KİK Kararı: 2018/UY.I-75

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2018/001
Gündem No : 84
Karar Tarihi : 04.01.2018
Karar No : 2018/UY.I-75
Toplantıya Katılan Üyeler

BAŞVURU SAHİBİ:

Erdem Altyapı Proje İnş. San. Tic. Ltd. Şti. - Ök-Bil Elek. İnş. Taah. İnş. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Karayolları 6. Bölge Müdürlüğü,

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2017/441638 İhale Kayıt Numaralı “Boğazlıyan - Felahiye - Kayseri Yolu Km:0+000-37+630 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları 6. Bölge Müdürlüğü tarafından 11.10.2017 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Boğazlıyan - Felahiye - Kayseri Yolu Km:0+000-37+630 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Erdem Altyapı Proje İnş. San. Tic. Ltd. Şti. - Ök-Bil Elek. İnş. Taah. İnş. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 08.11.2017 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.11.2017 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.11.2017 tarih ve 63907 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.11.2017 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2017/2934 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, İhale komisyonunca ilk oturuma katılan tüm istekliler önünde yapılan açıklama ve kendilerine onaylı bir örneği verilen “Zarfı Açma ve Belge Kontrol Tutanağı"nda ihaleye 82 isteklinin katıldığı, bu isteklilerden 81’inin teklif mektubu ve geçici teminatının usulüne uygun olduğu, sadece Pas Grup Otomotiv İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Miran Limited Company İş Ortaklığının geçici teminatının usulüne uygun olmadığının bildirildiği ve yapılan hesaplama sonucunda kendilerinin fiyat teklifinin sınır değerin üstünde olduğunun tespit edilerek katılımcılar huzurunda deklere edildiği, kendi tekliflerinin sınır değer üzerinde olduğu her türlü bilgi ve belge ile sabit olmasına rağmen ihale komisyonunca kendilerinden sonradan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinin anlaşılamadığı, tekliflerinin sınır değerin üzerinde olduğu, aşırı düşük sorgulaması yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, ihalenin kendi üzerine bırakılması gerektiği, idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine idarenin verdiği cevapta sınır değerin değişme gerekçesinin ilk oturumda ihale komisyonunca Çağıl İnşaat Tic. San. Mühendislik ve Mim. Ltd. Şti. - Acerler İnşaat Taahhüt Madencilik Mühendislik Nakliyat ve Sarrafiye Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklif mektubu ve geçici teminatının usulüne uygun olduğu tespit edildiği, ancak sonraki kapalı oturumda ilgili isteklinin sunduğu teklif mektubunun yazı ve rakam ile birbirine uygun olmadığının anlaşıldığı, bu nedenle istekliye ait teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı ve sınır değer hesaplamasına dahil edilmediği şeklinde belirtildiği, söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin olarak da Kamu İhale Kurumu’nun 10 yıl önceki Kurul kararının gerekçe gösterildiği, ilk oturumda yapılan tespitlerin sonradan değiştirilmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, bu durumun isteklilerin ihaleyi yapan idareye karşı güvenlerini sarsacağından eşit muamele ve güvenirlik ilkelerine de aykırı olduğu, ayrıca anılan ilkelere aykırı işlemde bulunan ihale komisyonu üyelerinin sorumluluğunun bulunduğu, Çağıl İnşaat Tic. San. Mühendislik ve Mim. Ltd. Şti. - Acerler İnşaat Taahhüt Madencilik Mühendislik Nakliyat ve Sarrafiye Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının sunduğu teklif mektubunda teklif edilen toplam bedelin rakam ile “49.522,483,00 TL” olarak belirtildiği ve teklif cetvelinde yazan rakam ile aynı olduğu halde, bu rakamın teklif mektubunda yazı ile “KIRKDOKUZMİLYONBEŞYÜZYİRMİİKİBİNDÖRTYÜZSEKSENÜÇBİN” şeklinde yazılmasından dolayı teklif mektubunun usulüne uygun bulunmayarak sınır değer hesaplamasına dahil edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu, bu aykırılığa ilişkin birçok Kurul kararı bulunduğu, ilgili yanlışlığın sehven yapılan bir yanlışlık olduğu, “BİN” ifadesinin iki defa yazılmasının para birimi konusunda tereddüt doğurmadığı (Toplam teklif tutarının rakamla yazıldığı kısımda “TL” ibaresinin bulunması, teminat mektubunun “TL” olarak verilmesi v.b.) anılan İş Ortaklığının teklifinin geçerli kabul edilerek sınır değerin yeniden hesaplanması, kendilerine ait teklifin değerlendirmeye alınması, kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmemesi ve tekliflerinin sınır değer üzerinde kalması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin Hazırlanması ve Sunulması” başlıklı 30’uncu maddesinde “Teklif mektubu ve geçici teminat da dahil olmak üzere ihaleye katılabilme şartı olarak istenilen bütün belgeler bir zarfa konulur. Zarfın üzerine isteklinin adı, soyadı veya ticaret unvanı, tebligata esas açık adresi, teklifin hangi işe ait olduğu ve ihaleyi yapan idarenin açık adresi yazılır. Zarfın yapıştırılan yeri istekli tarafından imzalanır ve mühürlenir.

Teklif mektupları yazılı ve imzalı olarak sunulur. Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur. Mal alımı ihalelerinde, ihale dokümanında alternatif teklif verilebileceğine dair hüküm bulunması halinde, alternatif tekliflerde aynı şekilde hazırlanarak sunulur…” hükmüne,

Anılan Kanun’un “Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmüne,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği”nin “Başvuru ve Teklif Mektuplarının Şekli” başlıklı 54’üncü maddesinde ise “(1) Başvuru ve teklif mektupları bu Yönetmeliğin ekinde yer alan standart formlar esas alınarak hazırlanır.

(2) Teklif mektubunun aşağıdaki şartları taşıması zorunludur:

a) Yazılı olması.

b) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi.

c) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması.

ç) Üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması.

d) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, Türkiye’de faaliyet gösteren tüzel kişilerin vergi kimlik numarasının belirtilmesi.

e) Ad ve soyadı veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması.

…

(5) Teklif mektuplarının şekil ve içerik bakımından yukarıda belirtilen niteliklere ve teklif mektubu standart formuna uygun olmaması teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olarak kabul edilir. Taşıması zorunlu hususlardan herhangi birini taşımayan teklif mektuplarının değiştirilmesi, düzeltilmesi veya eksikliklerinin giderilmesi gibi yollara başvurulamaz. Teklif mektubu usulüne uygun olmayan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekindeki “Zarf Açma ve Belge Kontrol Tutanağı” isimli ve “KİK009.0/Y” sayılı standart formun 2 numaralı dipnotunda “Bu tutanak, ön yeterlik/idari şartname ve teknik şartnamede istenilen belgelerin her biri dikkate alınarak düzenlenecek; her bir hücresi için “VAR veya YOK” ibarelerinden uygun olanı, teklif mektubu ve geçici teminat değerlerine ilişkin belgeler için ise “UYGUN veya UYGUN DEĞİL” ibarelerinden birisi kullanılmak suretiyle doldurulacaktır.” açıklaması,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır Değer Tespiti ve Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.1.5. Bu madde kapsamında sınır değer hesaplanmasında, 4734 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca ilk oturumda teklif mektubu ve geçici teminatını usulüne uygun sunan isteklilerin teklifleri “geçerli teklif” olarak dikkate alınacaktır…” açıklaması bulunmaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif Mektubunun Şekli ve İçeriği” başlıklı 23’üncü maddesinde “23.1. Teklif mektupları, ekteki form örneğine uygun şekilde yazılı ve imzalı olarak sunulur.

23.2. Teklif mektubunda;

a) İhale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi,

b) Teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması,

c) Kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması,

ç) Türk vatandaşı gerçek kişilerin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının, Türkiye'de faaliyet gösteren tüzel kişilerin ise vergi kimlik numarasının belirtilmesi,

d) Teklif mektubunun ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması zorunludur.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Sınır Değer” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.

33.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen teklifler, geçerli teklif olarak belirlenir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin sınır değerin altında olması durumunda kesin teminat 40.2 maddesinde yer alan hüküm uyarınca hesaplanan tutar üzerinden alınır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale komisyonunun 14.11.2017 tarihli kararından 133 adet ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye 82 isteklinin katıldığı, ilk oturumda yapılan kontrolde Miran Limited Company - Parsgrup Otomotiv İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından geçici teminat ile yeterlik kriteri olarak belirlenen belgelerden iş deneyim belgesi, banka referans mektubu, bilanço ve eşdeğer belgeler, iş hacmini gösteren belgeler ile kendi malı makine ve ekipmana dair belgelerin sunulmadığı, Çağıl İnşaat Tic. San. Mühendislik ve Mim. Ltd. Şti. - Acerler İnşaat Taahhüt Madencilik Mühendislik Nakliyat ve Sarrafiye Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının sunduğu teklif mektubunda teklif edilen toplam bedelin rakam ile “49.522.483,00 TL”, yazı ile “KIRKDOKUZMİLYONBEŞYÜZYİRMİİKİBİNDÖRTYÜZSEKSENÜÇBİN” şeklinde okunmak suretiyle deklere edilmesinin ardından tekliflerin değerlendirilmesi aşamasına geçilmek üzere ilk oturumun kapatıldığı, ikinci oturumda ise Miran Limited Company - Parsgrup Otomotiv İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının geçici teminat sunmadığı gerekçesiyle, Çağıl İnşaat Tic. San. Mühendislik ve Mim. Ltd. Şti. - Acerler İnşaat Taahhüt Madencilik Mühendislik Nakliyat ve Sarrafiye Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak yazılmadığı gerekçesiyle anılan 2 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, teklif mektubu ve geçici teminatının usule uygun olduğu tespit edilen 80 isteklinin teklifinin sınır değer hesabına dahil edildiği, Kurumun yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı programına göre sınır değerin 47.722.335,67 TL olarak hesaplandığı, ekonomik, mesleki ve mali yeterlilikleri uygun olan ve sınır değerin altında teklif veren 25 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, bunlardan 24’ünün (Başvuru sahibi istekli dahil) aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, sadece bir isteklinin sunduğu ancak bu isteklinin de aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmediği, sonuç olarak ihalenin teklifi sınır değerin üzerindeki ilk istekli Oze İnşaat Beton San. ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı tespit edilmiştir.

Anılan mevzuat hükümleri ve İdari Şartname düzenlemelerinden istekliler tarafından teklif mektubunun standart formlar esas alınarak hazırlanması, aynı zamanda teklif mektubunun yazılı ve imzalı olarak sunulması, ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılması, üzerinde kazıntı, silinti, düzeltme bulunmaması ve ad, soyad veya ticaret unvanı yazılmak suretiyle yetkili kişilerce imzalanmış olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Teklif mektuplarında teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılmasına ilişkin düzenlemenin, teklif edilen bedelin doğru şekilde anlaşılmasına yönelik bir önlem niteliğinde olduğu, bu sayede tekliflerin değerlendirilmesi ve sözleşmenin imzalanması aşamalarında, istekliler tarafından teklif edilen bedele ilişkin karşılaşılabilecek sorunların giderilmesinin amaçlandığı anlaşılmıştır.

06.12.2017 tarihli ve 29965 sayılı yazı ile idareden ihale işlem dosyasında yer alan zarf açma ve belge kontrol tutanağından başka zarf açma ve belge kontrol tutanağı düzenlenip düzenlenmediği, düzenlendi ise ilgili tutanağa ilişkin bilgi ve belgelerin de gönderilmesi istenilmiştir. Söz konusu bilgi ve belgeler idarenin 07.12.2017 tarihli ve 412205 sayılı yazısı ile Kuruma gönderilmiştir.

İhale işlem dosyasında yer alan zarf açma ve belge kontrol tutanağından idarece belge kontrolünün ilk oturumda “Var/Yok” şeklinde yapıldığı, Çağıl İnşaat Tic. San. Mühendislik ve Mim. Ltd. Şti. - Acerler İnşaat Taahhüt Madencilik Mühendislik Nakliyat ve Sarrafiye Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığına ilişkin olarak ayrılan satırda “Teklif mektubu, birim fiyat teklif cetveli ve geçici teminat mektubu” için “Var” ibaresinin bulunduğu, tekliflerin değerlendirildiği ikinci oturumda anılan istekli tarafından sunulan teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun olarak açıkça yazılmadığı gerekçesiyle isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Çağıl İnşaat Tic. San. Mühendislik ve Mim. Ltd. Şti. - Acerler İnşaat Taahhüt Madencilik Mühendislik Nakliyat ve Sarrafiye Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan birim fiyat teklif mektubu incelendiğinde teklif mektubunun 5’inci maddesinde “İhale konusu işi, bu teklifin ekindeki birim fiyat teklif cetvelinde belirtilen her bir iş kalemi için teklif ettiğimiz birim fiyatlar üzerinden Katma Değer Vergisi hariç toplam 49.522.483,00 TL (KIRKDOKUZMİLYONBEŞYÜZYİRMİİKİBİNDÖRTYÜZSEKSENÜÇBİN Türk Lirası) bedel karşılığında yapmayı kabul ve taahhüt ederiz” ifadesi yer almaktadır. Anılan istekliye ait teklif mektubu ekinde yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki toplam tutar da rakam ile “49.522.483,00 TL” şeklinde belirtilmiştir.

Yapılan incelemede söz konusu teklif mektubunda yazı ile belirtilen tutara ilişkin ifadenin sonunda fazladan “BİN” ibaresinin yer aldığı, anılan ibarenin tek başına anlam ifade ettiği ve sayı birimi olduğu, ilgili hatanın yanlış anlaşılmaya mahal verecek nitelikte olduğu, teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygunluğu hususunda tereddüde yol açtığı, sonuç olarak başvuru sahibi istekli tarafından teklif edilen tutara ilişkin bir belirsizliğin olduğu, dolayısıyla, anılan isteklinin birim fiyat teklif mektubunda teklif edilen bedelin rakam ve yazı ile birbirine uygun alarak yazılmamasının, Kanun’un 30’uncu maddesine ve Yönetmelik’in 54’üncü maddesine aykırılık taşıdığı anlaşıldığından anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık olmadığı, bu nedenle başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan Kanun’un “Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinin ikinci fıkrasına göre tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36’ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, yukarıda belirtildiği üzere, zarf açma ve belge kontrol tutanağında ilgili istekliye ait teklif mektubu için “Uygun veya Uygun değil” ibarelerinden birisinin kullanılması gerekirken “Var/Yok” ibaresinin kullanıldığı ve dolayısıyla bahsi geçen isteklinin teklif mektubunda bulunan teklif bedelinin rakam ve yazısının birbirine uygun olmadığı hususunda, idarece ilk oturumda bir tespit yapılmadığı ve teklif mektubunun usulüne uygun olmadığı hakkındaki tespitin ihalenin ilk oturumundan sonra yapıldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu tespitin ihalenin ikinci oturumunda yapılmış olmasının anılan isteklinin teklifinin sınır değer hesabında dikkate alınmaması gerektiği sonucunu değiştirmemesi nedeniyle, başvuru sahibinin bu husustaki iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.