KİK Kararı: 2018/UY.II-745

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/021
Gündem No : 8
Karar Tarihi : 10.04.2018
Karar No : 2018/UY.II-745
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Gökalp Proje Müşavirlik Anonim Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri 12. Bölge Müdürlüğü,,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/599462 İhale Kayıt Numaralı “Develi Ovası Sol Sahil Sulamaları Ana İletim Hattı İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 12. Bölge Müdürlüğü tarafından 28.12.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Develi Ovası Sol Sahil Sulamaları Ana İletim Hattı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Gökalp Proje Müşavirlik Anonim Şirketinin 05.03.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 21.03.2018 tarih ve 18689 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.03.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/478 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1-) HLS İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti. - Özcan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Asmet Yapı Tur. Taah. ve Tic. A. Ş. ile Cihan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Seza İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ihale kapsamında sunmuş oldukları dosyalarında İdari Şartname’de belirtilen,

- Odaya kayıtlı olduğunu gösterir belgenin ihale yılı içerisinde alınmadığı ve belgedeki imzanın odanın yetkili kişisine ait olmadığı,

- İş deneyim belgesine sahip ortağın ortaklık süresinin ihale tarihinden geriye doğru 1 yıldan daha az süreye sahip olduğu, sunulan iş deneyim belgelerinin ihalenin ilan tarihinden itibaren geriye doğru 15 yıllık süreyi aştığı,

- İş deneyim belgesine sahip ortakların ilgili idareden emekliliğinden 2 yıl, istifasından sonra 3 yıllık süreyi doldurmadığı,

- Son durumu gösterir Ticaret Sicil Gazetesi’nin sunulmadığı,

- Teklif mektubu ve teklif cetvelinde yazım hatası ve aritmetik hata bulunduğu, mektup ve cetveli imzalayan kişinin isminin bulunmadığı, teklif cetvelinde para biriminin belirtilmediği,

- İdari Şartname’de yer alan şekil unsurlarına uyulmadığı,

- Sunulan geçici teminat mektubunun süresi ve tutarının yeterli olmadığı, geçici teminat mektuplarının usulüne uygun olmadığı,

- Sunulan banka referans mektubunun miktar ve şekil yönünden uygun olmadığı, belgenin ihale ilan tarihinden sonra alınması gerekirken önce alındığı,

- Sunulan bilançonun yeterli olmadığı; bilanço rasyoları standart formunda yuvarlama yapılmaması gerektiği, belgenin yetkili kişi tarafından usulüne uygun kaşe basılarak imzalanmadığı, bilançonun, gelir tablosunun ve faturaların eksik olduğu, bulunan faturaların da yeterli parasal tutarları sağlamadığı ve İdari Şartname’de belirtilen dönemlerden farklı dönemlere ait olduğu gerekçeleriyle tekliflerinin geçersiz sayılması gerektiği,

2- a) 01, 02, 04, 07, 08, 10, 40 ve 41 no’lu iş kalemlerine ilişkin olarak teklif fiyatlarını tutturabilme adına analiz veya alt analiz girdi miktarlarının ve rayiç birim fiyatlarının idarece verilen miktara ve resmi rayiçlere aykırı olarak değiştirildiği/azaltıldığı, bu suretle analiz fiyatlarının düşürüldüğü,

b) Analizlerdeki kar oranlarının çok düşük alındığı, bu kar oranlarının sözleşme giderlerini karşılamadığı, bazı iş kalemlerinde zarar yazıldığı,

c) Aşırı düşük teklif açıklama alt analizlerinde makine, malzeme işçilik ve nakliye girdilerinin analiz formatına uygun olmadığı, analizlerde kullanılan makine bedelleri için belirlenmiş resmi rayiçlerin kullanılmadığı, kendi malı makine değerleri için serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenmiş imzalanmış makine amortisman değerleri tablosunun bulunmadığı, serbest muhasebeci mali müşavire ait yetki belgesi, oda kayıt belgelerinin teklif dosyası içerisine konulmadığı, makine, ekipmanlar ve atölyelere ait saatlik ücretler için üçüncü kişilerden teklif alındığı veya sıfır yazıldığı ya da analiz dışında bırakıldığı,

d) Analiz adı altında analiz girdisi olarak imalatın isminin ve fiyatının yazıldığı ve buna ilişkin işçilik, makine ve nakliye girdileri analize uygun olarak detaylandırılmamış teklif alındığı,

e) Analizlerde işçilik tutarlarının ve/veya saatlik ücret hesaplarında kullanılan günlük/haftalık/aylık azami mesai saatlerinin ve/veya teklif tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücretin dikkate alınmadan hesaplandığı, analiz formatında bulunan ancak açıklama istenilmeyen girdilere ait olan, ancak alt analizlerinde işçilik girdisi içeren alt kalemlere teklif edilen tutarların yürürlükteki asgari ücret dikkate alınmadan hesaplandığı, gerek açıklama istenilen gerekse de açıklama istenilmeyen iş kalemlerinde aynı poz numaralı girdilere farklı fiyatlar verildiği,

f) Akaryakıt birim fiyatı için EPDK fiyatlarından ve rayiçten daha düşük fiyat gösterildiği, motorin yoğunluğunun 0,820 ile 0,845 kg/lt aralığında alınmadığı,

g) Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde teklif alınan üçüncü kişinin/kuruluşun teklife konu alanda faaliyet göstermediği veya teklifinin ekinde teklife konu alanda faaliyet gösterdiğine ilişkin faaliyet belgesi ve üretmekte olduğu ürüne ait kişi/kuruluş adına alınmış TSE tarafından düzenlenmiş ilgili belgenin bulunmadığı, fiyat teklifleri alınan, kendi ürettiği, aldığı ve sattığı ya da stoklarında bulunan ürünler ile isteklilerin 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yaptığı ve idarece kabul edildiği duruma ilişkin için tespit tutanakları veya fatura örneklerinin ekinde ilgili Teknik Şartname’ye uygun olduğunu gösterir TSE belgelerinin sunulmadığı, söz konusu fiyat tekliflerinde meslek mensubu tarafından Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesine göre yazılması gereken ibarelerin yazılmadığı ve meslek mensubunun kaşe/mühür ve imzasının bulunmadığı,

h) Üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklanan işlerde, fiyat teklifinde iş kaleminin girdilerinin ayrı ayrı belirtilmediği, ayrıca iş kaleminin işçilik gerektiren mahiyette olduğu göz önüne alındığında montaj işçiliği için ayrıca bir gider öngörülmediği, işçilik içeren alt girdiler için piyasadan fiyat teklifi alındığı, fiyat tekliflerinde alt analizler için fiyat teklifi alındığı, ancak belgede alt analizlerin girdilerine yer verilmediği, dolayısıyla alt analizlerin girdi tür ve miktarları ile fiyatlarının anlaşılamadığı, söz konusu tekliflerde hangi tür ve miktarda girdiler kullanılarak taşımanın gerçekleştirileceğinin belirtilmediği, nakliyeye ilişkin imalatların fiyat teklifi alınan firmanın şirket tarafından sürekli aynı tür ve miktarlarda girdiler kullanılarak rutin olarak gerçekleştirilen imalat niteliğinde olmadığı, dolayısıyla geçmiş muhasebe kayıtlarından bu fiyatlandırılmanın tespitinin mümkün olmadığı,

i) Sunulan Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların veya isteklilerin 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yaptığı ve idarece kabul edildiği duruma ilişkin söz konusu satışın fatura örneklerinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olması gerekirken, ilgili belgelerin daha önceki farklı vergi beyanname dönemlerine ilişkin olduğu, maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamaların geçerli olabilmesi için isteklilerin son veya bir önceki geçici vergi döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekirken, söz konusu alımın ihale konusu işte kullanılacak mal miktarının yarısından az olduğu, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin Ek-O.5, Ek-O.6 tutanakları incelendiğinde, bu belgelerle fiyat teklifi ve proforma faturalar arasında uyumsuzluk olduğu, ağırlıklı ortalama hesabının matematiksel anlamda gerçeğe uygun olmadığı, maliyet tespit tutanaklarındaki paçal fiyat analizlerinin mevzuata aykırı olduğu, kullanılan birimlerin farklı olduğu, söz konusu fiyat tekliflerinin hangi beyanname dönemine ait olduğunun belirtilmediği,

j) Malzeme ocaklarının idarenin göstermiş olduğundan farklı seçildiği, mesafelerin açıklama yapabilmek için gerçekten farklı ve eksik gösterildiği, bu ocakların faal olup olmadıklarının belli olmadığı, ocaklardan elde edilecek malzemenin idarenin ihale dokümanı, birim fiyat tarifleri ile ilgili teknik şartnamelerdeki norm ve evsafta olmadığı, ilgili kriterleri karşılamadığı, buna ilişkin kanıtlayıcı belge sunulmadığı,

k) 2540 mm dış çapında 20 mm et kalınlığında 16 atm basınç dayanımlı çelik boruların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiç fiyatlarının bulunmadığı, varsayılan rayicin hatalı hesaplandığı, rayiç fiyatı belli olmayan birim fiyatlar için enterpolasyon yapılması gerekliliği varken, piyasadan teklif almak suretiyle açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, piyasadan alınan teklifin gerçeği yansıtmadığı ve ağırlıklı ortalama hesabına uygun olmadığı, dolayısıyla anılan iş kaleminin analizinde bulunan ve boru bedelinin %3’ü olarak belirlenen katodik koruma fiyatının hatalı olduğu, katodik koruma için fiyat alınmış olsa dahi bunun alt analiz girdilerine ait detaylı çalışmanın açıklama kapsamında idareye sunulmadığı,

l) 8 – 12 mm çapında nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması, açıkta cebri borular ve çelik mesnetleri, relief hızlı boşaltma vanası F500 mm PN16, montaj-demontaj parçası F1000mm PN25, el kumandalı kelebek vana F1000 mm PN 25, pislik tutucu F1000 mm, PN 25 GGG40, basınç düşürücü vana F1000 mm PN 25 GGG40 pozlarına ilişkin imalatların esaslı işçilik içerdiği dolayısıyla bu işler için alınan proforma faturaların geçersiz olduğu,

m) Fiyat teklifi alınarak açıklama yapılan iş kalemlerinde yer alan rayiçlerin piyasa fiyatlarının çok altında olduğu, bu fiyatların gerçekçi olmadığı, söz konusu fiyatlarla piyasadan malzeme temin edilmesinin mümkün olmadığı, piyasa şartlarında gerçeği yansıtmayan bu fiyat tekliflerinin kabulünün mümkün olmadığı, dolayısıyla söz konusu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

3- a) İdarenin aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekindeki analizlerinin hatalı olduğu, sorgulamaya konu iş kalemlerinin birden fazla farklı poz numaralı iş kaleminden oluşan iş grubu (paçal analiz) olduğu, bu iş gruplarını oluşturan iş kalemlerine ilişkin pozun numarası, girdi adı, ölçü birimi ve miktarı ile açıklama istenilen ve istenilmeyen iş kalemleri bilgisini içeren analiz formatlarına yer verilmek suretiyle açıklama talep edildiği, ancak bu şekilde birden fazla sayıda iş kaleminden oluşan her bir iş grubunu oluşturan her bir iş kalemine ilişkin girdilerin en temel bileşenlerine kadar indirgenmeyerek aşırı düşük açıklaması talep edilmesinin Tebliğ’in 45’inci maddesine aykırı olduğu, paçal iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının anılan poz miktarları dikkate alınarak toplanması, farklı poz numarasına sahip girdilerin ayrı ayrı gösterilmesi, Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi ve açıklama istenilecek paçal iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması gerektiği, analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer almadığından, işçilik içeren tüm alt iş kalemlerine ait işçiliklerin toplanarak ana analize aktarılması gerektiği, birden fazla pozda bulunan girdinin, herhangi bir pozda analiz toplamının %3’ünün üstünde yer alarak açıklama istenilecek girdi olması durumunda diğer pozda analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olmasına bakılmaksızın açıklama istenilecek analiz girdisi olarak belirlenmesi, açıklama istenmeyecek kalemlerin toplamının %15’i geçmemesi gerektiğinden aşırı düşük teklif açıklamasının yenilenmesi gerektiği,

b) Açıklama istenilen iş kalemlerinde veya bunların alt analizlerinde kullanılacak nakliyelere ilişkin yaklaşık maliyet tespitinde kullanılan mesafeler ve nakliye formüllerinin isteklilere verilmediği, ocak yerleri, mesafe ve nakliye formüllerinin verilerek aşırı düşük açıklamasının yenilenmesi gerektiği, kendilerince yapılan inceleme neticesinde kullanılacak ocak ile yapılacak hattın ortalama mesafesinin 25 km olduğu, 04 no’lu iş kalemi için karsız fiyatın kendilerince 38,24 TL olarak hesaplandığı, bu poza ait açıklaması kabul edilen isteklilerin fiyatları ve puanlama yüzdeleri hesabı ayrı ayrı yapıldığında hepsinin ihale kapsamında 5 puan kaybetmesi gerektiği, ancak bu puan kaybının söz konusu olmadığı, bahsi geçen firmalar içerisinde en yüksek teklif veren firmanın puan kaybetmemesi için vermesi gereken en yüksek birim fiyatın 35,18 TL olduğu, bu fiyatın kendilerince hesaplanan karsız fiyatın oldukça altında olduğu, bu firmaların puan kaybetmeleri ya da Tebliğ’in 45.1.3-45.1.13 açıklamaları doğrultusunda dosyalarının yeniden incelenerek açıklamalarının reddedilmesi gerektiği, ayrıca aşırı düşük savunmaları kabul edilecekse tamamı işçilik olan alt analiz girdilerinin açıklanmasında analiz girdilerinde %3’ün altında bile olsa işçilik kalemlerine ait açıklamaların yapılması gerekliliğine uyulmadığı, proforma fatura ile piyasadan teklif alma suretiyle açıklama yapılmış olması halinde dahi proforma fatura alınan ocağın ruhsatlı olup olmadığı, ocak ruhsatlı olsa dahi sahibi ile yapılan redevans sözleşmesinin sunulmadığı, ocaktan çıkan malzemenin standartları karşıladığının laboratuvar şartlarında ispatlanmadığı, dolayısıyla piyasadan teklif alınarak bu pozun açıklanmasının mümkün olmadığı, bu yüzden aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmaması, aksi halde analizlerin paçal iş kalemlerine ait girdilerinin yeniden düzenlenerek yeniden açıklama talep edilmesi gerektiği, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden adayların, isteklilerin ve istekli olabileceklerin, bu Kanun’da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği hükme bağlanmış, ilgili maddenin dilekçelerde yer alacak hususları sayan dördüncü fıkrasının (d) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmesinin zorunlu olduğuna değinilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, dilekçelerde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiş, aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde ise Kuruma yapılan başvurularda öncelikle incelenmesi gereken hususların neler olduğu düzenlenmiş ve anılan maddenin birinci fıkrasının (ı) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediği hususunun da başvurunun incelenmesinde dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı doğrultuda, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin idareye şikâyet ve Kuruma itirazen şikâyet başvuruları incelendiğinde, kendi teklifinin altında geçerli olarak belirlenen üç istekli tarafından sunulan tüm yeterlik belgelerinin yeniden incelenmesine ilişkin olduğu, bu çerçevede başvuru sahibinin bütün ihaleler için kullanılabilecek nitelikteki standart bir dilekçe ile şikâyet yoluna başvurmasının “hak arama hürriyetinin amacına uygun olarak kullanılmaması” çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu bakımdan, başvuru sahibi tarafından kendi teklifinin altında geçerli olarak belirlenen üç istekli tarafından sunulan tüm yeterlik belgelerinin mevzuata aykırı olarak sunulduğu iddia edilmekle birlikte, ileri sürülen iddiaların ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmelerin baştan sona yeniden yapılmasının talep edildiği dikkate alındığında, ihale komisyonunun görev ve yetkisi dâhilinde incelediği hususların Kurum tarafından re’sen incelenmesi sonucunu doğuracak şekilde baştan sona yeniden incelenmesi, idari denetim yetkisinin kullanılması bakımından yukarıda yer verilen mevzuata aykırı olacağından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır...” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

Örnek:

Yaklaşık maliyeti 100.000 TL olan bir ihalede; ihale komisyonu, (38.1) maddesine göre idarece oluşturulan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ni kullanarak yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 den küçük olan (0,6888) 8, 9 ve 10 nolu iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan 4 nolu iş kalemi/grubunu açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları olarak belirleyecektir.

Sıralı iş kalemleri/grupları listesi

İş kalemi/

grubu No

İş kalemi/

grubu adı

Tutarı

Tutar/YM

Kümülatif toplam

8

…….

32.000

0,3200

0,3200

9

…….

20.000

0,2000

0,5200

10

…….

16.880

0,1688

0,6888

4

…….

15.000

0,1500

0,8388

6

…….

9.600

0,0960

0,9348

7

…….

2.400

0,0240

0,9588

3

…….

2.250

0,0225

0,9813

5

…….

1.000

0,0100

0,9913

2

…….

750

0,0075

0,9988

1

…….

120

0,0012

1,0000

Toplam

100.000

100,0000

Sorgulama yapılacak olan “4” nolu iş kalemi/grubunun kar ve genel gider hariç birim fiyatının18,49 TL olduğu varsayıldığında, ihale komisyonu tarafından, tutarı 18,49 TL’nin % 3’ü olan (18,49x0,03=0,55) 0,55 TL’ye eşit veya altında kalan analiz girdileri “vida ve plastik dupel, agraf 12 cm, agraf vidası, derz bandı, ses yalıtım bandı, borazan vida, derz dolgu alçısı harcı” olarak tespit edilecektir.

Ancak söz konusu girdilerin tutarları toplamı olan 2,81 TL’nin, 4 nolu iş kaleminin kar ve genel gider hariç analiz toplamının (birim fiyatının) % 15’i olan (18,49x0,15=2,77) 2,77 TL’den fazla olması nedeniyle sıralı analiz girdileri tablosuna göre 2,77 TL’lik tutarın aşılmasına neden olan “vida ve plastik dubel” açıklama yapılması gerekli olmayan analiz girdileri içinden çıkarılacak ve “agraf 12 cm, agraf vidası, derz bandı, ses yalıtım bandı, borazan vida, derz dolgu alçısı harcı” açıklama yapılmasına gerek olmayan analiz girdileri olarak ihale komisyonunca tespit edilecektir.

İş kalemi / grubu analizi

İş kalemi / grubu

No: 4

Yangına dayanıklı alçı duvar levhaları ile metal iskeletli giydirme duvar yapılması (………… Duvar Levhası ile)

Ölçü Birimi

m2

Poz No

Girdiler

Ö Br.

Miktarı

B.Fiyatı

Tutarı*

……

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

…..

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

…..

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

…..

TU 28 Profilli-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

…..

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

…..

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

…..

Derz Bandı (Cam el.)

m

XXX

XXX

0,34

…..

Ses yalıtım bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

…..

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

…..

Derz dolgu alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

…..

Düz İşçi(taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

…..

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

…..

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Kar ve genel giderler hariç toplam

18,49

Kar ve genel giderler (% 25)

4,62

Toplam Tutar

23,11

Sıralı analiz girdileri tablosu

Girdiler

Ö.B

Miktarı

B. Fiyatı

Tutarı

Kümülatif Toplam

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

0,31

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Ses yalıtım bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

0,64

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Derz Bandı (Cam el.)

m

XXX

XXX

0,34

0,98

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

1,33

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Derz dolgu alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

1,76

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

2,27

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

2,81

Düz İşçi(taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

TU 28 Profilli-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

Levha xx m (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

(Not = Örnekteki iş kalemine ait analizdeki girdiler ve tutarları gerçek verileri yansıtmamaktadır, (45.1.2.1) ve (45.1.2.2) maddesi için oluşturulmuş sayısal örnektir.)

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

...

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

...

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

...

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

...

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13.Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

...

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

...

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamaları,

İhale konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Develi Ovası Sol Sahil Sulamaları Ana İletim Hattı İnşaatı

…

c) Miktarı (fiziki) ve türü: 25.277,45 m çelik boru hattının ve üzerindeki sanat yapılarının yapılması. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Kayseri İli Develi İlçesi…” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “İhale dokümanının kapsamı” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1. İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır:

a) İdari Şartname.

b) Teknik Şartnameler.

c) Sözleşme Tasarısı.

ç) Yapım İşleri Genel Şartnamesi. (İhale dokümanı kapsamında verilmemiştir.)

d) Standart formlar:

…

e) 1 adet analiz formatı,

f) Birim fiyat tarifleri, DSİ Kalite Kontrol Teknik Şartnamesi, DSİ Laboratuvarları 2017 Birim Fiyatları, Fesih/devir durum belgesi, Genel Teknik Şartnameler, Kalite Kontrol Uygunluk Belgesi, Ön/Kesin Projeler, DSİ Şantiye Şefi Yönergesi” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikâyet konusu ihaleye ilişkin işin, “Develi Ovası Sol Sahil Sulamaları Ana İletim Hattı İnşaatı Yapımı” işi olduğu, şikâyete konu ihaleye ilişkin ihale dokümanının 90 kişi tarafından satın alındığı, ihalenin 28.12.2017 tarihinde açık ihale usulü ile birim fiyat teklif alınmak suretiyle yapıldığı, ihaleye 55 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca 20.02.2018 tarihli kesinleşen ihale komisyonu kararında 16 isteklinin çeşitli gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldıkları, sınır değerin ilk oturumda uygun bulunan 53 teklif dikkate alınarak 58.693.479,74 TL olarak hesaplandığı, 6 istekliden sınır değerin altında kaldığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklama talebinde bulunulduğu, söz konusu isteklilerden üçünün aşırı düşük teklif açıklama talebine cevap vermediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer üç isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunduğu, daha sonra yapılan puanlama sonucunda 99,00 puan alan HLS İnş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti. - Özcan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, 87,73 puan alan Asmet Yapı Tur. Taah. ve Tic. A.Ş.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu teklif sahiplerinden, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği,

İdarece açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, söz konusu analiz girdilerine ilişkin olarak isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmeyeceği (işçilik girdileri hariç), bahsi geçen hususa ilişkin olarak da açıklama isteme yazılarında, açıklanması istenilmeyecek olan analiz girdilerine yer verileceği,

İsteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiği, aksi takdirde ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya Teknik Şartname’ye uygun olmayan açıklamaları sunan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmıştır.

İdarece ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen bilgi ve belgelerden,

- 01 no’lu “2540 mm Dış Çapında 20 mm Et Kalınlığında 16 Atm Basınç Dayanımlı Çelik Boruların Döşenmesi, Özel Parçaların Temini ve Döşenmesi”,

- 02 no’lu “Boru Hendek Kazısı Yapılması”,

- 04 no’lu “Borularda Gömlek Tabakası Dolgusu Yapılması“,

- 07 no’lu “Her Türlü İnşaat ve İmalatta Kullanılmak Üzere Hazırlanan Her Basınç ve Sınıfta Beton ve/veya Betonarme Betonu Yapılması (Çimento Hariç)”,

- 08 no’lu “Her Türlü Beton ve Betonarme Betonu Bünyesine Giren Çimento”,

- 09 no’lu “Her Türlü İnşaat ve İmalatta Kullanılmak Üzere Hazırlanan Her Çaptaki S420 Nervürlü Betonarme Demirlerinin Bükülmesi ve Yerine Konması”,

- 10 no’lu “Kazı Yapılması, Kazının Depo veya Dolguya konması”,

- 40 no’lu “Km: 3+250,59 daki Basınç Kırıcıdaki Her Türlü Çelik Boru İmalatlarının Yapılması”,

- 41 no’lu “Km: 3+250,59 daki Basınç Kırıcıdaki Her Türlü Vana, Pislik Tutucu, Manometre, Drenaj pompası ve Montaj-Demontaj Parçalarının Temini ve Yerine Yerleştirilmesi” olmak üzere 9 adet iş kaleminin açıklanması istenen iş kalemleri olarak belirlendiği, söz konusu iş kalemlerinin paçal iş kalemi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.

İhale dokümanı kapsamında isteklilere anılan Tebliğ’in Ek.Y.2’de mevcut olan örnek analiz formatının verildiği, söz konusu analiz formatında açıklanması istenen herhangi bir iş kalemine ait analiz girdi miktarlarına ilişkin bir belirleme yapılmadığı tespit edilmiştir.

Diğer yandan, idarece yapılan değerlendirme neticesinde teklif fiyatı sınır değerin altında kalan 20 isteklinin bulunduğu, söz konusu isteklilerden 20.10.2017 tarihli yazılar ile aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, bahsi geçen yazılarda “…Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci maddesinin birinci bendi kapsamında İdaremizce hazırlanan "sıralı iş kalemleri listesi" kullanılarak tespit edilen ve yaklaşık maliyetin %80'lik kısmına giren ve yazımız ekinde verilen tabloda yer alan toplam 9 (dokuz) adet iş kaleminin analizlerinde yer alan girdi maliyetlerinin (açıklama istenmeyen girdi maliyetleri hariç), işe ait İdari Şartnamenin 33 üncü maddesinin ikinci bendine ve 29.06.2017 tarihli ve 30109 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İhale Genel Tebliğinin "Aşırı Düşük Teklif Değerlendirilmesi" başlıklı 45 inci maddesi ve alt bentleri ile ilgili diğer madde hükümlerine göre ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun olarak açıklanması ve belgelendirilmesi gerekmektedir. Ancak, sunulacak analizlerde, tüm girdilerin (açıklama istenilmeyen analiz girdileri de dahil) gösterilmesi gerekmektedir. Söz konusu iş kalemlerinin, açıklanması istenen ve istenmeyen girdilerini içeren analizleri yazımız ekinde yer almaktadır.

Konuyla ilgili olarak sunulacak tüm belgelerin, İdari Şartnamenin "Belgelerin Sunuluş Şekli" başlıklı 7 inci maddesinin yedinci bendine uygun olarak, bu yazının tarafınıza tebliğ tarihinden itibaren 10 (on) gün içerisinde İdaremize sunmanız gerekmektedir…” ifadelerine yer verildiği, yazı ekinde açıklama istenilen paçal iş kalemlerinin isimlerinin bulunduğu tablolara, paçal iş kalemlerinin ihtiva ettiği iş kalemlerinin analiz girdi isimlerinin ve miktarlarının gösterildiği tablolara, bu tablolarda da hangi iş kalemleri için açıklama istenildiği ve hangileri için açıklama istenilmediğine ilişkin açıklamalara yer verildiği görülmüştür.

07 no’lu “Her Türlü İnşaat ve İmalatta Kullanılmak Üzere Hazırlanan Her Basınç ve Sınıfta Beton ve/veya Betonarme Betonu Yapılması (Çimento Hariç)” iş kalemi üzerinden örnek vermek gerekirse;

Söz konusu paçal iş kalemi;

- 09.003/2 poz nolu “Kum-çakılın makine ile taşıtlara yükleme boşaltma, istif, muhafazası ve figüresi”,

- 16.002/1 poz nolu “ İdarece istenilen mukavemette kum ve gravye (çakıl) ile yapılan beton”,

- 16.041/2 poz nolu “İdarece istenilen mukavemette kum ve kırmataş ile yapılan beton veya betonarme betonu”,

- 04.379/B02 poz nolu “Beton akışkanlaştırıcı yüksek mukavemet katkısı (sıvı) süper akışkanlaştırıcı”,

- 21.011 poz nolu “Düz yüzeyli beton veya betonarme kalıbı”, 21.013 poz no’lu “Rendeli düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı”,

- 21.054 poz no’lu “Ahşap kalıp iskelesi”,

- 07.005 poz no’lu “Beton nakli”,

- 07.005 poz no’lu “Kum çakıl nakli” iş kalemlerinden oluşmaktadır.

Bu birim fiyatların her birinin alt analizi bulunmakta olup en ayrıntılı şekilde temel analiz girdilerinin tespit edilmesi gerekmektedir. İdare tarafından 07 no’lu paçal iş kalemini oluşturan birim fiyatların temel girdilere indirgenmeksizin açıklama istenilen/istenilmeyen analiz girdilerinin belirlendiği, söz konusu birim fiyat analizlerinin içerisinde aynı analiz girdileri (düz işçi, makine, malzeme vb.) bulunduğu görülmektedir.

Açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tespiti iş kalemi analizinde yer alan birim fiyatların alt analizinde yer alan aynı temel girdilerin toplanmak suretiyle tek bir analize dönüştürülmesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine göre analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olan sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tespitinin ve tutarları %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşıp aşmadığının denetiminin bu şekilde yapılması ile açıklama istenilmeyen girdilerin tespiti mümkün olmaktadır.

Ancak idarece bu tespitin, paçal iş kalemini oluşturan temel girdilere indirgenmeksizin açıklama istenilen/istenilmeyen analiz girdilerinin belirlenmesi şeklinde yapıldığı görülmüş ve bu yöntemin anılan Tebliğ’in 45’inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Aktarılan hususlar bir arada değerlendirildiğinde, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmekte olup, teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak açıklama kapsamında sunulacak analiz formatının idare tarafından verilen bu analiz formatı ile uyumlu olması zorunluluğu bulunmaktadır.

Diğer yandan, uyuşmazlığa konu ihalede açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin hazırlanan analizlerin paçal iş kalemi olarak hazırlandığı, söz konusu analizlerin anılan Tebliğ’de belirtildiği üzere “ayrıntılı analiz” niteliği taşımadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, bu haliyle aşırı düşük teklif sorgulama işleminin usulüne uygun olarak gerçekleştirilmediği, bu şekilde yapılan bir sorgulama sonucunda aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin imkân dâhilinde olmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede,

a) “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi,

b) Açıklama istenilecek paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot, diğer malzeme girdileri, makine amortismanı vb. makine girdileri) kadar ayrıştırılarak yapılması,

c) Paçal iş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması (örneğin aynı paçal iş kalemi analizi içerisinde yer alan tüm mazot girdilerinin toplanması),

d) Yukarıdaki işlemlerden sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi,

e) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin mazot girdisi birden fazla paçal iş kalemi analizinde yer alması durumunda, eğer bu paçal iş kalemleri analizlerinden en az birinde mazot girdisinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde olması halinde açıklama istenilmesi),

f) Açıklama istenilecek paçal iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması,

Hazırlanan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ile birlikte temel girdilerin (malzeme, makine, işçilik, nakliye ve diğer) cins ve miktarlarının gösterildiği, açıklama istenilecek paçal iş kalemlerine ait analiz formatlarının sınır değer altında teklif veren isteklilere gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, açıklanması istenilen özel pozlara ilişkin analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının yukarıda belirtildiği şekliyle hazırlanarak, aşırı düşük teklif yazısı ekinde isteklilere gönderilmek suretiyle teklif fiyatı sınır değerin altında olan isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.