KİK Kararı: 2019/UH.I-319

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/010
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 27.02.2019
Karar No : 2019/UH.I-319
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Demka Yem. Gıda Tar. Tem. Hayv. İnş. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Amasya Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2018/577672 İhale Kayıt Numaralı “Malzemeli Mamul Yemek Hazırlama, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Amasya Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 17.12.2018 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Malzemeli Mamul Yemek Hazırlama, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Demka Yem. Gıda Tar. Tem. Hayv. İnş. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 07.01.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.01.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.01.2019 tarih ve 3903 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.01.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/125 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin birinci ve ikinci kısımlarına ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece yeterli görülmediği; buna gerekçe olarak yemeklerin içeriğinde yer alan baharatlara ve tatlandırıcılara yönelik herhangi bir fiyat açıklamasının yapılmaması, KİK payı, ihale karar pulu ve sözleşme damga vergisi ile ihalenin birinci kısmı kapsamında katlara dağıtılacak olan 180.000 adet kapalı bardak suyun açıklanmaması hususlarının gösterildiği; baharatlar ve tatlandırıcılar ile sözleşme giderleri ve genel giderlerin yardımcı giderler arasında değerlendirilmesi gerektiği, bunlara ilişkin ayrıca açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı; Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca toplam miktar ve tutarın değil teklif edilen birim fiyatın açıklanması gerektiği, bu kapsamda birim fiyatlar açıklandığından öğün başına iki adet kapalı bardak su öngörülerek 101.000 öğün olan birinci kısım kapsamında toplamda 202.000 kapalı bardak su maliyetinin teklif fiyatına dâhil edilmiş olduğu, bir başka anlatımla kapalı bardak su maliyetinin teklif edilen birim fiyatlara yedirildiği, idarece şikâyet başvurusu üzerine 180.000 adet kapalı bardak suyun öğünlerde verilen bardak sulardan bağımsız olduğunun belirtildiği, ancak açıklama isteme yazısında söz konusu suların ayrıca verilmesi gerektiğinin bildirilmediği, dolayısıyla idarece teklifte önemli olduğu öngörülen bileşenler açıklama istenilirken belirtilmediği halde kendilerince önemli görülen bileşenler üzerinden değerlendirme yapıldığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İncelenen ihale kısmi teklife açık şekilde gerçekleştirilmiş, İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesi çerçevesinde her bir kısma ilişkin aşırı düşük teklif sınır değeri tespit edilmiş, her bir kısımda teklifi sınır değerin altında kalan başvuru sahibi Demka Yem. Gıda Tar. Tem. Hayv. İnş. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden 17.12.2018 tarihinde açıklama istenilmiş, başvuru sahibince birinci ve ikinci kısımlar bakımından süresi içerisinde açıklamalar sunulmakla birlikte üçüncü kısma yönelik açıklama sunulmamış, idarece yapılan değerlendirmeler neticesinde yemeklerin içeriğinde bulunan baharatlara (tuz, karabiber, pul biber vs.) ve tatlandırıcılara ilişkin fiyat açıklaması yapılmadığı, her bir öğün için ayrı ayrı kapalı bardak su gideri açıklanmakla beraber ihalenin birinci kısmı kapsamında katlara dağıtılacak olan 180.000 adet kapalı bardak su için herhangi bir açıklama yapılmadığı, KİK payı, ihale karar pulu, sözleşme damga vergisi için herhangi bir açıklama yapılmadığı gerekçeleriyle başvuru sahibinin açıklamaları yeterli görülmemiştir.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. … 1.Kısım Suluova HYBRM Müdürlüğü için 180.000 Adet 200 Ml'lik hazır bardak su teklif fiyata dahildir. Diğer kısımlar için yemeklerde kullanılacak hazır su giderleri teklif fiyata dahildir.

İçme suyu, yemeğin özelliğine göre ketçap, mayonez, limon, sirke, çeşitli baharatlar, temizlik malzemeleri, plastik çöp torbası, bebek, yaşlı, hasta veya diyetlilerin yiyeceklerinin hazırlanması amacıyla oluşturulan özel beslenme birimi için süt, pirinç unu, sebze, meyve, et, LPG dolum masrafları, yemek numunelerinin mikrobiyolojik analizi, yemek imalatı servis ve temizliği, kullanılacak malzeme, iş kazası ve hijyene ilişkin personelin eğitimi, idarenin demirbaşında bulunan ve yüklenici firmaya teslim edilecek her türlü ekipmanın bakım ve onarımı, yüklenici firma tarafından temin edilecek makine ve teçhizat, ilaçlama, yemeğin yapımında kullanılacak elektrik, su, doğalgaz ile nakliye, ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri ve Kamu İhale Kurum payı teklif fiyata dahildir.

Yemeğin taşınması için thermobox veya ısı üreten kapalı araba, kapak, diyetlilerin yemeğinin taşınması için termo tepsiler, strech, alüminyum folyo, ağız maskesi, bone, kolluk, hijyenik eldiven, tek kullanımlık numune poşeti, soğutmalı taşıma aracı, çöp konteyneri, su sebili, pişirme ve saklama kapları teklif fiyata dâhildir…” düzenlemeleri,

Teknik Şartname’nin “Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları” başlıklı (A) bölümünde “…Yemekhanelerde su servisi kahvaltı, öğle ve akşam yemeklerinde kapalı ambalajlı pet bardak sular ile yapılacaktır. Katlarda su servisi 19 litrelik damacana doğal kaynak suyu ile yapılacaktır. Damacana sular için su sebillerinin yanında tek kullanımlık pet bardak bulundurulacaktır. Damacanalara uygun su sebilleri, damacanalar ve pet bardaklar firma tarafından temin edilecektir.

…

Öğle ve akşam yemekleri tepsilerde, porselen tabaklarda servis edilecektir. Çatal, kaşık, bıçak, pet bardakta kapalı su servis edilecektir.” düzenlemeleri bulunmaktadır.

Yukarıda aktarılan düzenlemelerden, kahvaltı ve yemeklerde kapalı ambalajlı pet bardak su verileceği, katlarda ise 19 litrelik damacana doğal kaynak suyu ile su servisi yapılacağı, birinci kısım bakımından ayrıca 180.000 adet hazır bardak suyun teklif fiyatına dâhil edileceği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir.

79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir.

79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer;

SD: Sınır değeri,

YM: Yaklaşık maliyeti,

n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını,

T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini,

R: Sınır Değer Tespit Katsayısını

79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir.

79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

…

79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Bu maddede yer alan ana girdi ibaresi kapsamında, kırmızı et; beyaz et; balık; işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi); kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve; toz şeker, süt; yoğurt, ayran; yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı) kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi); pet su, ekmek açıklama yapılacak unsurlar olarak dikkate alınır. İdarenin ihale dokümanında bu girdilerin dışında ana girdi niteliğinde malzeme içeren yemek öğünü düzenlemesi durumunda aşırı düşük teklif açıklama yazısında açıklama istenecek unsurlar arasında bu malzemelerin de belirtilmesi zorunludur. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, kırmızı et; beyaz et; balık; kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi); sebze; meyve maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde sadece iki haftalık örnek menüdeki ana girdiler ve işçilik giderleri dikkate alınarak açıklama yapılmalıdır. İsteklilerin örnek menüdeki girdiler ve işçilik gideri kullanılarak teklif ettikleri birim fiyatı açıklamaları gerekmekte olup toplam miktar ve tutar açıklaması yapılmayacaktır. Örneğin normal kahvaltı, diyet kahvaltı, ara öğün, normal yemek ve diyet yemek gibi birim fiyatları içeren bir ihalede, isteklilerin teklif ettikleri birim fiyatı; örnek menüyü ve bu menünün üretimi için gerekli işçilik tutarını kullanarak tevsik etmeleri durumunda açıklama uygun kabul edilecektir.

…

79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.

79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.

…

79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır.” açıklamalarına yer verilmiştir.

Aktarılan Tebliğ açıklamalarından, malzemeli yemek hizmeti alımı ihalelerinde iki haftalık örnek menü düzenlenerek bu menü kapsamında açıklama istenileceği; açıklama yapılırken isteklilerce “ana girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” bileşenlerinin hesaplanarak gösterileceği; “ana girdi” ibaresi kapsamında kırmızı et, beyaz et, balık, işlenmiş et ürünleri (sucuk, salam, sosis, kavurma gibi), kuru gıdalar (pirinç, bulgur, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi), sebze, meyve, toz şeker, süt, yoğurt, ayran, yağ ürünleri (ayçiçek yağı, zeytinyağı, tereyağı), kahvaltı malzemeleri (peynir, zeytin, yumurta, reçel, bal gibi), pet su, ekmek unsurlarının açıklanacağı; bunlar dışında ana girdi olduğu değerlendirilen malzeme varsa idarece bu malzemelerin de açıklama istenilecek unsurlar arasında olduğunun ayrıca belirtileceği; öte yandan sözleşme giderleri ve genel giderler ile tali çiğ girdilerin (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) “yardımcı girdiler” başlığında değerlendireceği ve bu unsurlar için açıklama sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde; ana girdiler kapsamında yer aldığından idarece açıklama isteme yazısında ayrıca belirtilmesine gerek bulunmaksızın pet suyun açıklanması gerektiği; öte yandan idarece şikâyet üzerine alınan kararda belirtilenin aksine “tali çiğ girdi” ibaresinden sadece yemeğin sunumu sırasında yemek masaları üzerinde bulunan ve isteğe göre kullanılan baharat ve sosların değil, yemeklerin üretiminde kullanılan tuz, baharat, tatlandırıcı gibi malzemelerin de anlaşılacağı; bu kapsamda yemeklerin içeriğinde yer verilen söz konusu malzemelerin, sözleşme giderleri ve genel giderler ile birlikte “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirileceği ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmediği sonucuna varılmıştır.

Bu doğrultuda, idarenin başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarını reddederken öne sürdüğü, baharatlara ve tatlandırıcılara ilişkin fiyat açıklaması yapılmaması ile sözleşme giderlerinin açıklanmaması gerekçelerinin yerinde olmadığı, ihalenin birinci kısmı bakımından öne sürülen katlara dağıtılacak olan 180.000 adet kapalı bardak su için herhangi bir açıklama yapılmaması gerekçesinin ise uygun olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan “…Kısmi teklife açık ihalelerde ise tekliflerin verilmesi ile bu aşamadan sonraki işlemlere ilişkin başvurularda, başvuru bedeli toplam yaklaşık maliyet üzerinden yatırılır. Başvuruya konu kısmın yaklaşık maliyetine göre fazla yatırıldığı tespit edilen tutar Kurum tarafından başvuru sahibine iade edilir.” açıklaması çerçevesinde, ihale onay belgesi ve eki yaklaşık maliyet cetvelinin incelenmesi neticesinde ihalenin başvuruya konu birinci ve ikinci kısımları itibarıyla, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesi gereğince şikâyet bedeli olarak yatırılması gereken tutarın 8.562,00 TL olduğu anlaşıldığından, Kurum hesaplarına fazladan yatırılan 4.281,00 TL’nin talebi halinde başvuru sahibine iadesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihalenin ikinci kısmında Demka Yem. Gıda Tar. Tem. Hayv. İnş. Elek. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun’un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince ihalenin birinci kısmına ilişkin olarak itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

2. Anılan Kanun’un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince ihalenin ikinci kısmına ilişkin olarak düzeltici işlem belirlenmesine,

3. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.