KİK Kararı: 2018/UY.II-569

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/016
Gündem No : 27
Karar Tarihi : 14.03.2018
Karar No : 2018/UY.II-569
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Feza Taahhüt A.Ş.- Deha Altyapı A.Ş. - Demir İnşaat Altyapı San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

VEKİLİ:

Av. Erol YAZICI,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/479762 İhale Kayıt Numaralı “Hasköy-Çamlıçatak (Km:60+000-78+766) Yolunda Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri (Pmat, Pmt, Bsk) Yapılması” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 18. Bölge Müdürlüğü tarafından 10.01.2018 tarihinde belli istekliler arasında ihale usulü ile gerçekleştirilen “Hasköy-Çamlıçatak (Km:60+000-78+766) Yolunda Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri (Pmat, Pmt, Bsk) Yapılması” ihalesine ilişkin olarak Feza Taahhüt A.Ş.- Deha Altyapı A.Ş. - Demir İnşaat Altyapı San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından 19.02.2018 tarih ve 12994 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.02.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/289 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra bütün teklifler reddedilerek ihalenin iptal edildiği, aşırı düşük teklif açıklaması sunmalarına rağmen açıklamaya ilişkin karar verilmeden ihalenin iptal edildiği, ihalenin iptali konusunda idareye takdir yetkisi verilmekle birlikte bu yetkinin sınırsız olmadığı, ihalenin iptaline karar verilmesi halinde zaman kaybı meydana geleceği, iptal edilen ihalenin yaklaşık maliyetinin 2017 yılı birim fiyatları kullanılarak hesaplandığı, tekrar ihaleye çıkılması halinde 2018 yılı birim fiyatlarının esas alınacağı, bu durumun yaklaşık maliyetin artmasına ve yapım maliyetinin yükselmesine sebep olacağı, tekliflerinin yaklaşık maliyetin %21,34 altında olduğu, rekabet oluşmadığına ilişkin gerekçenin soyut ve objektiflikten uzak olduğu, iptal edilen ihale aynı Bölge Müdürlüğü tarafından çıkılan diğer ihalelerle kıyaslandığında iptal gerekçesinin tutarsız ve dayanaksız olduğu, ihalenin kendi üzerlerinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı:Hasköy-Çamlıçatak (Km:60+000-78+766) Yolunda Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri (PMAT, PMT, BSK) Yapılması

b) Yatırım proje no'su/kodu:1986E040380

c) Miktarı (fiziki) ve türü: Birim Fiyat Teklif Cetvelinde nev'i ve miktarları belirtilen 18,76 km'lik yoldaki toprak işleri, sanat yapıları ve üst yapı işlerinin (PMAT, PMT, BSK) yapımıdır.

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Ardahan İli” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptal edilmesi” başlıklı 34’üncü maddesinde “34.1. İhale komisyonu kararı üzerine İdare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez.

34.2. İhalenin iptal edilmesi halinde, bu durum bütün isteklilere gerekçesiyle birlikte derhal bildirilir.” düzenlemeleri,

Anılan Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir.

35.1.1. A. Değerlendirme “teklif fiyatı” ile “kalite ve teknik değer nitelik” olmak üzere iki kısımda yapılacaktır.

A.1. Teklif fiyatı puanlaması

Teklif fiyatı puanlaması 50 tam puan üzerinden yapılacaktır.

…” düzenlemeleri yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü,

Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesine ilişkin gerekçe metninde “Tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması veya yaklaşık maliyete göre çok yüksek olmamakla birlikte mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması, Kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle, ihale yetkilisinin onayından önceki herhangi bir aşamada ihale komisyonunun kararı üzerine idareye uluslararası mevzuata paralel bir şekilde ihaleyi iptal etme yetkisi verilerek, buna ilişkin hükümler düzenlenmiştir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler” başlıklı 16.3’üncü maddesinde “16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.” açıklamaları bulunmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yukarıda yer verilen hükümlerinden tekliflerin yaklaşık maliyete kıyasla çok yüksek olması, ödenek yetersizliği ya da Kanun’un temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi durumlarda, ihalede verilmiş tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme hususunda idareye takdir yetkisi tanındığı, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu, dolayısıyla idarelerin ihalenin iptaline dair aldığı kararların dayandığı gerekçelerin makul ve geçerli olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihalenin belli istekliler arasında ihale usulü ve birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edildiği, 60 adayın ön yeterlik başvurusunda bulunduğu, başvuruda bulunan adaylardan 8 adayın başvurusunun idarece yeterli görülmediği, ön yeterlik başvurusu yeterli görülen 52 adayın 10’unun fiyat teklifi sunduğu tespit edilmiştir.

19.01.2018 tarihli ve “İhale Tutanağı (I)” başlıklı tutanak incelendiğinde, teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun sunulduğu anlaşılan 10 geçerli teklif tespit edildiği, bahse konu teklifler göz önünde bulundurulmak suretiyle sınır değerin tespit edildiği, sınır değerin altında teklif verdiği tespit edilen 3 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varıldığı anlaşılmıştır.

13.02.2018 tarihli ve “İhale Tutanağı (II)” başlıklı tutanak incelendiğinde ise, teklifi sınır değerinin altında kalan isteklilerden Akkumm İnşaat Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi- Pınar Telekomünikasyon İnşaat Turizm Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Ortak Girişimi ile Ahmet Aydeniz İnşaat Gıda Turizm Ticaret A.Ş.nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesiyle, Feza Taahhüt Anonim Şirketi-Deha Altyapı Anonim Şirketi-Demir İnşaat Altyapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Ortak Girişimi’nin teklifinin ise aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi hükümleri gereğince uygun görülmemesi gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, 19.01.2018 tarihli ve “İhale Tutanağı (I)” ile 13.02.2018 tarihli ve “İhale Tutanağı (II)” başlıklı tutanaklarda yer alan kararların isteklilere tebliğ edilmediği anlaşılmıştır.

14.02.2018 düzenlenme tarihli ihale komisyonu kararında “…yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ‘Temel ilkeler’ başlıklı 5’inci maddesinde ‘İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur....’ hükmü dikkate alındığında, ihalede gerekli ve yeterli rekabetin oluşmadığı kanaatine varılmış olup kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesine aykırı hareket edilmesini önlenmek amacıyla ihalenin iptal edilmesi hususunun; Harcama/İhale Yetkilisinin görüşlerine arz edilmesine,
Oybirliğiyle karar verilmiştir.” şeklinde ifadelere yer verildiği ve söz konusu kararın ihale yetkilisi tarafından onaylandığı,

Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali kararında ise “İhale komisyonunun kararı üzerine Hasköy-Çamlıçatak (Km:60+000-78+766) Yolunda Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri (PMAT, PMT, BSK) Yapılması işine ait bütün teklifler reddedilerek ihale iptal edilmiştir.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ‘Temel ilkeler’ başlıklı 5’inci maddesinde ‘İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur....’ hükmü dikkate alındığında, ihalede gerekli ve yeterli rekabetin oluşmadığı kanaatine varılmış olup kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesine aykırı hareket edilmesini önlenmek amacıyla ihale iptal edilmiştir.” ifadelerine yer verildiği tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen ihale komisyonu kararında ihalenin iptaline ihalede gerekli ve yeterli rekabetin oluşmadığı hususunun gerekçe gösterildiği anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalede, 19.01.2018 tarihli ve “İhale Tutanağı (I)” başlıklı ile 13.02.2018 tarihli ve “İhale Tutanağı (II)” başlıklı tutanaklarda yer alan ifadelere göre yaklaşık maliyetin üzerinde toplam 5 geçerli teklifin, yaklaşık maliyetin altında toplam 2 geçerli teklifin bulunduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte aşırı düşük teklif sınır değerin altında kalan 3 teklifin reddedildiği hususuna ve ihale tutanaklarında yer alan değerlendirmelere ihale komisyonu kararında yer verilmediği, dolayısıyla açıklama sunan isteklinin açıklamasının uygun görülmediği hususunun istekliye tebliğ edilmediği tespit edilmiştir.

İsteklilerin idareye şikâyet başvurusunda bulunabilmesi için idare tarafından gerçekleştirilen ihale işlemine ilişkin hukuka aykırılık iddiasının bulunması gerektiği, somut olayda ise idarece yapılan aşırı düşük teklif değerlendirme işleminin sonucunun istekliye tebliğ edilmediği, dolayısıyla isteklinin teklifinin reddedilme işleminin farkında olmadığı ve aşırı düşük açıklamasının reddedilmesi işlemine karşı idareye şikâyet başvurusu yapma imkânının olmadığı anlaşılmıştır.

Bütün tekliflerin reddedilmesi sebebiyle ihalenin iptali kararında “ihalede gerekli ve yeterli rekabetin oluşmadığı kanaatine varılmış olup” gerekçesine yer verildiği, ancak aşırı düşük teklif sınır değerin altında kalan tekliflere ilişkin değerlendirmenin isteklilere tebliğ edilmemesi nedeniyle tekliflere ilişkin idarece yapılan değerlendirmenin kesinlik arz etmediği anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, başvuruya konu ihalede rekabet ilkesinin sağlanıp sağlanmadığı hususunda değerlendirme yapabilmek için tekliflerin değerlendirilmesi işleminin isteklilere tebliğ edilmesi suretiyle tamamlanması gerektiği, aynı Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesi kapsamında işlem yapılıp yapılamayacağı konusunda değerlendirmenin teklif değerlendirme işleminin tamamlanmasını müteakip yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, idarenin ihalenin iptaline ilişkin kararının iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

İdarenin ihalenin iptali kararının iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.