KİK Kararı: 2019/UM.II-1018

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/039
Gündem No : 112
Karar Tarihi : 23.08.2019
Karar No : 2019/UM.II-1018
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Elite Enerji Sistemleri Elektronik ve Dış Ticaret Sanayi Anonim Şirketi,

VEKİLİ:

Av. Hasan YAVUZ,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

DSİ 7. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/205172 İhale Kayıt Numaralı “DSİ 7 Bölge Müdürlüğü Sulama Tesisleri Ölçüm Cihazları Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

DSİ 7. Bölge Müdürlüğü tarafından 12.06.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “DSİ 7 Bölge Müdürlüğü Sulama Tesisleri Ölçüm Cihazları Alımı” ihalesine ilişkin olarak Elite Enerji Sistemleri Elektronik ve Dış Ticaret Sanayi Anonim Şirketinin 11.07.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.07.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.07.2019 tarih ve 30766 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.07.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/766 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdarece, taraflarınca sunulan teklif bedeline yerli malı belgesi bulunmadığı gerekçesiyle %15 fiyat avantajının uygulanmadığı, ancak götürü bedel teklif mektuplarının 3’üncü maddesinde 4734 sayılı Kanunun 4’üncü maddesindeki “yerli istekli” tanımı gereğince yerli istekli durumunda olduklarının ve söz konusu maddenin dipnotunda yer alan “Yerli malı teklif edilmesi lehine tanınan fiyat avantajından yararlanmak için gerekli olan yerli malı belgesi/belgeleri ekte sunulmuştur.” ibaresinin yazıldığı, ayrıca yerli malı belgesinin adının “Sunulmayacak Belgeler Tablosu”nda sayıldığı, bu sebeple yerli malı belgelerinin teyit bilgisine anılan tabloda yer verildiği,

İdarece şikâyete cevap aşamasında taraflarına yerli malı fiyat avantajı uygulanmasının yapıldığı, ancak idarenin bu kez de hesaplamalarında esaslı hataların olduğu, fiyat avantajı hesaplamalarının Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 61’inci maddesinin esas alınarak yapılması gerektiği, idare tarafından %15 oranının firmalarının teklif bedelinden indirim yapılması suretiyle hesap edildiği ancak anılan Yönetmelik’e göre %15 oranı uygulanarak hesap edilen tutarın diğer isteklinin teklif bedeline eklenmesi gerektiği, bu şekilde hesaplandığında ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifine 210.000,00 TL (1.400.000,00x%15) eklenmesi sonucunda anılan isteklinin teklifinin 1.610.000,00 TL olacağı,

Ayrıca, yerli malı belgesi verme yetkisinin Sanayi Odalarına ait olduğu, belgeyi alabilmek için yerli malı katkı oranının %51’in üzerinde olması gerektiği, koşulları sağlayanlara yerli malı belgesinin verildiği, ancak idare tarafından katkı oranlarının sorgulandığı ve %70,64 olduğu gerekçesiyle yerli malı fiyat avantajının %15 olarak değil, bu oranın yerli katkı oranı esas alınarak uygulandığı, bu durumun idarenin yetkisini aşarak sahip oldukları yerli malı belgesinin verilme koşullarını yorumlamak olduğu, yerli malı katkı oranının yerli malı fiyat avantajı uygulamasına etki edeceğine yönelik hiçbir mevzuat düzenlemesinin bulunmadığı, idarenin başka kurumlara verilen yetkiyi gasp ettiği,

2. Teknik Şartname’nin 2.20’nci maddesinde, Ek-5’te yer alan listede belirtilen cihaz, alet ve ekipmanlar için TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi’nin istenildiği, ancak ekli listede belirtilen cihaz, alet ve ekipmanlar için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi’nin uygun olmadığı, anılan isteklice kendisi tarafından üretilmeyen cihaz, alet ve ekipmanlar için TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi’nin sunulmadığı, sunulan belgenin sadece kendi imalatı olan kalemleri kapsadığı, bu durumun TSE’nin web sitesinden yapılan sorgulamadan görülebileceği, anılan Şartname’nin ekli listesinde ilk sırada yer alan “Transit-Time Debimetre” cihazı için teklif edilen “LFR 2000 S Ultrasonik Transit Time Debimetre” cihazının imalatçısı olmadığı, cihazın imalatçısının “Longrun” olduğu,

3. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen “debimetre” cihazının Teknik Şartname’nin 3.8.8’inci maddesinde belirtilen -30 ile +50 derece arasındaki ortam sıcaklığı kriterine uygun olmadığı, bu durumun üretici firmanın web sitesinden anlaşılabileceği, idare tarafından ise teklif zarfında bulunan ve ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından hazırlanan bir doküman üzerinden değerlendirme yapıldığı, söz konusu cihazın teknik dokümanının orjinalinin tercümesi ile Şartname’nin 2.18’inci maddesine göre CE, TSE, ISO 9001 belgelerinden en az biriyle birlikte sunulması gerektiği,

4. İdare tarafından yaklaşık maliyetin piyasadan alınan fiyat araştırması sonucunda hesaplandığı, fiyat teklifi alınan firmaların akrabalık ilişkisinin olduğu, ayrıca fiyat araştırmasına konu edinen mallar ile ihaleye konu malların birbirinden farklı olduğu, bu sebeple yaklaşık maliyetin sağlıklı hesaplanmadığı ve yeniden hesaplanması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesinde “İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır:

…

c) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine, %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. Yerli yazılım ürünü teklif eden istekliler lehine de %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir.

…

e) Yerli malı belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenir. İsteklilerce teklif edilen malın yerli malı olduğu, bu usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde “(1) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan mal alımı ihalelerine sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir. Ayrıca sadece yerli isteklilerin katılımına açık ihalelerde, yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetine bakılmaksızın, tüm isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir ve bu ihalelerde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(3) İhale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranı belirtilir.

(4) Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşması zorunludur. Ancak, birbirini tamamlayan veya teknik zorunluluklar nedeniyle birlikte alınması gereken mal kalemlerine bir kısımda yer verilebilir. Kısmi teklife açık ihalelerde, kısımların birinde, birkaçında veya tamamında yerli malı teklif eden istekliler lehine aynı veya farklı oranlarda fiyat avantajı sağlanabilir. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin söz konusu mal kalemi için teklif ettikleri bedele, kendi teklif bedelleri üzerinden ihale dokümanında belirlenen fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle bulunur.

(5) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalede, öncelikle fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur. Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı, bu istekliler dışındaki isteklilerin değerlendirilmiş teklif bedellerine, kendi değerlendirilmiş teklif bedelleri üzerinden fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle uygulanır. Ancak, birbirini tamamlayan veya teknik zorunluluklar nedeniyle birlikte alınması gereken mal kalemlerine bir kısımda yer verilen ihalede, önce yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanır ve avantaj uygulanmış fiyatlar üzerinden fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur.

…

(7) Teklif edilen malın yerli malı olduğu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yerli malı belgesi” başlıklı 6.2.2’nci maddesinde “İstekli tarafından teklif ettiği malın yerli malı olduğu, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.” açıklaması yer almaktadır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu malın;

a) Adı: DSİ 7. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ SULAMA TESİSLERİ ÖLÇÜM CİHAZLARI ALIMI

b) Varsa kodu:

c) Miktarı ve türü: 19 ad.açık kanallarda ve 14 ad.kapalı borularda debi ölçüm istasyonu, RF modem cihazı, 33 ad.Koruma yapısı ve muhafaza kutusu,14 ad. menhol kapağı ve kilidi,1 ad.monitör.3 ad. veri sağlayıcı,1 ad.yazıcı alımı

ç) Teslim edileceği yer: Teknik şartnamede belirtilen yerler.

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

…

ğ) Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı tanınması durumunda, bu avantajdan yararlanmak isteyenlerce sunulacak yerli malı belgesi …” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhalenin yabancı isteklilere açıklığı ve yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. Bu ihale, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır. Yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş ) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif ettiği mala/mallara ilişkin yerli malı belgesini/belgelerini sunması zorunludur.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 18’inci maddesinde “18.1. İstekliler tekliflerini, götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “…35.3. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması: 35.3.1.Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61 inci maddesi esas alınarak hesaplanacaktır. …” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgelerden, başvuruya konu ihalenin DSİ 7. Bölge Müdürlüğü tarafından 12.06.2019 tarihinde götürü bedel teklif alınmak suretiyle ve açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “DSİ 7. Bölge Müdürlüğü Sulama Tesisleri Ölçüm Cihazları Alımı” işi olduğu, söz konusu ihalede 7 adet ihale dokümanı alındığı, 3 istekli tarafından teklif sunulduğu, Akım Elektronik İnşaat Bil. Sis. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak, başvuru sahibi Elite Enerji Sistemleri Elektronik ve Dış Ticaret Sanayi A.Ş.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İncelemeye konu ihalede, İdari Şartname’nin 8 ve 35’inci maddeleri ile yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranında fiyat avantajı sağlanacağı ve anılan Şartname’nin 7.1’inci maddesinin (ğ) bendinde ise söz konusu avantajdan yararlanmak isteyen istekliler tarafından yerli malı belgesinin sunulması gerektiği yönünde düzenlenme yapıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından 11.07.2019 tarihinde idareye yapılan şikâyet başvurusunda, taraflarınca yerli malı belgelerinin teyit bilgisine “Sunulmayacak Belgeler Tablosu”nda yer verildiği, dolayısıyla yerli malı teklif eden istekli durumunda oldukları ve %15 oranında fiyat avantajının uygulanması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Söz konusu şikâyet başvurusuna idare tarafından 16.07.2019 tarihinde verilen cevapta “… Yapılan İhale sonrası detaylı incelememizde; firmanızın ihale komisyonumuza sunduğu teklif zarfı içinde bulunan “Götürü bedel teklif mektubunun 3. Maddesinde; 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki “yerli istekli” tanımı gereğince [yerli/yabancı] istekli durumundayız”2 ifadesi vardır.

Bu maddenin uzantısında ise;

Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması öngörülen ihalede bu avantajdan yararlanmak isteyenler, “Yerli malı teklif edilmesi lehine tanınan fiyat avantajından yararlanmak için gerekli olan yerli malı belgesi/belgeleri ekte sunulmuştur.” cümlesini ekleyecektir.” ifadesi bulunmaktadır.

Yapılan sorgulamada; Yerli katkı oranınız %100 değil %70,64’dür. Bu durumda İdari Şartnamenin “İhalenin yabancı isteklilere açıklığı ve yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması, 8.Maddesi'nin alt bendi;

8.1. Bu ihale, yeterlik kriterlerini taşıyan yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır. Yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif ettiği mala/mallara ilişkin yerli malı belgesini/belgelerini sunması zorunludur. “ maddesi göre ikinci en ekonomik teklif fiyatınıza(1.766.000,00.-TL) uygulanacak indirim %100 yerli malı için olan 264.900,00.-TL’ den 187.125,36.-TL (Yerli Katkı Oranı; 70,64) ye düşmektedir. Birinci en ekonomik fiyat olan 1.400.000,00.-TL ye göre firmanızın teklif fiyatı 1.578.874,64.-TL olmaktadır. Bu durumda da teklif fiyatınız yine en ekonomik ikinci teklif olmaktadır. …” ifadelerine yer verilerek, başvuru sahibinin teklifine fiyat avantajı uygulanmasının yapıldığı, ancak fiyat avantajı uygulaması hesaplamaları sonucunda başvuru sahibinin teklif fiyatının sıralamasının değişmediği, bu sebeple de herhangi bir değişiklik yapılmadığı görülmektedir.

Başvuru sahibinin itirazen şikâyetinde özetle, 28.06.2019 tarihli ihale komisyonu kararında taraflarına yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulaması yapılmadığı, daha sonra şikâyetleri üzerine idarece yeniden inceleme yapıldığı ve söz konusu fiyat avantajının uygulandığı ancak bu defa da fiyat avantajı hesaplamasının hatalı olarak yapıldığı iddialarına yer verilmiştir.

Yapılan incelemede, başvuru sahibi tarafından sunulan götürü bedel teklif mektuplarında 4734 sayılı Kanunun 4’üncü maddesindeki “yerli istekli” tanımı gereğince yerli istekli durumunda olduklarının beyan edildiği, ayrıca “Yerli malı teklif edilmesi lehine tanınan fiyat avantajından yararlanmak için gerekli olan yerli malı belgesi/belgeleri ekte sunulmuştur.” ibaresinin yazılı olduğu görülmüştür.

Ayrıca ihaleye ait ihale dokümanı kapsamında bulunan standart formlar incelendiğinde “Standart Form – KİK029.0/M Sunulmayacak Belgeler Tablosu”na yer verildiği, söz konusu tabloda yerli malı belgesinin de sunulmayacak belgeler arasında sayıldığı, bu sebeple istekliler tarafından anılan tabloda teyit bilgisi belirtilen belgelerin teklif zarfında sunulmasına gerek olmadığı, idarelerce teyit adresi üzerinden istekli tarafından verilen teyit bilgisi ile belgenin sorgulanması gerektiği anlaşılmaktadır. Başvuru sahibi isteklinin teklif zarfında Sunulmayacak Belgeler Tablosu’nun bulunduğu ve söz konusu tabloda yerli malı belgesinin teyit bilgilerine yer verildiği tespit edilmiş olup idarece şikâyete verilen cevabın ekinde de anılan isteklinin yerli malı belgesinin sorgulama sonucunun bulunduğu görülmüştür.

Yapılan tespitler ve incelemeler ışığında, idarenin şikâyet başvurusu aşamasında yerli malı teklif ettiğini tespit ettiği başvuru sahibi istekliye %15 oranında fiyat avantajının uygulandığı görülmektedir. İdarece yapılan hesaplamada %15 fiyat avantajı oranının, başvuru sahibinin teklif bedeline uygulandığı ve bulunan bu bedele isteklinin yerli malı belgesine konu yerli katkı oranı olan %70,64 oranın da uygulanması sonucunda ulaşılan tutarın yine isteklinin kendi teklif bedelinden indirilmek suretiyle yapıldığı görülmektedir.

Ancak yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulamasının hesabının nasıl yapılacağına Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 61’inci maddesinde yer verildiği, buna göre yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajının, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin teklif ettikleri bedele, kendi teklif bedelleri üzerinden ihale dokümanında belirlenen fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle bulunacağı anlaşılmaktadır. Ayrıca, söz konusu mevzuat hükmünde yerli malı belgesi üzerinde yer alan “yerli katkı oranı” dikkate alınarak fiyat avantajı oranının hesaplanacağına ilişkin bir düzenleme de bulunmamaktadır.

Bu itibarla, inceleme konusu uyuşmazlıkta, idare tarafından yerli malı teklif eden istekli olduğunu tespit ettiği başvuru sahibine uygulanan fiyat avantajı hesaplamalarının yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmüne aykırı olarak yapıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu mevzuat hükmüne göre başvuru sahibi lehine uygulanacak fiyat avantajı hesabının; yerli malı teklif etmeyen diğer isteklinin teklif bedeline %15 oranı uygulanarak hesaplanan tutarın eklenerek yapılması gerektiği ve fiyat avantajı oranının yerli katkı oranıyla ilişkilendirmeden tam olarak uygulanması gerekmektedir. Bu sebeple, idarece yapılan hatalı işlemlerin düzeltilmesi ve fiyat avantajı hesaplamalarının mevzuat hükümlerine uygun biçimde yeniden yapılması gerekmekle birlikte, isteklilerin teklif ettikleri bedeller dikkate alındığında, yalnızca başvuru sahibi istekliye yerli malı fiyat avantajı uygulandığında dahi, teklif bedelleri sıralamasında bir değişiklik meydana gelmediği, dolayısıyla anılan hesaplama hatalarının esasa etkili olmadığı anlaşılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İstenecek belgeler” başlıklı 27’nci maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

…

d) Makine-teçhizat ve ekipmana ilişkin belgeler ile kapasite raporu, kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, ilgili meslek odaları tarafından düzenlenen imalat yeterlik belgesi ile hizmet yeterlilik belgesi sadece özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalelerinde istenebilir. Bu belgelerden makine-teçhizat ve ekipmana ilişkin belgeler hariç diğerleri, alım konusu mala veya işe yönelik olarak düzenlendiğinin saptanması durumunda istenebilir.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, imalat belgeleri ve kapasite raporu” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…(12) Özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalelerinde, imalat yeterlik belgesi ve hizmet yeterlilik belgesi istenebilir. Bu belgelerin istenebilmesi için idare tarafından alım konusu işe ilişkin olarak bu belgelerin düzenlendiğinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu belgelerin ihale tarihinde veya son başvuru tarihinde geçerli olması zorunludur. İdare tarafından bu belgelerin malın kabulünün yapılmasına kadar geçerli olmasına yönelik olarak sözleşme tasarısında veya teknik şartnamede düzenleme yapılabilir. Bu düzenlemenin yapılması durumunda muayene ve kabul işlemlerinde bu husus kontrol edilir. …” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde istenecek belgeler” başlıklı 54’üncü maddesinde “…54.2. Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

…

e) Makine-teçhizat ve ekipmana ilişkin belgeler ile kapasite raporu, kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, imalat yeterlik belgesi ile hizmet yeterlilik belgesi sadece özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalelerinde istenebilecektir.

…

m) Özel imalat süreci gerektiren mal alımlarında hizmet yeterlilik belgesinin istenilmesi idarelerin takdirindedir. Ancak idarelerce alım konusu işe ilişkin olarak bu belgenin düzenlenip düzenlenmediği araştırılmalıdır. İdareler hizmet yeterlilik belgesine yönelik düzenlemelerde, hizmet yeterlilik belgesinin hizmet kapsamını (kriterini) ve varsa standardını açık olarak belirtmelidir.” açıklamaları bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

…

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler.” düzenlemesi,

Elektronik Ölçüm Tesisi Özel Teknik Şartnamesi’nin 2.20’nci maddesinde “İstekliler ihale konusu iş ve Ek-5’te belirtilen cihaz alet ve ekipmanlar ile ilgili ihale tarihi itibariyle geçerliliği devam eden “TSE Hizmet Yeterlilik Belgesine” (TSE HYB) sahip olacaktır. İstekliler TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi’ni teklifleri ile birlikte sunmak zorundadır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Anılan Teknik Şartname’nin ekinde yer alan “Ek-5 Sual Formu” adlı tabloda isteklilerce teklif edilecek olan cihaz, alet ve ekipmanların şu şekilde sıralandığı ve bunlara ilişkin çeşitli bilgilerin doldurulması gerektiğinin düzenlendiği görülmüştür:

1. Transit – Time Debimetre
2. Borulu Tip (Limnigraf)
3. Veri Kaydedici
4. GPRS Data Modem
5. Veri Sağici (Lap-Top)
6. Bilgi Toplama (Görüntüleme Ve Analiz Merkezi) (Monitör, Bilgisayar ve Yazıcı)
7. RF Cihazı
8. Enerji Kaynağı
9. Muhafaza Kutusu.

İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde yer alan düzenlemelere göre, isteklilerin teklifleri kapsamında sunması gerektiği Teknik Şartnamede belirtilen belgelerin ihalede yeterlik kriteri olduğu, Teknik Şartname’de ise istekliler tarafından ihale konusu iş ve anılan Şartname ekinde yer alan listede belirtilen cihaz, alet ve ekipmanlar ile ilgili ihale tarihi itibariyle geçerliliği devam eden TSE Hizmet Yeterlilik Belgesinin teklifler ile beraber sunulması gerektiğinin düzenlendiği, bu doğrultuda şikâyete konu edilen Hizmet Yeterlilik Belgesinin ihalede yeterlik kriteri olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından doldurulan ve teklifi ile birlikte idareye sunulan Ek-5 Sual Formu incelendiğinde;

1. Transit – Time Debimetre için “Longrun/LRF-2000S”
2. Borulu Tip (Limnigraf) için “Akım/Mel-20”
3. Veri Kaydedici için “Akım/MCD-500”
4. GPRS Data Modem için “Akım/GPRS22”
5. Veri Sağici (Lap-Top) için “Lenovo”
6. Bilgi Toplama (Görüntüleme Ve Analiz Merkezi) için “Philips/HP”
7. RF Cihazı için “Digi XBee”
8. Enerji Kaynağı için “Waaree”
9. Muhafaza Kutusu için “Çelik Saç” ürünlerinin teklif edildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklifi kapsamında 01-HYB-2516 belge numaralı TSE Hizmet Yeterlilik Belgesinin sunulduğu, söz konusu belgede verilen hizmetin kapsamının “Endüstriyel Amaçlı Deney ve Ölçü Aletleri-Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren Fiziksel ve Metrolojik Cihazlar” şeklinde olduğu; ayrıca anılan belgenin kapsamında Akım Elektronik Markalı ürünlerin bulunduğu görülmüştür.

Özel Teknik Şartname’nin 2.20’nci maddesinden, söz konusu Şartname’nin ekinde bulunan Ek-5 Sual Formu’nda yer alan ve isteklilerce teklif edilen cihaz, alet ve ekipmanların tamamı için TSE Hizmet Yeterlik Belgesine sahip olunması gerektiğinin anlaşıldığı, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan Hizmet Yeterlilik Belgesinin yalnızca Akım Elektronik markalı ürünler için verilmiş bir belge olduğu görülmüştür. Dolayısıyla anılan istekli tarafından teklif edilen Akım Elektronik markalı olmayan diğer cihaz, alet ve ekipmanlar için Hizmet Yeterlilik Belgesinin sunulmadığı tespit edildiğinden bahse konu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

…

b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;

…

9. İdarenin talebi halinde doğruluğu teyit edilmek üzere, tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları ve/veya fotoğrafları.

İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir. …” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman” başlıklı 43’üncü maddesinde “(1) Teklif edilen malın teknik şartnamede yer alan teknik kriterlere uygunluğunu belirlemek amacıyla numune, teknik bilgilerin yer aldığı katalog, teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman ile fotoğraf istenebilir.” hükmü bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

…

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler.” düzenlemesi,

Elektronik Ölçüm Tesisi Özel Teknik Şartnamesi’nin 2.18’inci maddesinde “İsteklilerce teklif edilen ve bu şartnamenin Ek-5’te belirtilen tüm cihaz, alet ve ekipmanlar CE, TSE, ISO 9001 belgelerinden en az bir tanesine sahip olacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 2.19’uncu maddesinde “İstekliler teklif edilen malın teknik şartnamede yer alan teknik kriterlere uygunluğunu belirlemek amacıyla EK-5’ te yer alan “Sual Formunu” eksiksiz doldurduktan sonra teklifleri ile birlikte, teknik bilgilerin yer aldığı katalogları, yabancı menşeli olması halinde yeminli mütercimler tarafından Türkçeye tercüme edilmiş dokümanları Türkçe ve İngilizce olarak, yerli menşeli olması halinde Türkçe olarak, Sual Formunun her sayfasını ise tarih, imza ve kaşe yaparak “İhale Komisyonuna” vereceklerdir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 3.8.8’inci maddesinde “Elektronik Ölçüm Cihazının ortam sıcaklık aralığı en az -30 ile +50 0C sıcaklıkları arasında olacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından şikâyete konu debimetre cihazı için Ek-5 Sual Formu’nda “Longrun” markalı “LRF-2000S” model cihazın teklif edildiği, söz konusu cihaza ait kataloğun yabancı dilde düzenlenmiş şekilde sunulmadığı, Türkçe olarak sunulduğu, anılan katalogda yer alan bilgilere göre Teknik Şartname’nin 3.8.8’inci maddesinde istenilen kriteri karşılayacak şekilde çalışma sıcaklığının -30 ile +800C sıcaklıkları arasında olduğu görülmüştür. Ayrıca, anılan isteklinin “Longrun” markalı debimetrelerin reklam, satış, kurulum, eğitim ve teknik hizmet konularında yetkili temsilcisi olduğu görülmüştür.

Yukarıda yapılan tespitler neticesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin Longrun markalı debimetreyi satmaya yetkili olduğu, söz konusu istekli tarafından teklif dosyasında sunulan debimetre cihazının kataloglarının yabancı dilde sunulmadığı, bu sebeple başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından anılan belgelerin orijinal dili ile birlikte Türkçe tercümelerinin sunulması gerektiği iddiasının yerinde olmadığı; ayrıca bahse konu kataloglarda bulunan bilgilerden cihazın Teknik Şartname’nin 3.8.8’inci maddesinde istenilen kriteri karşıladığının anlaşıldığı; kaldı ki başvuru sahibi isteklinin itirazen şikâyet dilekçesinde Longrun markalı cihazın kendi web sitesi üzerinden yapılan araştırmada istenilen kriteri sağlamadığının iddia edildiği görülmüşse de, itirazen şikâyet dilekçesinin ekinde sunulan belgenin ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif ettiği “Longrun/LRF-2000S” model ürüne ait olmayan belgeler olduğu, ekteki belgenin “Longrun/LRF-2000SW” modeline ait olduğu, aktarılan gerekçelerle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. …” hükmü,

Aynı Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. …” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. …” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, … izleyen günden itibaren başlar.” hükmü bulunmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen 55’inci maddesinin birinci fıkrasından, idareye şikâyet süresinin, ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren anılan Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün olduğu, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki düzenlemeden, şikâyet başvuru süresinin idarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, yaklaşık maliyetin ihale tarihi olan 12.06.2019’da açıklandığı, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından iddiaya konu hususun farkına varılmış olması gereken tarihin ihale tarihi olan 12.06.2019 olduğu, yaklaşık maliyete ilişkin şikâyet başvurusunun bu tarihi izleyen 10 gün içinde en geç 23.06.2019’a kadar idareye yapılması gerekirken bu süre geçtikten sonra 11.07.2019 tarihinde yapıldığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, söz konusu iddianın süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

İkinci iddiayla ilgili olarak;

Başvuru sahibi istekli Elite Enerji Sistemleri Elektronik ve Dış Ticaret Sanayi A.Ş. tarafından doldurulan ve teklifi ile birlikte idareye sunulan Ek-5 Sual Formu incelendiğinde;

1. Transit – Time Debimetre için “FlowT Automation Equipment Co Ltd.”
2. Borulu Tip (Limnigraf) için “Elite Enerji/ELT-SDI-01”
3. Veri Kaydedici için “Campbell Sci”
4. GPRS Data Modem için “Elite Enerji/ELT-GSM-01”
5. Veri Sağici (Lap-Top) için “Dell/Huawei”
6. Bilgi Toplama (Görüntüleme Ve Analiz Merkezi) için “Samsung/HP”
7. RF Cihazı için “Ebyte”
8. Enerji Kaynağı için “Tommatech”
9. Muhafaza Kutusu için “Metal” ürünlerinin teklif edildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli tarafından teklifi kapsamında 06-HYB-5677 belge numaralı TSE Hizmet Yeterlilik Belgesinin sunulduğu, söz konusu belgede verilen hizmetin kapsamının “Endüstriyel Amaçlı Deney ve Ölçü Aletleri-Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren Ultrasonik Sıvı Debimetre ve Fiziksel Değerleri Ölçen Cihazlar” şeklinde olduğu; ayrıca anılan belgenin kapsamında Elite Enerji Sistemleri, Campbell Scientific ve General Electric markalı ürünlerin bulunduğu görülmüştür.

Özel Teknik Şartname’nin 2.20’nci maddesinden, söz konusu Şartname’nin ekinde bulunan Ek-5 Sual Formu’nda yer alan ve isteklilerce teklif edilen cihaz, alet ve ekipmanların tamamı için TSE Hizmet Yeterlik Belgesine sahip olunması gerektiğinin anlaşıldığı, ancak başvuru sahibi istekli tarafından sunulan Hizmet Yeterlilik Belgesinin Elite Enerji Sistemleri, Campbell Scientific ve General Electric markalı ürünler için verilmiş bir belge olduğu görülmüştür. Dolayısıyla anılan istekli tarafından teklif edilen farklı markalı diğer cihaz, alet ve ekipmanlar için Hizmet Yeterlilik Belgesinin sunulmadığı tespit edildiğinden, bahse konu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Akım Elektronik İnşaat Bil. Sis. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Elite Enerji Sistemleri Elektronik ve Dış Ticaret Sanayi A.Ş.nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.