KİK Kararı: 2019/UY.I-1521 (14 Kasım 2019)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/051
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 14.11.2019
Karar No : 2019/UY.I-1521
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Egecan Akaryakıt Temizlik Nakliyat İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Diyarbakır Su Kanal İdaresi,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/413021 İhale Kayıt Numaralı “Diyarbakır İli Kent Geneli Kısmi Kanalizasyon Şebekesi Döşenmesi İnşaatı Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Diyarbakır Su Kanal İdaresi tarafından 26.09.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Diyarbakır İli Kent Geneli Kısmi Kanalizasyon Şebekesi Döşenmesi İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Egecan Akaryakıt Temizlik Nakliyat İnşaat Turizm Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin 07.10.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.11.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.10.2019 tarih ve 44619 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.10.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1309 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, kendilerinden daha yüksek teklif veren isteklinin teklifinin kırım oranının yetersiz olduğu gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verildiği, hangi gerekçe ile tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığına ilişkin idarece herhangi bir bildirim yapılmadığı, şifahen öğrendikleri bilgilere göre bilançolarının yetersiz olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldıkları, ancak teklif dosyasında sunulan belgelerin eksiksiz olduğu, oranların da istenen şartları karşıladığı, öte yandan yıl sonu bilançolarının EKAP’ta yer aldığı, ihale dokümanı içerisinde bulunan sunulmayacak belgeler tablosuna göre söz konusu belgelerin sunulmasının dahi istenmediği, dolayısıyla tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı, ayrıca idarenin iptal gerekçesinin kendilerinden yüksek teklif veren isteklinin teklifi açısından geçerli olduğu, teklifleri değerlendirmeye alındıktan sonra teklif fiyatlarının yaklaşık maliyet ile kıyaslanması gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35’inci maddesinde “(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait;

a) Yayınlanması zorunlu olan yıl sonu bilançosunun veya gerekli bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarece istenilmesi zorunludur.

(2) Bilanço veya eşdeğer belgeler kapsamında;

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan aday ve istekliler yıl sonu bilançosunu veya bilançonun üçüncü fıkradaki kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere serbest muhasebeci, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi,

sunar.

(3) Adayın veya isteklinin ikinci fıkra uyarınca sunduğu belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleriise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

(4) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır…” hükümleri yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.4.2. İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan isteklilerin, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK024.1/Y)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son üç yıla kadar olan yılların belgelerini sunabilirler. Bu takdirde belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.” düzenlemesi yer almıştır.

26.09.2019 tarihinde yapılan başvuruya konu ihaleye 7 isteklinin teklif zarfı sunduğu, MFB İnş. San. Tic. A.Ş.nin teklif zarfında istekliye ait mühür bulunmaması ve ihale dokümanının indirilmemesi sebebiyle teklif zarfının açılmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 30.09.2019 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibi Egecan Akar. Tem. Nak. İnş. Turz. San. Tic. A.Ş.nin teklifinin İdari Şartname’nin 7.4.2’nci maddesinde belirtilen cari oran, özkaynak oranı ve borç oranının birlikte sağlanamadığı gerekçesiyle, Şaban Peker-Beta Yol Yapı İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin kısa vadeli banka borcunun özkaynaklara oranının 0,50’den yüksek olduğu gerekçesiyle, Me-Fe İnşaat Nakliye Petrol Ürünleri Tekstil Zirai Ürünleri Taah. San. Tic. Ltd. Şti. - Hasyap Mimarlık Taş. Mühendislik İnş. Tarım Hayv. Tem. Tic. A.Ş. İş Ortaklığının teklifinin bilanço ve ciro belgelerinin sunulmadığı ve pilot ortağa ait iş deneyim belgesine konu işin benzer iş tanımına uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin 13.302.565,40 TL fiyat teklifi veren Pergel Tekstil İnşaat San. ve Tic. A.Ş. - Günka Yapı İnşaat Taahhüt San. Tic. A.Ş. İş Ortaklığının üzerinde bırakıldığı, 15.022.385,85 TL teklif veren Gündoğu İnşaat Mimarlık Mühendislik Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Ancak ihale yetkilisi tarafından 01.10.2019 tarihinde “…ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığı; diğer taraftan kamu yararının gerçekleşmesi bakımından, idarece gerçekleştirilen benzer nitelikteki ihalelerdeki teklif bedelleri, tenzilat oranları (2017-2018 yıllarında benzer nitelikte yapılan 7 adet ihaledeki tenzilat oranları: %32,19, %33,72…) ve katılımcı sayısı gibi kriterler göz önünde bulundurularak kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ilkeleri ile kamu menfaati ve hizmet gerekleri…” gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği, 03.10.2019 tarihinde iptal kararının isteklilere gönderildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından 07.10.2019 tarihinde idareye yapılan başvuruda ihaleye 13.000.000,00 TL fiyat teklifi verdikleri ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiş olmaları gerektiği, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmalarına ilişkin kendilerine herhangi bir tebligat yapılmadığı, değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinin bildirilmesi gerektiği ifadelerine yer verilmiştir.

İdarenin 10.10.2019 tarihli cevabi yazısında 03.10.2019 tarih ve 86 sayılı tebligatta yer verilen kanun maddeleri gereğince ihale iptal edildiğinden Genel Müdürlüklerince yapılacak bir işlem bulunmadığı bildirilmiştir.

Başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılması işlemine yönelik iddiası ile ilgili yapılan incelemede aşağıdaki tespitler yapılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından teklif dosyası kapsamında meslek mensubu onaylı bilanço bilgileri tablosu ile bilanço belgelerinin sunulduğu, ayrıca sunulmayacak belgeler tablosunun da sunulduğu, belgede 2018 bilançosunun kullanılacağı bilgisine yer verildiği görülmüştür.

Yapılan incelemede, başvuru sahibinin teklif dosyası kapsamında yer alan 2018 yılına ait bilanço belgelerinde yer alan bilgiler ile EKAP üzerinden temin edilen bilanço bilgilerinin uyumlu olduğu görülmüş olup, 2018 yılına ait bilanço bilgilerine göre cari oranın [(dönen varlıklar- yıllara yaygın inşaat maliyetleri) / (kısa vadeli borçlar – yıllara yaygın hak ediş gelirleri)] 4,81, öz kaynak oranının [öz kaynaklar / (toplam aktif – yıllara yaygın inşaat maliyetleri)] 0,46 ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının da 0,00 olduğu tespit edilmiştir.

İhale komisyonu tarafından yapılan bilanço yeterlik hesaplamasında yıllara yaygın inşaat maliyetleri, yıllara yaygın hak ediş gelirleri, kısa vadeli borçlar, öz kaynaklar, toplam aktif ve kısa vadeli banka borcu bilgilerinin hatalı girildiği, bu sebeple oranların da hatalı hesaplandığı anlaşılmıştır.

Netice itibariyle, başvuru sahibine ait 2018 yılı bilanço belgelerindeki bilgilere göre kamu ihale mevzuatında aranılan oranların karşılanmış olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda başvuru sahibinin teklifi değerlendirmeye alındıktan sonra ihale komisyonu ve/veya ihale yetkilisi tarafından gerekli görülmesi halinde yaklaşık maliyet ile kıyaslanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

Şaban Peker/Elif Kuyumculuk ve İnşaat Mühendislik İşleri-Beta Yol Yapı İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin kısa vadeli banka borcunun özkaynaklara oranının 0,50’den yüksek olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Anılan istekli tarafından teklif dosyası kapsamında pilot ortak ve özel ortağa ait meslek mensubu onaylı bilanço bilgileri tablosu ile bilanço belgelerinin sunulduğu görülmüştür.

Pilot ortak olan Şaban Peker Şaban Peker/Elif Kuyumculuk ve İnşaat Mühendislik İşleri tarafından sunulan bilanço bilgileri tablosu ve bilanço belgelerine göre kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,00 olduğu, özel ortak Beta Yol Yapı İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan bilanço bilgileri tablosu ve bilanço belgelerine göre kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,446 olduğu tespit edilmiştir.

İhale komisyonu tarafından yapılan bilanço yeterlik hesaplamasında Şaban Peker Şaban Peker/Elif Kuyumculuk ve İnşaat Mühendislik İşlerine ait kısa vadeli banka borcu bilgisinin hatalı girildiği, bu sebeple bu oranın yanlış hesaplandığı anlaşılmıştır.

Netice itibariyle, pilot ortak Şaban Peker/Elif Kuyumculuk ve İnşaat Mühendislik İşleri ile özel ortak Beta Yol Yapı İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.ye ait kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50'den küçük olduğu, bilanço oranlarında kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali kararının iptal edilmesi ve başvuru sahibi ile Şaban Peker/Elif Kuyumculuk ve İnşaat Mühendislik İşleri-Beta Yol Yapı İnşaat Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.