KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/003
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 09.01.2019
Karar No : 2019/UM.I-50
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Ostroj A.S,

VEKİLİ:

Av. Fatih Mehmet ERDURAN,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Taş Kömürü Kurumu Genel Müdürlüğü Satınalma Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/565063 İhale Kayıt Numaralı “Ttk Genel Müdürlüğü Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi Dik Damar Mekanize Ayak Teçhizatı Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Taş Kömürü Kurumu Genel Müdürlüğü Satınalma Dairesi Başkanlığı tarafından 26.12.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ttk Genel Müdürlüğü Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi Dik Damar Mekanize Ayak Teçhizatı Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Ostroj A.S.nin 26.11.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.12.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.12.2018 tarih ve 60851 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.12.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/1822 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1)Teknik Şartname’nin iş ve işçi güvenliği mevzuatına aykırı olduğu şöyle ki; ihaleyi ait Teknik Şartname’nin 5.2.1’inci maddesinde “tahkimatlar ile birlikte, kömür kazma işleminin genel olarak klasik yani üretim makinası kullanılmadan insan gücü ile yapılacağı ve performans testlerinin de aynı şekilde yapılacağının belirtildiği, üretim aşamasında kazı işçilerinin 60 derece eğimdeki kömür üretim bölgesinde farklı kotlarda aynı anda çalışmalarının iş ve işçi güvenliğini tehdit ettiği, bu kapsamda kesici yükleyici olmadan, klasik yöntemle 60 derecelik eğimdeki bir arında işçilerin aynı anda farklı kotlarda çalışması ile ilgili amir hükmün Teknik Şartnamede yer almadığı, kesici yükleyicinin ve üretim makinesinin olmadığı üretim şeklinin idarenin yürürlükteki yönergelerine de aykırı olduğu, Teknik Şartnamede belirtilen üretim şekli ile işyeri ve çalışma güvenliğinin nasıl sağlanacağını gösteren amir hükmün Teknik Şartnameye eklenmediği,

-Teknik Şartname düzenlemeleri arasında, kömür üretimi esnasında 60 derecenin üzerinde eğim oluşması halinde nasıl bir uygulama yapılacağı ile ilgili hiçbir ayrıntının bulunmadığı, bu hususun tedarik edilecek ekipmanın tasarımı ve kullanımı için gerekli olduğu zira Zonguldak havzasında öngörülemeyen yüksek eğimler ve yüksek eğimlere neden olabilen fayların mevcut bulunduğu,

-Teknik Şartname’nin 19’uncu maddesinde teçhizatın ayak içinde ötelenmesinin uygulanabilirliği ve üretim esnasındaki arın ilerlemesi ile uyumunun bir performans kriteri olarak belirlendiği, ancak manuel olarak kazmacılar ve/veya potkabaç ile çekilerek üretim yapılması durumunda arın boyunca eşit ve uyumlu bir kazı ilerlemesinin mümkün olmadığı, bu durumda uygulanacak performans kriterinin Teknik Şartnamede yer almadığı,

-Mevcut kesici makine veya potkabaç ile ilgili teknik bilgilerin Teknik Şartnamede yer almadığı, ayrıca ihale kapsamında alınacak olan kalkan tahkimatlar ile bunların nasıl uyumlu hale getirileceği bilgisinin de Teknik Şartnamede yer almadığı, idarenin yer görme sırasında her bir firmaya ayrı bilgilendirme yapacağını belirttiği, bu bilgilendirmenin kapsamının belli olmadığı ve haksız rekabete yol açabileceği,

2. Teknik Şartname düzenlemeleri kapsamında kullanılacak tahkimatlara ilişkin test raporlarının istenilmediği, söz konusu hususun mevzuata aykırı olduğu zira Teknik Şartname içerisinde yer alan En 1804-1+A1, En 1804-2+A1 ve En 1804-3+A1 standartlarının yer altı kömür madenciliğinde kullanılan hidrolik tavan tahkimatları için güvenlik kuralları standartları ve En 1804-1+A1 tahkimat üniteleri ve genel kuralları ile En 1804-2+A1 tahrikli direkler ve hareket elemanları ile ilgili standartların, bu standartların sağlandığını gösterir akredite kuruluşlarda test yapılmasını zorunlu kıldığı, tahkimatlara ilişkin test raporlarının istenilmemesinin haksız rekabete yol açtığı,

3)Teknik Şartnamede, teçhizatın performans değerlendirmeleri için belirlenmiş sürenin 30 iş günü olduğu, ancak yer altı madencilik uygulamalarında yeni kurulan üretim ayağında üretim başladıktan 60-90 metre sonrasında ayak arkasının kırılarak kalkan tahkimatlara yük bindiği, insan gücü ile yapılması planlanan üretim ile 30 günde alınacak olan tahkimatlarla kaç metre ilerleneceğinin Teknik Şartnamede yer almadığı, performans testlerinin tam yapılabilmesi için tahkimatların ayak arkasında ana tavanın kırılıp tam yük altına girmesinin gerektiği ve bu durumun gerçekleşmesi için gerekli olan ayak ilerlemesinin Teknik Şartnamede metre olarak yer almamasının mevzuata aykırı olduğu ve haksız rekabet ortamı oluşturduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu malın;

a) Adı: TTK Genel Müdürlüğü Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi Dik Damar Mekanize Ayak Teçhizatı Alımı İşi

b) Varsa kodu: 2011B030180

c) Miktarı ve türü:

162 m. lik ayak teşkili için Ayak İçi Kalkan tahkimat (Roof Support), 1 adet Elektrikli Çift Tamburlu Vinç, 1 ünite Hidrolik Pompa İstasyonu (Yedekli) ve müştemilatı. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Teslim edileceği yer: Karadon TİM İşletme karo sahası

d) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Ayak İçi Kalkan Tahkimat (Roof Support)” başlıklı 5.2.1’nci maddesinde “1. Kalkan tahkimatlar kapalı halde iken en fazla 1,5 m, açık halde iken en az 3,2 m yüksekliğe sahip olacaktır.

2. Kalkan tahkimatlar 60° ye kadar eğimli kömür damarlarında çalışacak özellikte olacaktır. Ayak içi ondilasyonlara uyum sağlayacak özellikte olacaktır. Çalışma prensibi olarak ayaktaki tavan ve ayak arkası göçük basınçlarını karşılayabilecek özellikte olacaktır.

3. Tahkimatlar kendi ilerleme pistonları ile önlerinde bulunan bar (semer) veya sigma profil konveyör oluğuna bağlanacak, ilerleme pistonlarla yapılacaktır. Önce bar ilerletilecek sonra tahkimatlar bu bara bağlantılı olarak kendilerini arına çekecek, bu ilerleme pistonları kesim sonrası kalkan tahkimatların en az 800 mm ilerletilmesini sağlayacak şekilde olacaktır. Pistonlar ağır madencilik koşulları altında, eğimli ve faylı bölgelerde kalkan tahkimatın rahatça çekilmesini/ilerletilmesini sağlayacak şekilde olacaktır. Kalkan tahkimatların çekilmesini/ilerletilmesini sağlayan piston emniyetli bir şekilde gerekli kuvveti sağlayacaktır. Kalkan tahkimatların piston bağlantı kolları ana tahkimat gövdesinden sökülebilir özellikte olacaktır.

Kömür kazma işlemi genel olarak klasik yöntemle yapılacaktır. Ancak panonun durumuna göre idarenin elinde mevcut bulunan potkabaç ve kesici makine ile de kesim yapılabilecektir. Bu nedenle istekliler bu durumu dikkate almalıdır. İstekliye yer görme belgesi alma aşamasında bu duruma ait gerekli bilgilendirme yapılacaktır.

4. Kalkan tahkimatlar arına dik çalışacak olup en az 2 ana taşıyıcı piston ile yük taşıyacaktır. Kalkan tahkimat tavan yükünlerini taşıma kapasitesinde olacaktır. Kalkan tahkimatın çelik üniteleri bu basınçlar altında çalışabilecek özellikte olacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “İş Güvenliği Tedbirleri” başlıklı 4.5’inci maddesinde “Yüklenici faaliyetleri sırasında her türlü iş güvenliği tedbirlerini almak zorundadır. Bu amaçla tüm faaliyetleri sırasında şartname eklerinde kendisine verilen “Her Türlü Kazı, Hazırlık, Tesis, Nakliye, İnşaat, İmalat, Montaj, Tamir Bakım İşlerine Ait Genel Emniyet Şartnamesi” hükümlerine titizlikle riayet edecektir. İşyerlerinde ve çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması sebebiyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gerekli bütün tedbirleri almak ve kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için idare ocaklarında geçerli tüm İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatına uymak zorundadır.

Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan araç, gereç ve makinelerle patlayıcı maddelerin yol açabileceği kazalardan korunma usullerini ve tedbirlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. Bu çerçevede yüklenici, işyerlerinde alınacak İş Sağlığı ve Güvenliği ile koruyucu güvenlik tedbirleri (Ek-4, Ek-5) konusunda hususları içeren Genel Emniyet Şartnamesi ile Koruyucu Güvenlik Şartnamesine titizlikle riayet edecektir.

Yüklenici 06.02.2015 tarihli ve 29259 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası Hakkında Karar” kapsamında yüklenici, işin devamı süresince meydana gelebilecek kazalara karşı gerek yer üstünde ve gerekse yer altında çalıştıracağı tüm personeli için “Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası” yaptırmak zorundadır.” düzenlemesi,

İhale dokümanının ekinde bulunan Her Türlü Kazı, Hazırlık, Tesis, Nakliye, İnşaat, İmalat, Montaj, Tamir Bakım İşlerine Ait Genel Emniyet Şartnamesinin “Genel Hususlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “Yüklenici, sözleşme konusu işin yürütümü sırasında, İş Sağlığı ve Güvenliğinin sağlanması için, ilgili Kanun ve Yönetmelik hükümlerine ilave olarak aşağıda yazılı tedbirleri yerine getirecektir.

1.Yüklenici, işyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz ederek, derecelendirilmesini yapacak ve kontrol tedbirlerini içeren ‘’Risk Değerlendirmesi’’ yaparak işe başlamadan TTK Genel Müdürlüğüne sunacaktır. Yasal süresi içinde ve herhangi bir kaza vukuunda risk değerlendirme tekrar edilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Teknik Şartname’nin “Çalışacak Panoların Yer Aldığı Saha İle İlgili Bilgiler” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1. Mekanizasyonun Uygulanacağı Panoların Jeolojik Özellikleri

Mekanizasyonun uygulanacağı panolar Gelik İşletmesi kuzey panoları ve Kilimli İşletmesi batı kanadı dik damar panolarıdır. Dik damar panolarının bulunduğu bu sahada hazırlıklar halen devam etmektedir. Mekanize ayak uygulamasının gerçekleştirileceği panolardaki damarların stampları yer yer değişiklik göstermekle birlikte bir fikir vermesi açısından genel özellikleri itibariyle Ek-2/1, Ek-2/2 ve Ek-2/3, Ek-2/4 ve Ek-2/5’te verilmiştir. Tavan-taban taşlarının litolojileri ile birlikte kömür ve ara kesme tabakalarının kalınlıkları ile ara kesme tabakalarının litolojileri ayrıca gösterilmiştir

3.2. Mekanize Ayak Uygulamasının Planlandığı Panolardaki Damarların Laboratuvarlarda Yapılmış Jeomekanik Özellikleri

8 Aralık 1988 tarihinde ODTÜ tarafından Karadon TİM Gelik İşletmesi’nde -260 ve -300 kotlarından kaya ve kömür birimlerinden alınan blok numuneler üzerinde yapılan çalışmalara ilişkin değerler aşağıdaki tablolarda (Tablo-1, 2, 3, 4, 5 ve 6) verilmiştir. Bu değerler bilgilendirme amaçlıdır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İlgili düzenlemelerden kalkan tahkimatların 60 dereceye kadar eğimli kömür damarlarında çalışacak özellikte olmasının istenildiği ve kömür kazma işleminin genel olarak klasik yöntemle yapılacağı, ancak panonun durumuna göre idarenin elinde mevcut bulunan potkabaç ve kesici makine ile de kesim yapılabileceği ve anılan ekipmanlarla ilgili gerekli bilginin iş yerinin isteklilere gösterilme aşamasında verileceğinin düzenlendiği ve çalışma yapılacak alana benzer jeolojik ve jeomekanik özelliklere sahip alanlarla ilgili sayısal verilerin Teknik Şartname’de ve Teknik Şartname’nin eki belgelerde yer aldığı görülmüştür.

Yine, iş güvenliği ile ilgili her tür tedbiri almanın yüklenicinin sorumluluğunda olduğu ve yüklenicinin işyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz ederek, derecelendirilmesini yapacağı ve kontrol tedbirlerini içeren ‘’Risk Değerlendirmesi’’ yaparak işe başlamadan TTK Genel Müdürlüğüne sunacağı anlaşılmıştır.

Buna göre yapılan değerlendirme neticesinde, idarenin ihtiyaçları kapsamında Şartname düzenlemeleri yapma hususunda takdir yetkisine sahip olduğu, Şartname hazırlanırken idarece olası bütün durumların önceden öngörülerek bu hususların hepsine dokümanda yer verilmesinin beklenemeyeceği, idarenin öngörebildiği kadarıyla teklif sunmaya imkan tanıyacak makul düzenlemeler yapmasının yeterli olduğu, isteklilerin bilgilendirilmesini teminen yer görme belgesi almaları gerekliliğinin dokümanda düzenlendiği, bu aşamada gerekli açıklamaların istenebileceği, isteklilerin basiretli tacir olarak ilgili Şartname düzenlemelerini ve işin mahiyet ve doğası ile kendine özgü koşullarını göz önünde bulundurarak teklif sunmalarının gerektiği hususları bir arada değerlendirildiğinde başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmamıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:

…

8. İhale konusu işin ihale dokümanında belirtilen standartlara uygunluğunu gösteren, uluslararası kurallara uygun şekilde akredite edilmiş kalite kontrol kuruluşları tarafından verilen sertifikalar,” hükmü bulunmaktadır.

Teknik Şartname’nin “Temin Edilecek Teçhizatlara Ait Standartlar” başlıklı 5.4’üncü maddesinde “Teklif edilecek makine ve teçhizatlar yer altı kömür madenciliği, iş sağlığı ve güvenliği açısından, ulusal ve uluslararası mevzuata uygun olarak çalışacak nitelikte olacaktır ve aşağıda belirtilen standartları sağlayacaktır. EN 1804-1+A1, EN 1804-2+A1 ve EN 1804-3+A1 standartları yer altı kömür madenciliğinde kullanılan hidrolik tavan tahkimatları için güvenlik kuralları standartlarını kapsar. Buna göre; EN 1804-1+A1 Tahkimat üniteleri ve genel kuralları, EN 1804-2+A1 Tahrikli direkler ve hareket elemanları,

EN 1804-3+A1 Hidrolik kontrol sistemleri,

EN ISO 1402 Hidrolik hortumlar ve hortum takımları için hidrolik basınç ve sızdırmazlık deneyleri, EN 1090-2 Çelik yapılar için teknik gereklilikleri,

EN ISO 3834-2 Kaynaklı üretim yapan işletmeler için kalite yönetimi sistem standardıdır.

İstekliler yukarıda belirtilen standartları sağlayacaklarını tekliflerinde taahhüt edecekler ve teçhizatın sevkiyatından önce idareye sunulacaktır. İdarenin onayına müteakip, sevkiyat yapılacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İlgili Şartname düzenlemelerinden isteklilerce teklif edilecek makine ve teçhizatların EN 1804-2+A1, EN 1804-3+A1, EN ISO 1402, EN 1090-2, EN ISO 3834-2 kalite standartlarına uygun olmasının istenildiği, bu durumun tevsiki için test raporlarının sunulmasının ise bir yeterlik kriteri olarak düzenlenmediği görülmüştür.

Bu kapsamda yapılan değerlendirmede; başvuru sahibinin iddiasının söz konusu test raporlarının istenilmemesinin haksız rekabete yol açtığı şeklindedir. Ancak, Kamu İhale Kanunu’nun 10’uncu maddesinde idareye takdir yetkisi tanınan kısmın kalite ve standartlara ilişken belgeler olduğu, bu kapsamda idarenin ihtiyaçları doğrultusunda ihale konusu ürün ile ilgili kalite standartlarını, bu kalite standartlarından hangisinin yeterlik kriteri olarak belirleneceğini ve bu yeterlik kriterlerinin tevsiki için isteyeceği belgeleri belirleme hususunda takdir yetkisine sahip olduğu, bu doğrultuda idarenin akredite kuruluşlardan alınmış ilgili standartların sağlandığını gösteren belgeyi istememesinin haksız rekabete yol açtığı yorumunun yapılamayacağı hususları bir arada değerlendirildiğinde başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmamıştır.

3. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Teknik Şartname’nin “İş Termini” başlıklı 7’nci maddesinde “4-Tahkimat performans süresi;

Montaj işlemlerinin tamamlanmasının ardından tahkimat performans çalışmalarına başlanacaktır. Bu kapsamda Sistemin montajı ve çalışır hale getirilmesini müteakiben en az 30 işgünü süre ile üretim yapılması esnasında teçhizatın çalıştırılması ve ötelenmesi de yine yeraltındaki çalışmalara fiilen katılacak yüklenici personelinin nezaretinde ve sorumluluğunda idarenin yeterli sayıdaki personeli ile birlikte müştereken yapılacaktır. 30 iş günü performans süresinin tamamlanmasıyla teçhizatın idare tarafından uygun bulunması halinde geçici kabul işlemlerine başlanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teçhizatın Performansına İlişkin Kriterler” başlıklı 19’uncu maddesinde “Bu şartnamenin değişik bölümlerinde ve geçici kabul işlemleri başlığı altında da açıklandığı üzere teçhizatın performans testlerinde esas alınacak kriterler aşağıda özetlenmiştir:

1Teçhizatın ayak içinde ötelenmesinin uygulanabilirliği ve üretim esnasındaki arın ilerlemesi ile uyumu

2 Ayaktaki ondülasyonlara uyum sağlayabilirliği, tavan, arın ve farklı yönlerden gelen basınçları ve yükleri karşılayabilirliği

3 Montaj ve demontaj işlemlerinin seri yapılabilirliği

4-Aşırı yedek parça tüketip tüketmediği

5Sistemin 30 iş günlük sürede oluşabilecek deformasyonlara karşı mukavemeti (fiziki muayene)” düzenlemesi bulunmaktadır.

Söz konusu düzenlemelerden, idarenin ihtiyacı kapsamında temin edeceği mal ile alakalı performans değerlendirilmesine ilişkin kriterleri belirlediği ve bu kriterlerin değerlendirilmesi için belirlenen sürenin 30 iş günü olduğu, performans süresi sonunda ise geçici kabul işlemlerine başlanacağı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede yapılan değerlendirme sonucunda; idarenin kendi ihtiyaçları doğrultusunda temin edilecek ürüne ilişkin performans kriterlerini belirleme yetkisini haiz olduğu, isteklilerin tekliflerini bu doğrultuda hazırlamaları gerektiği, söz konusu hususun herhangi bir haksız rekabet ortamına yol açmadığı, ayrıca performans değerlendirilmesinde ayak ilerlemesinin metre olarak belirlenmeyip gün olarak belirlenmesinin hangi mevzuata aykırılık teşkil ettiğinin başvuru sahibi tarafından açık bir şekilde ortaya koyulmadığı, hususları bir arada değerlendirildiğinde başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.