KİK Kararı: 2019/UH.I-1646 (11 Aralık 2019)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/054
Gündem No : 46
Karar Tarihi : 11.12.2019
Karar No : 2019/UH.I-1646
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Seç-San Yem. Hizm. Otom. İlet. Otom. Gıda Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karabük İl Sağlık Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/450656 İhale Kayıt Numaralı “36 Aylık Yemek Hizmeti Alımı” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Karabük İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 07.11.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “36 Aylık Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Seç-San Yem. Hizm. Otom. İlet. Otom. Gıda Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 18.11.2019 tarih ve 49134 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.11.2019 tarihli dilekçe ile doğrudan itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1460 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; yaklaşık maliyetin altında 3, yaklaşık maliyetin üzerinde 1 olmak üzere toplam 4 geçerli teklif bulunduğu halde ihale komisyonu tarafından ihalenin iptal edildiği, ihalenin yaklaşık maliyeti ile geçerli teklif sahibi isteklilerin teklif fiyatları dikkate alındığında, yeterli ölçüde rekabetin ve kamu yararının sağlandığının görüldüğü, bu nedenlerle idarenin kararının yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale komisyonu tarafından başvuru konusu ihale iptal edilmiş, bu işleme gerekçe olarak; ihaleye 7 istekli katılmasına rağmen (yaklaşık maliyetin üzerindeki teklif veren istekli ile birlikte) 4 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu kapsamda yeterli rekabetin oluşmadığı kanaatinin hasıl olduğu; teklif mektubu sunmadığından teklifi değerlendirme dışı bırakılan Favori Kur. Yem. Ürt. Hiz. Paz. Gıda Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin, 800.000,00 TL’lik geçici teminat mektubu dikkate alındığında, azami 26.666.666,67 TL teklif verebileceği kanaatinin oluştuğu; EKAP üzerinden inceleme yapıldığında 2019 yılında Zonguldak, İstanbul, Eskişehir, Isparta ve Samsun illerindeki ihalelerde normal yemek fiyatlarının 8,00-9,50 TL aralığında olduğunun görüldüğü; yeniden ihale yapılması durumunda rekabetin artırılabileceğinin ve kamu yararının sağlanacağının değerlendirildiği hususları ifade edilmiştir. Bu kapsamda ihalenin iptal edilme gerekçesinin temel olarak, “rekabetin, ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanmasının ve kaynakların verimli kullanılmasının sağlanamaması” olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan ihale komisyonu kararında, yaklaşık maliyetin incelenmesi neticesinde herhangi bir hata tespit edilmediği hususu da belirtilmiş olup, yaklaşık maliyette normal yemek için tespit edilmiş birim fiyatın 12,50 TL olduğu görülmektedir. Geçerli teklif sahibi 4 isteklinin ise normal yemek için 11,36 TL, 11,70 TL, 12,50 TL, 14,00 TL birim fiyat teklif ettiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklamaları bulunmaktadır.

Dolayısıyla kamu ihale mevzuatı kapsamında idarece bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesine imkân tanınmış, ayrıca ihalenin üzerinde bırakılacağı isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu haller için açıklama yapılarak bazı hususlar da dikkate alınmak suretiyle ihalenin iptal edilmesi ya da sözleşmeye bağlanmasında idarenin takdir yetkisi olduğu belirtilmiştir. Anılan mevzuat kapsamında, geçerli tekliflerin yaklaşık maliyetin altında olsa dahi idarece yüksek bulunduğu durumlara ilişkin ayrıca bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Öte yandan, kamu ihale mevzuatı uyarınca ihalenin ilanına ilişkin sürelerden, ihalenin yapılma usulüne, ihaleye katılımda sunulması istenilebilecek belgelerden, ihaleye yabancı isteklilerin katılıp katılamayacağına, aşırı düşük teklif sınır değerinden, aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesine vb. birçok konuda yaklaşık maliyetin dikkate alınması gerekmektedir.

Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde; ihale öncesinde yaklaşık maliyet hesaplanmasının ve hesaplanan yaklaşık maliyetten aşırı düşük tekliflerin tespiti, yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin reddi gibi teklif değerlendirmesine ilişkin konularda dahi faydalanılmasının, “rekabetin, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasının ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasının sağlanması” gibi temel ilkelerin gözetilmesi noktasında ortaya konulan bir yaklaşım olarak görülebileceği; bu bağlamda idarece yaklaşık maliyet dikkate alınarak ihalenin bütün aşamalarının gerçekleştirildiği ve tekliflerin değerlendirildiği, yaklaşık maliyette herhangi bir hatanın da tespit edilmediği halde, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi belirlenirken ilgili isteklilerin teklif fiyatının yaklaşık maliyetin üzerinde değil altında olması, ilgili isteklilerce normal yemek için öngörülen birim fiyatların yaklaşık maliyetteki 12,50 TL’lik tutardan düşük olması durumunun, bir diğer deyişle yaklaşık maliyetin dikkate alınmamasının tutarlı olmadığı; ayrıca teklif mektubu sunmayan bir şirketin geçici teminat tutarından hareketle teklif fiyatının varsayıma dayalı olarak hesaplanması ve diğer isteklilerin teklif fiyatlarının bu varsayımsal teklif fiyatıyla kıyaslanması gibi bir usulün mevzuatta yerinin bulunmadığı; böylesi yaklaşımların 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine uygun düşmeyeceği anlaşılmıştır.

Netice itibarıyla, idarenin bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte takdir yetkisi bulunmakla birlikte, bu yetki “saydamlığın, güvenirliğin ve eşit muamelenin sağlanması” gibi temel ilkelerden bağımsız ve sınırsız olamayacağından, ihalenin iptal edilmesi işleminin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca “idarenin ihalenin iptali kararının iptaline” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında iptal gerekçesiyle sınırlı yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihale Karabük İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 07.11.2019 tarihinde yapılan “36 Aylık Yemek Hizmeti Alımı” işi olup, 48 adet ihale dokümanı satın alınan ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, 13.11.2019 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin, ihaleye 7 istekli katılmasına rağmen (yaklaşık maliyetin üzerindeki teklif veren istekli ile birlikte) 4 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu kapsamda yeterli rekabetin oluşmadığı kanaatinin hasıl olduğu, teklif mektubu sunmadığından teklifi değerlendirme dışı bırakılan Favori Kur. Yem. Ürt. Hiz. Paz. Gıda Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin, 800.000,00 TL’lik geçici teminat mektubu dikkate alındığında, azami 26.666.666,67 TL teklif verebileceği kanaatinin oluştuğu; EKAP üzerinden inceleme yapıldığında 2019 yılında Zonguldak, İstanbul, Eskişehir, Isparta ve Samsun illerindeki ihalelerde normal yemek fiyatlarının 8,00-9,50 TL aralığında olduğunun görüldüğü, yeniden ihale yapılması durumunda rekabetin artırılabileceğinin ve kamu yararının sağlanacağının değerlendirildiği ifade edilerek iptal edildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun;

“Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

“Bütün tekliflerin reddedilmesi ve iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

“İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “…İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.

İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.

İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır...” hükmü,

yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre ihalenin iptali hususunda ihale komisyonlarına ve dolayısıyla idarelere takdir yetkisi tanındığı, bunun yanında ihale komisyonu kararı üzerine, ihale yetkililerine de ihale komisyonu kararının alınmasından itibaren 5 iş günü içerisinde yapacakları inceleme sonucunda gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle ihalenin iptal edilmesi hususunda takdir yetkisi verildiği anlaşılmakla birlikte, bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız bir yetki niteliğinde olmadığından, takdir yetkisinin anayasal ilkeler çerçevesinde, eşitlik ilkesine uygun şekilde, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılması, tesis edilen iptal işleminin gerekçelerinin açıkça ortaya konulması ve somut olaya ilişkin öğelerin hesaba katılarak karar verilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede, ihale konusu hizmet alımının 36 aylık yemek hizmeti alımı olduğu, ihaleye 7 isteklinin teklif verdiği, en düşük teklif sahibi isteklinin teklifinin geçici teminat sunmadığı gerekçesiyle, bir isteklinin teklif sunmadığı halde 800.000,00 TL’lik geçici teminat mektubu sunduğu, bir isteklinin kapasite raporu sunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, bir isteklinin teklifinin ise sınır değerin üzerinde olduğu gerekçesiyle uygun bulunmadığı, buna göre değerlendirmenin üç geçerli teklif üzerinden yapıldığı, yapılan değerlendirme sonucunda ihale komisyonunca ihalenin 4734 sayılı Kanunun 5’inci maddesinde yer alan “rekabetin, ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanmasının ve kaynakların verimli kullanılmasının sağlanması” ilkelerinin gerçekleşmediği gerekçeleriyle iptal edildiği, yukarıda anılan 4734 sayılı Kanununda yer alan mevzuat hükümleri ile ihale komisyonunun iptal gerekçeleri bir arada değerlendirildiğinde ihale komisyonunun ihaleyi iptal gerekçesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiaları kapsamında yukarıda tespiti yapılan aykırılıklar ve değerlendirmeler doğrultusunda ihalenin ihale komisyonunca iptal edilmesi yerinde bulunduğundan “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle Kurul çoğunluğunun “idarenin ihalenin iptali kararının iptali” kararına katılmıyoruz.