KİK Kararı: 2019/UH.I-1457

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2019/050
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 06.11.2019
Karar No : 2019/UH.I-1457 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Star Kızıltepe Taş. Gıda Tem. İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Kızıltepe İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2019/467264 İhale Kayıt Numaralı “2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında 5688 İlkokulu ve Ortaokul Öğrencinin 472 Araç ile 42 Taşıma Merkezi Okuluna 142 Gün İçin Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kızıltepe İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 28.10.2019 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında 5688 İlkokulu ve Ortaokul Öğrencinin 472 Araç İle 42 Taşıma Merkezi Okuluna 142 Gün İçin Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Star Kızıltepe Taş. Gıda Tem. İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 04.10.2019 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.10.2019 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.10.2019 tarih ve 43456 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.10.2019 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2019/1274 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 28.10.2019 tarihinde yapılacak olan 2019/467264 İKN’li “2019-2020 Eğitim Öğretim yılında 5688 İlkokul ve Ortaokul Öğrencinin 472 Araç ile 42 Taşıma Merkezi Okuluna 142 gün için Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi”nin ihale dokümanının rekabeti engellediği, iki kısım halinde ihaleye çıkılmasının ihaleye katılımı daralttığı, bu nedenle söz konusu ihale dokümanının İhale mevzuatına, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği’ne aykırılık teşkil ettiği, 2019/306581 İhale Kayıt Numaralı “2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında 4555 Ortaöğretim Öğrencinin 450 Araç ile 19 Taşıma Merkezi Okuluna 180 Gün İçin Araç kiralama Hizmet Alımı İşi” ile 2019/305840 İhale Kayıt Numaralı “2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında 5688 İlkokul ve Ortaokul Öğrencinin 472 Araç ile 42 Taşıma Merkezi Okuluna 180 Gün İçin Araç kiralama Hizmet Alımı İşi” ihalelerine ilişkin olarak Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulundukları, anılan Kurumun 23.09.2019 tarih ve 2019/UH.I-995 ve 2019/UH.I-998 sayılı Kurul kararları ile başvuruya konu ihalelerin kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmemesinin ihaleye katılımı ve rekabeti engellediği, dolayısıyla kısmi teklife açık olmayan bahse konu işin anılan Kanun'un 5'inci maddesindeki temel ilkelerine uygun yapılmadığı sonucuna varıldığı şeklinde yapılan açıklama ile ihalelerin iptal edildiği, 28.10.2019 tarihinde gerçekleştirilecek olan 2019/467264 İhale Kayıt Numaralı “2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında 5688 İlkokulu ve Ortaokul Öğrencinin 472 Araç ile 42 Taşıma Merkezi Okuluna 142 Gün İçin Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi”nin sadece iki kısma ayrılarak ihalenin yapılmasının Kurul kararına da aykırı olduğu, kamu yararı görülen hizmetlerin kısımlara ayrıştırılarak ihale edilmesi gerekir iken kamu yararına hareket edilmediği, rekabetin engellendiği, katılımın daraltıldığı ve bazı firmaların çıkarlarına göre işin ihale edileceğinin açıkça ortaya konulduğu, keyfiyete dayalı iş ve işlemlerden dolayı kamunun zarara uğratıldığı, Kurul kararlarının eksik uygulandığı, işin istenilen firmalara ihale edilmesi için sadece iki kısım şeklinde ihale edildiği, bu yapılan işlemin ihaleye fesat karıştırma eylemi ile aynı anlama geldiği, söz konusu ihalenin Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 12.06.2019 tarihli ve 11150334 sayılı yazısına da aykırılık teşkil ettiği, idarenin Milli Eğitim Bakanlığının anılan yazısına ve Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı davrandığı, idarece yapılan son 10 yılın ihalelerinin belli firmalara verildiği, 2019/306581 ve 2019/305840 İKN’li ihalelerin Kamu İhale Kurumu tarafından iptal edilmesi üzerine, idarece 22/d bendine göre en az 20 parçaya ayrılarak ve bilinen firmaların davet edilmesi suretiyle işin yaklaşık maliyetine yakın fiyatlar ile anılan firmalara ihale edildiği, daha önceki söz konusu ihalelerin tek parça halinde ihale edildiği gerekçesi ile Kamu İhale Kurumu tarafından iptal edilmesi üzerine idarece bu defa 2 kısım olarak ihaleye çıkılmasının idarece takdir hakkının yerinde kullanılmadığı ve şeklen Kurul kararlarının uygulandığı anlamına geldiği, ihalenin taşıma merkezlerine göre kısımlara ayrılmasının ihaleye katılımı ve rekabet ortamını artıracağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “Temel ilkeler” başlıklı 5’nci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinin ikinci fıkrasının (h) bendinde, idari şartnamede ihale konusu işin tamamına veya bir kısmına teklif verilmesinin mümkün olup olmadığının belirtilmesi gerektiği zorunlu hususlar arasında sayılmıştır.

Kamu ihale mevzuatında kısmi teklif “Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde; alımın birden fazla kalemden oluşması halinde, alımın niteliğine uygun olarak belirlenen bir veya birden fazla kısmına; ihale konusu alımın tek bir mala ilişkin olması durumunda ise aynı malın miktarlar itibariyle belirlenen bir veya birden fazla kısmına verilen teklif” şeklinde tanımlanmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kısmi tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 16.4’üncü maddesinde “16.4.1. İhalelerde, ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, kısmi teklif verilebilmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak, kısmi teklif verilebilen ihalelerde isteklilerce her bir iş kısmına ayrı ayrı teklif vermek suretiyle işin tamamına teklif verilebileceği gibi, ihale dokümanında belirtilen kısımlardan bazılarına da teklif verilebilecektir.

16.4.2. Kısmi teklif verilmesine imkân tanınan ihalede; aday veya isteklinin yeterlik değerlendirmesi, başvuruda bulunduğu veya teklif verdiği her bir kısım için ayrı ayrı yapılacaktır. İstekli, teklif ettiği kalemlerin/kısımların toplam bedeli üzerinden geçici teminat sunacaktır… ” açıklaması,

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında 5688 İlkokulu ve Ortaokul Öğrencinin 472 Araç ile 42 Taşıma Merkezi Okuluna 142 gün için Araç Kiralama Hizmet Alımı işi

b) Miktarı ve türü:

2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında 5688 İlkokulu ve Ortaokul Öğrencinin 472 Araç ile 42 Taşıma Merkezi Okuluna 142 gün için Araç Kiralama Hizmet Alımı işi

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: KIZILTEPE İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.4. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.4.1. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.4.2. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.4.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler:

7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya

b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir.

İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur.

İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde, iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. İş ortaklığında teknolojik ürün deneyim belgesini sunan ortağın kendisine ait iş deneyim tutarına ilişkin asgari yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. Konsorsiyum ortağının teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde ise, belgeyi sunduğu kısım veya kısımlar için iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir.

7.5.2. Bu Madde boş bırakılmıştır.

7.5.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

7.5.4. İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği teknik şartnamede belirtilen belgeler.

7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir:

Kamu ve Özel Sektörde yapılan her türlü Öğrenci ve personel Taşımacılığı Benzer İş Olarak Kabul Edilecektir.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Alt yükleniciler” başlıklı 18’inci maddesinde “18.1. İhale konusu hizmetin tamamı veya bir kısmı, alt yüklenicilere yaptırılamaz.” düzenlemesi,

Mezkur Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Kısmi teklife ilişkin açıklamalar

20.2.1.

1. kısım ve 2.kısımdan oluşmaktadır. Ayrıntılı bilgi teknik şartnamede belirtilmiştir.” düzenlemesi,

İhaleye ait ilanın 9’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, Birim fiyatlar üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu üzerine ihale yapılan istekliyle, her bir iş kaleminin miktarı ile bu kalemler için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır. Bu ihalede, kısmı teklif verilebilir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece Birim Fiyat Teklif Cetvelinin ise iki kısım halinde düzenlendiği, her kısımda 21 taşıma güzergahına yer verildiği, 1. kısım 152 kalem, 2. kısım ise 145 kalem olarak düzenlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından daha önce idarece 31.07.2019 tarihinde yapılan 2019/305840 İhale Kayıt Numaralı “2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında 5688 İlkokul ve Ortaokul Öğrencinin 472 Araç İle 42 Taşıma Merkezi Okuluna 180 Gün İçin Araç kiralama Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, 23.09.2019 tarih ve 2019/UH.I-998 sayılı kararı ile “…İhale konusu işin 472 araç ile işin tamamı üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilecek olması, işi tamamı üzerinden teklif alınması nedeniyle isteklilerin ihaleye katılım için sağlaması gereken iş deneyim ve geçici teminat tutarları, işin gerçekleştirileceği coğrafi bölge, ihale dokümanı satın alan istekli olabilecek sayısı, teklif veren istekli sayısı ile söz konusu ihaleye verilen tekliflerin ihale konusu işin yaklaşık maliyetine yakınlığı hususları ile ihalenin kısmi teklife kapalı olarak gerçekleştirilmesi gerektiğine yönelik idare tarafından gerekli ve yeterli somut bir gerekçenin ortaya konulamadığı hususu bir arada değerlendirildiğinde başvuruya konu ihalenin kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmemesinin ihaleye katılımı ve rekabeti engellediği, dolayısıyla kısmi teklife açık olmayan bahse konu işin anılan Kanun’un 5’inci maddesindeki temel ilkelerine uygun yapılmadığı sonucuna varılmıştır…” gerekçesi ile ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır.

Bu defa idarece, 28.10.2019 tarihinde gerçekleştirilecek olan, şikayete konu “2019/467264 İhale Kayıt Numaralı 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında 5688 İlkokulu Ve Ortaokul Öğrencinin 472 Araç İle 42 Taşıma Merkezi Okuluna 142 Gün İçin Araç Kiralama Hizmet Alımı İşi” ihalesine çıkıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden; ihale konusu işin 2019-2020 eğitim-öğretim yılında 5688 ilkokul ve ortaokul öğrencisinin 472 araç ile 42 taşıma merkezi okuluna 142 gün taşınması için araç kiralama hizmeti alımı olduğu, ihalede ekonomik ve mali yeterlik kriteri belirlenmediği, mesleki ve teknik yeterlik kriteri olarak ise teklif edilen bedelin %25'inden az olmamak üzere ihale konusu iş veya idarece belirlenen (kamu ve özel sektörde yapılan her türlü öğrenci ve personel taşımacılığı) benzer işe ait iş deneyimini gösteren belge istenildiği, ihalede kısmi teklif verilebileceği düzenlenerek 2 kısım halinde düzenlendiği anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihaleye ilişkin idare tarafından yaklaşık maliyetin 1. Kısım için 4.460.119,93 TL, 2. Kısım için 4.741.793,03 TL olmak üzere toplam 9.201.912,96 TL olarak belirlendiği görülmüştür.

Şikâyete konu ihalede 12 adet ihale dokümanı satın alındığı, 28.10.2019 tarihinde yapılan ihaleye 1 isteklinin katıldığı, tek teklif sahibi S.S. Kızıltepe Servis Hiz. Minibüsçüleri 55 Nolu Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi’nin ihalenin birinci kısmına 4.112.500,00 TL, ikinci kısmına 4.337.100,00 TL olmak üzere toplamda 8.449.600,00 TL teklif verdiği, 30.10.2019 tarihli ihale komisyonu kararında her iki kısmında anılan istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 27’nci maddesinde, ihalelerde kısmi teklif verilip verilemeyeceği hususunun ihaleye ait İdari Şartname’de belirtilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Ancak kamu ihale mevzuatında idarelerin hizmet alımı ihalelerini kısmi teklife açmalarının zorunlu olduğuna veya hangi durumlarda açılması gerektiğine veya kaç kısım halinde açılması gerektiğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, dolayısıyla ihalelerde kısmi teklif verilmesine izin verilip verilmeyeceği veya kaç kısımda ihaleye çıkılması noktasında idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte, söz konusu takdir yetkisinin anılan Kanun’un 5’inci maddesinde düzenlenen temel ilkelere uygun olarak kullanılmasının hukuki bir zorunluluk olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin 5688 ortaöğretim öğrencisinin 472 araç ile 42 taşıma merkezi okuluna 142 gün taşıma işi olduğu, ihalenin yaklaşık maliyetinin idarece 9.201.912,96 TL olarak belirlendiği, ihalenin birinci kısımda 152 kalem, ikinci kısımda 145 kalem taşıma güzergahı belirlenerek 2 kısım halinde düzenlendiği, ancak idarece hangi gerekçe ile kısım sayısının 2 olarak belirlendiği hususunda bir açıklamada bulunulmadığı görülmüştür.

Kamu ihale mevzuatında idarelerin hizmet alımı ihalelerini kısmi teklife açmalarının zorunlu olduğuna veya kaç kısım halinde açılması gerektiğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamakla birlikte, taşıma yoluyla eğitim kapsamında yapılan ve niteliği gereği her yıl süreklilik arz edecek ve sayıca fazla araç gerektiren ihale konusu iş gibi öğrenci taşıma ihalelerinde kısmi teklife imkân verilmemesi, ihalelerde istenen rekabet ortamının oluşmasına ve kaynakların verimli kullanılmasına engel oluşturabilecektir. Öte yandan ihalenin kaç kısımda yapılacağına ilişkin takdir yetkisinin de işin niteliği ve Kanun’un temel ilkeleri dikkate alınarak belirlenmesi gerekmektedir.

Buradan hareketle şikayete konu ihalede yer alan 42 taşıma merkezi dikkate alınarak kısımlara ayrılmasına imkan bulunduğu, ancak işin gerçekleştirileceği coğrafi bölge vs nedenlerle birleştirilmesi zorunlu olan taşıma merkezi olması halinde bunun kısım sayısının belirlenmesinde dikkate alınabileceği anlaşılmış olup, incelenen ihalede ihale konusu işin niteliği, iş kapsamında çalıştırılacak araç sayısı ve taşıma merkezlerinin çokluğu, ihalede 12 doküman satın alındığı, ihaleye tek teklif verildiği, verilen teklifin ihale konusu işin yaklaşık maliyetine yakın olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, söz konusu ihalenin 2 kısım halinde yapılmasının ihaleye katılımı ve rekabeti engellediği, dolayısıyla bahse konu işin anılan Kanun’un 5’inci maddesindeki temel ilkelere uygun yapılmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.