KİK Kararı: 2018/UY.II-1129

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/032
Gündem No : 40
Karar Tarihi : 06.06.2018
Karar No : 2018/UY.II-1129 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Gap İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Atıksu Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/257027 İhale Kayıt Numaralı “Afyonkarahisar-Akarçay Havzası Kuzey Atıksu Toplama Hattı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Atıksu Dairesi Başkanlığı tarafından 04.07.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Afyonkarahisar-Akarçay Havzası Kuzey Atıksu Toplama Hattı” ihalesine ilişkin olarak Gap İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin 20.04.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.04.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.05.2018 tarih ve 26086 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.05.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/745 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

İhale üzerinde bırakılan Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının;

a) İdarece nakliye bedelleri için tahmini bedel öngörülmesiyle anılan isteklilerce fiyat teklifi ile açıklama yapılabilmesinin sağlandığı, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış karayolu taşıma formülleri bulunurken idarece nakliyeler için tahmini bedel öngörülmesinin anılan istekliler için haksız bir avantaj sağladığı,

KK.01-KK.05-KK.06 poz nolu iş kalemine ilişkin analizlere ait “Ø300 mm buhar kürlü (muflu) beton boru döşenmesi”, “Ø1600 mm buhar kürlü (muflu) beton boru döşenmesi” alt analizleri incelendiğinde “Ø300 mm buhar kürlü, lastik contalı, muflu beton kanalizasyon boruları” ve “Ø1600 mm buhar kürlü, lastik contalı, muflu beton kanalizasyon boruları” girdilerinin bulunduğu, anılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklama dosyalarında bu iş kalemleri için aldıkları fiyatın sadece boru fiyatı olduğu, oysa ki borunun fabrikadan sahaya nakli gerektiği,

Söz konusu boru malzemeleri için birim fiyat tariflerinde TS 821 EN 1916 standardına uygun olması, contalar için de TS EN 681-1 standardına uygun olmasının istendiği, oysaki aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen her iki isteklinin de aldıkları tekliflerde TS 821 EN 1916 standardına ve TS EN 681-1 standardına uygun malzeme olup olmadığı ile ilgili hiçbir ibare bulunmadığı, böylesi bir belirsizlik varken açıklamalarının kabul edilmesinin hatalı olduğu,

Bunun yanında yine yukarıda bahsedilen alt analize ait ihale dosyası ekinde bulunan birim fiyat tarifleri incelendiğinde “… Beton Borunun 0,0-30,0 mm çapında granülometrik kum-çakıl veya kırmataş kullanılarak … boru üstü 0,30 m. yüksekliğe kadar boru üstünün ve yanlarının gömleklemesinin yapılması” düzenlemesinin bulunduğu, bunun da imalat aşamasında kum-çakıl veya kırmataş kullanılması gerektiği anlamına geldiği, isteklilerin bu hususu dikkate almadıkları ve açıklamalarında kum-çakıl veya kırmataş giderlerine yer verilmediği, ayrıca bu malzemelerin nakliyesine de yer verilmediği,

Kazı yapılan tranşeye boru döşenip daha sonra da birim fiyat tarifinde de belirtildiği üzere boru üstü 0,30 m yüksekliğe kadar gömlekleme yapıldığı takdirde en az yapılan gömlekleme kadar hafriyat artığının açığa çıkacağı, bu hafriyatın ariyet ocağına götürülerek serilmesi gerektiği, ancak söz konusu iki istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarında bu hususunun dikkate alınmadığı ve şantiye dışına kamyonla moloz nakline ilişkin açıklama yapılmadığı,

Söz konusu analizlere ait “Granülometrik Kum-Çakılın Elle Sıkıştırılması ve Boru Tabanı Yataklaması” alt analizi incelendiğinde girdi kalemi olarak suyun bulunduğu, aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen isteklilerin, açıklamalarını yaparken bu iş kalemi için aldıkları fiyatın sadece su fiyatı olduğu, oysa ki suyun sahaya nakli de gerektiği, bunun için de tanker ve şoför giderlerinin oluşacağı, suya ilişkin olarak sunulan fiyat teklifinin nakliye dahil paçal fiyat olarak düzenlenmesinin mevzuat gereği mümkün olmadığı, çünkü nakliyenin içerisinde mazot, şoför ve kamyon (amortisman, sigorta, bakım-onarım, v.b.) giderlerinin bulunduğu, bu giderlerin de sunulan fiyat teklifinde ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği, anılan isteklilerin de bu detayı atladığı, hatalı ve eksik açıklamada bulundukları, fiyat teklifini düzenleyen firmaların teklifi verdiği alanda faaliyet göstermesinin zorunlu olduğu, ancak su satıcısının aynı zamanda nakliye işi alanında faaliyet göstermesinin olasılığının bulunmadığı,

KK.05 poz nolu iş kalemine ilişkin analizine ait ait “Ø1000 mm Çel. Boru ile Kara ve Demiryolunu Zem. Altından Delerek Yatay Geçiş Yap.” alt analizi incelendiğinde girdi kalemi olarak Hidrolik Yatay İtme Makinasının bulunduğu, söz konusu makinenin tekerlekli olmadığı bu sebeple yol katedebilecek bir makine olmadığı, bu makinenin iş yerine getirilmesi için taşıyıcı bir tır ve şoför gerektiği, ancak her iki isteklinin de aşırı düşük teklif açıklama dosyalarının incelenmesi durumunda, sadece itme makinesi için fiyat teklifinin sunulduğunun açıkça görüleceği, oysa ki sunulan fiyat teklifinin içerisinde nakliye kalemlerinin ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği, ayrıca yatay itme makinesinin operatörü için ayrı bir gider kalemi oluşturulması gerektiği ve bu maliyetin de fiyat teklifinin ekinde belirtilmesi gerektiği,

KK.06 poz nolu iş kalemine ilişkin analizine ait “Çelik Konstrüksiyon Panolarla İksa Yapılması” alt analizi incelendiğinde “1 m2 Çelik Panolu İksa Malzemesinin Uygulama Yılı Yatırım Bedeli” girdisinin bulunduğu, aşırı düşük teklif açıklaması kabul edilen her iki isteklinin açıklamalarında bu iş kalemi için hatalı ve eksik açıklamada bulunduğu, söz konusu analiz girdisine ilişkin birim fiyat tarifine bakıldığında içerisinde amortisman, tamir bakım, (sermaye faizi, sigorta, depolama), nakliye, yükleme, boşaltma, istif giderlerinin bulunduğu, oysa ki aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen her iki istekli tarafından bu hususların göz ardı edildiği ve açıklamalarında bu önemli giderlere yer verilmediği ve ayrı ayrı gösterilmediği,

KK.12 poz nolu iş kalemine ilişkin analizine ait tüm “Baca Teşkili” alt analizleri incelendiğinde, Gövde Bileziği, Gövde Yüksekliği Ayar Bileziği, Konik Elemanı, Boyun Bileziği, Çerçeve Montaj Elemanı girdi kalemlerinin bulunduğu, aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ile İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından bu iş kalemleri için sunulan fiyat teklifinde sadece malzeme fiyatının yer aldığı, ancak bu malzemelerin fabrikadan sahaya naklinin gerektiği, bu husus da birim fiyat tariflerinde “... her türlü malzemenin (muayene bacası elemanları, cam elyaf takviyeli kompozit döküm baca kapağı dahil) inşaat mahalline kadar taşınması, bu taşımalara ait yükleme ve boşaltma, ...” şeklinde düzenlendiği, malzeme fiyatlarının nakliye dahil paçal fiyat olarak sunulmasının mevzuat gereği mümkün olmadığı, nakliyenin içerisinde mazot, şoför ve kamyon (amortisman, sigorta, bakım-onarım, vb.) giderlerin bulunduğu, söz konusu bu giderlerin sunulan fiyat teklifinde ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği, yukarıda adı geçen her iki isteklinin de bu detayı atladığı, teklif alınan firmaların teklifi verdiği alanda faaliyet göstermesi gerektiği, ayrıca söz konusu Baca Malzemeleri için birim fiyat tariflerinde TS EN 1917 standardına uygun olması, contalar için de TS EN 681-1 standardına uygun olmasının istenildiği, söz konusu fiyat teklifinde bu hususa yönelik bir ibarenin bulunmadığı,

Bir diğer yandan söz konusu pozun birim fiyat tarifi incelendiğinde “sıkıştırılmış temel kazı tabanına en az 0,10 m. kalınlığında; ilgili pozun tarifine uygun olarak yataklamanın yapılması” düzenlemesinin mevcut olduğu, yataklama yapabilmek için de kum-çakıl veya kırmataş kullanılması gerektiği, ve bu malzemelerin sahaya getirilmesi için nakliye giderlerinin de belirlenmesi gerektiği, açıklamalarda nakliye giderlerine yer verilmediği,

Birim Fiyat Tariflerinde “İmalat tamamlandıktan sonra kalan kazı artığı malzemenin taşıtlara yüklenerek İdare ve ilgili yerel yönetimler tarafından müştereken gösterilen depoya taşınması ve boşaltılması, depo yerinde tesviye ve tanzimi işlerinin yapılması, gerektiğinde dolgu için geri taşınması” şeklinde düzenleme bulunduğu, bu düzenlemenin de kazı yapılan tranşeye muayene bacası kurulduktan sonra hafriyat artığı açığının ortaya çıkacağı anlamına geldiği, bu hafriyatın ariyet ocağına götürülerek serilmesi gerektiği, ancak her iki istekli tarafından da bu hususa yönelik olarak herhangi bir açıklamada bulunulmadığı,

b) Afyon KK.01 poz numaralı iş kaleminde en önemli maliyet teşkil ettiği ileri sürülen girdinin “300 mm Beton Kanalizasyon borusu”, Afyon KK.05’te “800 mm’lik beton boru”, Afyon KK.06’da “1600 mm beton boru” olduğu dikkate alındığında ya beton boru için fiyat teklifi alınabilecek şekilde “ADET” üzerinden maliyet hesaplanması ya da evsafa uygun bir metre borunun imali için gerekli başta çimento ve demir olmak üzere agrega vd. malzemenin analiz girdisi olarak belirlenmesi gerektiği,

Bu durumda resmi rayiçlerde analizi bulunmayan ancak birim fiyatı bulunan bahse konu borular için fiyat teklifi alınabilecek şekilde açıklama istenilebileceği gibi, en temel malzeme girdilerine kadar ayrıştırılıp açıklama da istenilebilmesi mümkün olmakla birlikte, mamul beton boru yerine malzeme bileşenleri için açıklama istenilmesi halinde bütün girdilerin açıklama istenilen analizde yer almasının zorunlu olduğu, bu nedenle, temel girdisi beton boru olan anılan analizlerde beton borunun malzeme girdilerinin eksiksiz ve şartname koşullarına uygun olarak belirlenmesi gerekirken çimento, demir vb. girdilerin kısmen veya tamamen eksik belirlenerek açıklama istenilmesi ve/veya bu şekilde yapılan açıklamanın kabul edilmesinin mevzuata aykırı olduğu, bu gerekçeyle anılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece reddedilmesi gerektiği halde idarece aksi yönde bir tutumun sergilenmesinin mevzuata aykırı olduğu,

c) Analiz girdileri içerisinde yer alan “malzeme” cinsinden girdiler için sunulan fiyat tekliflerinde, analiz girdilerinin tariflerine uygun olmayan malzeme birim fiyatlarıyla yapılan açıklamanın idarece kabul edilmesinde hukuka aykırılık bulunduğu,

Afyon KK.01 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan lastik conta ve beton borular, Afyon KK.05 poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan lastik dilatasyon malzemesi ve lastik conta, muayene bacası boyun bileziği vb. girdilerin vasıfları her bir analiz içerisinde ayrı ayrı belirlendiği, açıklamaya esas fiyat tekliflerinde yer alan çap, dozaj ve diğer özellik bilgileri ile analizlerdeki bilgiler birbiriyle uyumlu olmadığından, açıklama yapılan girdi ile açıklamaya esas fiyat teklifindeki malzemenin aynı cins ve evsafta olmaması nedeniyle açıklamaların idarece reddedilmesi gerektiği halde, gerek ihale üzerinde bırakılan Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin gerekse ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. San. Ltd. Şti.nin açıklamalarının bu gerekçeyle reddedilmesi gerekirken açıklamalarının İdarece uygun görülmesinin hatalı olduğu,

Örneğin KK.12 poz nolu iş kalemine ait analizde C16/20 beton dökülmesi ve C 30/37 beton dökülmesi alt analizleri incelendiğinde girdi kalemi olarak “C 16/20 beton harcı” ve “C 30/37 beton harcı” bulunduğu, söz konusu beton harcı için anılan istekliler tarafından sunulan teklifler incelendiğinde birim fiyat tariflerinde belirtilen TS EN 206-1 standardına uygun olup olmadığının anlaşılamadığı, sunulan fiyat teklifi üzerinde bu standarda uygun malzeme olup olmadığı ile ilgili herhangi bir ibarenin bulunmadığı, ayrıca sınıfları belirtilen beton harçları için sunulan tekliflerin gerçeği yansıtmadığı, ortalama birim satış tutarı tespit tutanakları ihale tarihinden bir önceki dönem ortalaması yerine münferit olarak düzenlenen en düşük fatura tutarının esas alındığı, öte yandan sunulan fiyat tekliflerinin sadece beton malzeme teklifleri olduğu, bu malzemenin nakliyesi ile ilgili herhangi bir gider belirtmediği, sunulan fiyat teklifi içerisinde nakliye dahil ibaresinin bulunmadığı,

Yine KK.12 poz nolu iş kalemine ait analizde “08-012mm Nervürlü Çelik Çubuk” ve “014-028mm Nervürlü Çelik Çubuk” alt analizleri incelendiğinde girdi kalemi olarak “Nervürlü Çelik Çubuk”ların bulunduğu, aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilen her iki istekli tarafından söz konusu çelik çubuklar için sunulan fiyat teklifleri incelendiğinde, birim fiyat tariflerinde belirtilen standartlarda olup olmadığının anlaşılamadığı, ayrıca çelik çubuklar için sunulan teklifler gerçeği yansıtmadığı, ortalama birim satış tutarı tespit tutanaklarının ihale tarihinden bir önceki dönem ortalaması yerine münferit olarak düzenlenen en düşük fatura tutarının esas alındığı, sunulan fiyat teklifinde çelik çubuk fiyatına nakliyenin dahil olmasının mevzuat gereği mümkün olmadığı, nakliyenin içerisinde mazot, şoför ve kamyon (amortisman, sigorta, bakım-onarım, v.b.) giderlerin bulunduğu, söz konusu girdilerin fiyat teklifinde ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği, fiyat teklifini düzenleyen firmaların teklife konu alanda faaliyet göstermediği,

Söz konusu analize ait “Sfero Döküm Baca Kapağı Yerine Konması” alt analizi incelendiğinde girdi kalemi olarak “Sfero döküm baca kapağı ve çemberi”nin bulunduğu, anılan isteklilerin sfero kapak için sunulan açıklamaları incelendiğinde birim fiyat tariflerinde belirtilen gjs 400/TS 526 EN 156 ve gjs 500/TS 526 EN 1563 standartlarına uygun olup olmadığının anlaşılamayacağı, ayrıca söz konusu sfero baca kapaklarının fabrikadan alınarak sahaya getirilmesi işleminin önemli bir nakliye maliyeti doğurduğu, sunulan fiyat tekliflerinin sadece sfero kapak alımı teklifleri olduğu, nakliye ile ilgili herhangi bir giderin gösterilmediği,

d) Anılan isteklilerin analizlerde kg olarak verilen motorin birimini litreden kilograma çevirirken hata yaptıkları, bu sebeple bulunan motorin fiyatının ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında kalan günler içinde yayınlanan fiyatlardan daha düşük olduğu, motorin girdisi için EPDK tarafından KDV dahil litre/TL olarak yayımlanan birim fiyatların motorinin yoğunluk katsayısının en fazla 0,845 kg/litre alınması gerekirken 0,850 kg/litre alınarak maliyetin düşük tutulduğu,

e) Analiz girdileri arasında yer alan araç (Cip veya Pikap) için İller Bankası tarafından yayınlanan 03.500 İB Özel-2 poz numaralı makine pozu/analizi bulunduğu, bu analizde makine girdisine ait bileşenler yayınlanmadan pozun bütününe ait rayicin yayınlandığı,

Makine alt analizlerinin sistematiği uyarınca, bir saatlik çalışma karşılığı maliyetin hesabında makine bedeli, amortisman gideri, bakım-onarım gideri gibi bir çok bileşenden katsayı elde edildiği, dolayısıyla kendi malı olmayan makineler için fiyat teklifi alınması halinde teklife dahil masrafların muadil makine analizlerindeki gibi sayılması gerektiği ancak ilgili pozda bu bileşenlerin detayı sayılmadığından sadece resmi rayicin kullanılmasının mümkün olduğu, teklif fiyata dahil giderlerin kapsamı belirtilmeyen fiyat teklifleri ile yapılan açıklamaların reddedilmesi gerektiği, araca ilişkin olarak sunulan fiyat teklifinde mazot, şoför, sigorta, amortisman ve bakım onarım gider kalemlerine yer verilmediği,

f) Açıklama istenilen dört iş kaleminin de paçal nitelikte iş kalemi olduğu, bu nedenle asgari işçilik maliyetini dahi sağlamayan şekilde iş kaleminin veya alt analizinin bütününe fiyat teklifi alınarak yapılan açıklamaların reddedilmesi gerektiği,

g) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından C 16/20 ve C 30/37 beton harcı için sunulan fiyat tekliflerinin piyasa koşullarını yansıtmadığı, bu nedenle ortalama birim satış tutarı tespit tutanaklarında ihale tarihinden önceki üç aylık dönemin ortalaması yerine münferit olarak düzenlenen en düşük fatura tutarının esas alındığı, mevzuatta öngörülen usule aykırı düzenlenen tutanaklara dayanılarak yapılan açıklamaların bu yönüyle de reddedilmesi gerektiği,

En avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. San. Ltd. Şti. tarafından sunulan fiyat teklifleri SMMM/YMMM tarafından mevzuatta öngörülen usule göre tasdik edilmediğinden aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, fiyat teklifini tasdik eden meslek mensubunun tam tasdik anlaşması olmadığından tutanak düzenleme ve fiyat teklifine beyan yazma yetkisinin bulunmadığı,

h) İşçilik girdileri başta olmak üzere analiz girdi miktarlarının idarenin analiz girdi miktarlarından düşük olduğu, bu durumun her iki istekli için de geçerli olduğu, ayrıca şikayete konu ihalede İller Bankası tarafından yayımlanan analiz ve rayiçlerin de kullanıldığı ancak analiz girdilerinin liste halinde verilmediği,

ı) Açıklanması gereken analiz girdilerinden olan nervürlü beton çelik çubuğu için şantiye teslimi fiyat teklifi alınmasının birim fiyat tariflerine aykırı olduğu, resmi rayiçlerde her türlü profil/demir/saç ürünleri fabrika teslim şartıyla maliyete dahil edilmiş olup nakliyesinin ayrıca şantiye-fabrika aralığına göre taşıma formüllerine göre hesaplanması gerektiği, bu nedenle analiz girdileri arasında yer alan ve resmi rayiçlerde fabrika teslimi olarak yer alan inşaat demiri için nakliye bedeli öngörmeyen açıklamaların reddedilmesi gerektiği,

i) İhale konusu işte kullanılacak olan ve işin önemli kısmını teşkil eden boru maliyet analizlerinde, iş lokasyonunun Afyonkarahisar İli olduğu düşünüldüğünde; fabrikadan Afyonkarahisar’a kadar olan mesafe ve nakliye maliyeti hesaplandığında en az boru maliyeti kadar bir maliyetin oluşacağı, bu durumda fabrika ile Afyonkarahisar arasındaki nakliye mesafesi ve bedelinin maliyet analizlerinde dikkate alınması gerektiği,

j) Beton çelik çubuğu, çimento ve kereste için öngörülen birim fiyatların gerçekçi olmadığı, piyasa koşullarını yansıtmadığı, ana faaliyet konusu bu malzemelerin alım /satımı olmayan ve küçük hacimli alım/satım yapan firmalardan alınan fiyat teklifleri ile yapılan açıklamaların bu yönüyle de reddedilmesi gerektiği,

k) Her iki isteklinin de ihale konusu iş kapsamında kullanılacak makinelerin kendi malı olduğunu beyan ettiği ve bu makineler için maliyet öngörülmediği, oysaki söz konusu makinelerin amortisman sürelerini doldurmuş olsalar dahi bu araçlara ait bakım-onarım, sigorta, vergi vb. gibi giderlerin bulunduğu, bu giderlerin dikkate alınmaması sonucunda hatalı açıklamalarda bulunulduğu,

Amortismana tabi araç giderlerinin belgelendirilmesinde, amortisman defterine kayıtlı kendi malı araçların amortisman defterindeki kaydi değerinin analizlerde yeni makine araç bedeli olarak tarif edilen “A” yerine alınmasının mevzuata aykırı olduğu, çünkü analiz girdileri içerisinde yer alan araç katsayıları amortisman, montaj-demontaj, sermaye ve bakım maliyeti, bakım-onarım giderleri gibi bir çok bileşenden oluştuğu ve bu katsayının yeni makine araç bedeli olarak yayınlanan araç rayiç bedelleri ile çarpıldığı,

Kendi malı olan ve amortisman değeri düşmüş araçların bahse konu katsayı içerisinde amortisman maliyetini düşüreceği kabul edilse dahi diğer giderleri de aynı oranda düşürmesinin beklenemeyeceği, bu nedenle araç giderleri için kendi malı ile açıklama yapan ve doğrudan amortisman defterine kayıtlı değeri A katsayısı yerine kullanan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

Öte yandan kendi malı araçların güç, teknik kapasite vb. özellikleri yönünden analizde yer verilen özelliklere uygun olup olmadığının kontrol edilmesi gerektiği, analizde istenilen şartları taşımayan kendi malı makine ile yapılan açıklamaların reddedilmesi gerekirken bu hususun idarece göz ardı edildiği,

Araç bedelleri için fiyat teklifi sunularak yapılan açıklamaların da isteklinin kendisine ait olmayan amortismana tabi kıymet için amortisman hesabı yapması sonucunu doğurduğundan reddedilmesi gerektiği,

l) Aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin hesaplamalarda aritmetik hata yapıldığı, analiz girdilerinin miktarının düşük tutulması ve işçilik ücretleri için komple fiyat alınması gibi yollara başvurulduğu anılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği,

m) Açıklama istenilecek analizler içerisinde resmi rayici olmayan girdiler için piyasadan teklif alınmasının zorunlu olduğu, alınan tekliflerin, teklife konu girdinin bütün bileşenlerini ve bu bileşenlerin birim fiyatlarını kapsaması gerektiği, her iki isteklinin de bu hususa aykırı hareket ettiği,

n) Açıklama istenilen iş kalemlerinde analiz girdisi olarak yer alan ve mühendislik hizmeti karşılığı olarak öngörülen harita mühendisi ve/veya harita teknisyeni için ÇŞB rayiçlerinde birim fiyat öngörülmediği, bu girdiler için İller Bankası birim fiyat analizlerinde rayiç belirlendiği, özel olarak rayici bulunan ve “mühendislik hizmeti” karşılığı için konulan girdi için sadece personel istihdamı gibi asgari ücret baz alınarak açıklama yapılmasının, bahse konu girdinin yer aldığı resmi birim fiyat analizlerindeki iş tanımına aykırı olduğu, harita mühendisi ve harita teknisyeni tarafından verilecek hizmet karşılığı için İller Bankası rayiçlerinden düşük bedel öngören her iki isteklinin de aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği, Harita Mühendisleri Odasının asgari fiyatlandırma çizelgesine bakılması durumunda ise sonucun değişmediği, 2016 yılı birinci yarıyılında harita mühendisinin bir saatlik ücretinin 25,00 tl olduğu ve harita teknisyeninin bir saatlik ücretinin 18,00 TL olduğu görülmektedir. Ancak aşırı düşük açıklaması kabul edilen her iki isteklinin tarafından harita mühendisi ve harita teknikeri saatlik ücreti için 2016 yılı birinci yarıyılında yayınlanan saatlik ücretlerin bile altında bir ücret belirlendiği,

Anılan isteklinin de aşırı düşük açıklamaları incelendiğinde bazı iş kalemleri için kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayınlanmış birim fiyatların kullanıldığı, ancak söz konusu birim fiyatların 2017 yılı ocak ayına ait olduğu, temmuz ayında ihalesi yapılan söz konusu iş kapsamında aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken ocak ayı fiyatlarını kullanmanın gerçeği yansıtmayacağından, bu fiyatların Yİ-ÜFE yardımı ile ihale tarihine göre güncellenerek kullanılması gerektiği,

o) Anılan istekliler tarafından işçilik ücreti için brüt asgari ücretin altında maliyet öngörüldüğü, net asgari ücrete göre maliyet hesabı yapan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği, ayrıca söz konusu isteklilerin açıklamalarında maliyet analizlerinde, işçilik maliyeti belirlenirken esas alınan asgari ücrete SGK işveren payı eklenmeden işçilik fiyatı verildiğinden, analizlerde sunulan işçilik maliyetlerinin gerçek maliyetleri yansıtmadığından ve yukarıda sayılan tüm sebeplerden dolayı aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aritmetik hata ve yuvarlama” başlıklı 16.5’inci maddesinde “16.5.1. Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda hata olması durumunda aritmetik hata olduğu kabul edilecek ve teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalelerde, isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak, teklif verdiği diğer kısımlar üzerinden ihale sonuçlandırılacaktır.

16.5.2.Kısmi teklife izin verilip verilmediğine bakılmaksızın, birim fiyat üzerinden teklif alınan tüm ihalelerde istekliler, hizmet alımı ihalelerinde işçi sayısı üzerinden teklif alınan işçilik kalemleri hariç, birim fiyatları ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarları, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde verebileceklerdir. Ancak, toplam teklif tutarı virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.

…

Yuvarlama işlemine ilişkin örnek:

Hesaplanan toplam/kısım toplamı teklif tutarı

Yuvarlama sonucu

500.815,414

500.815,41

500.815,4149

500.815,41

500.815,41582

500.815,42

500.815,4169

500.815,42

16.5.2.1. İşçilik ücreti, yol ve yemek bedeli ile bunlar üzerinden alınan prim tutarları gibi işçilik kalemlerini oluşturan maliyet unsurlarına ilişkin hesaplama yöntemi, sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında kanunla ve idari düzenlemelerle belirlenmiş olup, bu çerçevede 1 TL (Bir Türk Lirası)’nin altındaki tutarlar iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılmaktadır. Sosyal güvenlik mevzuatındaki düzenlemelerin emredici nitelikte olması nedeniyle isteklilerin ilgili mevzuatı gereğince yapacakları işçilik hesaplamalarında da anılan yöntemin uygulanması zorunluluğu bulunmaktadır. Bu sebeple, hizmet alımı ihalelerinde birim fiyat teklif cetvelinde yer alan ve işçi sayısı üzerinden teklif alınan işçilik kalemlerinin birim fiyatları ile birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarları, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.

16.5.3. Elektronik araçlar yardımıyla tablolama programları (MS Excel, Numbers, LibreOffice Calc ve benzerleri) kullanılarak oluşturulan teklif mektubu eki cetvelin çarpım ve toplamlarında yazılımdan kaynaklanan yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları, toplam teklif fiyatının binde birine eşit veya daha az olması ve ihalenin sonuçlandırılmasına esas teklif sıralamasının değişmemesi kaydıyla aritmetik hata olarak kabul edilmeyecek ve bu farklılıklar isteklinin teklif cetvelinde yazılı birim fiyatlar esas alınarak ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilecektir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutar, sınır değer hesabı hariç, isteklinin teklif ve yeterlik değerlendirmesine esas nihai teklif fiyatı olarak kabul edilecektir.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır...” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

...

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

...

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

...

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

...

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13.Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.13.5. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (EK.O.7) ile açıklama yapılabilir.

…

45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.

…

45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatlarının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmeyecektir.

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

...

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamaları yer almaktadır.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikâyet konusu ihaleye ilişkin işin, “Afyonkarahisar-Akarçay Havzası Kuzey Atıksu Toplama Hattı Yapımı İşi” olduğu, şikâyete konu ihaleye ilişkin 60 ihale dokümanı satın alındığı, ihalenin 04.07.2017 tarihinde açık ihale usulü ile birim fiyat teklif alınmak suretiyle yapıldığı, ihaleye 39 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca 27.09.2017 tarihli birinci ihale komisyonu kararında Gündoğu İnş. Mim. Müh. Pet. Ürn. San. Tic. Ltd. Şti.- Mns Çevre Tek. Müh. İnş ve Eks. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının Teklif mektubundaki rakam ve yazı birbiriyle uyumlu olmadığından, Güven İnş. Taah. Tic. ve San. A.Ş. - Mehmet Özen İş Ortaklığının pilot ortağı tarafından sunulan iş deneyim belgesinin teklif bedelinin %80’ini sağlamadığından, Alke İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Yıldırım İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının özel ortağı tarafından benzer işe ait olmayan iş deneyim belgesinin asgari iş deneyim tutarının %40’ını sağlamadığından, Emka İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş.nin cirosunu gösteren gelir tablosu ve faturaların yeterlik kriterini sağlamadığından ve Art İnş. End. ve Tic. Ltd. Şti.nin iş bitirme belgesi ve faturalar için hisse oranlarını gösterir belgeleri fotokopi olarak sunduğundan değerlendirme dışı bırakıldığı, sınır değerin 26.513.113,68 TL olarak hesaplandığı, 18 istekliden teklifleri sınır değerin altında kaldığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklama talebinde bulunulduğu, söz konusu isteklilerden Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu ve ihalenin 85,57 puan ile Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin ise 84,94 puanla Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. olarak belirlendiği, bunun üzerine Kuruma bahse konu ihaleye katılan istekliler tarafından şikayet başvurusunda bulunulduğu, bu şikayet üzerine alınan Kurul kararı neticesinde 18.10.2017 tarihinde onaylanan ihale komisyonu tutanağında sınır değerin ilk oturumda sehven yanlış hesaplandığı yeniden hesaplanan sınır değerin 26.605.289,33 olduğu, teklifleri yeni hesaplanan sınır değerin altında bulunan 20 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulduğu, sınır değerin altında kalan isteklilerden Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu, 14.12.2017 tarihli ihale komisyonu kararında Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmediği, anılan diğer isteklilerin aşırı düşük açıklamaları uygun görülerek, Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, ancak ihaleye katılan isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına yönelik olarak Kurum’a yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine düzeltici işlem tesis edilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesine karar verildiği, idarece yeniden yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması neticesinde 10.04.2018 tarihli ihale komisyonu kararına göre ihalenin Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin uhdesinde bırakıldığı, İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmediği anlaşılmıştır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında olan isteklilere gönderilen 22.03.2018 tarihli aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ile teklifleri aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamaları talep edilmiştir. Söz konusu yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizler ile açıklama istenmeyen analiz girdilerinin bulunduğu listeye yer verildiği görülmüştür. Ayrıca idare tarafından teklifleri aşırı düşük olan isteklilere gönderilen 27.03.2018 tarihli yazı ekinde yeniden düzenlenen “açıklama istenmeyen analiz girdileri” listesinin bulunduğu görülmüştür.

İdare tarafından açıklama istenilen iş kalemlerinin “Afyon KK.01 Ø 300 mm Çaplı,Buhar Kürlü, Entegre Contalı Muflu Beton Boru ile Şevli Kazı Yapılarak Kanalizasyon Hattı Yapılması (Hendek dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)”, “Afyon KK.05 Ø 800 mm Çaplı, Buhar Kürlü, Entegre Contalı Muflu Beton Boru ile Şevli Kazı Yapılarak Kanalizasyon Hattı Yapılması (Hendek dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)”, “Afyon KK.06 Ø 1600 mm Çaplı, Buhar Kürlü, Entegre Contalı Muflu Beton Boru ile Çelik Pano İksa Kullanılarak Kanalizasyon Hattı Yapılması (Hendek dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)” ve “Afyon KK.12 Çıkış çapı Ø 1600 mm Çaplı, Buhar Kürlü, Entegre Contalı Prefabrik Muayene Bacası İmalatının Çelik Pano Kullanılarak Yapılması(Hendek dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)” olduğu, söz konusu iş kalemlerinin birden fazla birim fiyatı ihtiva eden paçal iş kalemleri olduğu, isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ekinde yer alan analizlerde söz konu iş kalemlerinin makine, işçilik, malzeme ve diğer başlıkları altında temel analiz girdilerine ve miktarlarına yer verildiği, ayrıca nakliye bedellerine ilişkin “Nakliye bedeli analiz miktarlarına girdi olarak eklenmiştir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin olarak;

- Başvuru sahibinin dilekçesinde yer alan nakliye konulu tüm iddialarına ilişkin olarak yapılan değerlendirme:

İdarece yaklaşık maliyet hesaplamasına dayanak teşkil eden belgeler incelendiğinde, nakliye maliyetinin toplam maliyetin %15’i olarak belirlendiği, yaklaşık maliyet hesabında mesafelere ve formüllere yer verilmediği, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasında açıklama istenilen iş kalemlerinin nakliye maliyetlerinin tamamının iş kalemlerinin toplam maliyetinin %15’i olarak belirlendiği, ayrıca nakliye analiz girdisi belirlemediği, analiz formatlarında nakliye formüllerine yer verilmediği, bunun yerine analizde yer alan tüm analiz girdi miktarlarının %15 arttırılarak açıklama istenildiği görülmüştür. İdarenin nakliye maliyetlerine ilişkin bu şekilde açıklama talep etmesinde, aşırı düşük teklif açıklaması sunan istekliler açısından eşitlik ilkesine aykırılık bulunmadığı, aşırı düşük teklif sorgulama aşamasında belirlenen nakliye oranın yaklaşık maliyet hesaplamasındaki orandan farklı olmadığı, dolayısıyla istekliler için haksız avantaj sağlandığı yönündeki iddiaya ilişkin somut bir delil ortaya konulmadığı,

Aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun görülen isteklilerin, açıklamalarını idarece belirlenen ve nakliye maliyetini içerisinde barındıran analiz formatına uygun olarak sunduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin nakliye maliyetlerine ilişkin iddialarının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

- Başvuru sahibinin, fiyat tekliflerine konu ürünlerin ihale konusu işin birim fiyat tariflerinde yer verilen kalite standartlarına uygun olup olmadığı kontrolünün yapılması gerektiği yönündeki iddialarına ilişkin yapılan değerlendirme:

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen istekliler tarafından sunulan fiyat tekliflerinde açıklama istenilen analiz girdilerine ilişkin malzeme cinslerine, birimlerine ve birim fiyatlarına yer verildiği, kalite standartlarına ilişkin bilgilere ayrıca yer verilmediği, fiyat tekliflerinde ürünün bütün teknik özelliklerinin belirtilmesinin beklenemeyeceği, idarece aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısında ve ekinde yer alan analiz formatlarında bu yönde bir bilgi talep edilmediği, dolayısıyla fiyat tekliflerinde kalite standartlarına ilişkin bilgi verilmemiş olmasının aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesini gerektirmediği sonucuna varılmıştır.

- KK.01-KK.05-KK.06 poz nolu iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarında kum-çakıl veya kırma taş girdilerine yer verilmediği yönündeki iddialarına ilişkin yapılan değerlendirme:

KK.01-KK.05-KK.06 poz nolu iş kalemlerinin alt analizinde 15.140/İB-4 poz nolu “Her kategoride granülometrik kum-çakıl'ın (08 009/İB-2) el ile sıkıştırılarak hendek ve temel taban ıslahı, boru tabanı yataklanması ve boru gömleklenmesinin yapılması” birim fiyatına yer verildiği, söz konusu birim fiyat içerisinde 08 009/İB-2 poz nolu “Makina ile temin edilen tuvenan kum, çakıl malzemeden her kategoride granülometrik kum-çakıl hazırlanması” analiz girdisinin bulunduğu, dolayısıyla boru yataklanması ve gömleklenmesi işlerinde kullanılacak kum-çakıl malzemesinin açıklanması istenilen söz konusu analizlerde bu şekilde yer aldığı görüldüğünden başvuru sahibinin, aşırı düşük teklif açıklamalarında kum-çakıl veya kırma taş girdilerine yer verilmediği iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- KK.05 poz nolu iş kalemine ilişkin açıklamalarda yatay itme makinesi operatörü için ayrı bir gider kalemi oluşturulması gerektiği yönündeki iddiaya yönelik olarak yapılan değerlendirme:

Söz konusu iş kaleminin “32.014/İB-7 1000mm çapında çelik boru ile yatay geçiş yapılması” alt analizinde operatör, makinist ve makinist yardımcısı analiz girdileri bulunduğu görüldüğünden başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- KK.06 poz nolu iş kalemine ilişkin hatalı ve eksik açıklamada bulunulduğu yönündeki iddiaya yönelik yapılan değerlendirme:

Çelik konstrüksiyon panolarla iksa yapılması analiz girdisinin alt analizinde “1m2 çelik panolu iksa malzemesinin uygulama yılı yatırım bedeli”nin en temel analiz girdisi olarak belirlenmediği, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması uygun kabul edilen isteklilerin açıklamalarını idarece belirlenen analiz girdileri üzerinden sunduğu görüldüğünden başvuru sahibinin söz konusu iş kaleminin açıklanmasının bu yönüyle eksik ve hatalı olduğu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Fiyat tekliflerini düzenleyen şirketlerin fiyat teklifi verdiği alanda faaliyet gösterip göstermediğine ilişkin değerlendirme:

Aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun kabul edilen isteklilerin açıklamaları kapsamında sunmuş oldukları fiyat tekliflerini düzenleyen şirketlerin fiyat teklifi verdiği alanda faaliyet gösterdiği görüldüğünden başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Başvuru sahibinin, açıklama istenilen iş kalemlerinde yer alan girdilerin kısmen veya tamamen eksik açıklama sunulmasının mevzuata aykırı olduğu yönündeki iddiasına ilişkin yapılan değerlendirme:

İdare tarafından isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ekinde yer alan analizlerde söz konusu iş kalemlerinin makine, işçilik, malzeme ve diğer başlıkları altında temel analiz girdilerine ve miktarlarına yer verildiği, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan analizlerde idarece isteklilere gönderilen analiz formatına uygun şekilde açıklama yapıldığı görüldüğünden başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Başvuru sahibinin, fiyat teklifleri ile maliyet tespit tutanaklarına ve satış tutarı tespit tutanaklarına yönelik iddialarına ilişkin yapılan değerlendirme:

İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bazı analiz girdileri için fiyat teklifi sunulduğu, sunulan fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden maliyet tespit tutanaklarının ve satış tutarı tespit tutanaklarının sunulduğu, söz konusu belgelerin son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlendiği, birim ortalama maliyetler ile ağırlıklı ortalama birim satış fiyatının ilgili belgelerde belirtildiği, fiyat teklifindeki fiyatların ortalama birim satış tutarlarının %80’inden ve ortalama maliyet tutarlarından daha düşük olmadığı, girdilere ilişkin birimlerin doğru olarak yer aldığı, analizlerde kullanılan fiyatların, fiyat teklifinde yer alan fiyatlarla uyumlu olduğu, belgelerin Serbest Muhasebeci Mali Müşavir’ler tarafından mevzuata uygun olarak onaylandığı, Kamu İhale Genel Tebliğ’i gereğince fiyat tekliflerinde bulunması gereken beyanların yer aldığı görülmüş olup başvuru sahibinin bahse konu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen açıklamalarındaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin tekliflerinin geçerli kabul edileceği, aşırı düşük açıklamalarında öngörülen fiyatların gerçekçi olmadığı veya piyasa koşullarını yansıtmadığı gibi nedenlerle tekliflerin reddedilmesinin söz konusu olamayacağı değerlendirildiğinden başvuru sahibinin bu hususa ilişkin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Başvuru sahibinin, mazot analiz girdisi açıklamalarına yönelik iddialarına ilişkin yapılan değerlendirme:

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında analizlerde mazot girdisi için 4,33 TL/kg tutarının esas alındığı, anılan tutara ihale tarihinde Afyonkarahisar ilinde gerçekleşen akaryakıt bayii fiyatı olan 4,34 TL/litre (04.07.2017 tarihli Netoil fiyatı) tutarından %18 KDV düşülüp, 0,850 oranında kesafet oranı uygulanarak ulaşıldığı (4,34/1,18/0,85= 4,327 TL/kg) tespit edilmiştir.

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında analizlerde mazot girdisi için 4,023 TL/kg tutarının esas alındığı, anılan tutara ihale tarihinde Afyonkarahisar İli’nde gerçekleşen akaryakıt bayii fiyatı olan 4,34 TL/litre (11.06.2017 tarihli Yupet fiyatı) tutarından %18 KDV düşülüp, 0,850 oranında kesafet oranı uygulanarak ulaşıldığı (4,023/1,18/0,85= 4,01 TL/kg) tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin ilan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.5’inci maddesinde “İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. (Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)” açıklamasının bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli ile tarafından kullanılan girdi fiyatının ilan ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) olması gerekirken ihale tarihinde geçerli olduğu, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği’nin anılan maddesine aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca, aynı konuya dair bir itirazen şikayet başvurusu üzerine Türk Standartları Enstitüsünden alınan görüşte “İlgide bahsedilen konu, bu alanda standart veya benzeri ilmi dokümanları hazırlamak ve Enstitümüz adına teknik görüşleri vermekle yetkili TK16 Petrol ve Petrol Ürünleri Teknik Komitesi tarafından değerlendirilmiş olup, Komitenin konu hakkındaki görüşü aşağıda verilmiştir.

“Belirli bir sıcaklıktaki motorinin hacminin kütleye dönüştürülebilmesi için o sıcaklıktaki yoğunluk değerinin bilinmesi gerekir. Ülkemizde pazarlanan motorinlerde (dizel) olması gereken özellikler Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından zorunlu uygulamada tutulan TS EN 590 "otomotiv yakıtları - Dizel (motorin) - Gerekler ve deney yöntemleri” standardında belirtilmiştir. Bu standartta yer alan Çizelge 1'e göre motorinin TS 1013 EN ISO 3675 veya TS EN ISO 12185 yöntemlerine göre ölçülmüş olan 15 °C sıcaklıktaki yoğunluğu 820,0 kg/m³ - 845,0 kg/m³ (LİTRE cinsinden; 0,8200 kg/L - 0,8450 kg/L) aralığında olmalıdır. Sonuç olarak TS EN ISO 590 standardına uygun bir motorinin 1 litresinin 15 °C sıcaklıktaki kütlesi 0,8200 kg - 0,8450 kg aralığında olmalıdır. Örneğin, bu aralık içinde yer alan ve 15 °C sıcaklıktaki yoğunluğu 834,5 kg/m³ (kg cinsinden; 0,8345 kg/L) olarak ölçülmüş olan motorinin 15 °C sıcaklıktaki 1 (bir) litresinin kütlesi 0,8345 kg'dır. Piyasaya sürülmüş olan bir motorin ürününün 15 °C sıcaklıktaki yoğunluk değerine, ürün piyasaya çıkmadan önce TS EN 590 standardına uygunluk açısından ilgili deney yöntemlerinden akredite bir laboratuvarda gerçekleştirilen deneyler sonucunda düzenlenmiş olan deney/analiz raporlarından ulaşılabilir ya da belirli bir ürünün yoğunluğu o üründen TS EN 590 standardına atıf yapılan numune alma yöntemlerine uygun olarak alınan bir numunenin motorinde yoğunluk tayini yöntemlerinden (TS 1013 EN ISO 3675 ve/veya TS EN ISO 12185) akredite bir laboratuvarda yoğunluğu tayin edilmek suretiyle tespit edilebilir.

Motorinin hacmi ve buna bağlı olarak yoğunluğu 15 °C civarındaki sıcaklıklar için çok önemli düzeyde olmamakla birlikte, sıcaklıkla değiştiği için 15 °C’tan farklı sıcaklıktaki bir ürünün 1 litresinin kütlesini belirleyebilmek için o sıcaklıktaki yoğunluk değerinin bilinmesi gerekir. …” hususlarına yer verilmiştir.

Diğer taraftan konuyla ilgili olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 07.11.2014 tarih ve 29168 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 03.11.2014 tarih ve 5291 sayılı Kararında, motorin yoğunluk değeri 0,845 ton/m3 olarak belirlenmiş, ayrıca; TÜPRAŞ tarafından yayımlanan “Motorin Ürün Spesifikasyonu” belgesinde de motorin yoğunluk değeri için 0.820-0,845 ton/m3 aralığı öngörülmüştür.

Bu çerçevede isteklilerin motorin için litre-Kg dönüşümünü 0,8200 kg/l - 0,8450 kg/l katsayıları ile yapmaları gerektiği anlaşılmıştır. Bu itibarla, ihale uhdesinde kalan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ölçü birimi dönüşümünde 0,85 kg/l katsayısını kullanarak kendilerine maliyet düşürücü bir avantaj sağladığı anlaşıldığından, motorin girdisine dair açıklamalarının uygun olmadığı anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, anılan iddia yerinde bulunmuştur.

- Başvuru sahibinin analizlerde araç (cip veya pick-up) analiz girdisinin bulunduğu ve söz konusu analiz girdisine ilişkin yapılan açıklamanın uygun olmadığı yönündeki iddialarına yönelik yapılan değerlendirme:

İdare tarafından teklifleri sınır değer altında bulunan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ekinde yer alan analizlerde söz konusu analiz girdisine yer ver verilmediği, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamaları kabul edilen isteklilerin anılan analiz girdisine ilişkin açıklamada bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Fiyat tekliflerinde analiz girdilerinin ayrı ayrı belirtilmediğine ilişkin iddialarına yönelik yapılan değerlendirme:

İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bazı analiz girdileri için fiyat teklifi sunulduğu, sunulan fiyat tekliflerinde idarece açıklama talep edilen analiz girdilerine ayrı ayrı yer verildiği iş kaleminin veya alt analizin bütününe fiyat teklifi alınarak açıklama yapılmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Başvuru sahibinin, fiyat tekliflerinin tam tasdik sözleşmesi bulunmayan serbest muhasebeci mali müşavir/yeminli mali müşavir tarafından düzenlendiğine ilişkin iddiasına yönelik olarak yapılan değerlendirme:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan maddeleri uyarınca isteklilerin aşırı düşük tekliflerini tevsik etmek için sunacağı belgeler ve söz konusu belgelerin sunuluş şekline yönelik açıklamalar göz önünde bulundurulduğunda, fiyat teklifleri ile açıklama yapılması halinde fiyat teklifinde onayı ve imzası bulunan meslek mensubuna ilişkin tedarikçi firma ile yapılan tam tasdik sözleşmesinin açıklama kapsamında sunulmasına gerek bulunmadığı, ayrıca her ne kadar başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyet başvurusu kapsamında, fiyat teklifleri üzerinde bulunan imzaların sahibi olan meslek mensuplarının fiyat teklifini düzenleyenler ile arasında tam tasdik sözleşmesi bulunmadığı ya da beyannamelerini imzalamaya yetkili olmadıkları belirtilmekte ise de, itirazen şikâyet konusu hususun herhangi bir meslek mensubu açısından bilgi ya da belge sunulmak suretiyle somutlaştırılmadığı görülmektedir. Bu durumda, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanacağı, aksine bilgi, belge, bulgu veya ciddi şüphe durumunda daha detaylı inceleme yapılmasının 3568 ve 4734 sayılı Kanun’a uygun olacağı, başvuru sahibince ise daha detaylı inceleme yapılmasını gerektiren iddiayı tevsik eder herhangi bir bilgi, belge sunulmadığı hususları göz önüne alındığında, anılan iddialara ilişkin daha detaylı inceleme yapılmasına gerek olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Analiz girdi miktarlarının düşük alındığına ilişkin iddiasına yönelik yapılan değerlendirme:

İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında analiz girdi miktarlarının idarece verilen analiz girdi miktarlarından düşük olmadığı görüldüğünden başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Analizlerde kullanılan ve kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan rayiçlerin liste halinde sunulmadığına ilişkin iddiasına yönelik yapılan değerlendirme:

İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve İller Bankası A.Ş. tarafından yayımlanmış rayiçlerin kullanıldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklaması kapsamında “rayiçler tablosu” adında sunulan belgede söz konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış rayiçlerin liste halinde sunulduğu, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından açıklaması kapsamında “Açıklama istenilecek - açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tablosu” adında sunulan belgede söz konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve İller Bankası A.Ş. tarafından yayımlanmış rayiçlerin liste halinde sunulduğu, dolayısıyla söz konusu açıklamaların bu yönden Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olmadığı anlaşılmıştır.

- Makine girdilerinin kendi malı makine ile açıklanmasına ilişkin iddiasına yönelik yapılan değerlendirme:

İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında analizlerde yer alan açıklama istenilen makine girdilerinin kendi malı olarak açıklanmadığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan rayiçler esas alınarak açıklandığı, makine ve ekipmana ilişkin idarece açıklama istenilen analiz girdileri dikkate alınarak açıklama yapıldığı görüldüğünden başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Aritmetik hata bulunup bulunmadığına ilişkin iddiaya yönelik yapılan değerlendirme:

İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, sunulan analizlerde girdi miktarları ile rayiç fiyatların çarpımında ve analiz girdi miktarlarının toplamında aritmetik hataya rastlanılmadığı, analiz sonucu elde edilen iş kalemlerine ait birim fiyatların anılan isteklinin sunmuş olduğu birim fiyat teklif cetvelinde yer alan fiyatların üzerinde olmadığı anlaşılmıştır.

- Resmi rayici olmayan girdilere ilişkin iddiasına yönelik yapılan değerlendirme:

İdarece açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin hazırlanan analizler incelendiğinde, kamu kurumlarınca yayımlanan birim fiyatlar ve rayiçler haricinde sadece “beton boru bağlantılarının elastomer kaplanması” analiz girdisinin bulunduğu, söz konusu analiz girdisinin proforma faturalar üzerinden oluşturulduğu, bu analiz girdisinin aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ekinde yer alan analiz formatında “Yüzey hazırlığı + Birleşim aralarının tamir uygulaması + birleşim aralarının 30 cm nem bariyerli epoksi astar uygulaması + sıcak püskürtme esaslı saf poliürea uygulaması” şeklinde yer aldığı görülmüştür. Söz konusu analiz girdisine ilişkin ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklama yapıldığı, söz konusu fiyat tekliflerinde anılan analiz girdisine ilişkin idarece belirtilen bileşenlerin yer aldığı görüldüğünden başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

- İşçilik analiz girdilerine ilişkin iddiasına yönelik yapılan değerlendirme:

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından harita mühendisi ve harita teknisyeni analiz girdileri için İller Bankası A.Ş. tarafından yayımlanan rayiçlerin kullanıldığı, harita mühendisi için 2017 yılı rayici olan saatlik 22,00 TL, harita teknisyeni için saatlik 17,00 TL kullanıldığı, diğer işçilik maliyetlerinin saatlik 7,90 TL üzerinden hesaplamaya dahil edildiği,

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından harita mühendisi ve harita teknisyeni ile diğer tüm işçilik analiz girdilerinin 7,90 TL üzerinden hesaplandığı,

İhale tarihi olan 04.07.2017 tarihi itibarıyla saatlik asgari ücretin 7,90 TL (aylık brüt asgari ücret 1777,50 TL / 225 saat= 7,90 TL) olduğu dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında kullandığı işçilik birim fiyatlarının saatlik asgari ücretin altında olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde bulunan “İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.” açıklamasına da uygun olduğu, Harita Mühendisleri Odası tarafından yayımlanan asgari bedeller üzerinden açıklama yapılmasının kamu ihale mevzuatı açısından zorunlu olmadığı değerlendirilmiş olup, anılan isteklilerin işçilik giderleri için yaptığı açıklamaların mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.