KİK Kararı: 2019/UH.II-1675 (18 Aralık 2019)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/055
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 18.12.2019
Karar No : 2019/UH.II-1675
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Akder Taşımacılık Otobüs Terminal İşletmeciliği Otomotiv ve İnşaat Ticaret Limited Şirketi

VEKİLİ:

Av. Tarık DEMİREL,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Bandırma İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/347807 İhale Kayıt Numaralı “2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı Ortaöğretim Öğrencileri Taşıma” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bandırma İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 19.08.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı Ortaöğretim Öğrencileri Taşıma” ihalesine ilişkin olarak Akder Taşımacılık Otobüs Terminal İşletmeciliği Otomotiv ve İnşaat Ticaret Limited Şirketinin 08.11.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.11.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.11.2019 tarih ve 50375 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.11.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1496 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 21.08.2019 tarihli olarak alınan ihale komisyonu kararı ile ihalenin 1, 2, 3, 9’uncu kısımlarının Ahmet Yılmaz, 12’nci kısmının Harun Ak üzerinde bırakıldığı, söz konusu karara karşı taraflarınca 23.09.2019 tarihinde itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, başvuruya ilişkin alınan 16.10.2019 tarihli ve 2019/UH.II-1352 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “sınır değerin altında olan isteklilere teklifte önemli kabul edilen maliyet bileşenlerinin idarece belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği” yönünde karar alındığı, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilendiği, taraflarına tebliğ edilen 04.11.2019 tarihli kararda “...16.10.2019 tarihli Kamu İhale Kurul Kararı gereği 25.10.2019 tarihinde üzerinde ihale bırakılan yükleniciler Yılmaz TUR-Ahmet YILMAZ ve Harun AK'a sınır değer altında kalan teklifleri için aşırı düşük savunması istenmiş, savunmalarını en geç 5 iş günü içinde müdürlüğümüze teslim etmeleri bildirilmiştir.

Komisyonumuz 01.11.2019 tarihi saat 14:39'da eksiksiz olarak toplanmış 1-2-3-9. Kısma teklif veren Ahmet YILMAZ ve 12. Kısma teklif veren Harun AK'ın aşırı düşük teklif açıklamalarını Kamu İhale Genel Tebliğinin 79. Maddesine uygun olarak ve belgelere dayalı şekilde yaptığı görülmüştür.

Yapılan açıklamalar komisyonumuzca incelenmiş, uygun görülmüş olup herhangi bir kamu zararı tespit edilememiştir. 1-2-3-9. kısım Yılmaz Tur Ahmet YILMAZ, 12. Kısım Harun AK'ın en avantajlı teklif sahibi olarak değerlendirilmesi ve öğrencilerin bu firma ile taşınmaya devam etmesine …”
Oybirliğiyle karar verildiğinin bildirildiği, anılan karara karşı idareye şikâyet başvurusunda bulundukları ve idarece şikâyet başvurularının reddedildiği, idarenin Kamu İhale Kurulu tarafından verilen ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısının önemli teklif bileşenlerini içermesi ve isteklilerin bu kalemleri açıklamaları gerektiğine ilişkin kararına rağmen idareye şikâyet başvurularına verilen red kararı içerisinde “... Süresi içerisinde Harun AK firması 12’nci kısım için aşırı düşük teklif açıklama yazısında belirtilen çalıştırılacak araçların maliyeti, kiralık ise tüm giderler kira bedeline dâhil olarak sadece kira bedelleri açıklaması gereğince iş kaleminin açıklanmasında düşünülen Okul Servisi Minibüsünün tüm giderleri kira bedeline dâhil olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.2.2.1.maddesine uygun o alanda faaliyet gösteren firmadan meslek mensubu onaylı fiyat teklifi sunmuştur.” denilmek suretiyle Kurul kararını ısrarla uygulamamak yönünde işlem tesis ettiği,

İhalenin 1, 2, 3, ve 9’uncu kısımlarında aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılan Ahmet Yılmaz’ın, ihalenin 12’nci kısmında aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılan Harun Ak’ın aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, Şöyle ki,

-Amortisman maliyeti hesaplamaları yönünden,

İhalenin kısımları için birer araç öngörüldüğü, bu çerçevede söz konusu 1 adet aracın özmal olması durumunda amortisman maliyetinin açıklanması gerektiği, firma tarafından bu araçlar yönünden hiçbir açıklama gerçekleştirilmeksizin yapılan maliyet hesaplamalarının kabulünün hukuka aykırı olduğu,

Amortisman maliyetinin, Maliye Bakanlığının 26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 1. sayılı Muhasebe Uygulama Genel Tebliği ile zorunlu hale getirilen Tekdüzen Muhasebe Uygulamasındaki dönemsellik ilkesi gereği düzenlenen amortisman listeleri çerçevesinde firmanın Serbest Muhasebeci Mali Müşaviri tarafından düzenlenmiş bulunan amortisman payı tespit tutanağı ile tevsik edilmek suretiyle açıklanması gerektiği, isteklinin açıklamaları kapsamında sunduğu amortisman tutanağının YMM ya da Serbest Muhasebeci Mali Müşavir tarafından kaşe imza yapılması gerekirken bu işlemin gerçekleştirilmemiş olduğu,

İhalenin " İşin süresi" başlıklı 9’uncu maddesinde işe başlama tarihinin 09.09.2019; işi bitirme tarihinin 19.06.2020 olarak öngörüldüğü, buradan 2020 yılına sarktığının anlaşıldığı, bu çerçevede işin 2019 ve 2020 yıllarını sari olduğu bu çerçevede her iki yıl yönünden de tam amortisman hesaplanması gerektiği, ancak firma tarafından "kıst amortisman" üzerinden yapılan amortisman hesabı eksik olup açıklamanın mevzuata aykırı olduğu,

Bu araçlar için 333 seri nolu Tebliğde faydalı ömür süresinin beş yıl ve amortisman süresinin %20 olduğu açık bir şekilde düzenlenmesine rağmen daha uzun süreler üzerinden açıklama gerçekleştirilmek suretiyle maliyetlerin aşağı çekilmesine çalışıldığı,

-İşçilik maliyeti hesaplamaları yönünden,

Basiretli tüccar sıfatı bulunan firmanın işçilik maliyetinin 2020 yılında artışa muhatap olacağını öngörmesi gerekirken 2020 yılı ücretleri için herhangi bir artış öngörmeksizin gerçekleştirdiği işçilik açıklamalarının reddi gerektiği, savunmanın sunulduğu tarih itibariyle işin 2020 yılına sarkacağının da açık olması karşısında en az bir aylık sürücü maliyetinin 2020 yılı asgari ücret tutarı öngörülerek yani 2019 yılına göre artış öngörülmüş asgari ücret tutarı üzerinden hesaplanması gerektiği, firmanın aşırı düşük teklifi kapsamında bu maliyetlerin açıklamasının mümkün olmadığı,

Yukarıda yer verilen düzenleme ve teknik şartname düzenlemeleri gereğince servis saatleri haricinde araçların serbest olduğu, idare ile hiçbir bağının kalmayacağı, bu durumda sürücüler için günlük 2 saatlik çalışma ile hizmetin yerine getirilebileceği anlaşılmakla işçilik hesaplamalarının itiraz, KİK süreçleri ve sözleşmeye davet süreleri değerlendirilerek en az bir ay 2020 yılına sarkacağı da gözetilmek suretiyle toplamda 5.704,66 TL işçilik hesaplaması gerçekleştirilmesi lazım gelirken bu tutardan düşük değerler üzerinden gerçekleştirilmiş işçilik maliyeti açıklamalarının kabulünün mümkün bulunmadığı,

-Araçların kiralama maliyeti hesaplamaları yönünden,

Kiralama fiyat tekliflerinde, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2.1 maddesinde yer verilen meslek mensubu beyanına yer verilmediği, ayrıca meslek mensubu olan SMMM ve YMM tarafından imzalanması ve kaşelenmesi gereken fiyat tekliflerinin serbest muhasebeciler tarafından kaşe-imza edilmesinin de mevzuata aykırı olduğu,

Kiralama fiyat teklifine konu edilen araçların Teknik Şartname’de belirtilen model yılı, motor güçleri ve taşıma kapasitesi yönünden istenilen kriterleri sağlamadığı,

Kiralama fiyat teklifi büyük önem taşımakta olup kiralama fiyat teklifine konu edilen bu araçlara göre bakım onarım fiyat teklifi alınıp akaryakıt maliyetlerinin bu araçlara göre belirleneceği ancak firma tarafından sunulan kiralama fiyat teklifinde belirtilen araçlara anılan diğer belgelerde ya eksik şekilde yer verilmiş ya model yılı farklılaştırılmış ya da hiç yer verilmemiş bulunduğu, bu çerçevede firma tarafından sunulan belgelerin araç noktasında uyumlu olmamasının açık bir şekilde değerlendirme dışı bırakma gerekçesi olduğu,

Kiralama fiyat teklifinde yer verilen kiralama süreleri ile araçların iş süresince çalışacakları toplam sürelere ilişkin verilerin uyuşmadığı, firma tarafından tek bir araç yönünden bir gün ve bir adet üzerinden alınan kiralama fiyat tekliflerinin işin tamamı yönünden bir maliyeti tevsik etmesinin mümkün bulunmadığı,

Firmanın teklif verdiği 1, 2, 3 ve 9’uncu kısımların tümü açısından araç başı 362 saatten aşağı olmamak üzere çalıştırılması ve maliyetlerin bu değerin altında olmayacak şekilde açıklanmasının lazım geldiği, bu çerçevede yukarıda yer alan kiralama sürelerinden daha kısa süreler ve daha az kiralık araç sayısı üzerinden kiralama maliyeti açıklayan firmanın açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

İdarenin, verilmiş bulunan kiralama fiyat teklifi piyasa rayiçlerinden fahiş derecede düşük olmasına rağmen EK-O.6 satış tutarı tespit tutanağı talep etmeksizin eksik inceleme ile teklif değerlendirmeyi tamamlaması ve esasen işi yapmaya yeter bir teklifi bulunmayan firma üzerine ihaleyi bırakmasının mevzuata aykırı olduğu,

Ayrıca kiralama fiyat teklifinin tarihinin belge içerisinde yer alan tespit tutanağı tarihinden önceki bir tarih olmasının fiyat teklifini hukuka aykırı hale getirdiği,

Kiralama fiyat tekliflerinden bazılarında yedek parça, bakım onarım, akaryakıt gibi bazı maliyet bileşenlerinin kiralama maliyetinin içerisine dâhil edilmek suretiyle fiyat teklifi alınmasının mevzuata aykırı olduğu, bu kalemlerin her biri ayrı bir maliyet kalemine karşılık gelmekte olup ilgili alanda faaliyet gösteren firmalardan bu fiyat tekliflerinin alınmasının zorunlu olması karşısında yapılan bu açıklamanın kabulünde hukuka uyarlık bulunmadığı,

-Araç bakım-onarım maliyeti hesaplamaları yönünden,

Kiralama fiyat teklifine konu edilen araçlar ve amortisman tespit payı tutanağına konu edilen araçlar ortadayken firmanın bu araçlar yönünden bakım onarım maliyetlerinin ortaya koyması gerektiği açık olup bu araçların özelliklerinin (marka-model-motor gücü) bakım onarım fiyat teklifinde tam olarak yer almadığı, bu çerçevede işin gerçekleştirileceği araçlar ile bakım onarımı yapılacak araçların farklı olduğu ve bakım onarım maliyetlerinin tevsik edilmediği,

Firmanın savunmasında açıklamaya konu 20-29 kişilik ve 15-19 kişilik araçlar yönünden periyodik bakım onarım aralığını tevsik eden hiçbir belge yer almadığı, söz konusu belgenin yetkili servis ya da satıcılardan alınması gerektiği,

Araçların kaç kilometrede bir bakıma gireceklerine ilişkin hiçbir yetkili servis yazısı dosyaya eklenmeksizin hiçbir veriye dayanmadan bakım onarım hesabı yapılmış olmasında hukuka uyarlık bulunmadığı,

Bakım onarım fiyat teklifi yönünden 79.2.2.1 maddesine aykırı şekilde meslek mensubu beyanı yazılmaksızın fiyat teklifleri alındığı,

Ayrıca fiyat tekliflerinin meslek mensubu olan SMMM ve YMM tarafından imzalanması ve kaşelenmesi gerekirken bu işlemlerin hiç yapılmaması ya da Serbest Muhasebeci tarafından kaşe imza edilmesinin de mevzuata aykırı olduğu,

Kiralama ve bakım onarım fiyat tekliflerinin alındığı firmaların faaliyet alanları içerisinde kiralama ve bakım onarım bulunmadığı,

Bakım onarım fiyat teklifinde yağ, akü, benzin, yedek parça ve tamir-bakım giderlerine ilişkin maliyet kalemlerinin tek bir satırda birlikte fiyatlandırıldığı, her bir girdi kalemine yönelik ayrıştırma yapılarak ayrı ayrı fiyatlandırılmadığı, bu çerçevede firmanın açıklamalarının reddi gerektiği,

-Akaryakıt maliyeti hesaplamaları yönünden,

İhale dokümanı gereğince bu iş kapsamında çalışması gereken araç tiplerine yer verilmiş olmasına rağmen firma tarafından bu husus dikkate alınmaksızın yapılan akaryakıt maliyeti açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu,

Hizmet alımında çalışacak tüm araçların şehir içi trafikte ortalama olarak 100 kilometrede ne kadar motorin (diğer) akaryakıt sarfiyatlarının bulunduğuna yönelik yapılan açıklamanın yetkili servislerinden beyan yazısı alınmadan hiçbir objektif kritere dayanmadan gerçekleştirilmesinin hukuka aykırı olduğu, bazı araçlar yönünden alınmış beyan yazısının ise şehir içi tüketim değerlerini göstermemesi nedeniyle bu değerler üzerinden hesaplama yapılmasının kabul edilebilir bulunmadığı,

Diğer taraftan beyan yazısı alınmış olan bazı araçlar yönünden ise araçların marka, model, taşıma kapasitesi ve motor gücüne yer verilmeksizin ortalama akaryakıt tüketimi bilgisinin beyan edildiğinin görüldüğü, kiralama fiyat teklifinde belirtilmemiş araçlar yönünden söz konusu beyan yazılarının da hiçbir geçerliliği bulunmadığı,

Akaryakıt fiyatlarının firmaya maliyet avantajı sağlamak için düşük belirlendiği, bu fiyatlar üzerinden yapılan hesaplamaların reddi gerektiği, kat edilecek mesafeler göz önüne alındığında firma tarafından eksik hesaplama ile akaryakıt maliyeti açıklanması karşısında savunmanın reddi gerektiği,

-Sigorta maliyeti hesaplamaları yönünden,

Firma tarafından sunulan sigorta fiyat teklifinde bölge müdürlüğü teyidinin bulunması gerektiği, bu teyit bulunmadığı halde bu fiyat teklifinin hukuka uygun kabul edilmesinin mümkün bulunmadığı,

Kamu İhale Genel Tebliği'nin yukarıda yer verilen 79.3.4. maddesi hükmü gereğince sigorta maliyetinin sözleşme süresini kapsar şekilde açıklanması gerektiği, bu maliyetin daha kısa süreler üzerinden oranlama yapılmak suretiyle maliyetlere yansıtılmasının mümkün bulunmadığı, firma tarafından yapılan sigorta maliyeti açıklamasının reddi gerektiği,

İhale konusu işin firmanın kiralama fiyat teklifinde kiralanacağını belirlediği araçlar üzerinden gerçekleştirileceği ve sigorta maliyetlerinin bu araçlar yönünden ortaya konulması gerektiği, ancak firma tarafından sunulan sigorta fiyat teklifinde bu araçların marka, model ve adetlerinin tam olarak yer almadığı bazı araçlarda farklılıklar olduğu, işin gerçekleştirileceği araçlar ile sigorta yapılacak araçların marka, cins, model ve adetlerinin farklı olmasının açık bir hukuka aykırılık oluşturduğu, alım konusu işte çalışmayacak araçların aşırı düşük savunmasına konu edilmesinin bir manası bulunmadığı gibi sigorta maliyetlerinin açıklanması gereken araçlar için hiçbir açıklama yapılmamış olmasının da değerlendirme dışı bırakma gerekçesi olduğu,

-Motorlu taşıtlar vergisi, muayene-egzoz emisyon maliyeti hesaplamaları yönünden,

Söz konusu maliyet kalemleri için hizmet alımı kapsamında çalıştırılacak araçlar yönünden eksik hesaplama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, açıklama kapsamında gerek özmal gerek kiralama olan araçların tamamı yönünden ayrı ayrı hesaplama yapılması lazım geldiği halde bu maliyetler tevsik edilmeksizin yapılan açıklamanın kabul edilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı ve söz konusu isteklilerin tekliflerinin bu gerekçelerle reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;

SD: Sınır değeri,

YM: Yaklaşık maliyeti,

n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını,

T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini,

R: Sınır Değer Tespit Katsayısını

79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

…

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. (Ek cümle: 25/01/2017-29959 R.G./12. md.) Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”

79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

...” açıklaması yer almaktadır.

İhaleye ilişkin İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı Ortaöğretimi öğrencileri taşıma

b) Miktarı ve türü: 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı, Taşıma yolu ile Eğitime erişim Uygulaması Kapsamındaki 16 kısımdan oluşan 30 yerleşim biriminden 224 öğrencinin 12 Taşıma Merkezine 181 gün süre ile 16(Onaltı) araç ile Geliş-Gidiş taşınması

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Balıkesir Bandırma İlçesi Taşınacak Yerleşim Birimleri ile Taşıma Merkezi Ortaöğretim Okulları” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “1. Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Şoför çalıştırılması durumunda şoförün maaş sigorta vb. giderleri” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesine göre idarenin, teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak istemesi gerekmektedir. Ayrıca hizmet alımı ihalelerine ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.1’inci maddesinde, aşırı düşük tekliflerin sorgulanmasına ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesinin zorunlu olduğu açıklanmıştır.

İhale dokümanından, ihale konusu işin “16 kısımdan oluşan 30 yerleşim biriminden 224 öğrencinin 12 Taşıma Merkezine 181 gün süre ile 16 (Onaltı) araç ile Geliş-Gidiş taşınması” olduğu görülmüştür.

Yapılan incelemede, 21.08.2019 tarihli olarak alınan ihale komisyonu kararı ile ihalenin 1, 2, 3, 9’uncu kısımlarının Ahmet Yılmaz, 12’nci kısmının Harun Ak üzerinde bırakıldığı, söz konusu karara karşı başvuru sahibinin 23.09.2019 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu, başvuruya ilişkin alınan 16.10.2019 tarihli ve 2019/UH.II-1352 sayılı karar ile şikayet konusu edilen kısımlara ilişkin olmak üzere “…Yapılan incelemede, idare tarafından sınır değerin altında teklif sunan isteklilere (1, 2, 3 ve 9’uncu kısım Ahmet Yılmaz, 5’inci kısım Şahabettin Çapar, 12’nci kısım Harun Ak,) 19.08.2019 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında “Taşıma Yolu İle Eğitime Erişim Yönetmeliği uyarınca 2019-2020 Eğitim Öğretim yılı Ortaöğretim öğrencilerinin taşıma işi hizmet ihalesinde İKN NO: 2019/347807 teklif vermiş olduğunuz ….kısımların teklifleri geçerli olup, aşırı düşük teklif değerlendirilmesine tabi tutulmuş, sınır değerin altında kalmıştır.

…

İhale konusu işi vermiş olduğunuz aşırı düşük teklifle yapabileceğinize dair yeterlilik kriterlerinizin yazılı açıklamasını en geç 20/08/2019 salı günü müdürlüğümüze iletmeniz gerekmektedir.” şeklinde yer alan ifadeler ile aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği, bu haliyle açıklama talep yazısında yer verilmesi gereken önemli teklif bileşenlerinin belirlenmediği görülmüştür.

Bu çerçevede, teklifi aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı esas alınarak sağlıklı bir değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı, bu itibarla teklifi sınır değerin altında olan isteklilere teklifte önemli kabul edilen maliyet bileşenlerinin idarece belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği” yönünde düzeltici işlem tesis edilmesine karar verildiği tespit edilmiştir.

Anılan karar üzerine idare tarafından 1, 2, 3 ve 9’uncu kısım için Ahmet Yılmaz’a, 12’nci kısım için Harun Ak’a 25.10.2019 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında “…kısımlarda çalıştırılacak araçların maliyeti, kiralık ise tüm giderler kira bedeline dahil olarak sadece kira bedelleri, kendi malı olması durumunda amortisman maliyetleri, çalıştırılan şoför maliyeti, araç bakım onarım maliyetleri, akaryakıt maliyetleri, motorlu taşıtlar vergisi ve sigorta maliyetleri, araç muayene egzos-emisyon maliyeti açıklamalara esas olacak teklif bileşeni olarak belirlenmiştir.

Açıklamalara esas olan teklif bileşenlerinin ayrıntılı açıklamalarının, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.maddesinde belirtilen hususlara göre kanıtlayıcı belgeleri ile birlikte sunmanız gerekmektedir.

Bahse konu aşırı düşük savunmanızın belgeleri ile birlikte en geç yazımızın tebliğ tarihinden itibaren 5 (Beş) iş günü içerisinde mesai bitimine kadar İhale Komisyonumuz adına idaremize teslim etmenizi, aksi halde teklifinizin reddedileceği hususunda;

Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.” şeklinde yer alan ifadeler ile aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği tespit edilmiştir.

-Ahmet Yılmaz tarafından aşırı düşük teklif açık teklif açıklaması kapsamında ihalenin açıklama istenen 1, 2, 3 ve 9’uncu kısımlarına ilişkin olarak 31.10.2019 tarihli dört adet açıklama üst yazısı ve ekinde her kısma ilişin 30.10.2019 tarihli dört adet fiyat teklifi sunulduğu,

Ahmet Yılmaz tarafından sunulan açıklama üst yazısında, idarece taraflarına gönderilen 24.10.2019 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması konulu yazının ilgi tutulduğu ve söz konusu yazıda “… aşırı düşük teklif açıklama yazısında belirtilen “ çalıştırılacak araçların maliyeti, kiralık ise “tüm giderler kira bedeline dahil olarak sadece kira bedelleri” açıklaması gereğince iş kaleminin açıklamasında düşünülen okul servisi minibüsünün tüm giderle kira bedeline dahil olarak… o alanda faaliyet gösteren Osman Çapar’dan fiyat teklifi alınmıştır.

Alınan fiyat teklifi aşırı düşük teklif açıklaması konulu yazıda istenildiği gibi tüm giderler kira bedeline dâhil olarak sadece kira bedelini göstermektedir.” ifadelerine yer verildiği,

Anılan yazı ekinde kira bedellerinin tevsiki amacıyla, 1, 2, 3 ve 9’uncu kısımlarına ilişkin fiyat teklifleri sunulduğu, Osman Çapar tarafından 30.10.2019 tarihli olarak düzenlenmiş söz konusu fiyat teklifleri içeriğinde, her bir kısımdaki okul servisi minibüsü kira bedeli için öngörülen birim fiyat ve işin süresi çarpılarak oluşturulan toplam bedellere yer verildiği, anılan fiyat teklifinin SMMM tarafından meslek mensubu beyanı yazılmak suretiyle kaşelenerek imzalandığı,

Söz konusu fiyat tekliflerinin “Kira Bedeline Dahil Olan Giderler” kısmında “…4) Kiralanacak minibüsün, şoför maliyeti,araç bakım-onarım maliyetleri, akaryakıt maliyetleri, motorlu taşıt vergisi sigorta maliyetleri, araç muayene ve egzos emisyon maliyetleri kira bedeline dahildir.” açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.

-Harun Ak tarafından aşırı düşük teklif açık teklif açıklaması kapsamında ihalenin açıklama istenen 12’nci kısmına ilişkin olarak bila tarihli açıklama üst yazısı ve ekinde bu kısma ilişin 30.10.2019 tarihli fiyat teklifi sunulduğu,

Harun Ak tarafından sunulan açıklama üst yazısında, idarece taraflarına gönderilen 24.10.2019 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması konu yazının ilgi tutulduğu ve söz konusu yazıda “… aşırı düşük teklif açıklama yazısında belirtilen “ çalıştırılacak araçların maliyeti, kiralık ise “tüm giderler kira bedeline dahil olarak sadece kira bedelleri” açıklaması gereğince iş kaleminin açıklamasında düşünülen okul servisi minibüsünün tüm giderle kira bedeline dahil olarak… o alanda faaliyet gösteren Nedret Dağlı’dan fiyat teklifi alınmıştır.

Alınan fiyat teklifi aşırı düşük teklif açıklaması konulu yazıda istenildiği gibi tüm giderler kira bedeline dâhil olarak sadece kira bedelini göstermektedir.” ifadelerine yer verildiği,

Anılan yazı ekinde kira bedellerinin tevsiki amacıyla, 12’nci kısma ilişkin fiyat teklifi sunulduğu, Nedret Dağlı tarafından 30.10.2019 olarak düzenlenmiş söz konusu fiyat teklifi içeriğinde 12’nci kısımdaki okul servisi minibüsü kira bedeli için öngörülen birim fiyat ve işin süresi çarpılarak oluşturulan toplam bedele yer verildiği, anılan fiyat teklifinin SMMM tarafından meslek mensubu beyanı yazılmak suretiyle kaşelenerek imzalandığı,

Söz konusu fiyat tekliflerinin kira bedeline dâhil olan giderler kısmında“4) Kiralanacak minibüsün, şoför maliyeti, araç bakım-onarım maliyetleri, akaryakıt maliyetleri, motorlu taşıt vergisi, sigorta maliyetleri, araç muayene ve egzos emisyon maliyetleri kira bedeline dahildir.

5)Minibüste zorunlu bulunması gereken zincir, çekme halatı, takoz, yangın söndürme cihazı, reflektör, sağlık seti, teknik şartnamede belirtilen diğer giderler kira bedeline dâhildir.” açıklamalarına yer verildiği görülmüştür.

-Bahsi geçen her iki istekli tarafından da aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında başkaca tevsik edici belge sunulmadığı tespit edilmiştir.

Söz konusu isteklilere İdarece gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında “… kısımlarda çalıştırılacak araçların maliyeti, kiralık ise tüm giderler kira bedeline dahil olarak sadece kira bedelleri,” ifadesine yer verildiği, bu doğrultuda aşırı düşük teklif açıklaması sunan Ahmet Yılmaz ve Harun Ak tarafından kira bedellerinin tevsikine yönelik olarak sunulan fiyat tekliflerinin “şoför maliyeti, araç bakım-onarım maliyetleri, akaryakıt maliyetleri, motorlu taşıt vergisi, sigorta maliyetleri, araç muayene ve egzos emisyon maliyetleri” dahil olmak üzere “okul servisi minibüsü kira bedeli”ne karşılık tek birim fiyat olmak üzere düzenlendiği, kira bedeline dahil olan diğer gider kalemlerinin ayrı ayrı gösterilmediği ve ayrı ayrı fiyatlarına yer verilmediği, açıklama sunulmadığı görülmüştür. Dolayısıyla, söz konusu ifadenin istekliler bakımından tereddüt doğurucu nitelikte olduğu ve açıklama yapan isteklileri uygun olmayan açıklama sunma hususunda hatalı şekilde yönlendirdiği anlaşılmıştır.

Nitekim, her iki istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması üst yazısında “ Alınan fiyat teklifi aşırı düşük teklif açıklaması konulu yazıda istenildiği gibi tüm giderler kira bedeline dâhil olarak sadece kira bedelini göstermektedir.” ifadelerine yer verildiği, açıklamalarının ve dolayısıyla tüm giderler dahil olarak sundukları kira bedeline dahil fiyat teklifinin, idarece aşırı düşük sorgulama yazısında yer verilen ifade doğrultusunda sunulduğunun ortaya konulduğu görülmüştür.

Ayrıca, başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyet dilekçesinde “Kiralama fiyat tekliflerinden bazılarında yedek parça, bakım onarım, akaryakıt gibi bazı maliyet bileşenlerinin kiralama maliyetinin içerisine dâhil edilmek suretiyle fiyat teklifi alınmasının mevzuata aykırı olduğu,

…

Bakım onarım fiyat teklifinde yağ, akü, benzin, yedek parça & tamir-bakım giderlerine ilişkin maliyet kalemlerinin tek bir satırda birlikte fiyatlandırıldığı, her bir girdi kalemine yönelik ayrıştırma yapılarak ayrı ayrı fiyatlandırılmadığı bu çerçevede firmanın açıklamalarının reddi gerektiği” yönünde iddialara yer verildiği, ancak mevcut durum itibariyle aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin kendilerinden kaynaklı olmayan ve idarenin hatalı yönlendirmesi çerçevesinde sundukları açıklamalar kapsamında söz konusu iddialara ilişkin bir değerlendirme yapmanın mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

İlaveten, idarece teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerin aşırı düşük teklif olarak belirlenerek aşırı düşük sorgulaması yapılması gerekir iken ihalenin 12’nci kısmında 38.033,16 olarak belirlenen sınır değerin altında 37.648,00 TL teklif sunan Akder Taş. Otobüs Ter. İşlet. Otom. ve İnş. Tic. Ltd. Şti.ne aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde, gelinen aşamada, isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı esas alınarak sağlıklı bir değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı, bu itibarla teklifi sınır değerin altında olan isteklilere (12’nci kısımda Akder Taş. Otobüs Ter. İşlet. Otom. ve İnş. Tic. Ltd. Şti.de dâhil olarak) teklifte önemli kabul edilen maliyet bileşenlerinin idarece açık, net ve hiçbir tereddüte mahal vermeyecek biçimde belirlenerek ve mevzuata uygun olarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin 1, 2, 3, 9 ve 12’nci kısımlarında teklifi sınır değerin altında olan isteklilere (12’nci kısımda Akder Taş. Otobüs Ter. İşlet. Otom. ve İnş. Tic. Ltd. Şti.de dâhil olarak) teklifte önemli kabul edilen maliyet bileşenlerinin idarece açık, net ve hiçbir tereddüte mahal vermeyecek biçimde belirlenerek ve mevzuata uygun olarak aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden gerçekleştirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.