KİK Kararı: 2019/UY.I-698

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/030
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 20.06.2019
Karar No : 2019/UY.I-698
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Mau Yapı İnşaat A.Ş.

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/45311 İhale Kayıt Numaralı “D-605 Karayolu Solaklar Kavşağı (Kocaeli Entegre Sağlık Kampüsü Yolu) Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Üstyapı ve Çeşitli İşler (İdare Malı Bitüm İle)” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü tarafından 08.03.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “D-605 Karayolu Solaklar Kavşağı (Kocaeli Entegre Sağlık Kampüsü Yolu) Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Üstyapı ve Çeşitli İşler (İdare Malı Bitüm İle)” ihalesine ilişkin olarak Mau Yapı İnşaat A.Ş.nin 06.05.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.05.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.05.2019 tarih ve 21005 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.05.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/528 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

Aşırı düşük teklif sorgulamasına yönelik idareye yapmış oldukları başvuru neticesinde aşırı düşük teklif sorgulamasının idarece yenilenerek sınır değerin altında kalan bütün isteklilere 27.03.2019 tarihinde açıklama yapılmasına dair bildirimde bulunulduğu, süresi içerisinde kendi açıklamalarını 03.04.2019 tarihinde idareye sundukları, ancak açıklama yapma süresi dolduktan sonra herhangi bir gerekçe gösterilmeden 05.04.2019 tarihinde idarece sorgulamanın yeniden ve üçüncü kez yapıldığı, üçüncü kez yapılan bu sorgulamanın mevzuata aykırı olduğu ve yapılacak değerlendirmenin 27.03.2019 tarihli sorgulamaya süresi içerisinde cevap veren isteklilerin açıklamaları üzerinden gerçekleştirilmesi gerektiği, öte yandan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu yönündeki idare değerlendirmelerinin hatalı olduğu şöyle ki; ihale düzeltme ilan tarihinin 12.02.2019 olduğu bu tarih itibarıyla cari yıla ilişkin kamu kurum veya kuruluşlarınca henüz birim fiyatların yayımlanmamış olduğu, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği'nin ilgili maddeleri uyarınca iş kalemleri ve analiz girdilerine yönelik olarak kamu kurum veya kuruluşlarınca 2018 yılı için yayımlanmış olan fiyatların kullanılabileceği kendilerinin de açıklamalarını bu çerçevede oluşturdukları, ancak idare tarafından nakliye formüllerinde kullanmış oldukları K katsayısı ve bunun yanında 03.017, 03.021, 03.021, 03.030, 03.068/1, 03.141, 04.008/2D, 04.103, 04.109, 04.152 ve 04.611/1A poz numaralı analiz girdilerinde 2018 yılı fiyat ve değerlerinin kullanılmasını kabul etmeyerek açıklamalarını reddettiği, bu durumun mevzuata aykırı olduğu, ayrıca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin idareye sundukları belgede yer alan analiz tabloları ile idarenin ihale komisyonu kararında ve şikâyete cevap yazısında kendi açıklamalarına atfen düzenlemiş olduğu analiz tabloları arasında farklar bulunduğu, örneğin işçilik birim fiyatlarında ve mazot birim fiyatlarında ihale komisyonu kararında belirtilen fiyatların açıklamalarında sunduğu fiyatlarla örtüşmediği,

Halihazırda açıklamaları uygun olmadığı gerekçesiyle teklifleri reddedilen Demce Yapı İnşaat San. ve Tic. A.Ş., ANT İnş. Mad. San. A.Ş., İlke Yapı İnş. San. Tic. Ltd. Şti - Öztaşoğlu Harf. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olmak üzere üç isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının itirazen şikâyet dilekçesinde de belirtmiş oldukları üzere başka gerekçelerle de reddedilmesi gerektiği, şöyle ki;

-Demce Yapı İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ile ilgili olarak,

a- Motorin analiz girdisi için EPDK verileri ile 2019 güncel fiyatını tespit edebilecekken 2018 yılı rayicini kullanmasının uygun olmadığı,

b- “KGM/17.002/K-H-A” poz numaralı iş kaleminde “Nakliye” poz numaralı “Çimentonun İş Başına Taşınması” analiz girdisi için 0,05 TL/ton; “Özel Deep” poz numaralı iş kaleminde ise “Nakliye” poz numaralı “Çimentonun İş Başına Taşınması” analiz girdisi için 0,01 TL/ton birim fiyat belirlediği, aynı analiz girdisi için birden fazla birim fiyat belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu,

c- “04.042/06” poz numaralı “C30/37 Hazır Beton Harcı Gri Renkte, Normal Hazır Beton Harçları (TS En-206-1+A1)(Nakliye Dahil)” analiz girdisini fiyat teklifi alarak açıkladığı, ancak teklif edilen birim fiyatın 2019 ve 2018 yılı rayiç fiyatının çok altında olduğu, söz konusu tutar ile anılan analiz girdisine ait işi gerçekleştirmenin mümkün olmadığı, ayrıca alınan fiyat teklifinin de bu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı, fiyat teklifine konu tutanakların meslek mensubundan istenilmediği, fiyat teklifinin son veya bir önceki vergi dönemine uygun olarak düzenlenmediği, tutanakların Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen nitelikleri taşımadığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin olup olmadığı ve faaliyet belgesinde geçerlilik süresi, imza ve kaşelerin yer almadığı, fiyat teklifinin beton nakli dahil olacak şekilde fiyatlandırılmadığı ve usulüne uygun bir fiyat teklifinin alınmadığı,

d- “04.008/2D” poz numaralı “Portland Çimentosu (Dökme) (TS EN 197-1 Cem 1 42,5 R) analiz girdisini fiyat teklifi alarak açıkladığı, ancak teklif edilen birim fiyatın 2019 ve 2018 yılı rayiç fiyatının çok altında olduğu, söz konusu tutar ile anılan analiz girdisine ait işi gerçekleştirmenin mümkün olmadığı, alınan fiyat teklifinin de bu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı, fiyat teklifine konu tutanakların meslek mensubundan istenilmediği, fiyat teklifinin son veya bir önceki vergi dönemine uygun olarak düzenlenmediği, tutanakların Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen nitelikleri taşımadığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin olup olmadığı ve faaliyet belgesinde geçerlilik süresi, imza ve kaşelerin yer almadığı,

e- Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiçlerle ilgili listenin sunulmadığı,

f- YA-0001 ve YA-0002 poz numaralı iş kalemlerinin birim fiyatlarının belirlenmesi için 31.12.2018 tarihindeki TCMB döviz alış kurunun (1 EURO=6,0422 TL) kullanılması gerektiği, böylece YA-0001 birim fiyatının 1.288,19 TL/Saat, YA-0002 poz numaralı analiz girdisinin ise birim fiyatının 247,73 TL/Saat olması gerektiği, isteklinin anılan analiz girdileri için olması gerekenden daha düşük birim fiyatlar teklif ettiği,

g- “KGM/16.073/H-R” poz numaralı iş kalemi için idare tarafından talep edilen savunmada yer alan “Köprülerde, Kazık Adedinin Az Olması, Ulaşım ve Çalışma Güçlüğü vs. Sebeplerle ve Platform Teşkili Karşılığı Heyelanlı Bölgelerde …Çalışma Güçlüğü Karşılığı” analiz girdisinin birim fiyatının ara toplam (A) değerine eşit olması gerektiğinin belirtildiği, isteklinin hesaplamış olduğu ara toplamın (A) değerinden daha küçük bir değerin birim fiyat olarak kabul edildiği ve mevzuata aykırı olduğu,

-ANT İnş. Mad. San. A.Ş. ile ilgili olarak,

a- İdare tarafından açıklanması istenilen analiz girdisi olarak belirlenen “Özel Deep” poz numaralı iş kalemi ile ilgili herhangi bir açıklamanın yapılmadığı,

b- “03.021 Yükleyici”, “03.017 Kompresör” ve “04.103 Amonyum Nitrat Fuel Oil Karışımı” analiz girdilerinin herhangi bir analizdeki tutarı analiz toplamının %3’ünü geçtiği için anılan analiz girdileri açıklamada yer alan bütün iş kalemlerinde açıklama istenen analiz girdisi olarak belirlendiği, KGM/17.002/K-H-A poz numaralı iş kaleminde yer alan anılan analiz girdilerine ait birim fiyatların azaltılmış olduğu, anılan analiz girdilerine yönelik olarak aynı analiz girdisi için birden fazla birim fiyat belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, aynı şekilde Özel-3,KGM/23.015/K, PMAT-PMT, KGM/16.073/HR gibi analiz girdilerinde yer alan 03.021, 03.017, 04.103 analiz girdileri için de farklı birim fiyatlarla açıklamaların yapıldığı, 02.017 poz numaralı analiz girdisi için de farklı iş kalemlerinde farklı birim fiyatlarla açıklamaların yapıldığı ve bu durumun mevzuata aykırı olduğu,

-İlke Yapı İnş. San. Tic. Ltd. Şti - Öztaşoğlu Harf. Nak. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile ilgili olarak,

a- “03.021 Yükleyici”, “03.017 Kompresör” ve “04.103 Amonyum Nitrat Fuel Oil Karışımı” analiz girdilerinin herhangi bir analizdeki tutarı analiz toplamının %3’ünü geçtiği için anılan analiz girdileri açıklamada yer alan bütün iş kalemlerinde açıklama istenen analiz girdisi olarak belirlendiği, KGM/17.002/K-H-A poz numaralı iş kaleminde yer alan anılan analiz girdilerine ait birim fiyatların azaltılmış olduğu, anılan analiz girdilerine yönelik olarak aynı analiz girdisi için birden fazla birim fiyat belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu,

b- “KGM/17.002/K-H-A” poz numaralı iş kaleminde “Nakliye” poz numaralı “Çimentonun İş Başına Taşınması” analiz girdisi için 0,10 TL/ton; “Özel Deep” poz numaralı iş kaleminde ise “Nakliye” poz numaralı “Çimentonun İş Başına Taşınması” analiz girdisi için 0,01 TL/ton birim fiyat belirlediği, aynı analiz girdisi için birden fazla birim fiyat belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu,

c- “04.042/06” poz numaralı “C30/37 Hazır Beton Harcı Gri Renkte, Normal Hazır Beton Harçları (Ts En-206-1+A1)(Nakliye Dahil)” analiz girdisini fiyat teklifi alarak açıklandığı, ancak teklif edilen birim fiyatın 2019 ve 2018 yılı rayiç fiyatının çok altında olduğu, söz konusu tutar ile anılan analiz girdisine ait işi gerçekleştirmenin mümkün olmadığı, ayrıca alınan fiyat teklifinin de bu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı, fiyat teklifine konu tutanakların meslek mensubundan istenilmediği, fiyat teklifinin son veya bir önceki vergi dönemine uygun olarak düzenlenmediği, tutanakların Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen nitelikleri taşımadığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin olup olmadığı ve faaliyet belgesinde geçerlilik süresi, imza ve kaşelerin yer almadığı, fiyat teklifinin beton nakli dahil olacak şekilde fiyatlandırılmadığı ve usulüne uygun bir fiyat teklifinin alınmadığı,

d- Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiçlerle ilgili listenin sunulmadığı,

e- YA-0001 ve YA-0002 poz numaralı iş kalemlerinin birim fiyatlarının belirlenmesi için 31.12.2018 tarihindeki TCMB döviz alış kurunun (1 EURO=6,0422 TL) kullanılması gerektiği, böylece YA-0001 birim fiyatının 1288,19 TL/Saat, YA-0002 poz numaralı analiz girdisinin ise birim fiyatının 247,73 TL/Saat olması gerektiği, istekli tarafından anılan analiz girdileri için olması gerekenden daha düşük birim fiyatlar teklif ettiği,

f- “KGM/16.073/H-R” poz numaralı iş kalemi için idare tarafından talep edilen savunmada yer alan “Köprülerde, Kazık Adedinin Az Olması, Ulaşım ve Çalışma Güçlüğü vs. Sebeplerle ve Platform Teşkili Karşılığı Heyelanlı Bölgelerde …Çalışma Güçlüğü Karşılığı” analiz girdisinin birim fiyatının ara toplam (A) değerine eşit olması gerektiğinin belirtildiği, isteklinin hesaplamış olduğu ara toplamın (A) değerinden daha küçük bir değerin birim fiyat olarak kabul edildiği ve mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4 İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, (Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekindeverilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11.Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. …” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:D-605 Karayolu Solaklar Kavşağı (Kocaeli Entegre Sağlık Kampüsü Yolu) Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Üstyapı ve Çeşitli İşler (İdare Malı Bitüm ile)

b) Yatırım proje no'su/kodu:2015 E040 340, 2019 E040 240

c) Miktarı (fiziki) ve türü: Takriben 7,8 kilometre uzunluğundaki yolda birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen cins ve miktarlarda toprak işleri, sanat yapıları, üstyapı, köprü ve çeşitli işler yapım işidir.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Kocaeli

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden anılan Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceğine ilişkin düzenleme,

Aynı Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,00

Yaklaşık maliyet hazırlanırken 2018 yılı birim fiyatları, 2018 yılı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE)?ye göre (1,3300) katsayısı ile çarpılarak tespit edilmiştir…” düzenlemesi yer almaktadır.

25.04.2019 tarihinde onaylanan ihale komisyon kararı incelendiğinde ihalede toplam 60 isteklinin bulunduğu, bu isteklilerden Gold Star Ltd. Company-Pars Grup Oto. İnş. San. ve Ltd. İş Ortaklığı geçici teminat mektubu sunmadığından, Stroysnabcontractllc- Karaca İnş. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı ise bilanço ve ciro hesaplamalarına ilişkin sunulan belgelerde 2017 yılının atlanarak yalnızca 2016 yılına ilişkin verilerin yer aldığı belgeleri sunması nedeniyle toplamda 2 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece yapılan sınır değer hesabı neticesinde 16 isteklinin teklifinin sınır değerin altında kaldığı ve bu isteklilere idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, sorgulama yapılan isteklilerden 6’sının açıklama sunmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, öte yandan başvuru sahibi istekli dahil açıklama sunan 10 isteklinin tamamının açıklamalarının uygun olmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, bu değerlendirmeler neticesinde ihalenin Sistem Elektromekanik Tesisler San. ve Tic. A.Ş- 58 Yapı İnş. A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin Egecan Akaryakıt Temz. Nak. İnş. Turz. San. ve Tic. A.Ş. olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince ihale dokümanında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağına ilişkin düzenlenme yapılan ihaleler için idarece öncelikle geçerli teklifler ve yaklaşık maliyet esas alınarak sınır değerin hesaplanması ve sınır değerin altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/gruplarının belirlenmesi, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca idarece oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda da; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmemesi gerekmektedir.

Bununla birlikte Tebliğ’in yukarıda yer verilen 45.1.2.2 ve 45.1.2.3’üncü maddelerinde yer alan açıklamalar uyarınca idarenin herhangi bir iş kalemi içerisinde açıklama istenilecek analiz girdisi olarak tespit etmiş olduğu bir analiz girdisini, nihai olarak açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirlemesi gerektiği ve buna göre açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin oluşturulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibinin iddialarını incelemeye geçmeden önce incelemenin sağlıklı yapılabilmesini teminen idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama süreci ve usulü incelendiğinde;

İdare tarafından ilk sorgulama yazısının 21.03.2019 tarihinde isteklilere gönderildiği, bu yazı ekinde 12 ayrı özel poz niteliğinde iş kaleminin analiz formatına yer verildiği, bu analiz formatı içeriğinde her bir analiz girdisine yönelik “açıklama istenilecek” veya “açıklama istenilmeyecek” şekilde belirleme yapıldığı ancak açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin ayrı bir liste halinde isteklilere verilmediği, söz konusu sorgulama yazısında isteklilerin açıklamalarını 5 iş günü içerisinde sunacağının belirtildiği,

Açıklama için isteklilere verilen süre tamamlanmadan 22.03.2019 tarihinde idare tarafından açıklama istenilecek iş kalemleri ve analiz formatında değişiklik olduğu gerekçesiyle yeni bir sorgulama yapıldığı aynı günün içerisinde analiz formatında yeniden değişiklik olduğu gerekçesiyle 3’üncü bir sorgulamanın daha yapıldığı, aynı şekilde isteklilere açıklamalarını sunmaları için 5 iş günü süre verildiği ve bahse konu bu sorgulama yapılmadan önce 21.03.2019 tarihli sorgulama yazısına binaen açıklama sunmuş olan herhangi bir isteklinin bulunmadığı,

Yine açıklama yapma süresi dolmadan evvel 27.03.2019 tarihinde idare tarafından açıklama istenilecek iş kalemlerinde değişiklik olduğu gerekçesiyle dördüncü ve yeni bir sorgulama yapıldığı, aynı şekilde isteklilere açıklamalarını sunmaları için 5 iş günü süre verildiği ve bahse konu bu sorgulama yapılmadan önce 22.03.2019 tarihli üçüncü sorgulama yazısına binaen açıklama sunmuş olan herhangi bir isteklinin bulunmadığı,

27.03.2019 tarihinde yapılan sorgulamaya süresi içerisinde açıklama sunan 3 isteklinin bulunduğu ve bu isteklilerin teklif bedelinin küçükten büyüğe doğru sıralanış şekliyle Ant İnş. Maden San. A.Ş.(03.04.2019), Simge Mat Maden Asfalt Tic. A.Ş. (02.04.2019) ve başvuru sahibi istekli olan Mau Yapı İnş. A.Ş. olduğu, geri kalan 13 isteklinin açıklama sunmadığı,

27.03.2019 tarihli sorgulamaya cevap verme süresi geçirildikten sonra 05.04.2019 tarihinde idare tarafından açıklama istenilecek iş kalemlerinde değişiklik olduğu gerekçesiyle beşinci ve son kez bir sorgulamanın yapıldığı, yapılan bu sorgulamada yer verilen iş kalemleri ve analiz formatının 22.03.2019 tarihinde gerçekleştirilen üçüncü sorgulamanın içeriğiyle aynı olduğu anlaşılmıştır.

Yapılan incelemede 05.04.2019 tarihinde yapılan son sorgulamanın sıralı iş kalemleri listesine göre belirlendiği, bu çerçevede 27.03.2019 tarihli 4’üncü sorgulamada belirlenen iş kalemlerinden birinin hatalı olduğu ve bu hatanın da 05.04.2019 tarihli 5’inci sorgulamada düzeltildiği ve belirlenen yeni listenin idarenin hatalı işlemini düzeltmesi neticesinde bütün isteklilere gönderildiği anlaşılmıştır. Ancak düzeltilen bu hatanın yalnızca açıklama istenilecek iş kalemlerinin tespitine yönelik olarak giderildiği, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin neler olduğunu gösteren ayrı bir listenin bu sorgulama yazısı ekinde de isteklilere gönderilmemiş olduğu anlaşılmıştır.

İdare her ne kadar her bir iş kalemi özelinde açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerinin neler olduğunu belirtmiş olsa da aynı analiz girdisinin farklı iş kalemlerinin birinde açıklama istenilecek analiz girdisi olarak, diğerinde ise açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenmiş olması Tebliğ’in yukarıda yer verilen 45.1.2.2’nci maddesine aykırılık teşkil etmektedir. Zira herhangi bir iş kalemi kapsamında açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirlenen bir girdinin bir başka iş kalemi kapsamında açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenmesi mevzuata göre mümkün bulunmamaktadır. Söz konusu bu aykırılığın da isteklilerin açıklamalarında tereddüte yol açtığı, örneğin KGM/17.002/K-H-A poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan 04.103 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı” analiz girdisinin açıklama istenmeyecek analiz girdisi olarak belirtiği, ancak aynı girdinin BSK-M poz numaralı iş kalemi içerisinde açıklama istenecek analiz girdisi olarak yer aldığı, benzer durumun başkaca iş kalemleri ve buna bağlı analiz girdilerinde de bulunduğu görülmüş, bu farklılık isteklilerin bazılarının açıklamalarında aynı analiz girdisi için farklı fiyatlandırmalar yapmasına neden olmuştur.

Sağlıklı bir açıklamanın yapılabilmesi ve bu açıklamanın mevzuata uygunluğunun incelenebilmesi için idarece sorgulamanın tam ve doğru yapılması önem arz etmektedir.

İdarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken her bir iş kalemine yönelik olarak analiz girdilerinin neler olduğunu gösteren analiz formatının isteklilere verilmesi ancak bu analiz formatı içerisinde analiz girdilerinin açıklanıp açıklanmayacağına ilişkin bir ifadeye yer verilmemesi, idarenin her bir iş kalemi için düzenlediği sıralı analiz girdileri tablosu üzerinden açıklama istenilecek analiz girdilerini belirlemesi (Bir analiz girdisi herhangi bir iş kalemi içerisinde açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirlenmiş ise o analiz girdisinin nihai olarak açıklama istenilecek analiz girdisi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.) ve buna göre düzenleyeceği açıklama istenilmeyecek analiz girdilerini gösteren listeyi sorgulama yazısı ekinde isteklilere vermesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasını yenilemesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin mevzuata göre belirlenmesi ve buna göre açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin sorgulama yazısı ekinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilmesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.