KİK Kararı: 2019/UH.I-932

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/038
Gündem No : 69
Karar Tarihi : 08.08.2019
Karar No : 2019/UH.I-932
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Maraş Damak Yem. Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Şehitkamil İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/243039 İhale Kayıt Numaralı “Şehitkamil İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne Bağlı Taşımalı Eğitim Kapsamındaki İlk ve Ortaokul Öğrencilerine Bir Öğün Öğle Yemeği Verilmesi İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Şehitkamil İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 17.06.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Şehitkamil İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne Bağlı Taşımalı Eğitim Kapsamındaki İlk ve Ortaokul Öğrencilerine Bir Öğün Öğle Yemeği Verilmesi İşi” ihalesine ilişkin olarak Maraş Damak Yem. Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.nin 04.07.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.07.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.07.2019 tarih ve 28692 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.07.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/709 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, tekliflerinin, aşırı düşük teklif açıklamalarında öngördükleri fiyatların mevcut piyasa şartlarına uymadığı ve gerçeği yansıtmadığı gerekçesi ile reddedildiği, ancak açıklamaya konu fiyatların ticaret borsası fiyatları olduğu, diğer giderler için de açıklama yapıldığı, çalıştırılacak işçi sayısı Şartname’de belirtilmediğinden işçilik giderini Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonu’nca 12.05.2010 tarihinde 27579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan oranlara göre verdikleri, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğu iddia edilmektedir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin, Şehitkamil İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı taşımalı eğitim kapsamındaki ilk ve ortaokul öğrencilerine bir öğün öğle yemeği verilmesi işi olduğu, ihaleye 11 isteklinin teklif verdiği, teklifi sınır değerin altında kalan 6 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu açıklamayı sunan 3 isteklinin teklifleri, açıklamada öngörülen fiyatların mevcut piyasa fiyatlarını yansıtmadığı, gerçekçi olmadığı ve günün şartlarına uygun olarak hazırlanmadığı gerekçeleriyle reddedilerek ihalenin Rafiera Yem. Hazır Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. uhdesine bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “...79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir.(Ek cümle: 25/01/2017-29959 R.G./12. md.)Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

...

79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir.

79.2.7. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır.

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.

...

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Şehitkamil İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı taşımalı eğitim kapsamındaki ilk ve ortaokul öğrencilerine bir öğün öğle yemeği verilmesi işi

b) Miktarı ve türü: Taşıma merkezlerindeki 1650 öğrenciye 180 gün bir öğün öğle yemeği verilmesi işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Şehitkamil ilçe eğitim müdürlüğüne bağlı ilk ve ortaokullar

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İstekliler tekliflerine vergi (KDV hariç), resim, harç ve benzeri, ulaşım ve işçi çalıştırılması giderlerini dahil edeceklerdir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değer hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Verilen hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.1 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “İşin Niteliği, Nev’i ve Miktarı” başlıklı maddesinde “Gaziantep ili Şehitkamil İlçesine bağlı 20 Taşıma Merkezi İlk ve Ortaokullarında eğitim gören 1650 öğrenciye 180 iş günü öğle yemeği malzeme dahil, hazırlık ve yemek pişirme, okullara dağıtım, okullarda servis ve sonrası tüm hizmetlerin alımı işi. Yemeklerin tamamı ihale sonucuna göre ihale üzerinde bırakılan yüklenici firmanın mutfağında hazırlanarak pişirilecektir. Belirlenen yemek listesi aylık olarak uygulanacaktır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 1’inci maddesinde “Hizmetlerin yürütülmesi esnasında gerekli olup idarenin teslim ettiği araç dışında her türlü araç-gereç ve malzeme Yüklenici tarafından sağlanacaktır.” düzenlenmesi,

Anılan Şartname’nin 5’inci maddesinde “ Yemeklerin okullara dağıtımı, okullarda servisi, boş kapların toplanması, bunların içine konacak sepetlerin bulundurulması ve bulaşıkların yıkanması gibi işler yemek veren firmaya ait olup, bundan dolayı herhangi bir ücret talep etmeyecektir.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin 8’inci maddesinde “Yemekler üç çeşit olacak, kişi başına 100 gr. somun ekmek verilecek verilen ekmekler streç içinde dağıtılacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin 21’inci maddesinde “Yemeğin taşınmasında, yemek servisinin yapılmasında, yemek sonrası temizlik hizmetlerinin yapılmasında görevlendirilecek personel yüklenici firma tarafından temin edilecek, bu hususta yapılacak tüm giderler (maaş, SSK pirimi vergi vb.) giderler yüklenici firma tarafından karşılanacaktır. ...” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Şartname’nin 38’inci maddesinde “Hazırlanan yemekler Termobox veya paslanmaz krom çelik yemek taşıma kapları ile üstü kapalı panelvan ya da minibüs türü taşıtlarla Yüklenici tarafından taşınacaktır. ...” düzenlemesinin yer aldığı, aynı maddede mutfak, gıda deposu, pişirme işi sonrasında ve yemekhane için günlük, haftalık ve aylık temizliğe ilişkin talimatlara yer verildiği görülmüştür.

Aynı Şartname’nin “Örnek Yemek Listesi” başlıklı 55’inci maddesinde “...

HAFTA

1. GÜN

2. GÜN

3. GÜN

4. GÜN

5 GÜN

1.HAFTA

Etli Kuru fasulye

Tas Kebabı

Terbiyeli Köfte

Kıymalı Ispanak

Etli Patates

Pirinç Pilavı

Bulgur pilavı

Peynirli Makarna

Mercimek Çorba

Bulgur Pilavı

Komposto

Cacık

Salata

Meyve (Karpuz)****

İrmik Helvası

Ekmek 100 gr.

Ekmek 100 gr.

Ekmek 100 gr.

Ekmek 100 gr.

Ekmek 100 gr.

2.HAFTA

Etli Nohut

Bulgur Pilavı

Cacık

Ekmek 100 gr.

Sebzeli Tavuk

Fırında Makarna

Meyve(Elma)****

Ekmek 100 gr.

Orman Kebabı

Pirinç Pilavı

Komposto

Ekmek 100 gr.

İzmir Köfte

Pirinç Pilavı

Salata

Ekmek 100 gr.

Etli Taze Fasulye

Bulgur Pilavı

Kadayıf

Ekmek 100 gr.

...” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Yemek yapımında kullanılacak malzemenin evsafı” başlıklı düzenlemesinde ekmeğe ilişkin olarak “Ekmekler %76 -80 randımanlı undan yapılmış olmalıdır. Ekmekte ve ambalajında ip, çöp ve yabancı madde bulunmamalıdır. Ekmekler iyi pişmiş, kabarmış, gevrek elastiki ve normal görünüş koku ve lezzette olmalı kesildiği zaman görülen delikler normal büyüklükte olmalı yanık hamur yapışkan içinde un ve tuz topakları yarık ve boşluklar olmamalıdır.

1 öğrenci için öğünde 100 gr ekmek verilecektir. Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine uygun ve Tarım Bakanlığının izni ile üretilmiş olacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Anılan Şartname’nin “Gramajlar” başlıklı maddesinde yüklenicinin uygulayacağı gramajlar ve çıkartılacak yemek listesine yer verilerek yemeğin cinsi, malzemenin cinsi ve miktarı (öğün) bilgilerine yer verildiği görülmüştür.

26.06.2019 tarihli ihale komisyonu kararında, başvuru sahibinin teklifinin reddedilme gerekçesinin “aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında öngörülen fiyatların mevcut piyasa fiyatlarını yansıtmadığı, gerçekçi olmadığı ve günün şartlarına uygun olarak hazırlanmadığı” şeklinde belirtildiği, anılan istekli tarafından yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan kararda ise “Aşırı düşük teklif açıklamalarında hizmetin ifasında kaç işçi çalıştırılacağı ve bu işçilerin kaçar saat çalıştırılacağının belirtilmediği, Teknik Şartname’de belirtilen yemek dağıtma aracı ile ilgili giderlerin (yakıt vb.) ve yemek yenilecek yerin temizliği ile ilgili giderlerin (maske, eldiven, temizlik malzemeleri vb.) açıklamada yer almadığı, Ankara Halk Ekmek fiyatının komisyonca yerinde yapılan inceleme ve değerlendirme sonucu mevcut piyasa fiyatlarını yansıtmadığı” ifadelerine yer verilerek ayrıntılı olarak belirtildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması idarenin değerlendirme dışı bırakma gerekçeleri çerçevesinde aşağıda incelenmiştir.

Teknik Şartname’nin ilgili maddelerinden; ihalenin konusunun 1650 öğrenciye öğle yemeği verilmesi işi olduğu, yemeklerin okullara dağıtımına ve temizliğe ilişkin giderlerin yükleniciye ait olacağı, örnek menünün 10 günlük yemek menüsü olarak belirlendiği, bu kapsamda her gün için 100 gr ekmek verilmesinin öngörüldüğü, işin ifasında çalıştırılacak işçi sayısı ve çalışma saatlerine ilişkin ise herhangi bir belirlemenin yapılmadığı anlaşılmıştır.

İdare tarafından başvuru sahibine gönderilen 17.06.2019 tarihli aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında “... İhale konusu iş olan taşımalı kapsamındaki öğrencilere verilecek olan bir öğün öğle yemeği işi ile ilgili olarak; Yemek verilmesi işinin; Ekonomik kriterlerin (bileşenlerin), işi nasıl ve ne şekilde yapılacağının, hizmetin özgünlüğü açısından avantajlı koşulların belirlenerek yapılacağının,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79. maddesinde belirtilen hususlara göre savunmanın hazırlanarak yazımızın tebliğinden itibaren 5 (24.06.2019) iş günü içerisinde yazılı olarak müdürlüğümüze bildirilmesi hususunu.

Bilgilerinize rica ederim.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama dosyası kapsamında sunulan malzemeli yemek sunum hesap cetveli (Ek-H.4) incelendiğinde;

Ekmeğin birim fiyatının 2.80 TL olarak öngörüldüğü, açıklama yönteminin ise “Ankara Halk Ekmek 250 gr normal ekmek fiyatı” olarak belirtildiği, açıklamanın ekinde “www.ankarahalkekmek.com.tr/fiyat-listesi” adresinden alınan çıktı sunulduğu ve sunulan fiyat listesinde 250 gr normal ekmek fiyatının 0,70 TL olarak belirtildiği görülmüştür.

Bahse konu internet adresinden yapılan sorgulamada, normal ekmek fiyatının 250 gr için 0,70 TL olarak belirlendiği, söz konusu tutarın isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında öngörülen fiyat ile aynı olduğu, Teknik Şartname’nin ekmek evsafına ilişkin düzenlemelerinde 1 öğrenci için öğünde 100 gr ekmek verileceğinin düzenlendiği, dolayısıyla isteklinin açıklamasının Teknik Şartname’ye uygun olduğu görülmüş, söz konusu girdinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde uygun olarak tevsik edildiği anlaşılmıştır.

Diğer tarafından, başvuru sahibi tarafından sunulan malzemeli yemek sunum hesap cetvelinde (Ek-H.4) işçilik giderlerine ilişkin olarak “İhale şartnamesinde çalıştırılacak personel sayısı belirtilmediğinden, işçilik giderleri Sosyal Güvenlik Kurumu Asgari İşçilik Tespit Komisyonu’nca 12 Mayıs 2010 tarihinde 27579 sayı numaralı Resmi Gazete’de yayınlanan oranlara göre verilen teklifin %20 oranı hesaplanmıştır.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Başvuruya konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir ihale olmadığı, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde işçi çalıştırılmasına ilişkin giderlerinin teklif fiyata dahil olan giderler olarak belirlendiği ancak dokümanda işin kapsamında kaç işçi çalıştırılacağı ve bu işçilerin kaç saat çalıştırılacağına ilişkin herhangi bir belirlemenin yapılmadığı anlaşılmıştır.

Bu çerçevede, yalnızca öğle yemeği verilmesi işini ihtiva eden söz konusu ihalede, başvuru sahibi tarafından işçilik gideri açıklanırken 10 günlük işçilik bedeli için 10.989,00 TL öngörüldüğü ve bu tutarın 10 günlük yemek bedelinin %20’sine tekabül ettiği, dolayısıyla işçilik giderinin oransal olarak teklif fiyatına dahil edildiği, bu itibarla işin kapsamı, yapılan açıklamanın içeriği ve ihale dokümanında çalıştırılacak personel sayısına ve çalışma süresine ilişkin ayrıca bir belirleme bulunmaması hususları birlikte değerlendirildiğinde bu husustaki açıklamanın uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde yer alan alan “... isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.” açıklamasına göre temizlik ve yemek dağıtma aracı ile ilgili giderlerin yardımcı giderler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri gereğince yardımcı giderlere ilişkin açıklama yapılmasına gerek olmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin açıklamasının temizlik malzemesi ve yemek dağıtım araç giderine ilişkin maliyet öngörülmediği gerekçesiyle reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Ayrıca idare tarafından başvuru sahibinin açıklaması “açıklamada yer verilen fiyatların mevcut piyasa fiyatlarını yansıtmadığı” gerekçesiyle reddedilmiş ise de, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.1’inci maddesinde yer alan “Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.” açıklaması uyarınca hayatın olağan akışına ve piyasa koşullarına uygun olmadığı gerekçesiyle açıklamalar reddedilemeyeceğinden, idarenin başvuru sahibi isteklinin açıklamasını anılan gerekçelerle reddetmesi yerinde görülmemiştir.

Bu itibarla başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının, bahsedilen gerekçelerle değerlendirme dışı bırakılması işlemi uygun bulunmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

Kurumumuz tarafından ilgili idareye gönderilen 01.08.2019 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif açıklamaları, öngörülen fiyatların mevcut piyasa fiyatlarını yansıtmadığı, gerçekçi olmadığı ve günün şartlarına uygun olarak hazırlanmadığı gerekçeleriyle uygun görülmeyen diğer isteklilerin (Diriliş Group San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Asum Yemek A.Ş.) aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilme gerekçelerinin ayrıntılı olarak tarafımıza bildirilmesi istenilmiştir.

İdare tarafından gönderilen 02.08.2019 tarih ve 14430760 sayılı cevabi yazıda söz konusu istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilme gerekçelerinin başvuru sahibinin açıklamasının reddedilme gerekçeleri ile aynı olduğu ifade edilmiştir.

1-) Diriliş Group San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Anılan istekli tarafından, malzemeli yemek sunum hesap cetvelinde (Ek-H.4) ekmek girdisinin birim maliyetinin, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile tevsik edildiğinin belirtildiği ve açıklama ekinde maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulduğu, anılan tutanakta 100 gr ekmek için ağırlıklı ortalama birim maliyetin 0,32 TL olarak belirtildiği, söz konusu istekli tarafından sunulan malzemeli yemek sunumu hesap cetveli ile maliyet satış tutarı tespit tutanağında yer alan fiyatların uyumlu olduğu (0,32 TL), dolayısıyla anılan istekli tarafından ekmek girdisine ilişkin olarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde uygun olduğu anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, işçilik giderine ilişkin açıklamanın KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak yapıldığı, ihale konusu işte 25 işçinin günde 2 saat çalıştırılacağı öngörülerek fiyat teklifi verildiği, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve ihale dokümanında personel çalışma sürelerine ilişkin bir belirlemenin yapılmadığı başvuru konusu ihalede, işçilik giderinin teklif fiyata dahil edildiği görüldüğünden bu husustaki açıklamanın uygun olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde yer alan alan “... isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.” açıklamasına göre temizlik ve yemek dağıtma aracı ile ilgili giderlerin yardımcı giderler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri gereğince yardımcı giderlere ilişkin açıklama yapılmasına gerek olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla anılan isteklinin açıklamasının temizlik malzemesi ve yemek dağıtım araç giderine ilişkin maliyet öngörülmediği gerekçesiyle reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca idare tarafından anılan isteklinin açıklaması “açıklamada yer verilen fiyatların mevcut piyasa fiyatlarını yansıtmadığı” gerekçesiyle reddedilmiş ise de, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.1’inci maddesinde yer alan “Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.” açıklaması uyarınca hayatın olağan akışına ve piyasa koşullarına uygun olmadığı gerekçesiyle açıklamalar reddedilemeyeceğinden, söz konusu gerekçe de mevzuata uygun bulunmamıştır.

2-) Asum Yemek A.Ş tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan malzemeli yemek sunum hesap cetveli (Ek-H.4) incelendiğinde;

Ekmeğin birim fiyatının 2.80 TL olarak öngörüldüğü, açıklama yönteminin ise “Ankara Halk Ekmek 250 gr normal ekmek fiyatı” olarak belirtildiği, açıklamanın ekinde “www.ankarahalkekmek.com.tr/fiyat-listesi” adresinden alınan çıktı sunulduğu ve sunulan fiyat listesinde 250 gr normal ekmek fiyatının 0,70 TL olarak belirtildiği görülmüştür.

Bahse konu internet adresinden yapılan sorgulamada, normal ekmek fiyatının 250 gr için 0,70 TL olarak belirlendiği, söz konusu tutarın isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında öngörülen fiyat ile aynı olduğu, Teknik Şartname’nin ekmek evsafına ilişkin düzenlemelerinde 1 öğrenci için öğünde 100 gr ekmek verileceğinin düzenlendiği, dolayısıyla isteklinin açıklamasının Teknik Şartname’ye uygun olduğu ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde uygun olarak tevsik edildiği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, işçilik giderlerine ilişkin açıklamanın KİK İşçilik Hesaplama Modülü kullanılarak yapıldığı, iş kapsamda 2 şoför (günlük 4 saat) ve 20 servis/temizlik elemanı (günlük 1,5 saat) çalıştırılacağının öngörüldüğü ve bu kapsamda iş sürecinde toplam maliyete yer verildiği, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve ihale dokümanında personel çalışma sürelerine ilişkin bir belirlemenin yapılmadığı başvuru konusu ihalede, işçilik giderinin teklif fiyata dahil edildiği görüldüğünden bu husustaki açıklamanın uygun olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde yer alan alan “... isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.” açıklamasına göre temizlik ve yemek dağıtma aracı ile ilgili giderlerin yardımcı giderler kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri gereğince yardımcı giderlere ilişkin açıklama yapılmasına gerek olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla anılan isteklinin açıklamasının temizlik malzemesi ve yemek dağıtım araç giderine ilişkin maliyet öngörülmediği gerekçesiyle reddedilmesinin mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca idare tarafından anılan isteklinin açıklaması “açıklamada yer verilen fiyatların mevcut piyasa fiyatlarını yansıtmadığı” gerekçesiyle reddedilmiş ise de, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.1’inci maddesinde yer alan “Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.” açıklaması uyarınca hayatın olağan akışına ve piyasa koşullarına uygun olmadığı gerekçesiyle açıklamalar reddedilemeyeceğinden, söz konusu gerekçe de mevzuata uygun bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Diriliş Group San. ve Tic. Ltd. Şti., Asum Yemek A.Ş. ve Maraş Damak Yem. Gıda Tem. İnş. Taş. Hay. San. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.