KİK Kararı: 2019/UY.I-157

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/006
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 30.01.2019
Karar No : 2019/UY.I-157
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Köymen İnşaat Enerji San. Tic. A.Ş. - Ölmez İnşaat San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Van İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/212023 İhale Kayıt Numaralı “20 Yataklı Çematem ve 30 Yataklı Amatem Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Van İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 25.05.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “20 Yataklı Çematem ve 30 Yataklı Amatem Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Köymen İnşaat Enerji San. Tic. A.Ş. - Ölmez İnşaat San. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 11.12.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.12.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.12.2018 tarih ve 62467 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.12.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1877 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında 5 gün süre verildiği, mevzuat gereği 5 iş günü verilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamaları için 5 iş gününden daha az verilen sürenin mevzuata aykırı olduğu,

Aşırı düşük teklif açıklamalarının idareye teslim edilme tarihinin 25.09.2018 olmasına rağmen ihale komisyonu kararında bu tarihin 03.10.2018 olarak belirtildiği, ayrıca fiyat farkına tabi olan şikayete konu ihalede idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesinin 70 gün sürdüğü ve sürecin 6 aya uzadığı, dolayısıyla yapıma başlangıç süresi uzatılarak alınacak fiyat farkının artışına ve kamu kaynaklarının daha fazla harcanılmasına sebep olunacağı,

Kamu İhale Genel Tebliği’nde aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında istenecek belgeler arasında sayılmamasına rağmen fatura ve geçici vergi beyannamelerinin idarece istenmesinin, ilgili meslek mensuplarının maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarındaki beyanlarına itibar edilmeyerek fatura örnekleri ve geçici vergi beyannamelerinin sunulmaması gerekçe gösterilerek açıklama dosyalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

25.05.2018 tarihinde yapılan ihaleye 14 isteklinin katıldığı, 11.07.2018 tarihli ihale komisyonu kararından idare tarafından hesaplanan sınır değerin altında teklif sunan 3 istekliden tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, iki isteklinin açıklama talebine cevap vermemesi nedeniyle açıklama sunan ve aynı zamanda başvuru sahibi istekli olan Köymen İnşaat Enerji San. Tic. A.Ş.-Ölmez İnşaat San. Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmaması nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bunun üzerine başvuru sahibi istekli Köymen İnşaat Enerji San. Tic. A.Ş.-Ölmez İnşaat San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından 03.08.2018 tarihinde Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine alınan 06.09.2018 tarihli ve 2018/UY.I-1619 sayılı Kurul kararı ile “…idarece sınır değerin altında teklif sunduğu tespit edilen isteklilerden yukarıda açıklandığı şekilde yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir…

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,” karar verildiği, akabinde idare tarafından yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenerek yürütülen süreç sonunda alınan düzeltici ihale komisyonu kararında başvuru sahibi istekli Köymen İnşaat Enerji San. Tic. A.Ş.-Ölmez İnşaat San. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin reddedildiği ve ihalenin sınır değerin üzerindeki teklif sahibi istekli olan GLS Mühendislik İnşaat Dekorasyon Mimarlık Madencilik Anonim Şirketi-Adler İnşaat Taahhüt Nakliyat İhr. İth. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’nci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

…

İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz.

Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir…” hükmü,

Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde ise “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir…” hükmü bulunmaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

…

(3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” şeklinde,

Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, izleyen günden itibaren başlar.” şeklinde,

Aynı Yönetmelik’in “İtirazen şikayet başvuruları” başlıklı 14’üncü maddesinde “…(2) Aynı kişi tarafından idareye yapılan ve ilk başvuru ile aynı mahiyette olan daha sonraki şikayet başvurularına idarece verilen cevaplar başvuru süresini yeniden başlatmaz.” şeklinde,

Söz konusu Yönetmelik’in “Başvuru üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 15’inci maddesinde “(1) Kuruma yapılan başvurular, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde incelenir…” şeklinde, “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde ise; “(1) Başvurular öncelikle;

…

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,

….

yönlerinden sırasıyla incelenir.” şeklinde hükümlere yer verilmiştir.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince ihale sürecinde hukuka aykırı olduğu iddia edilen işlem ve eylemlerin farkına varıldığı/varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiği, idarenin şikâyet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde bir karar alması gerektiği, belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi istekli tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, aynı kişi tarafından idareye yapılan ve ilk başvuru ile aynı mahiyette olan daha sonraki şikâyet başvurularına idarece verilen cevapların başvuru süresini yeniden başlatmayacağı, söz konusu sürelere uyulmaması ve bu sürelerin geçirilmesi halinde başvurunun süre yönünden reddedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Buna göre; inceleme konusu ihalede başvuru sahibinin “İdare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında 5 gün süre verildiği, mevzuat gereği 5 iş günü verilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif açıklamaları için 5 iş gününden daha az verilen sürenin mevzuata aykırı olduğu,” iddiasına ilişkin olarak şikâyet konusu hususu kendisine 21.09.2018 tarihinde tebliğ edilen idarenin aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ile öğrendiği, bunun üzerine başvuru sahibinin 25.09.2018 tarihinde aşırı düşük teklif açıklama dosyasını dilekçe ekinde idareye teslim ettiği, her ne kadar söz konusu dilekçede “…Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.2 maddesinde “Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” açık hükmüne rağmen tamamen hesaplamalara bağlı açıklama dosyasını hazırlamamız için 21.09.2018 tarihli yazınız ile 2 günü hafta sonuna gelmek üzere toplan 5 gün süre verilmiş olup, mevzuata aykırı süre verilmek sureti ile iş ortaklığımızın hazırlık çalışmaları zorlaştırılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği esaslarına göre hazırlanan açıklama dosyası dilekçemiz ekindedir…” ifadelerine yer verilmiş ise de bunun bir şikayet başvurusu mahiyetinde olmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddia konusu hususu öğrenme tarihinden itibaren on günlük süre içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunmadığı, diğer yandan bahse konu dilekçenin aynı zamanda bir şikayet başvurusu mahiyetinde olduğu kabul edilmesi halinde ise, bu kez idarece anılan başvuruya on günlük karar alma süresi içerisinde cevap verilmeyerek başvurunun zımnen reddedildiği, başvuru sahibince idarenin karar verme süresinin bitimini izleyen on gün içerisinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken 07.12.2018 tarihinde tebliğ edilen ihale komisyonu kararından sonra 11.12.2018 tarihinde idareye şikayet, 26.12.2018 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından anılan iddiaya ilişkin başvurunun bu durumda da süre yönünden reddi gerektiği anlaşılmaktadır.

Kaldı ki idare tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları için verilen 5 günlük süre içinde başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklama dosyasını idareye teslim ettiği, konuyla ilgili başvuru sahibinin herhangi bir hak kaybına uğramadığı, bu yönüyle de söz konusu iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin “Kamu İhale Genel Tebliği’nde aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında istenecek belgeler arasında sayılmamasına rağmen fatura ve geçici vergi beyannamelerinin idarece istenmesinin mevzuata aykırı olduğu” iddiasına ilişkin olarak şikâyet konusu hususu kendisine 01.10.2018 tarihinde tebliğ edilen idarenin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin bilgi belge talebi yazısı ile öğrendiği, anılan yazıda “…Söz konusu dosya kapsamında sunulan 12 kaleme ait satış tutarı tespit tutanakları ile bu satışları tevsik eden onaylı fatura örnekleri, fiyat teklifi veren firma ile meslek mensubu arasında yapılan tam tasdik sözleşmenin onaylı örneklerini, meslek mensubu ve ilgili firmaların imza beyanı örneklerini, söz konusu mal/malzemenin isteklinin faaliyet alanında olduğuna dair belgelerinin ve ilgili firmalara ait sunulacak faturaların son veya bir önceki geçici vergi dönemi beyannameleri ile belgelendirilmesi hususunu; yazının tebliğ tarihinden itibaren 3 (üç) iş günü içerisinde Müdürlüğümüz ihale birimine elden teslim edilmesi gerekmektedir…” ifadelerine yer verildiği, bunun üzerine başvuru sahibinin 03.10.2018 tarihinde fatura ve geçici vergi beyannameleri hariç “12 adet satış tutarı tespit tutanağı ve ekleri, firma faaliyet alanlarını içeren belgeler, sözleşme örnekleri ve Kamu İhale Kurumu Karar Örneği” ni dilekçe ekinde idareye teslim ettiği, her ne kadar söz konusu dilekçede iddia konusu husus başvuru sahibi tarafından ifade edilse de bunun bir şikayet başvurusu mahiyetinde olmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddia konusu hususu öğrenme tarihinden itibaren on günlük süre içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunmadığı, ayrıca bahse konu dilekçenin aynı zamanda bir şikayet başvurusu mahiyetinde olduğu kabul edilmesi halinde idarece anılan başvuruya on günlük karar alma süresi içerisinde cevap verilmeyerek başvurunun zımnen reddedildiği, bu durumda başvuru sahibince idarenin karar verme süresinin bitimini izleyen on gün içerisinde Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken 07.12.2018 tarihinde tebliğ edilen ihale komisyonu kararından sonra 11.12.2018 tarihinde idareye şikayet ve 26.12.2018 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu anlaşıldığından anılan iddiaya ilişkin başvurunun da süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin “ilgili meslek mensuplarının maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarındaki beyanlarına itibar edilmeyerek fatura örnekleri ve geçici vergi beyannamelerinin sunulmaması gerekçe gösterilerek açıklama dosyalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu” iddiasına ilişkin olarak yukarıda aktarıldığı üzere idarenin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin bilgi belge talebi yazısının başvuru sahibine 01.10.2018 tarihinde tebliğ edildiği ve başvuru sahibinin kendisine tebliğ edilen yazıya ilişkin süresi içerisinde şikayet başvurusunda bulunmadığı, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamasının söz konusu yazı çerçevesinde değerlendirilmesinde aykırılık bulunmadığı, ayrıca idare tarafından 02.11.2018 tarihli yazıyla satış tutarı tespit tutanaklarına dayanak tüm belgelerin satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen meslek mensuplarından istendiği, bununla birlikte ilgili meslek mensupları tarafından 07.11.2018 tarihinde idareye gönderilen yazılarda, maliyet tespit tutanakları ve satış tutarı tespit tutanaklarının İş Ortaklığınca idareye teslim edildiği, ilgili tutanaklara dayanak olarak sunulması gereken SMMM Oda Faaliyet Belgesi ve Mükellefe ait İmza Beyannameleri’nin de daha önce sunulduğu, ikinci bir defa bu belgelerin verilmesinde herhangi bir lüzum bulunmadığının belirtildiği görülmüştür. Bunun üzerine 06.12.2018 tarihinde alınan ihale komisyonu kararında “…Savunma istenilen kalemlere ilişkin fiyat kısımlarının çok yüksek olduğu, normal piyasa şartlarında bu fiyatların geçerliliğinin olmaması ve gerek firmanın gerekse meslek mensuplarının (Serbest Muhasebeci Mali Müşavir) istenilen bilgi ve belgeleri (proforma fatura örnekleri ve geçici vergi beyannameleri) karşılanması son derece kolay olması ve en çok itibar edilen belge niteliği taşıdığı halde belgeleri sunmaması ihale komisyonunun belgeleri karşılaştırma imkanının tanınmaması nedeniyle yapılan açıklama yeterli görülmemiştir…” şeklinde gerekçe belirtilerek istenen belgeleri sunmayan başvuru sahibinin teklifinin reddedildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca idare tarafından Kuruma gönderilen 22.01.2019 tarihli ve 18670582 sayılı yazıda “…İhalemizde firma ve meslek mensuplarının belge göndermemesi nedeniyle konu Serbest Muhasebeciler ve Mali Müşavirler Odasına bildirilmiştir. Serbest Muhasebeciler ve Mali Müşavirler Odası tarafından yazımıza istinaden ilgili meslek mensuplarından belge istenmiş olup 3 (Üç) meslek mensubunun istenen evrakları gönderdiği ancak 1 (Bir) meslek mensubunun belge sunmadığı görülmüştür. Müdürlüğümüze gönderdiği faturalar tarafınızca incelenmek üzere ihale dosyamıza ek olarak yazımız ekinde sunulmuştur…” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin “Aşırı düşük teklif açıklamalarının idareye teslim edilme tarihin 25.09.2018 olmasına rağmen ihale komisyonu kararında bu tarihin 03.10.2018 olarak belirtildiği,” iddiasına ilişkin idarenin cevabi yazısında “İhale Komisyon kararında 03.10.2018 tarihinde savunma verilmiştir ibaresi bulunmakta olup, firmanın 25.09.2018 tarihinde savunma dosyası verdiği ancak daha sonra Müdürlüğümüzce istenen satış tespit tutanaklarının 03.10.2018 tarihinde verilmesi nedeniyle savunma verilme tarihi sehven 03.10.2018 yazılmıştır.” ifadelerinin yer aldığı ve aşırı düşük teklif açıklama dosyasının idareye teslim tarihiyle ilgili iddiasının idarece yerinde görüldüğü ve uyuşmazlığa konu hususun bulunmadığı, kaldı ki, isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması idarece değerlendirildiğinden açıklamanın teslim tarihinin komisyon kararında hatalı yazılması nedeniyle bir hak kaybının bulunmadığı hususları dikkate alındığında anılan iddianın yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin “fiyat farkına tabi olan şikayete konu ihalede idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesinin 70 gün sürdüğü ve sürecin 6 aya uzadığı, dolayısıyla yapıma başlangıç süresi uzatılarak alınacak fiyat farkının artışına ve kamu kaynaklarının daha fazla harcanılmasına sebep olunacağı,” iddiasına ilişkin olarak kamu ihale mevzuatında idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik yaptığı inceleme ve değerlendirme süresine ilişkin belirli bir süre öngörülmediği, aşırı düşük teklif açıklamalarına yönelik idare tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme süresinin idarenin yetki ve sorumluluğunda bulunduğu hususları dikkate alındığında anılan iddianın da yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.