KİK Kararı: 2019/UM.IV-858

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/037
Gündem No : 9
Karar Tarihi : 01.08.2019
Karar No : 2019/UM.IV-858 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Timsan Traktör Üretim Montaj San. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Milli Savunma Bakanlığı İzmir Tedarik Bölge Başkanlığı

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/180036 İhale Kayıt Numaralı Silindir İş Makinesi, Kren, Çekici Araç, Orman Yangın Söndürme Aracı ve Yangın Personel Eskort Aracı Alımı

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Milli Savunma Bakanlığı İzmir Tedarik Bölge Başkanlığı tarafından 11.06.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Silindir İş Makinesi, Kren, Çekici Araç, Orman Yangın Söndürme Aracı ve Yangın Personel Eskort Aracı Alımı” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 24.07.2019 tarih ve 30284 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/754 sayılı dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi.

Başvuru dilekçesinde özetle; ihalenin 3. Kısım “4 Adet Çekici Araç” ile ilgili olarak EKAP üzerinden 727.200 TL’nin 10.000 TL’lik indirim dilimi kadar eksiltme yapmak üzere sisteme giriş yaptıktan sonra teklifin 717.200 TL olarak yansıması gerekirken 10.000 TL olarak ekrana yansıdığı ve sistemde iptal veya düzeltme yapılamadığı, KEP üzerinden idareye tekliflerinde maddi hata olduğu için dikkate alınmaması ve ihalenin üzerlerinde bırakılmaması gerektiğinin bildirildiği, ancak ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyete göre % 98,81 oranında düşük tekliflerinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, idare tarafından mal alımı ihalesinde sınır değer ve sorgulama kriteri belirlemesi yapılmamasının ve taraflarından aşırı düşük teklif açıklaması istenmeden sadece en düşük teklifi verdikleri gerekçesiyle ihalenin üzerlerinde bırakılmasının mevzuata ve objektif iyi niyet kuralına aykırı olduğu, 4 Adet Çekici Araç için 10.000 TL teklif edilmesinin maddi hataya dayalı olduğunun açık olduğu, ihalenin onaylanması halinde sözleşme yapamayacaklarının açık olduğu iddialarına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

…

c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler, hakkında başvuruda bulunabilir” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’da idareye şikâyet ve Kuruma itirazen şikâyet başvurularının, ihale süreci içerisindeki idari işlem veya eylemlerle hakkı muhtel olan aday, istekli ve istekli olabileceklerle sınırlı biçimde öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

Bu haliyle idareye şikâyet ve Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için başvuru sahibinin öncelikle;

1. Aday, istekli veya istekli olabilecek sıfatını haiz olması,

2. İdarenin hukuka aykırı bir işlem veya eyleminden dolayı bir hak kaybına veya zarara uğraması veya zarara uğramasının muhtemel olması gerekmektedir.

Yapılan incelemede başvuruya konu ihalenin 3. Kısmı (4 Adet Çekici Araç) için iki teklif verildiği ve söz konusu isteklilerin 12.06.2019 tarihinde elektronik eksiltmeye davet edildiği, İdari Şartname’nin 33.1’inci maddesinde yer alan “İhale, Kanunun 38 inci maddesinde öngörülen açıklama istenmeksizin ekonomik açıdan en avantajlı teklif üzerinde bırakılacaktır.” düzenleme uyarınca ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması istenmeksizin 10.000 TL tutarında en düşük teklifi sunan başvuru sahibi Timsan Traktör Üretim Montaj San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, 553.800,00 TL tutarında teklif sunan Indeks Elektrik Elektronik Makine İnşaat ve Malzemeleri Turizm Otomotiv Nakliyat Deniz Araçları San. ve Tic. A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinde, idari başvuru yolunun ancak ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya uğrama ihtimalinin bulunduğunu iddia eden ilgilere açık olduğu hüküm altına alınmış olup, isteklilerin ihaleye teklif sunmaktaki nihai amacını, ihalenin kendileri üzerinde bırakılmasının sağlanması hususu teşkil etmektedir. Başvuru sahibi istekli ihalenin 3. Kısmında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiş ve elde etmek istediği faydaya kavuşmuştur. Dolayısıyla bu aşamada İdarenin şikayet ve itirazen şikayete konu edilebilir hukuka aykırı bir işlem veya eylemi ile oluşan bir hak kaybına veya zarara uğrama ihtimalinden söz edilemeyeceğinden, başvuru sahibi isteklinin başvuru ehliyetini haiz olmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun ehliyet yönünden reddi gerekmektedir.

Öte yandan, ihalenin şikâyete konu 3. Kısmının yaklaşık maliyet tutarı dikkate alındığında 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi uyarınca ödenmesi gereken itirazen şikâyet başvuru bedelinin 5.719,00 TL olduğu, başvuru sahibi tarafından toplam yaklaşık maliyet üzerinden 17.163,00 TL’nin Kurum hesaplarına yatırıldığı, bu nedenle fazla ödendiği tespit edilen 11.444,00 TL’nin yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Başvurunun reddine,

2. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde yer alan “ihalenin 3. Kısım “4 Adet Çekici Araç” ile ilgili olarak EKAP üzerinden 727.200 TL’nin 10.000 TL’lik indirim dilimi kadar eksiltme yapmak üzere sisteme giriş yaptıktan sonra teklifin 717.200 TL olarak yansıması gerekirken 10.000 TL olarak ekrana yansıdığı ve sistemde iptal veya düzeltme yapılamadığı, KEP üzerinden idareye tekliflerinde maddi hata olduğu için dikkate alınmaması ve ihalenin üzerlerinde bırakılmaması gerektiğinin bildirildiği, ancak ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyete göre % 98,81 oranında düşük tekliflerinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, idare tarafından mal alımı ihalesinde sınır değer ve sorgulama kriteri belirlemesi yapılmamasının ve taraflarından aşırı düşük teklif açıklaması istenmeden sadece en düşük teklifi verdikleri gerekçesiyle ihalenin üzerlerinde bırakılmasının mevzuata ve objektif iyi niyet kuralına aykırı olduğu,” şeklindeki iddiasının incelenmesi neticesinde, başvuru sahibi isteklinin ihalenin 3. Kısmında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği ve elde etmek istediği faydaya kavuştuğu, dolayısıyla bu aşamada idarenin şikayet ve itirazen şikayete konu edilebilir hukuka aykırı bir işlem veya eylemi ile oluşan bir hak kaybına veya zarara uğrama ihtimalinden söz edilemeyeceğinden, başvuru sahibi isteklinin başvuru ehliyetini haiz olmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca ehliyet yönünden reddi gerektiği gerekçesi ile Kurul çoğunluğunca, “başvurunun reddine” karar verilmiştir.

Anılan kararda, incelenen ihalenin 3. Kısmı (4 Adet Çekici Araç) için iki teklif verildiği ve söz konusu isteklilerin 12.06.2019 tarihinde elektronik eksiltmeye davet edildiği, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması istenmeksizin 10.000,00 TL tutarında en düşük teklifi sunan başvuru sahibi Timsan Traktör Üretim Montaj San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, 553.800,00 TL tutarında teklif sunan Indeks Elektrik Elektronik Makine İnşaat ve Malzemeleri Turizm Otomotiv Nakliyat Deniz Araçları San. ve Tic. A.Ş.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinde, idari başvuru yolunun ancak ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya uğrama ihtimalinin bulunduğunu iddia eden ilgilere açık olduğunun hüküm altına alındığı, isteklilerin ihaleye teklif sunmaktaki nihai amacının, ihalenin kendileri üzerinde bırakılmasının sağlanması olduğu, başvuru sahibi istekli ihalenin 3. Kısmında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği ve elde etmek istediği faydaya kavuşmuş olduğu ifade edilmektedir.

Yapılan incelemede, uyuşmazlık konusu ihalenin “4 Adet Çekici Araç Alımı” işi olduğu, elektronik eksiltme ile EKAP üzerinden alınan tekliflerde, başvuru sahibinin ilk teklifinin 727.200,00 TL olduğu, eksiltme yapılırken son teklifin 10.000,00TL olarak ekrana yansıdığı, idarenin bu durumu son teklif olarak değerlendirdiği ve ihalenin bu fiyat üzerinden sonuçlandırılarak başvuru sahibinin üzerine bırakıldığı görülmüştür.

Kamu alımlarında elektronik eksiltme sisteminin henüz hayata geçirildiği ve bu geçiş döneminde hata riskinin yüksek olduğu, söz konusu işlemin tamamen hatalı bir yaklaşımdan kaynaklandığı açıktır. Şöyle ki, isteklinin ilk teklifi olan 727.200,00 TL teklifi karşısında, teklifini 10.000,00 TL ye indirmiş olmasının mantıkla izah edilmesinin mümkün olmadığı, isteklinin verdiği ilk teklif fiyatından sonra sistemde görünen 10.000,00TL nin isteklinin teklif fiyatı değil, amacının teklif tutarında indirim yapmak olduğu, ayrıca bu tutarın idarece belirlenen yaklaşık maliyete göre %98,81 oranında düşük olduğu anlaşılmıştır.

Bu itibarla, söz konusu ihalede, başvuru sahibinin sistem işleyişini kavrayamamaktan kaynaklandığı anlaşılan, bir hata ile verilen çok düşük teklif fiyatının idarece bir avantajlı durum olarak değerlendirilmesi ve bu istekli üzerinde ihalenin bırakılmasının yerinde olmadığı, tarafların haklarının ve menfaatlerinin karşılıklı olarak hukuken korunması gerektiği, bu kapsamda, incelenen ihalede, yukarıda yer alan hususlar çerçevesinde, başvurunun esastan incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin başvurusuna ilişkin olarak, “esasın incelenmesine geçilmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca verilen “başvurunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.