KİK Kararı: 2018/UY.II-1127

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/032
Gündem No : 39
Karar Tarihi : 06.06.2018
Karar No : 2018/UY.II-1127
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş.,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Atıksu Dairesi Başkanlığı,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/257027 İhale Kayıt Numaralı “Afyonkarahisar-Akarçay Havzası Kuzey Atıksu Toplama Hattı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Atıksu Dairesi Başkanlığı, 04.07.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Afyonkarahisar-Akarçay Havzası Kuzey Atıksu Toplama Hattı” ihalesine ilişkin olarak Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş.nin 19.04.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.04.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.05.2018 tarih ve 26341 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.05.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/756 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

10.04.2018 tarihli ihale komisyonu kararında “Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük savunma dosyası idare tarafından verilen analiz formatı ve analiz formatında belirtilen miktarlar göz önüne alınarak hazırlanmadığından uygun görülmemiştir.” şeklinde ifadelere yer verildiği, söz konusu ihalede idarece paçal pozlar düzenlenerek teklif istendiği ve aşırı düşük teklif açıklamasının da bu pozlar üzerinden yapıldığı,

Örneğin KK 06 poz no’lu “1600 mm boru ile kanalizasyon hattı yapılması” birim fiyatının, ölçüme esas her bir metresinde:

a) Hendek kazısı (ortalama 13,863 m3)

b) Kum-çakıl gömlekleme (5,503 m3)

c) Kazı malzemesi ile hendek dolgusu (5,133 m3)

d) Çelik panolu iksa (8,66 m2)

e) Betonarme boru temini ve döşenmesi (1 mt)

f) Haritacılık hizmetleri (50-100 mt de 1 adet/yani 0,02 adet/mt)

g) Nakliyelerin bulunduğu,

Bu miktarların aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idare tarafından isteklilere verilmediği, taraflarınca sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında miktarların “kesin hesap hassasiyetiyle” hesaplandığı, taraflarınca verilen savunmada, yukarıdaki miktarların her biri için İller Bankası veya Çevre Şehircilik Bakanlığı 2017 birim fiyatları (kar hariç) kullanılıp, ayrıca kar payının eklendiği, nakliyeler için ise %15 ilave edildiği, bu işlem yapılırken, betonarme boru temin ve döşenmesi için İller Bankası A.Ş. tarafından yayınlanmış olan resmi analizin esas alındığı, bu analizdeki mamul boru temin maliyeti yerine, piyasadan SMMM onaylı fiyat teklifinin kullanıldığı, analiz bünyesindeki işçilik rayiçlerinden ihale tarihi itibarıyla asgari ücretin altında kalanların da asgari ücret seviyesine yükseltildiği, sorgulama konusu 4 adet paçal iş kaleminin hepsi için benzer uygulamanın yapıldığı,

Uygulanan yöntemin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde tarif edilen yöntem olduğu, kullanılan birim fiyatlarının listesinin aşırı düşük teklif açıklama dosyasında yer aldığı,

İdare tarafından isteklilere gönderilen analizlerde, sorgulama konusu paçal iş kalemlerine ait imalat miktarlarının isteklilere verilmediği, (Kazı, dolgu, kum gömlekleme vs.) bunun yerine, bu iş kalemlerinin de alt analizleri yapılarak, her bir kalemin bünyesindeki analiz girdilerini toplamak suretiyle girdiler toplamının isteklilere gönderildiği, örneğin kazı, dolgu, gömlekleme, çelik iksa, boru döşeme ve harita işleri bünyesindeki düz işçi miktarlarının toplamının belirtildiği, nakliyelerin de buna dahil olduğu, bu durumunda isteklilerin kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanan birim fiyatlarının doğrudan kullanmasının engellendiği, girdi rayiçleri ile hareket etme mecburiyetinin getirildiği, yani Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde isteklilere tanınan bir hakkın isteklilerin elinden alındığı, bu nedenle kazı, dolgu vs. iş kalemi miktarlarının mecburen kendilerince hesaplandığı, miktarların idare tarafından kendilerine verilmesi durumunda, verilen miktarlara uyma imkanlarının olacağı, ancak verilmeyen miktarlara uyulmadığı gerekçesiyle tekliflerinin reddedildiği, bu kararın hatalı olduğu,

İdarenin isteklilere gönderdiği analizlerin aslında birer analiz olmadığı alt analizler bünyesindeki girdiler toplamı olduğu, paçal boru döşeme (veya baca yapım) iş kalemi bünyesindeki kazı, dolgu, kum gömlekleme vs. miktarlarını isteklilere vermeden, yalnızca bu miktarların bünyesindeki girdilerin toplamının verilmesinin hatalı olduğu,

Aynı iş kalemi için farklı kamu kurumlarının birim fiyatının mevcut olması halinde, isteklilerin her hangi bir kamu kurumunun birim fiyatını kullanabileceği, bu durumunda idarece verilen analizlerdeki girdi miktarının ne kadarının bu kalemle ilgili olduğunun belirsiz hale getirdiği,

Ayrıca idare tarafından verilen analizlerde de hataların bulunduğu, bu hatalardan bazılarının imalatın birim fiyat tarifinden farklı bir boru türü kullanılması ile ilgili olduğu, bazılarının da malzeme miktarının mantıksız ölçüde fazla yazılmasıyla ilgili olduğu, taraflarınca sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında belirtildiği üzere analizlerde yer alması gerektiği halde yer almamış olan girdilerin bulunduğu, özellikle 800 mm çaplı betonarme boru analizinde çimento ve hasır çelik bulunmamasının kabul edilebilir bir durum olmadığı, kendileri dışında iki ayrı firmanın da sorgulamalarının kabul görmüş olduğu dikkate alındığında, idarece kabul edilmiş olan bu savunmaların da eksik ve hatalı olduğu sonucuna varılabileceği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “…Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykırılığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline,

b) İdare tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine,

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir…” hükmü,

Aynı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında ise “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır...” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “… 45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

Örnek:

Yaklaşık maliyeti 100.000 TL olan bir ihalede; ihale komisyonu, (38.1) maddesine göre idarece oluşturulan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ni kullanarak yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 den küçük olan (0,6888) 8, 9 ve 10 nolu iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan 4 nolu iş kalemi/grubunu açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları olarak belirleyecektir.

Sıralı iş kalemleri/grupları listesi

İş kalemi/

grubu No

İş kalemi/

grubu adı

Tutarı

Tutar/YM

Kümülatif toplam

8

…….

32.000

0,3200

0,3200

9

…….

20.000

0,2000

0,5200

10

…….

16.880

0,1688

0,6888

4

…….

15.000

0,1500

0,8388

6

…….

9.600

0,0960

0,9348

7

…….

2.400

0,0240

0,9588

3

…….

2.250

0,0225

0,9813

5

…….

1.000

0,0100

0,9913

2

…….

750

0,0075

0,9988

1

…….

120

0,0012

1,0000

Toplam

100.000

100,0000

Sorgulama yapılacak olan “4” nolu iş kalemi/grubunun kar ve genel gider hariç birim fiyatının18,49 TL olduğu varsayıldığında, ihale komisyonu tarafından, tutarı 18,49 TL’nin % 3’ü olan (18,49x0,03=0,55) 0,55 TL’ye eşit veya altında kalan analiz girdileri “vida ve plastik dupel, agraf 12 cm, agraf vidası, derz bandı, ses yalıtım bandı, borazan vida, derz dolgu alçısı harcı” olarak tespit edilecektir.

Ancak söz konusu girdilerin tutarları toplamı olan 2,81 TL’nin, 4 nolu iş kaleminin kar ve genel gider hariç analiz toplamının (birim fiyatının) % 15’i olan (18,49x0,15=2,77) 2,77 TL’den fazla olması nedeniyle sıralı analiz girdileri tablosuna göre 2,77 TL’lik tutarın aşılmasına neden olan “vida ve plastik dubel” açıklama yapılması gerekli olmayan analiz girdileri içinden çıkarılacak ve “agraf 12 cm, agraf vidası, derz bandı, ses yalıtım bandı, borazan vida, derz dolgu alçısı harcı” açıklama yapılmasına gerek olmayan analiz girdileri olarak ihale komisyonunca tespit edilecektir.

İş kalemi / grubu analizi

İş kalemi / grubu

No: 4

Yangına dayanıklı alçı duvar levhaları ile metal iskeletli giydirme duvar yapılması (………… Duvar Levhası ile)

Ölçü Birimi

m2

Poz No

Girdiler

Ö Br.

Miktarı

B.Fiyatı

Tutarı*

……

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

…..

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

…..

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

…..

TU 28 Profilli-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

…..

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

…..

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

…..

Derz Bandı (Cam el.)

m

XXX

XXX

0,34

…..

Ses yalıtım bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

…..

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

…..

Derz dolgu alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

…..

Düz İşçi(taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

…..

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

…..

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Kar ve genel giderler hariç toplam

18,49

Kar ve genel giderler (% 25)

4,62

Toplam Tutar

23,11

Sıralı analiz girdileri tablosu

Girdiler

Ö.B

Miktarı

B. Fiyatı

Tutarı

Kümülatif Toplam

Agraf vidası

Kt

XXX

XXX

0,31

0,31

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Ses yalıtım bandı 5 cm

m

XXX

XXX

0,33

0,64

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Derz Bandı (Cam el.)

m

XXX

XXX

0,34

0,98

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Borazan vida

Kt

XXX

XXX

0,35

1,33

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Derz dolgu alçısı harcı

m3

XXX

XXX

0,43

1,76

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Agraf 12 cm

Ad

XXX

XXX

0,51

2,27

Açıklama yapılması

istenilmeyecektir

Vida ve plastik dubel

Ad

XXX

XXX

0,54

2,81

Düz İşçi(taş.)

Sa

XXX

XXX

0,68

TU 28 Profilli-0,5 mm

m

XXX

XXX

0,80

Alçı levha usta yar.

Sa

XXX

XXX

2,45

Alçı levha ustası

Sa

XXX

XXX

3,25

Tc 60 Profilli-0,6mm

m

XXX

XXX

3,50

Levha xx mm (yangına dayanıklı)

m2

XXX

XXX

5,00

(Not = Örnekteki iş kalemine ait analizdeki girdiler ve tutarları gerçek verileri yansıtmamaktadır, (45.1.2.1) ve (45.1.2.2) maddesi için oluşturulmuş sayısal örnektir.)

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

...

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

...

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

...

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında istekli olabileceklere verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek)

Sıra No

Poz No

İş kaleminin adı

Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları

Teklif

Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş

Kar ve genel gider dahil birim fiyat

Kar ve genel gider hariç birim fiyat

Teklif edilen kar ve genel gider

Teklif edilen birim fiyat

(TL)

(TL)

(TL)

(TL)

1

16.001

150 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

97,86

97,86

2

16.002

200 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

104,00

105,00

3

16.003

250 dozlu demirsiz beton

Bayındırlık ve İskan Bakanlığı

110,13

88,10

15,86

103,96

…

…

…

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

...

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13.Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri,

b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

...

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

...

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur.” açıklamaları yer almaktadır.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikâyet konusu ihaleye ilişkin işin, “Afyonkarahisar-Akarçay Havzası Kuzey Atıksu Toplama Hattı Yapımı İşi” olduğu, şikâyete konu ihaleye ilişkin 60 ihale dokümanı satın alındığı, ihalenin 04.07.2017 tarihinde açık ihale usulü ile birim fiyat teklif alınmak suretiyle yapıldığı, ihaleye 39 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca 27.09.2017 tarihli birinci ihale komisyonu kararında Gündoğu İnş. Mim. Müh. Pet. Ürn. San. Tic. Ltd. Şti.- Mns Çevre Tek. Müh. İnş ve Eks. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklif mektubundaki rakam ve yazı birbiriyle uyumlu olmadığından, Güven İnş. Taah. Tic. ve San. A.Ş. - Mehmet Özen İş Ortaklığının pilot ortağı tarafından sunulan iş deneyim belgesinin teklif bedelinin %80’ini sağlamadığından, Alke İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Yıldırım İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığının özel ortağı tarafından benzer işe ait olmayan iş deneyim belgesinin asgari iş deneyim tutarının %40’ını sağlamadığından, Emka İnş. Tur. San. ve Tic. A.Ş.nin cirosunu gösteren gelir tablosu ve faturaların yeterlik kriterini sağlamadığından ve Art İnş. End. ve Tic. Ltd. Şti.nin iş bitirme belgesi ve faturalar için hisse oranlarını gösterir belgeleri fotokopi olarak sunduğundan değerlendirme dışı bırakıldığı, sınır değerin 26.513.113,68 TL olarak hesaplandığı, 18 istekliden teklifleri sınır değerin altında kaldığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklama talebinde bulunulduğu, söz konusu isteklilerden Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu ve ihalenin 85,57 puan ile Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin ise 84,94 puanla Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. olarak belirlendiği, bunun üzerine Kuruma bahse konu ihaleye katılan istekliler tarafından şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu şikayet üzerine alınan Kurul kararı neticesinde 18.10.2017 tarihinde onaylanan ihale komisyonu tutanağında sınır değerin ilk oturumda sehven yanlış hesaplandığı yeniden hesaplanan sınır değerin 26.605.289,33 olduğu, yeni hesaplanan sınır değerin altında kalan 20 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulduğu, sınır değerin altında kalan isteklilerden Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulduğu, 14.12.2017 tarihli ihale komisyonu kararında Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmediği, anılan diğer isteklilerin aşırı düşük açıklamaları uygun görülerek, Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, ancak ihaleye katılan isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına yönelik olarak Kurum’a itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu ve Kurum tarafından yapılan inceleme neticesinde düzeltici işlem tesis edilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesine karar verildiği, idarece yeniden yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması neticesinde 10.04.2018 tarihli ihale komisyonu kararına göre ihalenin Fetvacı Kardeşler İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin uhdesinde bırakıldığı, İlba Mimarlık İnş. Tur. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, Atilla İnş. Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmediği anlaşılmıştır.

İdare tarafından teklifi sınır değerin altında olan isteklilere gönderilen 22.03.2018 tarihli aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ile teklifleri aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamaları talep edilmiştir. Söz konusu yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizler ile açıklama istenmeyen analiz girdilerinin bulunduğu listeye yer verildiği görülmüştür. Ayrıca idare tarafından teklifleri aşırı düşük olan isteklilere gönderilen 27.03.2018 tarihli yazı ekinde yeniden düzenlenen “açıklama istenmeyen analiz girdileri” listesinin bulunduğu görülmüştür.

İdare tarafından açıklama istenilen iş kalemlerinin “Afyon KK.01 Ø 300 mm çaplı, buhar kürlü, entegre, contalı muflu beton boru ile şevli kazı yapılarak kanalizasyon hattı yapılması (hendek dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)”, “Afyon KK.05 Ø 800 mm çaplı, buhar kürlü, entegre contalı muflu beton boru ile şevli kazı yapılarak kanalizasyon hattı yapılması (hendek dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)”, “Afyon KK.06 Ø 1600 mm çaplı, buhar kürlü, entegre contalı muflu beton boru ile çelik pano iksa kullanılarak kanalizasyon hattı yapılması (hendek dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)” ve “Afyon KK.12 çıkış çapı Ø 1600 mm çaplı, buhar kürlü, entegre contalı prefabrik muayene bacası imalatının çelik pano kullanılarak yapılması(hendek dolgusu kazıdan çıkan malzeme ile)” olduğu, söz konusu iş kalemlerinin birden fazla birim fiyatı ihtiva eden paçal iş kalemleri olduğu, isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ekinde yer alan analizlerde söz konu iş kalemlerinin makine, işçilik, malzeme ve diğer başlıkları altında temel analiz girdilerine ve miktarlarına yer verildiği, ayrıca nakliye bedellerine ilişkin “Nakliye bedeli analiz miktarlarına girdi olarak eklenmiştir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, idarece isteklilere verilen analiz formatından farklı olarak, en temel analiz girdileri üzerinden açıklama yapmak yerine birden fazla analiz girdisini ihtiva eden birim fiyatlar üzerinden açıklama yapıldığı, örneğin Afyon KK.01 iş kalemi için idarece yapılacak kazıya ilişkin ekskavatör, şoför, mazot vb. analiz girdi ve miktarları, analiz formatında belirtilmiş olup, başvuru sahibi istekli tarafından söz konusu analiz girdileri ve miktarları belirtilmeden “Makine ile her derinlikte toprak zemin kazısı yapılması” adı altında analiz yapıldığı görülmüştür.

Paçal iş kalemlerinin idarece tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri olduğu, dolayısıyla ihtiva edilen iş kalemlerinin miktarlarının/oranlarının idarece her iş özelinde değişmesinin mümkün olduğu, bu sebeple kamu ihale mevzuatı gereğince bir ihalede paçal iş kalemlerinin bulunması durumunda aşırı düşük teklif açıklaması sunan isteklilerin açıklamalarında idarece belirlenen miktarları dikkate alması gerektiği açıktır.

Başvuru sahibi tarafından girdi miktarlarının idarece verilen miktarlar üzerinden açıklanmak yerine kendi yaptığı hesaplamalar üzerinden belirlendiği, örneğin KK.05 iş kalemi içerisinde yer alan boruların poliürea ile kaplanması işinin idarece verilen analiz formatındaki miktarının 1,8 biriminin ise metretül olduğu ancak başvuru sahibi istekli tarafından söz konusu işin miktarının 0,377 olarak hesaplandığı biriminin ise m2 olarak belirlendiği görülmüştür.

Açıklama istenilen iş kalemleri analiz formatlarında yer alan bir takım analiz girdilerinin çıkarıldığı, örneğin KK.01 poz nolu iş kalemi için idarece verilen analiz formatında işçilik başlığı altında soğuk demirci ustası ve sıcak demirci usta yardımcısı analiz girdilerinin bulunduğu, ancak başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında söz konusu analiz girdilerine yer verilmediği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve tespitler neticesinde başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde verilen analiz formatlarına uygun olmadığı, idarece belirlenen miktarlardan farklı miktarlar üzerinden açıklama yapıldığı, idarece açıklama istenilen iş kalemlerinin analiz formatlarından çıkarılarak açıklama yapıldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia edenlerin Kanun’da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun’un 55’inci maddesinde de “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibinin idare tarafından verilen analizlerde hataların bulunduğu iddiasına yönelik olarak yapılan incelemede, 22.03.2018 tarihinde tebliğ edilen aşırı düşük teklif açıklama talebi yazısı ile teklifleri aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden idarece açıklama talep edilmiştir. Sınır değerin altında kalan isteklilere gönderilen söz konusu aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ekinde yer alan açıklama istenen iş kalemlerinin analiz formatlarına yönelik iddialarla ilgili, şikâyete konu durumun farkına varıldığı tarihi izleyen günden itibaren 10 (on) gün içerisinde (02.04.2018) idareye başvuruda bulunulması gerekirken, başvuru sahibi istekli tarafından süresi içerisinde idareye şikayet başvurusunda bulunulmadığı, 19.04.2018 tarihinde şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından bu hususa ilişkin iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.