KİK Kararı: 2019/UY.I-705

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/030
Gündem No : 17
Karar Tarihi : 20.06.2019
Karar No : 2019/UY.I-705
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Zeyni Baran İnş. Taah. ve Müh. İşl. - İsa Erol Gürer İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Samsun Valiliği Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/59761 İhale Kayıt Numaralı “Bafra Hükümet Konağı Yapımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Samsun Valiliği Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı tarafından 13.03.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Bafra Hükümet Konağı Yapımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Zeyni Baran İnş. Taah. ve Müh. İşl. - İsa Erol Gürer İş Ortaklığının 17.04.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.04.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.05.2019 tarih ve 18536 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.05.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/476 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği'ne açıkça aykırı olduğu,

1- Sunulan fiyat teklifleri üzerinde serbest meslek mensubuna ait kaşeleme işleminin tam ve usulüne uygun olarak yapılmadığı, fiyat teklifleri üzerinde SMMM'ye ait isim ve iletişim bilgilerinin olmadığı yönündeki iddialarının da idarece uygun görülmediği, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.1'inci maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, üçüncü kişilerden alınacak fiyat tekliflerinde fiyat teklifini düzenleyen serbest meslek mensubunun iletişim bilgilerinin belirtilmesinin belgenin esaslı unsuru olduğu, dolayısıyla belgeyi tanzim eden SMMM ve YMM'ye ait iletişim bilgileri bulunmayan fiyat tekliflerinin usulüne uygun olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi gerektiği, konuyla ilgili emsal Kurul kararının bulunduğu,

2- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalardan alınmadığı, ÖBF.1 ve ÖBF.2 poz numaralı iş kalemleri için ihaleyi yapan idare tarafından herhangi bir analiz formatı verilmemiş olmasına rağmen, istekli tarafından malzeme ve işçilik bedelini ayrıştırmak suretiyle analiz düzenlenerek açıklamada bulunulduğu, ancak söz konusu iş kalemleri için fiyat teklifi alınan firmanın sadece malzeme satışı, taş ocağı işletmeciliği faaliyetinde olmasına rağmen malzeme ve işçilik dahil fiyat teklifi vermiş bulunduğu, açıklama istenilen ÖBF.1 ve ÖBF.2 pozlarının tanımları dikkate alındığında söz konusu imalatların sadece malzeme alımından ibaret değil, esaslı işçilik gerektiren imalatlar olduğu, söz konusu fiyat teklifi veren firmanın ise teklife konu iş kaleminin sadece malzeme temini sağlayabildiği, herhangi bir işçilik imalatının bulunmadığı dikkate alındığında söz konusu fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.13.1'inci maddesine aykırı sunulduğu,

ÖBF.1 ve ÖBF.2 pozları için fiyat teklifi veren Ürgüp Doğaltaş Mad. Tur. Taş. İnş. İth. İhr. Hayv. Gıda. San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi incelendiğinde de söz konusu işletmenin maden ocağı işletmeciliği ve taş üretimi yaptığı ve yerinde herhangi bir imalat yapmadığı, taraflarınca fiyat teklifi alınan firma ile yapılan görüşmede de sadece taş satışı yaptıkları inşaat mahallinde herhangi bir imalat yapmadıkları müşteri taleplerine göre işçilik için fiyat teklifi verebildiklerini ifade etttikleri, kaldı ki anılan fiyat teklifinde öngörülen işçiliğin ayrıntısının da yer almadığı, işçilik fiyatını ve miktarını tevsik edici başka bir belgede sunulmadığı, yine aynı şekilde 192.258/259 poz numaralı iş kalemi, Hav. Özel03, Hav.Özel04, Hav.Özel06 poz numaralı iş kalemleri için fiyat teklifi veren Cengiz Isı-Selçuk Ertem'in esas olarak doğalgaz tesisat işletmeciliği faaliyetinde bulunduğu, doğalgaz kazanı alım satımını yapmadığı, kaldı ki söz konusu işletmenin 2018/3 ve 2018/4 geçici vergi dönemlerinde teklif vermiş oldukları ürünü satmadıkları, geçici vergi beyannamelerinin dahi boş hasılatsız olarak tahakkuk ettirmiş olduğunun taraflarınca araştırma neticesinde tespit edildiği, söz konusu işletmenin anılan iş kalemleri için 2018/3 ve 2018/4 dönemleri için satışlar üzerinden fiyat teklifi verebilmesi için ilgili dönemlerde minimum 460.000,00 TL satışının olması gerektiği halde söz konusu dönemlerde böyle bir satışının da bulunmadığı, ilgili meslek mensubundan fiyat teklifine konu satış tutarı tespit tutanakları istenildiğinde iddialarının doğruluğunun ortaya çıkacağı,

3- İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen inşaat iş kalemleri içerisinde yer alan özel pozlar için idare tarafından verilen analiz formatlarına göre açıklama sunulduğu, Özel-14, Özel-14A, ÖBF.1, ÖBF.2, ÖBF.17, ÖBF.23/A, ÖBF.23/B, ÖBF.3, ÖBF.3B, ÖBF.4D, ÖBF.5A, ÖBF.5B, ÖBF. 9C-13-7A-9A-9B, ÖBF-10B, ÖBF-6A poz numaralı iş kalemleri için ihaleyi yapan idare tarafından verilen analiz formatı tek satırdan ibaret olup, malzeme ve işçilik şeklinde bir ayrıma gidilmediği, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 45.1.3'üncü maddesinde analiz formatlarına uygun analizlerin sunulmasının zorunlu olduğunun belirtildiği, idare tarafından söz konusu iş kalemleri için verilen analiz formatlarında malzeme ve işçilik ayrıştırması bulunmamasına rağmen ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan analizlerin malzeme ve işçilik olarak ayrıştırıldığı, işçilik giderinin hangi tür ve hangi miktarda işçiliği barındırdığı hususunda bir belirleme olmadığı, işçilik giderini tevsik edici herhangi bir belgede sunulmadığı,

- Fiyat tekliflerinin üzerinde yer alan imzaların fiyat teklifini veren mükellef ya da yetkilisine ait olmadığı ve imza yetkisi olmayan kişiler tarafından imzalandığı, fiyat teklifleri üzerinde geçici vergi beyanname dönemine ait bir belirleme de bulunmadığı, yukarıda ifade edilen pozlar için fiyat teklifi veren firmanın 2018/3 ve 2018/4 vergi dönemleri içerisinde teklife konu malzemelerin satışları olmadığı hatta bu dönemlerde herhangi bir satışlarının bulunmadığı,

- ÖBF.1 ve ÖBF.2 poz numaralı iş kalemleri için fiyat teklifi veren vergi mükellefinin teklif konusu imalatın sadece satışını ve imalatını yaptığı, malzemenin binaya montajı alanında bir faaliyetinin bulunmadığı ve firma adına imzası bulunan kişinin teklif verme konusunda imza yetkisinin bulunmadığı,

- Özel-14, Özel-14A, ÖBF.1, ÖBF.2, ÖBF.17, ÖBF.23/A, ÖBF.23/B, ÖBF.3, ÖBF.3B, ÖBF.4D, ÖBF.5A, ÖBF.5B, ÖBF. 9C-13-7A-9A-9B, ÖBF-10B, ÖBF-6A iş kalemleri için düzenlenen fiyat tekliflerinin teknik olarak gerçeği yansıtmadığı, söz konusu iş kalemlerinin esaslı işçilik girdisi içermesine rağmen idare tarafından malzeme ve işçilik dahil açıklamada bulunulması istenilmesine rağmen istekli tarafından malzeme ve işçilik ayrımı yapıldığı ve esaslı işçilik gerektiren bu imalatlar için öngörülen işçiliklerin cinsi ve miktarı hususunda bir belirlemede bulunulmadığı ve işçilik fiyatlarını tevsik edici herhangi bir belge sunulmadığı, fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden tutanaklarda yine teklif veren firma ve SMMM tarafından tanzim edilen tutanak numaralarının verildiği, buradan hareketle ülkenin dört bir yanından alınan fiyat tekliflerinin sistematik olarak ardışık sıra ile tesadüfen belirlenmesinin mümkün olmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerinin sistematik olarak 1'den 14'e kadar sıralı olduğu, bu durumun sunulan fiyat tekliflerinin gerçeği yansıtmadığının ve bu nedenle ilgili meslek mensuplarından fiyat teklifinin dayanağı tutanakların istenmesini gerektirdiği, dolayısıyla sunulan fiyat tekliflerinin somut olarak yasal mevzuata aykırılığın ortaya konulmuş olması nedeniyle ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden tutanakların istenerek işlem tesis edilmesi gerektiği, konuyla ilgili emsal Kurul ve Mahkeme kararının bulunduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’nci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir.

Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir.

Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.

…

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.” açıklaması yer almaktadır.

İdarece ihale dokümanı kapsamında düzenlenen örnek analiz formatında analizlerin girdi ve miktarlarına yönelik bir belirleme yapılmadığı görülmüştür.

Başvuruya konu ihalede 8 isteklinin idarece hesaplanan sınır değer tutarının altında tespit edildiği ve söz konusu isteklilere 27.03.2019 tarihinde EKAP üzerinden aşırı düşük teklif açıklama talebi konulu yazıların gönderildiği, söz konusu yazı ekinde ise 85 adet rayice ilişkin “açıklama istenilen analiz girdileri” tablosunun, 39 adet rayice ilişkin “açıklama istenmeyen analiz girdileri” tablosunun ve inşaat, mekanik ve elektrik imalatlarına ilişkin “açıklama istenilen iş kalemleri” listelerinin gönderildiği ve 08.04.2019 tarihine kadar aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği görülmüştür.

Sonrasında, 02.04.2019 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazılar ile yukarıda ifade edilen 27.03.2019 tarihli isteklilere gönderilen yazılara atıfta bulunularak “aşırı düşük teklif açıklama yazısına ek olarak özel pozların ve nakliyelerin analizleri de ekte gönderilmiştir.” şeklinde bilgiye yer verilen yazıların gönderildiği, söz konusu yazıların ekinde ise tesisat imalatları ile ilgili özel iş kalemlerinde malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı belirtildiği analiz formatları ile nakliyelere ilişkin düzenlenen analiz formatlarına yer verildiği,

Diğer taraftan, inşaat iş kalemleri ve tesisata yönelik, 192.258/259, Hav.Özel03, Hav.Özel04, Hav.Özel06, OZEL-14, OZEL-14A, ÖBF.1, ÖBF.17, ÖBF.2, ÖBF.23A/ÖBF.23B, ÖBF.3, ÖBF.3B, ÖBF.4D, ÖBF.5A, ÖBF.5B, ÖBF.9C-13-7A-9A-9B, ÖBF-10B, ÖBF-6A, Y.ÖZEL.01 özel iş kalemleri/grupları ile ilgili “Pozun analizi bulunmamaktadır.” şeklinde bilgiye yer verilen analiz formatlarına yer verildiği görülmüştür.

Ayrıca 03.04.2019 tarihinde yine isteklilere EKAP üzerinden gönderilen yazıda nakliye imalatına ilişkin ayrıca bilgiye yer verildiği görülmüştür.

Sonrasında idarece anılan isteklilere gönderilen yazılar ile iş kalemleri ile ilgili bir takım analiz formatlarının da hazırlanarak ayrıca gönderildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir.

Ancak idarece yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan ve açıklama istenilen iş kalemleri listesi içerisinde yer alan özel ve paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının ihale dokümanı kapsamında ve isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde “pozun analizi bulunmamaktadır.” şeklinde bilgiye yer verilerek isteklilere verilmediği tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, anılan iş kalemleri ile ilgili olarak EKAP üzerinde yayımlanan birim fiyat tarifleri incelendiğinde de özel iş kalemleri/gruplarının birçok ayrıntıdan oluştuğu görülmüştür.

Yukarıda yer verilen tespitler uyarınca, özel ve paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının idare tarafından aşırı düşük açıklama isteme yazısı ekinde teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilere gönderilmediği görüldüğünden, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilerin analizlere yönelik açıklamalarının uygunluğuna ilişkin değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle, ihale konusu yapım işi kapsamında yer alan özel ve paçal iş kalemlerine ilişkin olarak hazırlanan analizlerin mevcut durumda yeterli olup olmadığının değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu nedenle teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli olup olmadığının tespit edilebilmesi için öncelikle mevzuata uygun aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinin gerektiği anlaşıldığından, teklifi sınır değerin altında ve geçerli olan istekli veya isteklilere özel ve paçal iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının verilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Ancak, 20.06.2019 tarihli ve 2019/UY.I-704 sayılı Kurul kararı ile ihalede tüm tekliflerin geçersiz olduğu anlaşılmış ve ihalenin iptal edilmesine karar verilmiş olup, dolayısıyla sınır değerin altında geçerli teklif sahibi bir isteklinin bulunmadığı da anlaşıldığından aşır düşük teklif sorgulama işlemlerine yönelik olarak ayrıca tesis edilmesi gereken bir işlemin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.