bir) defa filitre,yağ,antifiriz değişimleri yapılıp, değiştirilen malzemeler satıcı firma tarafından ücretsiz olarak yapılacaktır. Bu bakım garanti taahhüdü ihale dosyasında sunulacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu ihale mevzuatı uyarınca gerçekleştirilen ihalelerde idarelerin ihtiyaçlarını belirleme noktasında takdir yetkisinin bulunduğu ve bu ihtiyacın temini açısından, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanmasının esas olduğu, ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnamelerin bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabileceği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, kamu ihale mevzuatı kapsamında gerçekleştirilen ihalelerde, şartnamelerin idarelerce ihtiyaçlarının temini açısından hazırlandığının kabulü ile düzenlendiği ve bu ihtiyacın belirlenmesine ilişkin şartlarla ilgili 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan “Temel ilkeleri” sağlamakla ilgili sorumluluğun idareye ait olduğu da açıktır.

Ayrıca, ihale sürecinde iddia konusu doküman düzenlemesine yönelik bir şikâyet ve itirazen şikayet başvurusu bulunmadığı görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca, mevcut doküman düzenlemelerinin bu haliyle kesinleştiği, mevcut doküman düzenlemelerine göre isteklilerin tekliflerini oluşturmaları ve ihale komisyonunca tekliflerin mevcut doküman düzenlemeleri üzerinden değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İdari Şartname’nin 7.5.4’üncümaddesinde, isteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği Teknik Şartname’de belirtilen belgelerin de yeterlik belgesi olarak kabul edilmesi gerektiğine ilişkin 25.01.2017 tarihli ve 29959 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tip İdari Şartnamelerde yapılan değişiklik ile Teknik Şartname’de teklif dosyası kapsamında sunulacağı belirtilen belgelerin yeterlik kriteri olarak değerlendirileceği belirtilmiştir.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

İhale komisyonunca varsa ihalenin ilk oturumunda hazır bulunan isteklilere verilen zarf açma ve belge kontrol tutanağının bir örneğinin gönderilmesi istenilmiş olup, idarece cevabi yazı ekinde gönderilen zarf açma ve belge kontrol tutanağında “Bakım ve garanti taahhütnamesi” başlığı ayrı satır açıldığı, söz konusu hususa ilişkin olarak isteklilerden, Ray. Müh. İnş. San. A.Ş., Egem İnş. San. Ltd. Şti., Cedsa İnş. Ltd. Şti. – Ceren İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Şahinoğulları İnş .Ltd. Şti., başvuru sahibi Ce-Hak İnş. Ltd. Şti. – Emre Terzioğlu İş Ortaklığı tarafından sunulan belgeler kısmına “var” olarak işaretlendiği görülmüştür.

Diğer taraftan, idarece ayrıca düzenlenen zarf açma ve belge kontrol tutanağında söz konusu hususlara yönelik olarak ayrı bir satır açılmadığı da görülmüştür.

İddia konusu edilen Dizel Elektrojen Grubu (Jeneratör) Teknik Şartnamesinin (2x525kVA PRİME SENKRON) “Garanti” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. Dizel jeneratör setinin garanti süresi, 24 ay olacaktır.

8.2. Dizel jeneratör sisteminin garanti süresi boyunca ayda 1(bir) defa toplam 24(yirmi dört) defa periyodik bakımları, 6(altı) ayda 1(bir) defa filitre,yağ,antifiriz değişimleri yapılıp, değiştirilen malzemeler satıcı firma tarafından ücretsiz olarak yapılacaktır. Bu bakım garanti taahhüdü ihale dosyasında sunulacaktır.” düzenlemesine göre, bakım garanti taahhüdüne yönelik ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belge istenildiği ve söz konusu hususa yönelik belgelerin isteklilerce yeterlik kriterini sağlamak üzere teklif dosyaları kapsamında sunmaları gerektiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, idarece ihale işlem dosyası içerisinde isteklilere ait olarak gönderilen teklif dosyaları incelendiğinde; Şahinoğulları Halı Kilim Teks. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti, Cedsa İnş. Tur. En. Tar. ve Hayv. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ceren İnş. Mad. Nak. San. Tic. ve Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Egem İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ray Müh. Müş. İnş. San.ve Tic. A.Ş. ve Ce-Hak İnşaat Taahhüt Tic. San. Ltd. Şti. – Terzioğlu İnş. Taah. Emre Terzioğlu İş Ortaklığı tarafından teklif dosyaları kapsamında söz konusu şartname maddesinde aranan yeterlik kriterine yönelik belgelerin sunulduğu görülmüştür.

Ancak diğer isteklilerin söz konusu yeterliliğe yönelik olarak istenen belgeleri teklif dosyaları kapsamında sunmadıkları görüldüğünden anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu kapsamda; Naldan İnş. Taah. Tic. A.Ş. – Arme İnşaat Süleyman Engin Ünal İş Ortaklığı, Prosan Mühendislik Proje ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti., Burhan Büyük, Akın Özay İnş. Müh. Müş. Tic. Ltd. Şti., Holoğlu İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Şam İnş. Mim. Ltd. Şti., Ali Rıza Çelik - Arc 1453 İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Osman Acar İnş. Gıda Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti, Su Taah. İnş. Tic. ve San. A. Ş., Hasançebi Mühendislik Ömer Hasançebi, Ali Türen Öztürk İnş. Taah. Hafr. Eks. Kir. ve Nak. İşl. - Türen İnş. Taah. Nak. Tur. Mad. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Rıdvan Pamukçi İnş. Taah. Tic. A.Ş., Cemaller İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti, , İht Müh. Tic. San. Ltd. Şti. - Aydınlar Müh. Mim. İnş. Taah. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Aksu İnş. A.Ş. - Şanda Kardeşler İnş. Taah. Nak. Tic. San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Hızır İnş. A.Ş., T.C.B. İnş. Plas. Dem. Çel. Al. En. İm. San. ve Tic. A. Ş., Zeyni Baran İnş. Taah. ve Müh. İşl. - İsa Erol Gürer İş Ortaklığı, Selahattin Akcin, , Baranoğlu Müh. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti., Obak Müh. Taah. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Gökhan Erol İş Ortaklığı, Seler Taah. Yapı. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Özgüler Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Mert Çelikkanat İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Yapı-San İnş. Hafr. Kum Çakıl Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak yapılan incelemede:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir.

Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir.

Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.

…

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.” açıklaması yer almaktadır.

İdarece ihale dokümanı kapsamında düzenlenen örnek analiz formatında analizlerin girdi ve miktarlarına yönelik bir belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Başvuruya konu ihalede 8 isteklinin idarece hesaplanan sınır değer tutarının altında tespit edildiği ve söz konusu isteklilere 27.03.2019 tarihinde EKAP üzerinden aşırı düşük teklif açıklama talebi konulu yazıların gönderildiği, söz konusu yazı ekinde ise 85 adet rayice ilişkin “açıklama istenilen analiz girdileri” tablosunun, 39 adet rayice ilişkin “açıklama istenmeyen analiz girdileri” tablosunun ve inşaat, mekanik ve elektrik imalatlarına ilişkin “açıklama istenilen iş kalemleri” listelerinin gönderildiği ve 08.04.2019 tarihine kadar aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği görülmüştür.

Sonrasında, 02.04.2019 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazılar ile yukarıda ifade edilen 27.03.2019 tarihli isteklilere gönderilen yazılara atıfta bulunularak “aşırı düşük teklif açıklama yazısına ek olarak özel pozların ve nakliyelerin analizleri de ekte gönderilmiştir.” şeklinde bilgiye yer verilen yazıların gönderildiği, söz konusu yazıların ekinde ise tesisat imalatları ile ilgili özel iş kalemlerinde malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı belirtildiği analiz formatları ile nakliyelere ilişkin düzenlenen analiz formatlarına yer verildiği,

Diğer taraftan, inşaat iş kalemleri ve tesisata yönelik, 192.258/259, Hav.Özel03, Hav.Özel04, Hav.Özel06, OZEL-14, OZEL-14A, ÖBF.1, ÖBF.17, ÖBF.2, ÖBF.23A/ÖBF.23B, ÖBF.3, ÖBF.3B, ÖBF.4D, ÖBF.5A, ÖBF.5B, ÖBF.9C-13-7A-9A-9B, ÖBF-10B, ÖBF-6A, Y.ÖZEL.01 özel iş kalemleri/grupları ile ilgili “Pozun analizi bulunmamaktadır.” şeklinde bilgiye yer verilen analiz formatlarına yer verildiği görülmüştür.

Ayrıca 03.04.2019 tarihinde yine isteklilere EKAP üzerinden gönderilen yazıda nakliye imalatına ilişkin ayrıca bilgiye yer verildiği görülmüştür.

Sonrasında idarece anılan isteklilere gönderilen yazılar ile iş kalemleri ile ilgili bir takım analiz formatlarının da hazırlanarak ayrıca gönderildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir.

Ancak idarece yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan ve açıklama istenilen iş kalemleri listesi içerisinde yer alan özel ve paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında ve isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde “pozun analizi bulunmamaktadır.” şeklinde bilgiye yer verilerek isteklilere verilmediği tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, anılan iş kalemleri ile ilgili olarak EKAP üzerinde yayımlanan birim fiyat tarifleri incelendiğinde de özel iş kalemleri/gruplarının birçok ayrıntıdan oluştuğu görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca, özel ve paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının idare tarafından aşırı düşük açıklama isteme yazısı ekinde teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilere gönderilmediği görüldüğünden, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilerin analizlere yönelik açıklamalarının uygunluğuna ilişkin değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle, ihale konusu yapım işi kapsamında yer alan özel ve paçal iş kalemlerine ilişkin olarak hazırlanan analizlerin mevcut durumda yeterli olup olmadığının değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli olup olmadığının tespit edilebilmesi için öncelikle mevzuata uygun aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinin gerektiği anlaşıldığından, teklifi sınır değerin altında ve geçerli olan istekli veya isteklilere özel ve paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının verilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ancak, 20.06.2019 tarihli ve 2019/UY.I-704 sayılı Kurul kararı ile ihalede tüm tekliflerin geçersiz olduğu anlaşılmış ve ihalenin iptal edilmesine karar verilmiş olup, gelinen aşamada artık geçerli bir ihale kalmadığı anlaşıldığından düzeltici işlem tesis edilmesine gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.