KİK Kararı: 2019/UM.I-702

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/030
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 20.06.2019
Karar No : 2019/UM.I-702
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ahmet ORHAN,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karaköprü Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/90272 İhale Kayıt Numaralı “Halı Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karaköprü Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 26.03.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Halı Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Ahmet Orhan’ın 09.05.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.05.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.05.2019 tarih ve 21615 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.05.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/545 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

İdare tarafından tekliflerinin yerli malı avantajı uygulanmadan değerlendirildiği, teklifleri kapsamında yetkili bayiliğini ve üreticiliğini yaptıkları Royal Halı İplik Tekstil Mobilya San. ve Tic. A.Ş.’ye ait yerli malı belgesi sundukları, söz konusu belgenin ilgili oda tarafından tasdik edilmiş bir belge olduğu, İdari Şartname ve Teknik Şartname düzenlemelerinde yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif edilen mala/mallara ilişkin yerli malı belgesinin/belgelerinin sunulmasının istendiği, bunun dışında ise yerli malına ilişkin başka bir belge (yetkili satıcı/temsilci belgesi, imalatçı olunduğunu gösteren belgeler vb.) istenmediğinden yalnızca yerli malı belgesi ile ihaleye katılımda bulundukları, dolayısıyla tekliflerinin yerli malı avantajı uygulanarak değerlendirilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin “Halı Alımı İşi” olduğu, ihaleye 2 isteklinin katıldığı, teklifleri geçerli olduğu tespit edilen her iki istekliye ait fiyat teklifinin, yerli malı teklif eden istekli lehine fiyat avantajı uygulanmadan değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırıldığı ve ihalenin en düşük teklifi veren Doruk Tekstil San. Tic. A.Ş üzerine bırakıldığı, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı 2. teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesinde “İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır:

…

c) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine, %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. Yerli yazılım ürünü teklif eden istekliler lehine de %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir.

…

e) Yerli malı belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenir. İsteklilerce teklif edilen malın yerli malı olduğu, bu usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir…” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 26’ncı maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.

(2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İstenecek belgeler” başlıklı 27’nci maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere istenecek belgeler aşağıdaki esaslara göre belirlenir:

a) Yaklaşık maliyetine bakılmaksızın her türlü mal alımı ihalelerinde, aday veya isteklinin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgelerin istenilmesi zorunludur.

...

e) İdare tarafından alımın özelliği göz önünde bulundurularak, aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığı, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebilir.

f) Alım konusu malın piyasaya arzı için zorunlu olan izin veya benzeri belgeler, ihaleye katılımda yeterlik belgesi olarak istenebilir. Bu belgelerin yeterlik belgesi olarak istenilmemesi durumunda, teknik şartnamede veya sözleşme tasarısında bu belgelerin muayene ve kabul aşamasında sunulmasına yönelik düzenleme yapılması zorunludur.

...

i) İdareler tarafından, alımın niteliği ve bu Yönetmelikteki düzenlemeler esas alınarak, istenilmesi idarenin takdirinde bulunan ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterlik belgelerine yönelik düzenleme yapılabilir. ...” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Yetkili satıcılığı veya imalatçılığı gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) Alımın özelliği göz önünde bulundurularak, aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığı, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebilir. Bu hususun yeterlik kriteri olarak düzenlenmesi durumunda aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerin birlikte istenmesi zorunludur. Aday veya istekli ise kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunar. Bu belgeler şunlardır:

a) Aday veya istekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) Aday veya istekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) Aday veya istekli Türkiye’de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi. ...” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde “…(2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetine bakılmaksızın, tüm isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir ve bu ihalelerde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir.

(3) İhale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranı belirtilir.

…

5. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalede, öncelikle fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur. Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı, bu istekliler dışındaki isteklilerin değerlendirilmiş teklif bedellerine, kendi değerlendirilmiş teklif bedelleri üzerinden fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle uygulanır. Ancak, birbirini tamamlayan veya teknik zorunluluklar nedeniyle birlikte alınması gereken mal kalemlerine bir kısımda yer verilen ihalede, önce yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanır ve avantaj uygulanmış fiyatlar üzerinden fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur.

...

(7) Teklif edilen malın yerli malı olduğu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal alımı ihalelerinde aday veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisini gösteren belgeler” başlıklı 58’inci maddesinde “58.1. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde, adayın veya isteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığının, ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak düzenlenebileceği hüküm altına alınmıştır. Yönetmelikte, idarelerin aşağıdaki üç belgeyi birlikte istemesinin zorunlu olduğu; aday veya isteklinin ise kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunacağı öngörülmüştür.

...

58.3. Adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:

a) Aday veya istekli adına düzenlenen Sanayi Sicil Belgesi,

b) Adayın veya isteklinin üyesi olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen Kapasite Raporu,

c) Adayın veya isteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen İmalat Yeterlik Belgesi,

ç) Adaylar veya isteklilerin adlarına veya unvanlarına düzenlenmiş olan teklif ettiği mallara ilişkin yerli malı belgesi veya teknolojik ürün deneyim belgesi,

...

ğ) Adayın veya isteklinin alım konusu malı ürettiğine ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili kurum veya kuruluşlarca düzenlenen ve aday veya isteklinin üretici veya imalatçı olduğunu gösteren belgeler.

58.4. İdare tarafından adayın veya isteklinin imalatçı olduğunu yukarıdaki belgelerden birini sunarak tevsik edeceği belirtilecektir. İdarenin yukarıdaki belgeleri birlikte istemesi (Alım konusu mal gıda, fidan, çiçek, tohum veya tıbbi cihaz, silah ve mühimmat değil ise (d), (e), (f) ve (g) alt bentlerinde yer alan belgelerin belirtilmesi gerekmemektedir. Ayrıca alım konusunun fidan, çiçek, tohum gibi mallar olması durumunda sadece alt bentlerdeki uygun belgeler istenebilir.); adayın veya isteklinin ise bu belgelerden birini sunması yeterlidir. Ancak kontrole tabi liste kapsamında bulunan harp araç ve gereçleri, silah, mühimmat ve patlayıcı maddelere ilişkin olarak ilgili mevzuat uyarınca yetkili bakanlık veya kuruluşça verilen üretim/işletim izni (müsaadesi) belgesinin sunulmak zorunda olduğu ayrıca belirtilecektir. Aday ve istekli tarafından sunulan belgelerin üretim konusu veya belge konusu mamul itibarıyla adayın veya isteklinin alım konusu malların üretimini gerçekleştirebileceklerini göstermesi gerekmektedir. ...

...

58.6. Yetkili kurum ve kuruluş tarafından imalata ilişkin olarak düzenlenen belgelerin adlarının veya bu belgeleri düzenleyen kurumun ya da kuruluşun değişmesi durumunda, idare değişiklik çerçevesinde ihale dokümanında düzenleme yapar. Ancak daha önce düzenlenen belgelerin de kullanabilmesi mümkün ise aday ve istekli tarafından bu belgeler sunulabilir ve ihale komisyonunca kabul edilir.

58.7. İhale komisyonu aday veya istekli tarafından imalatçı olduğunu tevsik etmek üzere sunulan belgeler konusunda tereddüde düşmesi durumunda yetkili kurumdan veya kuruluştan görüş alabilir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu malın;

a) Adı: Halı Alımı

b) Varsa kodu:

c) Miktarı ve türü: 15000 Metrekare Halı Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Teslim edileceği yerler: Karaköprü ilçesinde, İdarenin belirleyeceği o anki ihtiyaca göre çok amaçlı toplantı salonların bulunduğu yerlere ve idarenin belirleyeceği yerlere teslim edilecektir.

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeleri teklifleri kapsamında sunmaları gerekir:

...

ğ) Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı tanınması durumunda, bu avantajdan yararlanmak isteyenlerce sunulacak yerli malı belgesi, ...” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İhalenin yabancı isteklilere açıklığı ve yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 8’inci maddesinde “8.1. Bu ihaleye sadece yerli istekliler katılabilir. Yabancı isteklilerle ortak girişim yapan yerli istekliler bu ihaleye katılamaz. Yerli malı teklif eden yerli istekliye ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. İhaleye katılan gerçek kişilerin yerli istekli oldukları, teklif mektubunda yer alan Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasından anlaşılır. Tüzel kişilerin yerli istekli oldukları ise teklifleri kapsamında sunulan belgeler üzerinden değerlendirilir. Yerli malı teklif eden yerli isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif ettiği mala/mallara ilişkin yerli malı belgesini/belgelerini sunması zorunludur.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “... 35.3. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanması:

35.3.1.Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61 inci maddesi esas alınarak hesaplanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden mal alımı ihalelerinde idare tarafından yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabileceği, bu durumda ihale dokümanında yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranının belirtileceği anlaşılmaktadır. Yine aktarılan mevzuat hükümlerinden, yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, İhale İlanı ile İdari Şartname’de belirtilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Bu kapsamda İdari Şartname’nin ilgili düzenlemeleri doğrultusunda yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı tanınması durumunda bu avantajdan yararlanmak isteyen istekliler tarafından Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesinin sunulmasının gerektiği anlaşılmıştır.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde, yerli malı avantajından faydalanmak isteyen isteklilerin, teklifleri kapsamında “Yerli malı belgesi” sunmalarının, söz konusu avantajdan faydalanılması bakımından gerekli ve yeterli görüldüğü, ihale dokümanında yetkili satıcı/temsilci belgesi, imalatçı olunduğunu gösteren belgeler vb. sunulmasına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, ihale dokümanı düzenlemelerine karşı şikâyet başvurusunda bulunulmadığından dokümanın bu haliyle kesinleştiği tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda başvuru sahibi tarafından teklif dosyasında, yerli malına ilişkin İdari Şartname düzenlemeleri kapsamında Royal Halı İplik Tekstil Mobilya San. ve Tic. A.Ş.ye hitaben yazılmış, Gaziantep Sanayi Odası tarafından düzenlenen 12.12.2018 tarih ve 200-20901/4900 sayılı yazı sunulduğu, ilgili yazıda “Yerli malı belgesi talebiniz ile ilgili olarak, firmanız ve muhasebe yetkililerinizin onaylı beyanlarına istinaden, odamız tarafından tanzim edilen “Yerli Malı Belgesi” yazımız ekindedir.” ifadelerine yer verildiği,

Anılan yazının ekinde yer alan “Yerli Malı Belgesi” başlıklı belgenin veriliş tarihinin 10.12.2018, geçerlik tarihinin 10.12.2019, üretici unvanının Royal Halı İplik Tekstil Mobilya San. ve Tic. A.Ş., yerli katkı oranının ise %96,77 olarak belirtildiği görülmüştür.

İlgili belgenin altında ise “İşbu belge Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 13.09.2014 tarih ve 29118 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Yerli Malı Tebliği (SGM 2014/35”ne istinaden ve TOBB tarafından hazırlanan “Yerli Malı Belgesinin Düzenlenmesi Uygulama Esaslarına” göre 10.12.2018 tarihinde düzenlenmiştir. Belgenin geçerlik süresi veriliş tarihinden itibaren bir yıl geçerlidir.” ifadelerinin yer aldığı görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından teklif dosyası kapsamında sunulan “Yerli malı belgesi”nin, Gaziantep Sanayi Odası tarafından, yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanmasına yönelik mevzuat düzenlemeleri doğrultusunda, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde düzenlenen, ihale tarihi itibarıyla geçerli bir belge olduğu,

İdari Şartname’nin ilgili maddelerinde yerli malı avantajından faydalanmak isteyen isteklilerce “Yerli malı belgesi”nin dışında başka bir belgenin de (yetkili satıcı/temsilci belgesi, imalatçı olunduğunu gösteren belgeler vb.) teklif dosyası kapsamında sunulmasına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, bu haliyle başvuru sahibi tarafından yerli malı avantajından faydalanabilme şartlarının mevzuata ve kesinleşen doküman düzenlemelerine uygun olarak yerine getirildiği, ayrıca yerli malı belgesinin, istekliye ilişkin değil, teklif edilen malın özelliklerine ilişkin bir belge niteliğinde olduğu göz önüne alındığında başvuru sahibinin teklifinin yerli malı teklif eden istekli olarak değerlendirilmemesi ve buna bağlı olarak anılan istekli lehine fiyat avantajı uygulanmaması yönündeki idari işlemin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Ahmet Orhan’ın teklifine Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 61’inci maddesi doğrultusunda yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı uygulanmak suretiyle tekliflerin yeniden değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.