KİK Kararı: 2018/UY.I-787

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/022
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 17.04.2018
Karar No : 2018/UY.I-787 Mahkeme Kararını Göster
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Karfen İnş. San. Turizm Enerji ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/254411 İhale Kayıt Numaralı “(Manavgat-Alanya) Ayr - Akseki - 3Blhd Yolu (Km:46+500-63+364 Arası) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve BSK Üstyapı İşleri İnşaatı” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından 06.07.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “(Manavgat-Alanya)Ayr - Akseki - 3Blhd Yolu (Km:46+500-63+364 Arası) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve BSK Üstyapı İşleri İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Karfen İnş. San. Turizm Enerji ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın 05.03.2018 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.03.2018 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.03.2018 tarih ve 19480 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.03.2018 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2018/505 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmediği, ancak idarenin gerekçelerinin yerinde olmadığı, şöyle ki;

1. İstekliler tarafından idarece açıklanması istenilen iş kalemleri ve analiz girdilerinin belgeye dayalı olarak tevsik edilmesi gerektiği, açıklanması istenmeyen analiz girdilerine ise analizde yer verilmesinin ve söz konusu girdiler için bir bedel öngörülmesinin yeterli olduğu, dolayısıyla idarece açıklama istenmeyen analiz girdileri için 0,01 TL, 0,10 TL gibi bedellerin kullanılmasının uygun bulunmamasının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, ayrıca söz konusu analiz girdileri için, teklif fiyatının düşüklüğü ve hayatın olağan akışına aykırılık gerekçeleriyle aşırı düşük tekliflerin reddedilmesine yönelik bir usulün bulunmadığı,

2. İdarece plentmiks temel ve alt temel yapılması, BSK imalatı, moloz taş imalatı, demirli ve demirsiz beton imalatları için kullanılacak taş/agregaya esas malzeme ocaklarına ait teşvik edici belge/belge kapsamında konumu, işletme ruhsatı işletme izin belgesi işyeri açma ruhsatı ve yardımcı analizler gibi belgelerin sunulmadığı belirtilmiş olmakla birlikte, aşırı düşük teklif açıklamalarında idarenin verdiği analiz formatının dışına çıkılmadığı ve idarece verilen analiz girdileri ile miktarları ve taşıma mesafeleri değiştirilerek avantajlı durum elde edilmediği, açıklanması istenen tüm nakliye mesafelerinin analiz formatında belirtilen mesafelere uyumlu olduğu ve analiz formatında belirtilen formüllere göre açıklama yapıldığı, ihale konusu işe ait Sözleşme Tasarısı’nın 33.1’inci maddesinde “yüklenici” ibaresi kullanılarak bu sorumlulukların sözleşmenin yürütülmesi aşamasına bırakıldığı, analizlerde yer alan nakliye mesafelerine esas teşkil eden malzeme ocaklarının kullanımıyla ilgili izin ya da buna benzer hususların sözleşme imzalandıktan sonra gündeme geleceğinin açık olduğu,

3. Aşırı düşük teklif açıklamalarının “Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü imalatı”na ait girdilerin “KGM/3782/1= Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü imalatı” pozundan alındığı, onun da alt girdisinde yer alan “KGM/03.5001=Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü üretim atölye veya fabrikasının 1 saatlik ücreti" ayrıştırılarak en alt girdilerin sıralandığı gerekçesi ile uygun bulunmadığı, KGM tarafından yayımlanan “Yol, Köprü, Tünel, Bitümlü Kaplamalar, Bakım ve Trafik İşaretleri”ne ait birim fiyat listeleri analizlerinde KGM/3782/1 ve KGM /03.5001 poz numaralı iş kalemlerinin fiyat veya analizinin olmadığı, idare tarafından gönderilen analizlerde paçal olarak oluşturulan birim fiyatın girdisi olan özel fabrika rayiç bedeline ilişkin bir poz numarası ve poz numarasına atıf yapılan herhangi bir belirlemenin de olmadığı, dolayısıyla idarece hangi poza göre birim fiyatın belirlendiğinin bilinmesinin mümkün olmadığı, fabrika bedelinin tevsikinin yayımlanmış olan kamu kurum ve kuruluşu fiyatları baz alınarak açıklanmasının mevzuata uygun olacağı, KGM/03.5000 “Otokorkuluk Atölye veya Fabrikasının 1 saatlik ücreti” analizinde “Atölye ve Fabrika rayiç bedeli” olan 15.000.000,00 Dolar’ın ihale tarihi itibari ile Merkez Bankası Döviz kuru ile güncellemesi ile elde edilen bedelden daha yüksek bir bedel öngörülerek kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanmış olan birim fiyata ve birim fiyat analizine dayalı olarak açıklama yapıldığı, herhangi bir belgeye dayanmayan ve tahmin edilmesi imkansız olan 20.000.000,00 Dolar üzerinden hesaplama yapılması gerektiği gerekçesi ile aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin yerinde olmadığı,

4- Kırmataş Hazır Beton San. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin ekinde mükellef ile meslek mensubu arasında yapılan tam tasdik sözleşmesinin sunulmadığı Kırmataş Hazır Beton San. Tic. Ltd. Şti ile Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kir. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.ye ait imza sirkülerinin ve sunulan tam tasdik sözleşmesinin fotokopi olduğu, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin “aslı gibidir” onay ve imzasının bulunmadığı, Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kiralama İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi üzerinde onayı bulunan meslek mensubu tarafından gönderilen faturaların da fotokopi olduğu gerekçeleriyle aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanaklarının ıslak imzalı ve kaşeli olarak sunulduğu, Kamu İhale Genel Tebliği açıklamalarına göre satış tutarı tespit tutanaklarının meslek mensubundan istenilmesi gerekirken idarece taraflarından istendiği ve istenilmemesi gereken belgeler üzerinden değerlendirme yapıldığı, satış tutarı tespit tutanağının not kısmında mükellefe ait imza sirkülerinin eklenmesi gerektiği belirtilmiş olsa da, imza sirküleri ile tam tasdik sözleşmesinin bir sunulma şeklinin belirlenmediği, öte yandan meslek mensubundan istenen belgelerin fotokopi olarak gönderilmesinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olamayacağı, ayrıca Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kir. İnşaat Ltd. Şti firmasından alınan fiyat teklifi üzerinde herhangi bir kazıntı, silinti veya düzeltmenin olmadığı, kaldı ki fiyat teklifinin bilgisayar çıktısı ürünü veya el yazması ürünü olma ya da karma ürün olmama gibi bir düzenlemenin de bulunmadığı,

iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Belgelerin sunuluş şekli” başlıklı 31’inci maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında idareler; belgelerin aslını veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini isterler. Bu kapsamda sunulan fatura örnekleri de asıl olarak kabul edilir. Adaylar veya istekliler, istenen belgelerin aslı yerine ihale veya son başvuru tarihinden önce idare tarafından “aslı idarece görülmüştür” veya bu anlama gelecek şerh düşülen suretlerini başvuruları veya teklifleri kapsamında sunabilirler. Bu yönde yapılacak başvuruların, ihaleden önce idarenin ilgili birim yetkilisi veya bu hususta görevlendirilmiş personelince karşılanması zorunludur.

(2) Noter onaylı belgelerin aslına uygun olduğunu belirten bir şerh taşıması zorunlu olup, sureti veya fotokopisi görülerek onaylanmış olanlar ile “ibraz edilenin aynıdır” veya bu anlama gelecek bir şerh taşıyanlar geçerli kabul edilmez. Ancak, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Nizamnamesinin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde, Gazete idaresince veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalarca “aslının aynıdır” şeklinde onaylanarak verilen Ticaret Sicili Gazetesi suretleri veya bunların noter onaylı suretleri de kabul edilir.” hükümleri,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

…

45.1.13.1.Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

…

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır.” açıklamaları yer almaktadır.

07.08.2017 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibi Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti- Karfen İnşaat Sanayi Turizm Enerji ve Ticaret A.Ş. İş Ortaklığının teklifinin kendi malı makinelere ait tevsik edici bilgi ve belgeler kapsamında fatura sunduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, Mau Yapı İnşaat Anonim Şirketi-Biberci İnşaat Nakliye Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından 05.09.2017 tarih ve 49420 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.09.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması üzerine alınan 18.10.2017 tarihli ve 2017/UY.I-2806 sayılı Kurul kararı ile “Heltaş İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti- Karfen İnşaat Sanayi Turizm Enerji ve Ticaret A.Ş. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirmeye alınması, Avos Grup İnşaat Taahhüt Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.-Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. İş Ortaklığı Şti. ve Ayka Global Enerji Anonim Şirketi-Öztaç Petrol Harfiyat İnşaat Nakliye Temizlik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi- Dinç Grup İnşaat Petrol Nakliyat Madencilik Turizm Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, yeterlik değerlendirmesi yapılmayan isteklilerin yeterlik değerlendirmesinin yapılması” hususunda düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği,

Anılan Kurul kararı üzerine idarece başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alındığı, teklifinin sınır değerin altında olması sebebiyle 11.12.2017 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile yazının tebliğ tarihinden itibaren 5 (beş) iş günü içinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulmasının istendiği, başvuru sahibi tarafından açıklama istenilen ve istenilmeyen iş kalemlerinin temel analiz girdilerine kadar ayrıştırılması iddiasıyla 18.12.2017 tarihli şikayet başvurusunda bulunulduğu, idarece şikayet başvurusu uygun bulunarak 27.12.2017 tarihinde EKAP üzerinden tekrar aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı gönderildiği, gönderilen yazıda “06.07.2017 Perşembe günü saat 10:00’da 4734 sayılı İhale Kanununun 19. maddesi gereğince açık ihale usulü ile ihalesi yapılan 2017/254411 ihale kayıt nolu (Manavgat-Alanya)Ayr - Akseki - 3BlHd Yolu (Km:46+500-63+364 Arası) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve BSK Üstyapı İşleri İnşaatı için vermiş olduğunuz ihale teklifinin İhale Komisyonumuzca incelenmesi neticesinde; söz konusu iş için teklif etmiş olduğunuz bedelin Kamu İhale Genel Tebliği gereğince Aşırı Düşük Teklif olduğu tespit edilmiş ve 18.12.2017 tarih 403374 sayılı dilekçenize istinaden aşırı düşük teklif sorgu evrakları düzenlenmiş olup, yeniden talep edilmektedir.

Bu kapsamda; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. maddesi gereğince; yapım işinin ekonomikliğinin, seçilen teknik çözümler veya bu işte kullanılacak avantajlı şartların, teklif edilen işin özgünlüğü hususlarına ait belgelerin ve ayrıca yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan ve sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olan ve ihale dokümanı ekindeki teklif cetvelinde gösterilen [( ÜY-03; ÜY-04; Tİ-01; SY-08; SY-06 (5 adet)] iş kalemleri/gruplarına ait analizlerinize dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerden; tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturaların veya fiyat tekliflerinin (teklife konu alanda faaliyet gösterdiğine dair tevsik edici bilgi/belge ile birlikte), akaryakıt, çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifelerinin, Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat tekliflerinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlarının, ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7), stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanaklarının (Ek-O.8), yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/grupları bünyesinde yer alan önemli teklif bileşeni olan; (plentmiks temel ve alt temel yapılması, BSK imalatı, moloz taş imalatı, demirli ve demirsiz beton imalatları için kullanılacak) taş/agregaya esas malzeme ocaklarına ait tevsik edici belgi/belge kapsamında konumu, işletme ruhsatı, işletme izin belgesi, işyeri açma ruhsatı, Çed belgesi ve Ocak ruhsatı ile yardımcı analizler gibi belgelerin mevzuat çerçevesinde ilgilisince kaşeli ve imzalı olarak ihale komisyonumuza teslim edilmesi gerekmektedir.

Ayrıca; mevzuat çerçevesinde sunduğunuz belgeleri ve 3. taraflardan alınan fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensuplarına (YMM veya SM veya SMMM) ait firmalarca yapılan tam tasdik sözleşmesi veya beyannameleri imzalamaya yetki belgelerinin sunulması gerekmektedir.

[(ÜY-03; ÜY-04; Tİ-01; SY-08; SY-06 (5 adet)] iş kalemlerine ait “Sıralı İş Kalemleri/Grupları Listesi” ile “Açıklama istenilen/istenilmeyen sıralı analiz girdileri tablosu” ekte yer almakta olup, sunumlar verilen tablolara ait şablona (şekil ve sıralama) uygun olarak yapılacaktır.” hususlarının bildirildiği,

İdarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmediği ve 23.02.2018 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, anılan kararda;

1. Başvuru sahibi tarafından nakliye formüllerinin ve mesafelerin göz ardı edildiği, bazı açıklama istenmeyen girdilerde nakliye bedeli olarak 0,01 veya 0,1 TL yazıldığı, açıklama istenmeyecek girdiler için herhangi bir bedel yazabilme serbestliği olmakla birlikte; nakliye formülünün “Her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı K” (02.017 pozu) olarak tanımlanan bedelinin istekli tarafından 245 TL olarak tanımlandığı, açıklanması istenilenler kapsamındaki nakliyelerde tanımlanan 245 TL üzerinden hesap yapıldığı, tüm nakliye hesaplamalarında bilgi çelişkisi olmadan nakliye katsayının emsal değerde kullanılması gerektiği, idarece hazırlanan analiz formatlarının ekinde yer alan açıklanması istenmeyen veya açıklanması istenen iş kalemleri listesinde girdilerin ayrı ayrı gösterildiği, açıklama istenen bir girdiye ait bedelin, diğer analizlerde açıklama istenmeyen girdi durumunda olsa bile çelişkiye mahal vermeden aynı bedelin kullanılması gerektiği, nitekim; ÜY-04 iş kalemi girdisinde yer alan açıklama istenmeyecek vasıftaki “Ocaktan konkasöre taş nakli (Lort= 1250 m. Alınmıştır.) F=Kx0,00017xVM - 0,00208xK” girdisinde K=245 üzerinden hesap yapılarak beyanda bulunulduğu, aynı yaklaşımın açıklanması istenmeyecek vasıftaki diğer nakliyeler için de geçerli olması gerektiği,

2. Aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında “...yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/grupları bünyesinde yer alan önemli teklif bileşeni olan; plentmiks temel ve alt temel yapılması, BSK imalatı, moloz taş imalatı, demirli ve demirsiz beton imalatları için kullanılacak taş/agregaya esas malzeme ocaklarına ait tevsik edici belgi/belge kapsamında konumu, işletme ruhsatı, işletme izin belgesi, işyeri açma ruhsatı ve yardımcı analizler gibi belgelerin mevzuat çerçevesinde ilgilisince kaşeli ve imzalı olarak ihale komisyonumuza teslim edilmesi gerekmektedir.” denildiği, ancak söz konusu bilgi ve belgelerin sunulmadığı,

3. Açıklama istenilen “SY-16= Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü imalatı ve yerine montajı (Malzeme bedeli dahil)” iş kaleminde yer alan ve açıklama yapılması istenilen “özel Fabrika= Atölye veya fabrika rayiç bedeli” girdisinin adet fiyatının 58.000.000 TL olarak belirlendiği, bu fiyatın belirlenmesine ilişkin yapılan açıklamada “KGM/03.5000= Otokorkuluk atölye veya fabrikasının 1 saatlik ücreti” pozuna ait bilgilerden faydalanıldığı, fabrika bedelinin 15.000.000$ belirtildiği, döviz dönüşüm katsayısı olarak ihale tarihin baz alındığı ve 06.07.2017 tarihli Merkez Bankası efektif döviz satış bedeli olan 1 $=3,6342 TL’nin kullanıldığı, bu dönüşüm ile fabrika bedelinin 54.513.000,00 TL olarak belirlendiği, güvenli yerde kalmak amacıyla bu fiyatın 58.000.000 TL olarak belirlendiği, idarenin yaklaşık maliyete esas bedeli üzerinde bir bedelle açıklama yapıldığından ve KGM/03.5000 pozunun üzerinde bir bedel kullanıldığından ayrıca belge ile tevsik edilmediğinin beyan edildiği, ancak alt analiz girdilerine kadar ayrıştırılan iş kalemine ait bilgiler dahilinde bulunan “Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü imalatı”na ait girdilerin “KGM/3782/1= Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü imalatı” pozundan alındığı, onun da alt girdisinde yer alan “KGM/03.5001=Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü üretim atölye veya fabrikasının 1 saatlik ücreti" ayrıştırılarak en alt girdilerin sıralandığı, yani, isteklinin iddia ettiği gibi KGM/03.5000 pozundan alınmış bir bilgi olmadığı gibi, KGM/03.5000 poz tanımına bakıldığında “Otokorkuluk atölye veya fabrikasının 1 saatlik ücreti" şeklinde işi karşılamayan bir tanımlamanın bulunduğu, yaklaşık maliyet hesaplarında “SY-16= Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü imalatı ve yerine montajı (Malzeme bedeli dahil)” iş kalemine ait KGM/3782/1 pozunun bir alt girdisi olan KGM/03.5001 pozunun ve bu pozun en alt girdisinde ise “özel-Fabrika=Atölye veya fabrika rayiç bedeli“ (20.000.000 $)” girdisinin hesaba katıldığı, bu haliyle; atölye veya fabrika rayiç bedelinin TL cinsine çevirmek suretiyle 70.616.000 TL olduğu, bu bedelin isteklinin sunmuş olduğu analizine yerleştirildiğinde ise teklif fiyatını aştığı, başvuru sahibi tarafından KGM/5000 pozunun üzerinde bir bedel kullanıldığından ayrıca belge ile tevsik edilmediği beyan edilmiş olmakla birlikte, idarece belirlenen fiyatın altında bir fiyat kullanıldığı, dolayısıyla bu bedelin tevsik edilmesi için herhangi bir bilgi/belge sunulmadığı,

4. Aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında “...Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat tekliflerinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlarının, ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7), stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanaklarının (Ek-0.8), … kaşeli ve imzalı olarak ihale komisyonumuza teslim edilmesi gerekmektedir.

Ayrıca; mevzuat çerçevesinde sunduğunuz belgeleri ve 3. taraflardan alınan fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensuplarına (YMM veya SM veya SMMM) ait firmalarca yapılan tam tasdik sözleşmesi veya beyannameleri imzalamaya yetki belgelerinin sunulması gerekmektedir.” hususlarının bildirildiği, ancak başvuru sahibi tarafından;

a- SY-08 poz numaralı iş kaleminin alt analiz girdilerinden olan “04.042/06= C 30/37 hazır beton harcı” için Kırmataş Hazır Beton San. Tic. Ltd. Şti.den fiyat teklifi alındığı ve “Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nın sunulduğu, ancak tutanak ekinde sunulması zorunlu belgelerden fiyat teklifi veren mükellefe ait imza sirkülerinin fotokopi sunulduğu, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin “aslı gibidir” onay ve imzasının bulunmadığı, mükellef ile meslek mensubu arasında yapılan tam tasdik sözleşmesinin ise sunulmadığı,

b- ÜY-4 poz numaralı iş kaleminin alt analiz girdilerinden olan “özel=Modifiye edici katkı maddesi (SBS)” için Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kir. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.den fiyat teklifi alındığı ve “Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nın sunulduğu, ancak tutanak ekinde sunulması zorunlu belgelerden fiyat teklifi veren mükellefe ait imza sirkülerinin ve mükellef ile meslek mensubu arasında yapılan tam tasdik sözleşmesinin fotokopi olduğu, ayrıca fiyat teklifinde ve “Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nda yazıcıdan alınmış bilgisayar çıktısına ait bilgilere haricen elle müdahale edilerek eklentiler yapıldığı, fiyat teklifini ve “Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nı onaylayan meslek mensubuna gönderilen 16.01.2018 tarih ve E.19403 sayılı yazıda “…İdaremizce yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda tereddüt oluşturacak bazı hususlar tespit edilmiştir. Bu tereddütlerin giderilmesi amacıyla “Satış Tutarı Tespit Tutanağının hazırlanmasına esas teşkil eden (ilgili geçici beyanname dönemine ait) tüm bilgi/belgelere ve imza beyannamenize ihtiyaç duyulmuştur. Belgelerin sunuluş şekli; Yapım işleri ihaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 31. maddesine uygun olarak yapılacaktır” hususlarının bildirildiği, ancak meslek mensubu tarafından 30 adet fatura örneğinin fotokopi olarak, mükellefe ait 2017 yılı 2. Dönemi Gelir İdaresi Başkanlığı Geçici Vergi Beyannamesi ile meslek mensubuna ait imza beyannamesinin sunulduğu, fatura örneklerinin fotokopi olarak sunulmasından dolayı geçersiz belge olarak değerlendirildiği, “Satış Tutarı Tespit Tutanağı”nda yer alan bilgiler ile sunulan bilgi ve belgeler arasında çelişkilerin olduğu görüldüğünden “ÜY-4=” iş kaleminin alt analiz girdilerinden olan “özel=Modifiye edici katkı maddesi (SBS)” için 29.12.2017 tarihli Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kir. inş. San. Tic. Ltd. Şti. firmasından alınan fiyat teklifinin kabul edilmediği,

Gerekçeleriyle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedildiği hususlarının belirtildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun görülmeyen gerekçeleri yönüyle incelenmesi neticesinde;

1- İdarece açıklama istenen nakliye formüllerinde başvuru sahibi tarafından taşıma katsayısı “K” (02.017 pozu) olarak tanımlanan bedelin 245 TL olarak belirlendiği, aynı yaklaşımın açıklanması istenmeyenler dahil tüm nakliye hesaplamalarında uygulanması gerektiği gerekçesiyle başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmediği anlaşılmıştır.

Kamu ihale mevzuatı uyarınca idarece açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin olarak istekliler tarafından hazırlanacak analizlerde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2 maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterilmesi gerekmektedir. Analizlerde bulunan açıklama istenmeyen girdiler için öngörülen fiyatın ne şekilde belirlendiğine ilişkin herhangi bir açıklama yapma zorunluluğu bulunmamakta, bu girdiler için bir bedel öngörülmüş olması yeterli olmaktadır.

Yapılan incelemede, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında açıklama istenen nakliye girdilerinin fiyatlarının idarece hazırlanan sıralı analiz girdileri tablosundaki formül çerçevesinde hesaplandığı, açıklama istenmeyen bazı nakliye girdilerindeki fiyatların nakliye formüllerine göre belirlenmediği görülmüş olmakla beraber, yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, idarece açıklama istenmeyen girdilere ilişkin fiyatların tevsik edilmesine gerek bulunmadığı anlaşıldığından, idarenin gerekçesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2- Aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında “...yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/grupları bünyesinde yer alan önemli teklif bileşeni olan; plentmiks temel ve alt temel yapılması, BSK imalatı, moloz taş imalatı, demirli ve demirsiz beton imalatları için kullanılacak taş/agregaya esas malzeme ocaklarına ait tevsik edici belgi/belge kapsamında konumu, işletme ruhsatı, işletme izin belgesi, işyeri açma ruhsatı ve yardımcı analizler gibi belgelerin mevzuat çerçevesinde ilgilisince kaşeli ve imzalı olarak ihale komisyonumuza teslim edilmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüş olup, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bu kapsamda bir belge sunulmadığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesi ile idarelerin teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyebilmesine imkân sağlandığı ve idarece plentmiks temel ve alt temel yapılması, BSK imalatı, moloz taş imalatı, demirli ve demirsiz beton imalatları için kullanılacak taş/agregaya esas malzeme ocaklarına ait işletme ruhsatı, işletme izin belgesi, işyeri açma ruhsatı ve yardımcı analizler gibi belgelerin idarece aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında önemli teklif bileşeni olarak istendiği, ayrıca başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısına ilişkin şikâyet başvurusu bulunmakla birlikte, söz konusu belgelerin istenmemesi gerektiği yönünde ayrıca süresinde yapılmış bir şikâyetinin olmadığı göz önünde bulundurulduğunda, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında malzeme ocaklarına ilişkin olarak idarece istenilen bu belgeleri sunması gerektiği ve başvuru sahibinin bu belgeleri sunmaması halinde değerlendirme dışı bırakılacağını bilmek durumunda olduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından açıklama istenilen analiz girdilerine ilişkin olarak idare tarafından nakliye mesafelerinin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde başvuru sahibine verildiği ve başvuru sahibi tarafından da nakliyelere ilişkin analizlerde kullanılan mesafelerin idarece verilen mesafelerle uyumlu olduğu görülmüş olmakla beraber, söz konusu belgelerin nakliyelere ilişkin analizlerin tevsiki amacıyla istenmediği, yukarıda belirtildiği üzere bu belgelerin idare tarafından aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında nakliye analizlerindeki fiyatların tevsikinden bağımsız olarak ayrıca talep edildiği tespit edilmiştir.

Netice itibariyle, başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında malzeme ocaklarına ilişkin malzeme ocaklarına ait işletme ruhsatı, işletme izin belgesi, işyeri açma ruhsatı ve yardımcı analizler gibi belgelerin sunulmadığı tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle uygun olmadığı ve idarenin gerekçesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

3- SY-16 poz numaralı “Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü imalatı ve yerine montajı” iş kaleminde yer alan “Özel fabrika” girdisi için 58.000.000,00 TL fiyat öngörüldüğü, anılan girdi için öngörülen fiyat belirlenirken KGM/03.5000 poz numaralı “Otokorkuluk Atölye veya Fabrikasının Bir Saatlik Ücreti” iş kaleminde yer alan KGM/A-3 poz numaralı “Atölye veya fabrika bedeli” rayicinin esas alındığı, KGM/A-3 pozunun Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2017 yılı fiyatının 52.788.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir.

İdarece yaklaşık maliyet hesabında SY-16 poz numaralı iş kaleminde bulunan “Özel fabrika” girdisi için 70.384.000,00 TL fiyat belirlendiği, anılan girdi için öngörülen fiyatın belirlenmesinde KGM/03.5001 poz numaralı “Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü üretim atölye veya fabrikasının 1 saatlik ücreti” iş kaleminde yer alan “Atölye veya fabrika bedeli” rayicinin esas alındığı görülmüştür.

Yaklaşık maliyet hesaplanırken idarelerce kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatlar, fiyat teklifleri ya da özel fiyat analizleri gibi yöntemlerle fiyatların belirlenmesinin mümkün olduğu, aynı şekilde istekliler tarafından da açıklama istenen iş kalemleri ve analiz girdileri için öngörülen fiyatların tevsiki için kamu kurumu ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatların kullanılması yanında fiyat teklifi ve mevzuatta öngörülen diğer yöntemlerle açıklama yapılma imkânı bulunduğu anlaşılmaktadır. Başvuru sahibi tarafından “özel fabrika” rayiç bedeline ilişkin bir poz numarası ve poz numarasına atıf yapılan herhangi bir belirlemenin olmadığı, dolayısıyla idarece hangi poza göre birim fiyatın belirlendiğinin bilinmesinin mümkün olmadığı iddia edilmiş olmakla birlikte, söz konusu girdinin hangi poza göre açıklanacağı, özel bir analizden faydalanıp faydalanılamayacağı hususu ile ilgili olarak idareden açıklama talep etme imkanı ya da kamu kurumu ve kuruluşları tarafından yayımlanan birim fiyatlara ulaşılamaması halinde mevzuatta öngörülen diğer yöntemlerle açıklama imkanı bulunmakta iken, bu girdinin fiyatının tevsiki için doğrudan KGM/03.5000 poz numaralı “Otokorkuluk Atölye veya Fabrikasının Bir Saatlik Ücreti” iş kaleminin esas alındığı tespit edilmiştir. İdarece açıklama istenen “Özel fabrika” girdisinin SY-16 poz numaralı “Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü imalatı ve yerine montajı” iş kalemi içerisinde bulunduğu, dolayısıyla fabrika girdisinin “Her ebatta çok plakalı çelik menfez veya köprü imalatı ve yerine montajı” işine ilişkin olması gerektiği, bu haliyle “Otokorkuluk Atölye veya Fabrikası” kaleminin idarece açıklama istenen iş kalemine uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede başvuru sahibi tarafından fabrika girdisi için öngörülen fiyatın yapım şartlarına uygun olarak tevsik edilemediği sonucuna varılmıştır.

4- Başvuru sahibi tarafından teklif dosyası kapsamında C30/37 hazır beton harcı girdisinin tevsiki amacıyla Kırmataş Hazır Beton San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerinde meslek mensubunun imzası, kaşesi, iletişim bilgileri ile ““Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (29.12.2017) tarih ve (5) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin bulunduğu, fiyat teklifinin ekinde Ek-O.6 nolu satış tutarı tespit tutanağı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesi ile imza sirkülerinin yer aldığı,

Modifiye edici katkı maddesi girdisi için öngörülen fiyatın tevsik edilmesi amacıyla Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kiralama İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifi üzerinde meslek mensubunun imzası, kaşesi, iletişim bilgileri ile ““Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan 29.12.2017 tarih ve 2017/8 sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin bulunduğu, fiyat teklifinin ekinde Ek-O.6 nolu satış tutarı tespit tutanağı, meslek mensubu ile yapılan tam tasdik sözleşmesi, meslek mensubuna ait faaliyet belgesi ile imza sirkülerinin yer aldığı,

İdare tarafından Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kiralama İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi ile Ek-O.6 nolu satış tutarı tespit tutanağı üzerinde onayı bulunan meslek mensubundan 16.01.2018 tarihli yazı ile fiyat teklifi ile Ek-O.6 nolu satış tutarı tespit tutanağında tereddüt oluşturacak bazı hususlar tespit edilmesi sebebiyle satış tutarı tespit tutanağının hazırlanmasına esas teşkil eden (ilgili geçici beyanname dönemine ait) tüm bilgi/belgelere ve imza beyannamesine ihtiyaç duyulduğu, belgelerin sunuluş şeklinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31’nci maddesine göre yapılacağı hususlarının bildirildiği, meslek mensubu tarafından Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kiralama İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından kesilen 30 adet faturanın gönderildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi uyarınca fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenleneceği, tutanakların meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği, idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde meslek mensubundan istenebileceği anlaşılmaktadır. Buna göre kamu ihale mevzuatında aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında maliyet ya da satış tutarı tespit tutanaklarının, fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensupları ile yapılan tam tasdik sözleşmesi veya beyannameleri imzalamaya yetki belgelerinin sunulması gerektiğine yönelik bir düzenleme bulunmamakla birlikte, bu belgelerin sunulmasının istenmeyeceğine yönelik bir hüküm de bulunmamaktadır. Başvuruya konu ihalede idarece aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında söz konusu belgelerin ayrıca sunulması gerektiği belirtildiğinden istekliler tarafından bu belgelerin sunulması gerektiği anlaşılmaktadır. Kaldı ki başvuru sahibi tarafından söz konusu belgelerin kendilerinden sunulmasının istenilemeyeceği iddia edilmiş olmakla birlikte, bu hususa yönelik olarak süresi içerisinde şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığı belirlenmiştir.

Öte yandan aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında bu belgelerin sunuluş şekline ilişkin açık bir ifade bulunmadığı görülmüş olsa da açıklama kapsamında istenilmiş olan belgelere itibar edilebilmesi için Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin belgelerin sunuluş şekli ile ilgili olarak genel kuralların düzenlendiği 31’inci maddesinde öngörülen usuller çerçevesinde belgelerin sunulması, bu bağlamda belgelerin fotokopi olmaması gerekmektedir.

Yapılan incelemede idarece aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensupları ile yapılan tam tasdik sözleşmesinin sunulması talep edilmiş olmasına karşın, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında Kırmataş Hazır Beton San. Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifinin ekinde mükellef ile meslek mensubu arasında yapılan tam tasdik sözleşmesinin sunulmadığı görüldüğünden açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca idarece Kırmataş Hazır Beton San. Tic. Ltd. Şti ile Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kir. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.ye ait imza sirkülerinin ve sunulan tam tasdik sözleşmesinin fotokopi olduğu, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin “aslı gibidir” onay ve imzasının bulunmadığı, Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kiralama İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi üzerinde onayı bulunan meslek mensubu tarafından gönderilen faturaların da fotokopi olduğu gerekçeleriyle söz konusu belgelerin uygun görülmediği, başvuru sahibi tarafından da şikayet dilekçesinde anılan belgelerin fotokopi olmadığının beyan edilmediği, dolayısıyla bu belgelerin fotokopi olduğu noktasında bir ihtilafın olmadığı tespit edilmiştir. Diğer taraftan idarece Öznergiz Asfalt Kimyasalları Araç Kiralama İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan fiyat teklifi ekinde yer alan “Satış Tutarı Tespit Tutanağı”ndaki bilgiler ile meslek mensubu tarafından gönderilen bilgi ve belgeler arasında çelişki olduğunun belirtildiği görülmüş olup, meslek mensubu tarafından gönderilen faturaların fotokopi olması sebebiyle belgelerin içeriği ile ilgili bir inceleme yapılmasına imkan ve gerek olmadığı anlaşılmıştır. Netice itibariyle başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece istenen koşullara uygun olmadığı, dolayısıyla idarece reddedilmesinin yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

İdarece Özdemir İnşaat Turizm Enerji San. ve Tic. A.Ş.ye 17.07.2017 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile“4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. maddesi gereğince; yapım işinin ekonomikliğinin, seçilen teknik çözümler veya bu işte kullanılacak avantajlı şartların, teklif edilen işin özgünlüğü hususlarına ait belgelerin ve ayrıca yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan ve sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olan ve İhale dökümanı ekindeki teklif cetvelinde gösterilen [( ÜY-03; ÜY-04; Tİ-01; SY-08 ;SY-16 (5 adet poz)] iş kalemlerine ait analizlerinize dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerden; tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturaların, fiyat tekliflerinin, çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifelerinin, Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat tekliflerinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlarının, ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7), stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanaklarının (Ek-O.8), malzeme ocaklarına ait ocak ruhsatları ve bunlarla birlikte işletme ruhsatı, işletme izin belgesi, işyeri açma ruhsatları ve ÇED raporlarının ve yardımcı analizler gibi belgelerin mevzuat çerçevesinde ilgili kaşeli ve imzalı olarak ihale komisyonumuza teslim edilmesi gerekmektedir.

Ayrıca; mevzuat çerçevesinde sunduğunuz belgeleri ve 3. taraflardan alınan fiyat tekliflerini onaylayan meslek mensuplarına (YMM veya SM veya SMMM) ait firmalarca yapılan tam tasdik sözleşmesi veya beyannameleri imzalamaya yetki belgelerinin sunulması gerekmektedir.” hususlarının bildirildiği, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmediği ve 07.08.2017 tarihli ihale komisyonu kararı ile anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği tespit edilmiştir.

Diğer yandan 18.10.2017 tarihli ve 2017/UY.I-2806 sayılı Kurul kararının uygulanması amacıyla başvuru sahibine yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması sırasında başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısına şikayet başvurusunda bulunulması üzerine, idare tarafından aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının yenilendiği ve açıklama istenilen ve istenilmeyen iş kalemlerinin temel analiz girdilerine kadar ayrıştırıldığı, ancak bu yazının sadece başvuru sahibine gönderildiği ve ihaledeki diğer aşırı düşük teklif sahibi olan Özdemir İnşaat Turizm Enerji San. ve Tic. A.Ş.ye ise gönderilmediği anlaşılmıştır. İhaledeki aşırı düşük teklif sahiplerinin eşit bir şekilde değerlendirilmesi ve 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan eşit muamele ilkesinin temin edilmesi amacıyla Özdemir İnşaat Turizm Enerji San. ve Tic. A.Ş.ye aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının son hali gönderilmek suretiyle tekrar aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Özdemir İnşaat Turizm Enerji San. ve Tic. A.Ş.ye aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısının son hali gönderilmek suretiyle tekrar aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

KISMEN KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca Özdemir İnşaat Turizm Enerji San. ve Tic. A.Ş.ne aşırı düşük teklif yazısının son hali gönderilmek suretiyle tekrar aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği 1, 3, ve 4’üncü iddiaları kapsamında Kurulca alınan karara katılmakla birlikte 2’nci iddiası kapsamında yapılan incelemeye göre;

Başvuruya konu ihale Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan “(Manavgat-Alanya) Ayr - Akseki - 3Blhd Yolu (Km:46+500-63+364 Arası) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve BSK Üstyapı İşleri İnşaatı” yapım ihalesi olup, 110 adet ihale dokümanı satın alınan ihaleye 46 isteklinin katıldığı, 23.02.2018 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin Avos Grup İnşaat Taahhüt Turizm Sanayi ve Ticaret A.Ş.-Ek-Pet İnş. San. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Kızılırmak İnşaat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi-Özkar İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Kararda da belirtildiği üzere, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde, aşırı düşük tekliflerin nasıl belirleneceği, aşırı düşük teklif sorgulamasının hangi koşullarda istenilip istenilemeyeceği, istenilmesinin öngörülmesi halinde açıklamanın nasıl istenileceği ve yapılacağı, yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

Sözleşme Tasarısının “Ocakların Temini” başlıklı 33.1’inci maddesinde; “Ariyet ocakları, kum-çakıl ocağı, depo yeri, su temin yeri ile şantiye, beton santralı, beton tesisi, konkasör, soğuk ve sıcak karışım plentlerinin kurulacağı alanlar ile PMAT, PMT, Bitümlü Temel, Binder, Aşınma ve Sanat Yapıları agregalarının temini için kullanılacak taş ocakları yüklenici tarafından temin edilecektir. İşin yapıldığı yörede idare adına hammadde üretim izin belgesi olan ariyet ve taş ocakları bulunması durumunda; sözleşmenin 33.29 maddesinde belirtilen hükümler ve şartlar dahilinde çalışmak koşuluyla yüklenici tarafından söz konusu iş için gerekli malzemelerin üretiminde kullanılacaktır.

Yüklenicinin özel şahıslara ait malzeme ocakları, depo yerleri, su temin yeri ile şantiye, beton santralı, beton tesisi, konkasör, soğuk ve sıcak karışım plentlerinin kurulacağı alanları kullanması v.b. sebeplerden dolayı ilgili teklif birim fiyatlar haricinde başka bir ödeme yapılması söz konusu olmayacaktır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuruya konu ihalede aşırı düşük teklif sınır değeri 124.801.414,61 TL hesaplanmış olup, başvuru sahibinin teklifi 92.981.431,58 TL ve hesaplanan sınır değerin altında olduğundan ihale dokümanı gereği başvuru sahibinden aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında teklifini açıklaması istenilmiştir. Bu kapsamda nakliye giderine ilişkin olarak başvuru sahibine gönderilen açıklama isteme yazısında “...yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/grupları bünyesinde yer alan önemli teklif bileşeni olan; plentmiks temel ve alt temel yapılması, BSK imalatı, moloz taş imalatı, demirli ve demirsiz beton imalatları için kullanılacak taş/agregaya esas malzeme ocaklarına ait tevsik edici bilgi/belge kapsamında konumu, işletme ruhsatı, işletme izin belgesi, işyeri açma ruhsatı ve yardımcı analizler gibi belgelerin mevzuat çerçevesinde ilgilisince kaşeli ve imzalı olarak ihale komisyonumuza teslim edilmesi gerekmektedir.” ifadesine yer verilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde anılan düzenlemeyi tevsiken aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında herhangi bir belge sunulmadığı tespit edilmiştir. Ancak, açıklama istenilen analiz girdilerine ilişkin olarak idare tarafından nakliye mesafelerinin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde başvuru sahibine verildiği ve başvuru sahibi tarafından da nakliyelere ilişkin analizlerde kullanılan mesafelerin idarece verilen mesafelerle uyumlu olduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamalarında yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerinin analizlerinde öngörülen nakliye mesafelerinin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde başvuru sahibine verildiği, bu iş kalemlerinin önemli teklif bileşeni olan plentmiks temel ve alt temel yapılması, BSK imalatı, moloz taş imalatı, demirli ve demirsiz beton imalatları için kullanılacak taş/agregaya esas malzeme ocaklarına ait tevsik edici bilgi/belge kapsamında konumunu, işletme ruhsatını, işletme izin belgesini, işyeri açma ruhsatını ve yardımcı analizler gibi belgelerin mevzuat çerçevesinde başvuru sahibi tarafından kaşeli ve imzalı olarak açıklama kapsamında sunulmamakla birlikte, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında öngörmüş olduğu nakliye mesafeleri ile idarenin yaklaşık maliyet hesaplamalarında öngörmüş olduğu nakliye mesafelerinin birebir aynı olduğu,

Sözleşme Tasarısı’nın 33.1’inci maddesinde malzeme ocaklarının temini ve malzeme ocaklarının işletilmesinde yüklenicinin sorumluluklarıyla ilgili düzenlemelerin yapıldığı, bu düzenlemelerde “yüklenici” ibaresi kullanılarak bu sorumlulukların sözleşmenin yürütülmesi aşamasına bırakıldığı, başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde ve nakliyeye ilişkin sunulan fiyat teklifinde yer alan nakliye mesafelerine esas teşkil eden malzeme ocaklarının kullanımıyla ilgili izin ya da buna benzer hususların sözleşme imzalandıktan sonra gündeme geleceği, dolayısıyla sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yükleniciyi ilgilendiren sorumlulukların aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında belgelendirilme zorunluluğunun bulunmadığı, bununla birlikte idare tarafından açıklanması istenilen iş kalemlerinin analizlerinde öngörülen nakliye mesafelerinin aşırı düşük teklif açıklaması ekinde başvuru sahibine verilmiş olmasının başvuruya konu ihalede istekliler tarafından işin yapımı sırasında nakliye mesafelerinin belirlenmesi noktasında önemli olduğu, bu bağlamda başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında nakliyeyle ilgili öngördüğü mesafelerin hepsinin idarenin yaklaşık maliyet hesaplamasında öngörmüş olduğu nakliye mesafeleriyle birebir aynı olduğu, aşırı düşük teklif açıklamalarında idarenin verdiği analiz girdileri ve miktarları ile nakliye mesafelerinin kullanıldığı, analiz formatında belirtilen formüllere göre açıklama yapıldığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının idarenin verdiği analiz formatına uygun olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, bu şekilde yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında belge sunulmasına gerek olmadığı anlaşıldığından, idarenin başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını açıklanması istenilen iş kalemi imalatları için kullanılacak taş/agregaya esas malzeme ocaklarına ait tevsik edici belgi/belge kapsamında konumunu, işletme ruhsatını, işletme izin belgesini, işyeri açma ruhsatını ve yardımcı analizler gibi belgelerini mevzuat çerçevesinde ilgilisince kaşeli ve imzalı olarak açıklama kapsamında sunulmadığı gerekçesiyle uygun bulmayarak teklifini değerlendirme dışı bırakmasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede başvuru sahibinin ikinci iddiası doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda, yukarıda tespiti yapılan aykırılıklar ve değerlendirmeler doğrultusunda başvuru sahibinin açıklaması uygun olduğundan bu iddiaya ilişkin olarak “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle Kurulun “düzeltici işlem belirlenmesine” kararına katılıyoruz.