KİK Kararı: 2019/UY.I-1399

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/048
Gündem No : 49
Karar Tarihi : 24.10.2019
Karar No : 2019/UY.I-1399 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Mau Yapı İnşaat A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/45311 İhale Kayıt Numaralı “D-605 Karayolu Solaklar Kavşağı (Kocaeli Entegre Sağlık Kampüsü Yolu Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Üstyapı ve Çeşitli İşler (İdare Malı Bitüm İle)” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü tarafından 08.03.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “D-605 Karayolu Solaklar Kavşağı (Kocaeli Entegre Sağlık Kampüsü Yolu) Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Üstyapı ve Çeşitli İşler (İdare Malı Bitüm İle)” ihalesine ilişkin olarak Mau Yapı İnşaat A.Ş. nin 23.09.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.09.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.10.2019 tarih ve 41488 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.10.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1210 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalede aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen 4 isteklinin (Yafa Mühendislik Müşavirlik İnş. San. ve Tic. A.Ş., Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti., Proyol İnş. Tic. Ltd. Şti. ve Yg Yol Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Çınar Grup Müh. ve Müteahhitlik Tic. A.Ş. İş Ortaklığı) idarenin 27.03.2019 ve 05.04.2019 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazılarına süresi içerisinde cevap vermedikleri, dolayısıyla bu istekliler tarafından yapılan açıklamaların kabul edilemeyeceği, öte yandan söz konusu 4 isteklinin yapmış oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki;

Yafa Mühendislik Müşavirlik İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin sunduğu açıklamalarda;

b) Açıklamalarda iki farklı nakliye mesafesi kullanıldığından iki farklı taş ocağında birden fazla kullanılan makinelere ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarında herhangi bir maliyet öngörülmediği,

c) Sunulan fiyat teklifi tutarlarının çok düşük olduğu ve mevzuata uygun bir şekilde tevsik edilmediği, fiyat teklifleri ve dayanağı tespit tutanaklarının Kamu İhale Kanunu, Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuata aykırı hazırlanmış olduğu, ilgili fiyat teklifleri ve tekliflerin dayanağı tespit tutanaklarının meslek mensubundan Tebliğ’e uygun olarak istenerek detaylı incelemenin yapılmadığı,

d) Yafa Mühendislik Müşavirlik İnş. San. ve Tic. A.Ş ile ES Endüstiyel Yapı Malz. ve İnş Turz. Maden San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aynı tarihlerde aynı firmalardan ve aynı mali müşavir tarafından onaylı fiyat teklifleri ve tespit tutanakları alındığı, meslek mensubunca hazırlanan tespit tutanaklarının sayı ve tarihlerinin aynı olduğu bu hususun mevzuata uygun olmadığı,

Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu açıklamalarda;

a) İstekli tarafından kırmataş malzemesinin alınacağı belirtilen bölgede ve iddia edilen taşıma mesafesinde Karayolları Teknik Şartnamesi’nde belirlenen kriterlere uygun altyapı ve üstyapı malzemelerinin (agregaların) üretilebileceği bir ocak bulunmadığı, 23.08.2019 tarihinde ve 2117778 sayı ile sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında ocaklara ilişkin herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, açıklamalarda iki farklı nakliye mesafesi kullanıldığından iki farklı taş ocağında birden fazla kullanılan makinelere ilişkin herhangi bir maliyet öngörülmediği,

b) Sunulan fiyat teklifleri tutarlarının çok düşük olduğu ve mevzuata uygun bir şekilde tevsik edilmediği, fiyat teklifleri ve dayanağı tespit tutanaklarının Kamu İhale Kanunu, Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuata aykırı hazırlanmış olduğu, ilgili fiyat teklifleri ve tekliflerin dayanağı tespit tutanaklarının meslek mensubundan Tebliğ’e uygun olarak istenerek detaylı incelemenin yapılmadığı,

c) Yafa Müh. Müş. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile aynı tarihlerde aynı firmalardan ve aynı mali müşavir tarafından onaylı fiyat teklifleri ve tespit tutanakları alındığı, meslek mensubunca hazırlanan tespit tutanaklarının sayı ve tarihlerinin aynı olduğu bu hususun mevzuata uygun olmadığı,

d) “K” (Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı değerini) analiz girdisi için hem 100 hem 278 değerini kullandığı, aynı cins girdi olan (K) değerinin analizlerde farklı kullanılamayacağı,

e) Analizlerde döviz kurunun mevzuata aykırı şekilde kullanılmasının haksız fiyat avantajı oluşturduğu, yapılan açıklamanın uygun olmadığı,

Yg Yol Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Çınar Grup Müh. ve Müteahhitlik Tic. A.Ş. İş Ortaklığı'nın sunduğu açıklamalarda;

a) Fiyat teklifleri ile dayanağı olan tutanakları tevsik etmek için gerekli bilgi ve belgeleri açıklaması kapsamında sunulmadığı, sunulan fiyat teklifleri tutarlarının çok düşük olduğu ve mevzuata uygun olmadığı, fiyat teklifleri ile idarece istenilmeyen fiyat tekliflerinin dayanağı olan tespit tutanaklarının Kurum tarafından istenilmesi halinde hem fiyat tekliflerinin hem de tespit tutanaklarının Kamu İhale Kanunu, Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuata aykırı hazırlanmış olduğunun görüleceği,

b) Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.13.14’üncü maddesine ve aynı konu hakkındaki İdare Mahkemesi kararına aykırı olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında fiyat belirlendiği,

c) Aynı analiz girdisinde (Çimentonun iş başına taşınması) farklı birim fiyatlar kullandığı,

Proyol İnş. Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu açıklamalarda;

a) “KGM/17.002/-H-A” poz numaralı iş kalemine ait açıklamasında idare tarafından verilen analiz formatına uyulmadığı, yol, köprü, tünel, bitümlü kaplamalar, bakım ve trafik işlerine ait birim fiyat analizleri kitabındaki analizlere uygun işçilik ve diğer analiz girdilerinin maliyetlerinin hesaplanan A2 poz numaralı analiz girdisine yansıtılmadığı, kaldı ki söz konusu analiz girdisinin işçiliğe yönelik olması sebebiyle bu girdinin açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı,

b) EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının %90’ının altında fiyat belirlediği,

c) Sunulan fiyat teklifi tutarlarının çok düşük olduğu ve mevzuata uygun bir şekilde tevsik edilmediği, fiyat teklifleri ve dayanağı tespit tutanakları Kamu İhale Kanunu, Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuata aykırı hazırlanmış olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.4 İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, (Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekindeverilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11.Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2.

45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir.

45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.)

45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, SM, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.

45.1.13.11.( Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:D-605 Karayolu Solaklar Kavşağı (Kocaeli Entegre Sağlık Kampüsü Yolu) Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Üstyapı ve Çeşitli İşler (İdare Malı Bitüm ile)

b) Yatırım proje no'su/kodu:2015 E040 340, 2019 E040 240

c) Miktarı (fiziki) ve türü: Takriben 7,8 kilometre uzunluğundaki yolda birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen cins ve miktarlarda toprak işleri, sanat yapıları, üstyapı, köprü ve çeşitli işler yapım işidir.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Kocaeli

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden anılan Kanun’un 38’inci maddesine göre açıklama isteneceğine ilişkin düzenleme,

Aynı Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “46.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,00

Yaklaşık maliyet hazırlanırken 2018 yılı birim fiyatları, 2018 yılı Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE)?ye göre (1,3300) katsayısı ile çarpılarak tespit edilmiştir…” düzenlemesi yer almaktadır.

25.04.2019 tarihinde onaylanan ilk ihale komisyonu kararı ile ihalenin Sistem Elektromekanik Tesisler San. ve Tic. A.Ş- 58 Yapı İnş. A.Ş. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin Egecan Akaryakıt Temz. Nak. İnş. Turz. San. ve Tic. A.Ş. olarak belirlendiği,

Devam eden süreçte Mau Yapı İnş. A.Ş.nin 06.05.2019 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 10.05.2019 tarihli işlemi ile şikâyeti uygun bulmadığı, idarenin kararının 10.05.2019 tarihinde Mau Yapı İnş. A.Ş.ye bildirildiği ve anılan isteklinin 20.05.2019 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

Anılan başvuru üzerine Kurul tarafından 20.06.2019 tarihli ve 2019/UY.I-698 sayılı karar ile “…Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin mevzuata göre belirlenmesi ve buna göre açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin sorgulama yazısı ekinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilmesi suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir…” gerekçesiyle düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği,

Bu karar üzerine idarece EKAP üzerinden önce 04.07.2019 tarihinde 16 istekliye ikinci bir sorgulama yapıldığı,

Devam eden süreçte Mau Yapı İnş. A.Ş. tarafından ikinci kez 08.07.2019 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarenin 10.07.2019 tarihli ile ile şikâyeti uygun bulmadığı, ve anılan isteklinin 17.07.2019 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

Anılan başvuru üzerine Kurul tarafından 01.08.2019 tarihli ve 2019/UY.I-875 sayılı karar ile “Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklama istenilen iş kalemlerinin içeriğinde yer alan nakliye girdilerinin açıklama istenilme durumuna ilişkin tespitin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca yeniden yapılmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” gerekçesiyle düzeltici işlem belirlendiği,

Bu karar üzerine nihai olarak idarece EKAP üzerinden 16 istekliye üçüncü kez aşırı düşük teklif sorgulama yazısının gönderildiği, süresi içerisinde açıklama sunan 5 isteklinin açıklamalarının idarece uygun bulunduğu, açıklama sunan İlke Yapı İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Öztaşoğlu Hafriyat Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Ant İnş. Maden San. A. Ş. olmak üzere 2 isteklinin açıklamalarının uygun görülmediği, geri kalan 9 isteklinin açıklama sunmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, ihalenin Yafa Mühendislik Müşavirlik İnş. San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirlendiği, başvuru sahibi isteklinin teklifinin ise sınır değer üzerindeki 2’nci geçerli teklif olduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibinin, başvuruya konu olan isteklilerin açıklama yapabilmesinin mümkün olmadığı, zira idarece yapılan önceki sorgulamalara bu isteklilerin cevap vermedikleri iddiasına yönelik yapılan incelemede idare tarafından alınan 25.04.2019 tarihli ve 25.07.2019 tarihli ihale komisyonu kararlar ile bazı isteklilerin aşırı düşük teklif açıklama sunmadıkları gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, ancak bahse konu süreç içerisinde yapılan itirazen şikayet başvuruları neticesinde Kurum tarafından yapılan inceleme sonucunda bahse konu ihale komisyonu kararlarında belirtilen aşırı düşük teklif açıklama istenilmesine ilişkin işlemlerin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmediği tespiti ile idare tarafından yeniden aşırı düşük teklif açıklama istenilmesine karar verildiği görülmektedir.

Mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmediği tespit edilen aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi halinde; yeni sorgulamanın eşit muamele ilkesi gereğince, önceki aşamalarda açıklama sunsun ya da sunmasın, teklif bedeli sınır değerin altında olan tüm isteklilere uygulanması gerekmektedir.

Bu itibarla 01.08.2019 tarihli ve 2019/UY.I-875 tarihli Kurul kararında aşırı düşük teklif sorgulamasının teklifi sınır değerin altında kalan bütün isteklilere yeniden yapılması gerektiği belirtildiğinden bu iddianın Kurul kararına itiraz niteliğinde olduğu anlaşılmış olup iddia yerinde görülmemiştir.

Öte yandan iddiaya konu edilen Yafa Mühendislik Müşavirlik İnş. San. ve Tic. A.Ş. nin açıklamaları incelendiğinde;

1a) Özel-3 poz numaralı iş kaleminin “Kırmataşın ocaktan iş başına taşınması” nakliye girdisine yönelik olarak idarece belirlenen analiz formatında nakliye mesafesinin (M=) 35 km olarak belirlendiği, istekli tarafından 23 km mesafe üzerinden açıklama yapıldığı,

PMAT-PMT poz numaralı iş kaleminin “Plentten serim yerine taşınması” nakliye girdisine yönelik olarak idarece belirlenen analiz formatında nakliye mesafesinin (M=) 35 km olarak belirlendiği, istekli tarafından 23 km mesafe üzerinden açıklama yapıldığı,

Söz konusu mesafelerin açıklamasına yönelik olarak istekli tarafından “Demirçelik Fabrikası İş Başı Nakliye Mesafesi İtinereri ve Hesabı”, “İnşaat Demiri Fabrika – Başı Arası Nakliye Mesafesi İtinereri Hesabı”, “Çimento Fabrikası – İş Başı Nakliye Mesafesi İtinereri ve Hesabı”, “Çimento Fabrikası – İş Başı Arası Nakliye Mesafesi İtinereri ve Hesabı”, “PMAT – PMT ve Toprakarme Dolgu Malzemesi İçin Ocak (Plent) İş Başı Nakliye Mesafesi İtinereri ve Hesabı”, “PMAT-PMT ve Toprakarme Dolgu Malzemesi İçin Ocak (Plent) İş Başı Arası Nakliye Mesafesi İtinereri ve Hesabı”, “Taahhütname”, “Rödövans Sözleşmesi”, “İşletme Ruhsatı”, “İşletme İzni”, “Kapasite Raporu” başlıklı belgelerin sunulduğu, bunun haricinde söz konusu taş ocağında gerçekleştirilen üretime ilişkin düzenlenen birden fazla deney ve analiz raporları ile kalibrasyon sertifikalarının sunulduğu,

İstekli tarafından nakliye girdisi için idarece belirlenen mesafenin altında bir mesafe kullanılmakla birlikte söz konusu mesafenin tevsikine yönelik belgelerin açıklamada sunulduğu, bu haliyle yapılan açıklamanın uygun olduğu, kaldı ki idare tarafından da söz konusu mesafeye ilişkin kontrolün yerinde yapıldığının 3 no’lu ihale komisyonu kararında da belirtildiği anlaşıldığından iddia yerinde görülmemiştir.

1b) Anılan isteklinin işyerine 35 km ve 23 km uzaklıkta olan iki ayrı taş ocağını kullanacağından bahisle kullanılacak ekipmanların her bir taş ocağı için ayrı birer maliyet unsuru haline geleceği ve dolayısıyla yapılan açıklamada bu hususun gözetilmesi gerektiği iddiasına yönelik yapılan incelemede,

PMAT-PMT ve BSK-M poz numaralı iş kalemlerine ait analizler idarece düzenlenirken, ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak taş ocağı, mekanik plent ve asfalt plent tesislerinin aynı yerde konumlandırılacağı kurgusuyla hareket edildiği görülmektedir.

Normal şartlar altında bu kurguya göre istekliler tarafından açıklama yapılırken taş ocağı, mekanik plent ve asfalt plenti tesislerinin aynı yerde konumlanmış olması beklenmektedir.

Somut olayda her ne kadar istekli tarafından Bitümlü Sıcak Karışım (Asfalt)’ın, asfalt plentinden serim yerine olan nakliyesine ilişkin mesafe 35 km olarak belirtilmişse de bu mesafe yerine isteklinin kullanacağı taş ocağının serim yerine olan 23 km’lik mesafe üzerinden de açıklanabilmesinin mümkün olduğu, zira söz konusu istekli tarafından serim yerine 23 km’lik mesafede yer alan bir taş ocağının kullanılacağına ilişkin gerekli belgelendirmelerin yapıldığı, dolayısıyla anılan istekli tarafından BSK-M pozundaki asfalt nakline ilişkin mesafenin 23 km alınabilecek iken idarenin belirlemiş olduğu mesafe üzerinden olacak şekilde 35 km alınarak açıklama yapıldığı, bu nedenle doğrudan 2 farklı taş ocağı kullanılacağı çıkarımının yapılamayacağı sonucuna varılmaktadır. Zira, 23 km mesafede yer alan taş ocağında da gerekli bütün imalatların (Hem alt temel ve temel hem de Bitümlü Sıcak Karışım) yapılabilmesi mümkün olduğundan istekli tarafından nakliye mesafesine ilişkin kendisine dezavantaj oluşturacak nitelikte bir açıklama yaptığı anlaşılmıştır.

Kaldı ki, isteklilerin açıklamalarını, her bir iş kalemi bünyesinde ayrı ayrı yaptığı dikkate alındığında, idarece açıklama istenilen her bir analiz girdisinin idarece belirlenen miktarı üzerinden açıklama yapılmasının yeterli olduğu, dolayısıyla tesis kurulumuna ilişkin açıklama istenilecek analiz girdisi olması halinde bu girdiler için idarece belirlenen miktarlar üzerinden açıklama yapılmasının yeterli olduğu anlaşıldığından tesis kurulumuna ilişkin ayrıca bir maliyet kalemi belirtilerek açıklama yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Yukarıda yer verilen gerekçeler doğrultusunda başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmemiştir.

1c) İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında iddiaya konu olan girdilerden;

-04.042/06 poz numaralı “C 30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206-1+A1)(Nakliye dahil)”,( -04.008/2D poz numaralı “Portland çimentosu (Dökme) TS EN 197-1 CEM I 42.5 R)”,

-04.253 poz numaralı “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø 8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C)”, ve 04.254 poz numaralı “Beton çelik çubuğu nervürlü ø 14-32 mm. (S420, B420B-C, B500B-C)”

-04.103 poz numaralı “Amonyum nitrat, fuel-oil karışımı” analiz girdileri için fiyat tekliflerinin sunulduğu,

Söz konusu fiyat tekliflerinin hepsinin teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalardan alındığının ticaret unvanlarından anlaşıldığı, fiyat tekliflerinin Tebliğ’de belirtilen şekil şartlarını sağladığı, ilgili ibarenin yer aldığı, söz konusu fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden tutanakların mevzuatta belirlenen şekil şartlarını karşıladığı, son veya bir önceki geçici vergi beyannamesi dönemine uygun olarak düzenlendiği, öte yandan teklif edilen fiyatların hayatın olağan akışına aykırılık gibi gerekçelerle çok düşük olduğu yönünde bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı, zira usule uygun olarak düzenlenmiş fiyat tekliflerinin teklif bedelini tevsiken kullanılabilecek açıklama yöntemlerinden biri olduğu, meslek mensubunun faaliyet belgesi ve imza beyannamelerinin hali hazırda sunulması gereken belgeler olmadığı anlaşıldığından iddiaların bu yönüyle uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan 04.042/06 poz numaralı “C 30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206-1+A1)(Nakliye dahil)” analiz girdisine ilişkin öne sürülen iddia incelendiğinde, söz konusu fiyat teklifinde betonun nakliye dahil iş yerine getirileceğine ilişkin ifadenin bulunduğu, fiyat teklifini veren firmanın kaşe ve imzasının bulunduğu ve bu fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından imzalandığı, söz konusu analiz girdisi içeriğinde yer alan nakliye unsurunun ayrı bir maliyet unsuru olarak açıklama beklenilen bir maliyet kalemi olarak belirlenmediği de dikkate alındığında, tutanağın fiyat teklifine dayanak olarak düzenlenmiş olduğu sonucuna ulaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının bu yönüyle de uygun olmadığı anlaşılmıştır.

1d) Söz konusu 2 istekli tarafından sadece portland çimentosuna ait fiyat tekliflerinin aynı firmadan alındığı ve aynı meslek mensubu tarafından onaylı olduğu ancak tarihlerinin farklı olduğu, demir ve toprakarme şerit zati bedeli için alınan fiyat tekliflerinin dayanağı tutanak tarih ve sayıları aynı olmakla birlikte söz konusu girdiler için sunulan fiyat tekliflerinin farklı firmalardan alındığı, meslek mensuplarının farklı olduğu görülmüştür. Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan diğer fiyat tekliflerinin ise farklı firmalardan alındığı ve farklı meslek mensuplarınca onaylandığı görülmüştür. Diğer taraftan aynı tarihlerde aynı firmalardan ve aynı mali müşavirlerden fiyat teklifleri ve tespit tutanakları almış olmaları ile meslek mensubunca hazırlanan tespit tutanaklarının sayı ve tarihlerinin aynı olmasının bu tekliflerin birlikte hazırlandığını göstermediği, kaldı ki aşırı düşük teklif açıklamalarında aynı firmadan fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasını kısıtlayan mevzuat hükmü bulunmadığından iddia bu yönüyle de uygun bulunmamıştır.

Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

2a) Özel-3 poz numaralı iş kaleminin “Kırmataşın ocaktan iş başına taşınması” nakliye girdisine yönelik olarak idarece belirlenen analiz formatında nakliye mesafesinin (M=) 35 km olarak belirlendiği, istekli tarafından 17 km mesafe üzerinden açıklama yapıldığı,

İdare tarafından 3 no’lu ihale komisyonu kararında her ne kadar anılan isteklinin iddia edilen taş ocağının tevsikine ilişkin belgeleri son açıklamasından ziyade bir önceki aşırı düşük teklif açıklamasında sunmuş olduğunun görüldüğü belirtilerek açıklamanın uygun bulunmuş olduğu anlaşılmaktadır.

Kullanılacak bu taş ocağına ilişkin gerekli belgelendirmelerin isteklinin son açıklaması kapsamında yapılmadığı görülmektedir.

Somut ihalede aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin teklif değerlendirmelerinin son yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarına göre yapılması gerektiği, kaldı ki istekli tarafından son aşırı düşük sorgulama yazısına cevaben yaptığı açıklamanın üst yazısında, nakliye mesafelerinin 17 km alındığına dair tevsik edici belgelerin, daha önceki açıklamaları kapsamında yer aldığına yönelik önceki açıklamalarını işaret eden bir ifadesinin de bulunmadığı göz önünde bulundurulduğunda mesafeye ilişkin bir açıklama yapılmadığı sonucuna varıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmüştür.

2b) İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında iddiaya konu olan girdilerden;

- 04.042/06 poz numaralı “C 30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206-1+A1)(Nakliye dahil)”,

- 04.008/2D poz numaralı “Portland çimentosu (Dökme) TS EN 197-1 CEM I 42.5 R)”, analiz girdilerine ilişkin olarak fiyat teklifi sunulduğu,

Söz konusu fiyat tekliflerinin hepsinin teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalardan alındığının ticaret unvanlarından anlaşıldığı, fiyat teklifleri Tebliğ’de belirtilen şekil şartlarını sağladığı, ilgili ibarenin yer aldığı, söz konusu fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden tutanakların mevzuatta belirlenen şekil şartlarını karşıladığı, son veya bir önceki geçici vergi beyannamesi dönemine uygun olarak düzenlendiği, öte yandan teklif edilen fiyatların hayatın olağan akışına aykırılık gibi gerekçelerle çok düşük olduğu yönünde bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı, zira usule uygun olarak düzenlenmiş fiyat tekliflerinin teklif bedelini tevsiken kullanılabilecek açıklama yöntemlerinden biri olduğu, meslek mensubunun faaliyet belgesi ve imza beyannamelerinin hali hazırda sunulması gereken belgeler olmadığı anlaşıldığından iddiaların bu yönüyle uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Öte yandan 04.042/06 poz numaralı “C 30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206-1+A1)(Nakliye dahil)” analiz girdisine ilişkin öne sürülen iddia incelendiğinde söz konusu beton fiyat nakliye dahil olarak alındığı fiyat teklifini veren firmanın kaşe ve imzasının bulunduğu ve bu fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından imzalandığı, söz konusu analiz girdisi içeriğinde yer alan nakliye unsurunun ayrı bir maliyet unsuru olarak açıklama beklenilen bir maliyet kalemi olarak belirlenmediği de dikkate alındığında, tutanağın fiyat teklifine dayanak olarak düzenlenmiş olduğu sonucuna ulaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının bu yönüyle de uygun olmadığı anlaşılmıştır.

2c) Söz konusu 2 isteklinin sadece portlant çimentosuna ait fiyat tekliflerinin aynı firma tarafından alındığı ve aynı meslek mensubu tarafından onaylı olduğu ancak tarihlerinin farklı olduğu, demir ve toprakarme şerit zati bedeli için alınan fiyat tekliflerinin dayanağı tutanak tarih ve sayıları aynı olmakla birlikte söz konusu girdiler için sunulan fiyat tekliflerinin farklı firmalardan alındığı, meslek mensuplarının farklı olduğu görülmüştür. Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan diğer fiyat tekliflerinin ise farklı firmalardan alındığı ve farklı meslek mensuplarınca onaylandığı görülmüştür. Diğer taraftan aynı tarihlerde aynı firmalardan ve aynı mali müşavirlerden fiyat teklifleri ve tespit tutanakları almış olmaları ile meslek mensubunca hazırlanan tespit tutanaklarının sayı ve tarihlerinin aynı olmasının butekliflerin birlikte hazırlandığını göstermediği, kaldı ki aşırı düşük teklif açıklamalarında aynı firmadan fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmasını kısıtlayan mevzuat hükmü bulunmadığından iddia bu yönüyle de uygun bulunmamıştır.

2d) Söz konusu isteklinin Özel-1 poz numaralı "80 cm çapında her zeminde…delgi makinesi)” iş kaleminin analiz girdilerinden olan “Çimentonun iş başına taşınması” nakliye girdisi için teklif edilen K katsayısının 100 TL olarak belirlendiği, benzer şekilde PMAT-PMT poz numaralı “Elenmiş Ocak Taşı İle) ve 5 Cm. Sıkışmış Kalınlıkta 1 M² Asfalt Betonu Aşınma Tabakası” iş kaleminin analiz girdilerinden olan “Suyun iş başına nakli” nakliye girdisi maliyetini hesaplarken de aynı yöntemi izlediği, söz konusu 2 nakliye girdisinin açıklama istenilmeyecek analiz girdileri olduğu, birim fiyat öngörülmesinin yeterli olduğu, farklı analizlerde aynı birim fiyatın kullanılmamasının açıklama istenilmeyecek girdilerin olması nedeniyle etkisinin bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

2e) Söz konusu istekli tarafından YA-0001 poz numaralı “Paletli delgi makinasının 1 saatlik ücreti (Takriben 470 kw(630 bhp) gücünde motoru ve bütün aksesuarları dahil” iş kalemi ve YA-0002 poz numaralı “WSM Ekipmanının 1 saatlik ücreti (Silo su deposu, karışım santrali, yüksek basınç pompası ve bütün aksesuarları dahil)” için teklif edilen tutar yabancı para birimi Euro (€) cinsinden Türk Lirasına (?) çevirirken döviz kurunun 5,9335 ?/€ olarak kullanıldığı görülmektedir.

Bu noktada döviz cinsinden belirlenen birim fiyatın TL’ye çevrilirken hangi tarihteki döviz kurunun kullanılması gerektiğine yönelik bir değerlendirme yapılması gerekmektedir. Karayolları Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı Birim Fiyat Tarifleri kitabında her ne kadar anılan analiz girdisine yönelik bir birim fiyat yayımlanmamış olsa da aynı kitap içeriğinde birim fiyatı döviz cinsinden yayımlanan emsal olabilecek nitelikteki diğer girdilerde birim fiyatın TL’ye çevrilmesinde baz alınacak döviz kurunun; cari yıldan bir önceki yılın son günü TCMB tarafından ilan edilen değer üzerinden alınması gerektiği belirtilmektedir. Buradan hareketle somut olaya da bu kuralın uygulanabileceği sonucuna varılmıştır.

Bu çerçevede ihale tarihinin 08.03.2019 olduğu düşünüldüğünde kullanılması gereken döviz kurunun TCMB tarafından 31.12.2018 tarihi için ilan edilmiş olan Euro döviz alış kuru (6,0422 ?/€) üzerinden veyahut bu değerin üstünde bir kur ile açıklama yapılması gerektiği, istekli tarafından öngörülen değerin (5,9335 ?/€) olması gereken değerin (6,0422 ?/€) altında olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu iddiası yerinde görülmüştür.

Yg Yol Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Çınar Grup Müh. ve Müteahhitlik Tic. A.Ş. İş Ortaklığı'nın aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

3a) İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında iddiaya konu olan girdilerden;

- 04.042/06 poz numaralı “C 30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206-1+A1)(Nakliye dahil)”

- 04.008/2D poz numaralı “Portland çimentosu (Dökme) TS EN 197-1 CEM I 42.5 R)”, analiz girdilerine ilişkin olarak fiyat teklifi sunulduğu,

Söz konusu fiyat tekliflerinin hepsinin teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalardan alındığının ticaret unvanlarından anlaşıldığı, fiyat tekliflerinin Tebliğ’de belirtilen şekil şartlarını sağladığı, ilgili ibarenin yer aldığı, söz konusu fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden tutanakların fiyat teklifi ekinde sunulmadığı, öte yandan teklif edilen fiyatların hayatın olağan akışına aykırılık gibi gerekçelerle çok düşük olduğu yönünde bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı, zira usule uygun olarak düzenlenmiş fiyat tekliflerinin teklif bedelini tevsiken kullanılabilecek açıklama yöntemlerinden biri olduğu, meslek mensubunun faaliyet belgesi ve imza beyannamelerinin hali hazırda sunulması gereken belgeler olmadığı anlaşıldığından iddiaların bu yönüyle uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Fiyat teklifine dayanak teşkil eden tutanakların istenilmesi gerektiğine yönelik iddia incelendiğinde Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan Ek-O.5 ve Ek-O.6 numaralı tutanakların idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde meslek mensubundan istenilebileceği ve söz konusu Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesinde yer alan bu tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan meslek mensubunun sorumlu olduğu açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde tutanakların istenilmesine gerek bulunmadığı, kaldı ki idare tarafından aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde de söz konusu tutanakların istenmediği de görüldüğünden başvuru sahibinin iddiaları yerinde bulunmamıştır.

Öte yandan 04.042/06 poz numaralı “C 30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206-1+A1)(Nakliye dahil)” analiz girdisine ilişkin öne sürülen iddia incelendiğinde söz konusu fiyat teklifinin nakliye dahil olarak alındığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının bu yönüyle de uygun olmadığı anlaşılmıştır.

3b) 04.109 poz numaralı “Mazot(motorin)” analiz girdisine yönelik olarak istekli tarafından Çevre Şehircilik Bakanlığı’nın 2018 yılı için ilan etmiş olduğu 5,01 TL lik birim fiyatın kullanıldığı görülmektedir.

Tebliğ’in yukarıda da yer verilen; 45.1.6’ncı maddesinde “Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır.” Açıklaması ile 45.1.13.14’üncü maddesindeki “İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.” açıklamaları bir arada değerlendirildiğinde Tebliğ’in 45.1.13.14’üncü maddesindeki düzenlemenin, aşırı düşük teklif açıklamasında Tebliğ’in 45.1.13’üncü maddesinde belirtilen açıklama usullerden birinin kullanılması suretiyle yapıldığı hallerde uygulanacak bir kontrol mekanizması olduğu, diğer taraftan kamu kurum veya kuruluşlarınca ilan edilmiş birim fiyatlar ile açıklama yapılması halinde 45.1.13’teki açıklama usullerine ayrıca ihtiyaç kalmayacağı, dolayısıyla 45.1.6’ncı madde çerçevesinde yapılan açıklamalarda böyle bir kontrol yapılmasının gerekmediği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede somut olayda istekli tarafından mazota ilişkin doğrudan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca 2018 yılı için ilan edilmiş birim fiyatın teklif edildiği görüldüğünden 45.1.13.14’üncü maddesindeki kontrolün yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Başvuru sahibinin iddiası bu yönüyle uygun bulunmamıştır.

3c) İstekli tarafından, Özel-1 poz numaralı "80 cm çapında her zeminde…delgi makinesi)” iş kaleminin analiz girdilerinden olan “Çimentonun iş başına taşınması” nakliye girdisi için 0,01 TL/m3 ,

KGM/17.002/-H-A” poz numaralı “Elenmiş Ocak Taşı İle) Ve 5 Cm. Sıkışmış Kalınlıkta 1 M² Asfalt Betonu” iş kaleminin analiz girdilerinden olan “Çimentonun iş başına taşınması” nakliye girdisi için 0,10 TL/m3 fiyat teklif edildiği,

Söz konusu girdinin idarece açıklama istenilmeyecek analiz girdisi olarak belirlendiği, dolayısıyla istekli tarafından açıklama istenilmeyen bir analiz girdisi için farklı iş kalemleri kapsamında farklı fiyatlar kullanmasında bir engel olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Proyol İnş. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

4a) İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında KGM/17.002/-H-A” poz numaralı “Elenmiş Ocak Taşı İle) ve 5 Cm. Sıkışmış Kalınlıkta 1 M² Asfalt Betonu” iş kalemine ilişkin sunulan analize aşağıda yer verilmektedir.

KGM/17.002/K-H- A

Ocak Taşıı İle Moloz Taş İnşaat (Hazır Beton Harcı İle)(Gömme Oluklu Derz 'Yapımı Dahil)

Girdi No

Girdi Tanımı

Birimi

Miktar

Birim Fiyat

Tutar

Açıklama Durumu

04.031

0,00184470000000000000

…

îstenmeyecek

…

01.409

Formen

0,02688000000000000000

…

İstenecek

…

Ara TOPLAM (A2)

142.700

Şablon çalışma sehpası ve malzeme indirme düzeni karşılığı

0,02621416901826820000

0,010

0,000

îstenmeyecek

TOPLAM

142.700

KAR VE GENEL GİDERLER

TOPLAM TUTAR

Söz konusu iş kaleminin idarece KGM/17.002/K poz numaralı resmi iş kaleminin analizi esas alınarak hazırlandığı ve KGM/17.002/K poz numaralı iş kaleminin resmi analizinde yer alan ve analiz girdilerinin toplam tutarının %3 oranında hesaplanan “Şablon, çalışma sehpası ve malzeme indirme düzeni karşılığı” girdisinin, idarenin belirlemiş olduğu analizde ise %2,62... oranında ağırlıklandırıldığı, isteklilerce analiz düzenlenirken idarece belirlenen analiz formatının esas alınması gerektiği, söz konusu analiz girdisinin diğer analiz girdilerinin ara toplamına bağlı nitelikteki bir analiz girdisi olduğu dolayısıyla A2 analiz girdisine ilişkin öngörülecek birim fiyatın analiz formatına aykırı olmayacak şekilde belirlenmesi gerektiği ancak söz konusu istekli tarafından ara toplamdaki tutarın A2 analiz girdisine yansıtılmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

4b) İtirazen şikayet başvurusuna yönelik olarak (3b) maddesi kapsamında yapılan incelemeler ışığında;

İstekli tarafından mazota ilişkin doğrudan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca 2018 yılı için ilan edilmiş birim fiyatın teklif edildiği görüldüğünden Tebliğ’in 45.1.13.14’üncü maddesindeki kontrolün yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Başvuru sahibinin iddiası bu yönüyle uygun bulunmamıştır.

4c) İstekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında iddiaya konu olan girdilerden;

04.008/2D poz numaralı “Portland çimentosu (Dökme) TS EN 197-1 CEM I 42.5 R)”, analiz girdilerine ilişkin olarak fiyat teklifi sunulduğu,

Söz konusu fiyat teklifinin teklife konu alanda faaliyet gösteren firmalardan alındığının ticaret unvanlarından anlaşıldığı, fiyat teklifinin Tebliğ’de belirtilen şekil şartlarını sağladığı, ilgili ibarenin yer aldığı, öte yandan teklif edilen fiyatların hayatın olağan akışına aykırılık gibi gerekçelerle çok düşük olduğu yönünde bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı, zira usule uygun olarak düzenlenmiş fiyat tekliflerinin teklif bedelini tevsiken kullanılabilecek açıklama yöntemlerinden biri olduğu, meslek mensubunun faaliyet belgesi ve imza beyannamelerinin hali hazırda sunulması gereken belgeler olmadığı anlaşıldığından iddiaların bu yönüyle uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Proyol İnş. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde Kurul çoğunluğunca, Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Proyol İnş. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin reddedilmesi yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihalenin Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü tarafından 08.03.2019 tarihinde yapılan “D-605 Karayolu Solaklar Kavşağı (Kocaeli Entegre Sağlık Kampüsü Yolu) Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Üstyapı ve Çeşitli İşler (İdare Malı Bitüm İle)” yapım işi ihalesi olduğu, 101 adet ihale dokümanı satın alınan ihaleye 60 isteklinin katıldığı, iki isteklinin teklifinin sundukları iş deneyim belgesi benzer iş tanımına uygun olmadığı, 16 isteklinin teklifinin aşırı düşük bulunduğu ve bu isteklilerden tekliflerini açıklamalarının istenildiği, 2 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle, 9 isteklinin ise aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle uygun bulunmadığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Yafa Mühendislik Müşavirlik İnş. San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, başvuru sahibi isteklinin teklifinin ise sınır değer üzerindeki 2’nci geçerli teklif olduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde, aşırı düşük sınır değerin nasıl tespit edileceği, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılıp yapılmayacağı, yapılması öngörülmüşse açıklamanın nasıl istenileceği, açıklamanın nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Anılan maddelerde yer alan düzenlemelere uygun şekilde İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması isteneceği düzenlenmiştir.

Başvuru sahibinin 1d ve 2c iddiasına ilişkin olarak;

İhale üzerinde bırakılan Yafa Mühendislik Müşavirlik İnş. San. ve Tic. A.Ş. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilen iş kalemleri girdileri içerisinde yer alan portland çimentosu analiz girdisinin açıklanmasını Borsöz Nak. İnş. Petr. Ürn. Tar. San. Tic. Ltd. Şti.den aldığı fiyat teklifi ile açıkladığı, Yafa Mühendislik Müşavirlik İnş. San. ve Tic. A.Ş. için düzenlenen fiyat teklifinin 25.03.2019 tarihli, Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. için düzenlenen fiyat teklifinin 26.03.2019 tarihli olduğu, ancak her iki fiyat teklifine belge numarası olarak (1) sayısının verildiği, her iki istekli tarafından fiyat teklifinin dayanağı olarak SMMM Tahir Eren tarafından düzenlenmiş 2018 yılı Geçici Vergi Beyan 3. Dönemine ilişkin Satış Tutarı Tespit Tutanağının sunulduğu,

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Mau Yapı İnşaat A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklanması istenilen iş kalemleri girdileri içerisinde yer alan toprakarme şeridi analiz girdisinin açıklanmasını Duvpan İnş. San. Tic. İtd. Şti.den aldığı fiyat teklifi ile açıkladığı, Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. için düzenlenen fiyat teklifinin 25.03.2019 tarihli, Mau Yapı İnşaat A.Ş. için düzenlenen fiyat teklifinin 08.07.2019 tarihli olduğu, fiyat teklifinin dayanağı olarak Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Mau Yapı İnşaat A.Ş. için SMMM Erdal Köseoğlu tarafından 2018 yılı Geçici Vergi Beyan 4. Dönemine ilişkin düzenlenmiş 25.03.2019 tarih ve 1 sayılı, Mau Yapı İnşaat A.Ş. tarafından yine SMMM Erdal Köseoğlu tarafından 2018 yılı Geçici Vergi Beyan 4. Dönemine ilişkin kendi adına düzenlenmiş 08.07.2019 tarih ve 1 sayılı Satış Tutarı Tespit Tutanağının sunulduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.11. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 35. md.) Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Anılan düzenleme gereği teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

İhale mevzuatında aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklamada bulunan isteklilerin aynı firmadan fiyat teklifi almalarına engel bir düzenleme bulunmamaktadır. İhale üzerinde bırakılan Yafa Mühendislik Müşavirlik İnş. San. ve Tic. A.Ş. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin sunmuş olduğu belgeler incelendiğinde, portland çimentosu analiz girdisinin tevsiki için sunulan fiyat tekliflerinin aynı satış tutarı tespit tutanağına (Ek-O.6) dayandırıldığı, fiyat tekliflerinin düzenlenme tarihi farklı tarihler olmakla birlikte fiyat teklifi üzerinde belge numarası olarak aynı sayının (1) verildiği, ancak belli bir kayıt sistemine göre verilen belgelerde belge sayılarının müteselsil bir şekilde bir birini izleyen numaraların verilmesi gerektiği, temelde belli bir döneme ilişkin olarak meslek mensubunca belli bir döneme ilişkin düzenlenen tespit tutanağına göre birden çok belge üretmek mevzuata uygun olmakla birlikte aynı belge sayısı ile farklı tarihlerde farklı belge düzenlenmesinin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan, Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Mau Yapı İnşaat A.Ş.nin sunmuş olduğu belgeler incelendiğinde, toprakarme şeridi analiz girdisinin tevsiki için sunulan fiyat teklifleri firmalar adına farklı tarihlerde (25.03.2019, 07.08.2019) düzenlenmiş olmakla birlikte, Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağını oluşturan tüm verilerin birebir aynı olmasına rağmen tutanak sayılarının aynı olduğu, Es Endüstriyel Yapı Malzemeleri ve İnş. Turz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından fiyat teklifi ekinde sunulan Ek-O.6 satış tutarı tespit tutanağının başvuru sahibi Mau Yapı İnşaat A.Ş. adına düzenlenmiş olduğu, bu durumun açıklamaya muhtaç olduğu, fiyat tekliflerinin başvuru sahibi Mau Yapı İnşaat A.Ş. adına farklı tarihlerde düzenlenmiş (25.03.2019, 07.08.2019) satış tutarı tespit tutanağına (Ek-O.6) dayandırıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin açıklamalarını adlarına düzenlenmiş fiyat teklifleri ve her ne kadar açıklama kapsamında sunulması zorunlu olmamakla birlikte teklifin dayanağı olarak yine açıklama yapan istekli adına düzenlenmiş maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile yapmaları gerektiği, buna göre ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin toprakarme şeridi analiz girdisi için sunduğu fiyat teklifinin başvuru sahibi adına düzenlenmiş satış tutarı tespit tutanağına dayandırılmasının mevzuata uygun olmadığı, ayrıca bu durumun ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasını birlikte yaptıklarına karine teşkil edebileceği ve mevzuata aykırılık teşkil edeceği sonucuna varılmıştır.

Ayrıca aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinin 45.1.13.1. alt maddesi gereği fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlendiğinden ve meslek mensubu tarafından muhafaza edilip fiyat teklifinin ekinde idareye verilmesi zorunlu olmadığından ve idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebileceğinden başvuruya konu ihalede idarece aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklamada bulunan ancak söz konusu tutanakları sunmayan Proyol İnş. Tic. Ltd. Şti. ile YG Yol Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Çınar Grup Müh. ve Müteahhitlik Tic. A.Ş. İş Ortaklığına ait maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) istenilerek yukarıda tespiti yapılan aykırılıkların bu istekliler için de olup olmadığının araştırılarak aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden değerlendirilmesi ve sonucuna göre işlem yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede yukarıda tespiti yapılan aykırılıklar ve değerlendirmeler doğrultusunda, ihale üzerinde bırakılan istekli ile başvuru sahibi isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakılması, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda belirtilen aykırılıklar nedeniyle de uygun bulunmaması, Proyol İnş. Tic. Ltd. Şti. ile YG Yol Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş.-Çınar Grup Müh. ve Müteahhitlik Tic. A.Ş. İş Ortaklığına ait maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) istenilerek yukarıda tespiti yapılan aykırılıkların bu istekliler için de olup olmadığının araştırılarak aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden değerlendirilip sonucuna göre işlem yapılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi gerektiği düşüncemle Kurulun “düzeltici işlem belirlenmesi” kararına katılıyorum.

KİK Kararı: 2019/UY.I-1399

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Karar Bilgileri

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin